Skip to main content

Full text of "Optica philosophia experimentis et ratione a fundamentis constituta, Nicolai ..."

See other formats 


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthe files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



a qhttp: //books . qooqle . com/ 



O P T r C A 

PHILOSOPHIA 

EXPER IM E N.TI S 

E T RATIONE 

A PVNDAMENTIS CONSTITVTA, 

N 1 C O L A I Z V C C H 1 1 PARMENSIS 

E s S O C I E T A T E I E S V. 
Olim in Colleo-io Rom. Machefeos Profeflbris: 

AdScrcmf.LEOPOLDVM GVILIELMVM AVSTRI^S 
Aubiduccm 5 Belgtf, & BurgmdU Gubtrn&*mm> &c. 

PARS ALTERA. 

Dc naturaliOculorumConftitutione& Vfu, Apparcntiarum 
visusper veras caufas determinatione. 

Hmculorum vitijs & limHaiionibm Specilkrum aftifck 
- " tmwdAn&Ki&tjrMtwendis. 




L V G T) V N /, 
ApudGVILIELMVM F- ARBIER , Typogr. Regi.tEV 



GOSVVINVS NICKEL SOCIESV 
Pnfofm Gmeralu, 

Vm fecimdam partem PhilofophkOptkx 
Patiis Nicoiaj Zucchij noftrae Societatis Sa- 

^ _ ._ cerdotis aliquot ciufdem Societatis Religio^- 

^cognouerintj&in lucem edi poffe probauerinn 
potcftatcm faeimus, vt typis mandetur , fi iis ad quos- 
pertinet,ica videbitur. Cuius rei gratia haslitteras manu 
noftra fubfcriptas 5 figilloque noftro munitas damus. 
Rom«t3.Aprilisi<f55* 

gosvvinvs nickel; 




I 



Mprimatur fi videbiturReuerend. P. M. S. P. Apoft- 



M.A. ODDVS Vices-gerens. 



*— _Ai 



▼Mprimatur.. 

F.DOM.MANETTVSMag.&Sociusi 
R.£.M.S.P. A. ordinis Prsdicatorum.. 

t * 




m:/'(MMu. .. .. . _"~~ 

^z^u. VTROQVE POTENS 



i; ia t 




SE R E.NIS S I M O PR.INCIPI 

LEOPOLPO GVILIELMO 

AVSTRIi ARCHIDVCI,' 
Belgij,& Burgundi# Gubernarori,&c. j 

NICOLAVS ZV C CHIV S F. 

Paruos non Aquilis fas eft educere fcetus. OmtdJnu 
Anre fidem Solis , iudiciumque Poli -Himr* 

E RO ICj£ Vtrtutis , & eximk Pic- 
tatisFerdinandilL Imperatoris Hsres* 
— _____ m ^ em eduffim > rebm pie s fortiterque 
geftu s dignumte tanto Parentefilium Chriftiano 
Orbi> hoftibm autem Imperij 3 luminu ^fdminu 
Arbitmrn comprobafti Tum <vero mBricibm alis 
*vltra Iwperij fines elatm 3 Leoni Belgico fuperm- 
lit.ans* beU,atrices illim vires x 6? excubantempro 
Fietate vigilantiammunu^ promoues. Quibm 
cum omnium inTe oculos, animofque conmrteru^ 
quidni ab tjs potiftimum fufpiciendm t*f$ vnice 




colendusfis , qumex auitaDomm AuBriac& , f§ 

tua benenokntifima» $3 magnificeniifiima pro~ 

penfione fows0 protegisfAdthi certe femper hsfis 

inarimofmgularis infcientias f§ fapientes Amor^ 

Forma,PietafqueImpem dign^quas in Anfiria-* 

ca indde tua>in nido patriamm Coronammplu** 

mefcente 3 fpellaui Vtenm anna ficuli huim 23;.. 

At nunc adulta decora , nouisfemperincrementis 

affwgentia, & Vtrtutis 9 felicitatifque pemisli^ 

bratam in fublimi Gloriamvt libentifimm kgo y 

0" audio j ita vltra anni x Solifque viasprouehen- 

dam 5 *votis C^ admiratione profequor. Patere igi- 

turinter Vtrorum Prmcipum prMorita^laufufqm 

populomm s Tfthtame nullim notd homim > in ad«> 

diBffmatamen Celfitudini tu& Societate adfcri- 

pto $ quakmcumquehumillimiobfequij teftificatio- 

nem exhiberis £5* Philofophiam Opticam tua mu~ 

mficentipmalargitate&Moderatam 

mffuprodeuntem Juo AuguBifiimo nomine confi- 

gnariy in qua Monumentum \:&rt y perennim >om-> 

nium kminumraipjomrimmcolomm wnufiati* 

bus/Tud Ciorm exprimere contendo % quodnonim- 

beredaX' 9 non Aquito impotens dimere pofiint : 

Approbante vero Tj > non innumerabilis annorurn* 

fmes $ amfugatempomm vakat abolert^. 

LECTORJ 




*3hBwBwBhBhE^O«8»*3»*B*3* 

• t u r t n u t 

L x L I U H !• 

Vt b v s pcrmotus , &: quibus intentus Opticam 
Philofophiam fcribere , & typis corifignatara 
exhibere conftituerim , initio Primx Partis, 
_ anno M. D. C. L 1 1. Lugduni cditae, fsitis expo- 

fitum; hic aliquo modo venia exoranda ab iis, quibus in 
illa minus fa&um eft fatis ; , irfque infinuandum , experi- 
menta in vitris coloratis de quibns cap. 1 8, fect; 2. capta 
effe ia perfpiciliis plano-conuexis , qualia communiter feni- 
bus iuuandis elaborantur ; & aliquid pro fecunda,quam nunc 
primum edimus , praemonendum. Dum eorum , qux, in bo- 
no iumine conftituta , omnium oculis expofitafunt,veram, 
conftitutionem , caufafque inquirinius j Soltim verfamus, 
praeftantiflmiorum virorum ftylo exaratum , ab ipfb Philofb- 
phiae exortu ad noftram artatem,in hocftudiorumgenere 
. exercitatiflimam ; nec tamen fatis emollitum;atque adeo in~ 
tra obfcuriores naturac. latebras adhuc demerfum. Qujdni 
crgo Le&orem attentum , fingulis dignofcendis inflftentem, 
ad penitiora peruadendi auidum expofcerem ? quidni recu- 
farem ofcitantem , extima fuperficie contentum , per apices» 
infcriptionum , euolutis curfim paginis , fubfilientem , fcri- 
ptitantium opinionibus tumultuario colle£fcis , quidquid oc- 
currerit metientem , certum damnare quidquid ab iis di& 
fentiat? 

Quaecunque tandem ea fint , quas affero , in intimis naru^ 
rasadytis pofita , neceffario introfpieienda funt 5 mutuo fibi 
ordinate cohaerentia , ex cognitione 'antecedentium , confe- 
quentia deducenda. Ex propriis cuiufque pcrtr-a&ata auer- 
.» fantut 



fanrur ingcnium , afftictunv cle quacuifqiic fc propofita cs; 

commanibus ftatini pronuntiarc , & qua: prim.6 aipc£hi iibi 

minuspatenc aucrfari j cui periualum iit , nihil fupcrcffc ali- 

■cuiusprctij 3 in quo doccri poflk.Atinquies,pofttot Vctcrum T 

& Recentiorum libros dc Opticis , exprofeffo tam accurate 

confcriptos , nimis" inuidiofum fuit , huiufmodi fcientiam* 

velut de integro conftituendam affumere. Huicexpoftula- 

tioni non poffum , nifi iis omnibus , quse de lioc argumento 

profero,refpondere. Siperleges , agnofces, quam falsb iade- 

turapluribus,tam multa in fcientiis cxcogitata , &fcripta 

proftare,vt nihil fuperfit alicuius momcnti ,in quopofterio- 

rum poiTit cum frudu exercerf induftria j nec nouos libros, 

nifidefcriptisveteribusimpleri poffe. Expertus fum inMc- 

chanicis , J^agneticis, Opticis , quibus iam.effcetus velut iix- 

tegcr,iuffu$fum animurn, calamumque adiicere , inpluribus 

no.s adhuc inlimine ■verfarijdum alia,diuinando potius quam 

probando, proferuntun alia^experimentis rainus accurate 

captis/algpro veris obtruduntuf j alia,licet vera,paffim alla- 

ta non causa pro causa>erroribus implicantur. Amabo ne mo- 

lefte-fcras aliquid a. me vlterius attentatum > & quidemin 

haciecunda*parte, pcculiariter in veris Apparentiarumcau- 

iis arlercndis. Tu perficc. 

Mihi .pro magno opers pretio fuerit Diuime Prouidentiar, 
per iuos admmiftros, moderatorcs meos , tcmpora mea diri- 
genti paruiffe;& ciusin rerum ditpofitionc oculatiflimam,, 
beneuolentiilimamquePotentiam demonftraffe : vt non tam 
adPhilofophicarn cruditionem , quam ad pietatis fruc^um 
icnpiifle viden poflim ; fi Ledorem nancifcar, qui tam niul- 
tainvxfibilmm, & videntium .vniueriitate , tam apte coha> 
renna , & deftmatis finibus opportuna , inter fe coriferre in 
ammum mducat j Opifkem, fc Moderatorem admirationc, 
fc obiequio meritiifimo profequuturus : quem proueritum, 
icribentipanter, fclegenti prx cxtctis expetendum , mihi, 
nbique mmmvm vgueg. ViueDeo.vt mmmm vitias, 

INPfiX 



^<xsicL.-<it-i5.'"beUeh 5mtt$ cayfcis c.ompv*«.f*to s inci Sv5e - 
/e.: oila_*~ci>{.o frz.<x5hA<t- peuj-aST. iin- J-o .p©K5r-: i*^ nan_ 
JsGtefr.jsaA-^CUn. i %; cUi cLt-ai-o : /a ! 6t / r>.^i.>vtVi\cMh»jhs 1 wei 
a»o YQ.Ynaa\<iY£ -*0Lfi-^«>.IiY»--i7.xitciHiTYi: icoe. mcxff/tn cxt 
Utvrn.- p<xa. £ <x. ftr». 1 %"• yaAio-honij c*-b «M.io •. /^^Yafeia,- 
cHoyuc ixb ctlifiri^Tsi^f-i^YiAweribeYum m olnexfro / "' u *m_. 
rejDOYvbei- vr^eVtoJ-roni" <%b jAvc P^ -^. lin-a- «4-3 • 
^YripYeKiCYTC.^; IcaC- i-may^Hi om*j . cuipr«it«.n6«.rt&© ; 
Zc-cc, cx^pYeUtvvcV. infe-YioYYx.-. Lc r ^c_ / <x.nV«a'icrvo.. /">«*. 
1?3 .'/vw- i.o- tttiHa/. te-^ "-"-ttvei' - f><xs- ¥ %'• iin- CLi- c-om^ 
hrvvt^txtro; teAa.non mw-t-outc- pa-o-Zoc- iin-e>-£>ofru5tL$: 
/e^e ablHtt-ttj . floc . ia^-/in-iL3."^cuH2-Yn-imafra.5; /ec^. , 
~~oe.be. y mt na.Tv&o.5 . 'pa_<j -23o- Lin-^o .""ctVe-Cfrrem. : /**u_ 

litt- ~Lj. Sj>«j^u.La_Yt'tvrn ( j>o-TCLt£;;ie^«. ; Cpec*tUim p<tYai>i</. 
( jja^. 2-^-2. *-/m- U- <^pctY^ftrTbxcttLow.Tem; «W^, cC peTptU-%'- 
ci-i.icort . ivi nXiciLibiJLf fcene. KaWh po^-l^f.iin-^-O^L- 
lejfi-M JL-yscxc.ad^V.JaTj--?: rmrittj: /^«Lmz^ic.pa;*.},^- 
tm-^.Vt^tvm. &vt©YU.Tr\: /(i^e-Uf- cn.toYM.rn- pcLa.302 . 
"■Yicde5ian<x><^acj2\U"n-^-<x^^ pa^ . 

'3<""2.- Lin- 1 (T- pcxra.Ue.la.5 ; /&<?«., pe.YpW""^i"c^cvYe/-pcL«-- 
'5° < jr- ti'n-32'. cs cli.1\.\.ty\ «xfa; /e^-cL^oCtiltLm 5e"& ctmp\i'cL.cx^ 
irrua^iiria. ^U . pcw.~>a.C L'n- '-pYo^tdfi-YtK ic£<"L, pYo- 
«?-wJ}e-Yet - pcxe - 3 -X7 - Ktx- 11 ■l~biuin.itu$; L<tyL^iuA.ni-u<) - 




OPTIGiE 

PHILOSOPHLB 

PARS SECVNDA. 
Racio dicendorum. 

XVLICATIS frima Parte ohie&u n/ts&s ;& 
eorum refrefentatiuu 9 per mediaDiafhana 3 certu 
legihm 3 ruarie diffufis : affignauimm huicfecundce 
tra&ationem de Organo Ftforio fuu rite fartihm ahAuthore 
nntttrainftrtt&o^ excogitatfs fer Artem prajfdijs nonfolum 
adiuto 5 quando deficit yfed etiam^vltra connsturales metas 
promoto itum vers de latentibw <vemcaafis determinatk- 
num in affarentijs obie&erum : non quidem fecmdum ratio- 
nts frofrias s quihm njnumquodque fic coloratum affaret> 
quiaha^xflicatM coiorihm <verisj& apparentihm , iam ex- 
pofitce ; fedfecundum rationes communes, cumfmodi funt Ma- 
gnitudofBiguraVriitas^Muhitudo^Differentmfitus , Diftan» 
tiafionftpntia^Motm \ ad qua 3 aliaefeorfim ah atysnumera- 
ta, reuocanturthu enim exferimento 9 & ratione fufficienter 
conftitutis iure dici fotemnt Optica PhilofofhUfundamenta 
in fohdo conslituta > & eimfimhlura^firmu 'mmxa^tuiocon- 
furgere -, quod frofoftwmeft. 



% Thilofophk Qptica 

TRACTATVS PRIMVa 

De Naturali Oculorum conftitutiojae, 




C A P V T P R I M V M* 

De Naturdi Oculorum confiituUQm* 

3 1 ■ Cvl i ad vifionem deftinati , &: per reee- 
ptionem proportionatam reprsefentatiuo- 
rum, ad apprehenfionem diftindam vifi- 
bilium determinandi, itadebuerunt effe 
aliqua parte diaphani , vt non effent vnde- 
quaque a reprefentatinis permeabiles ; ne, 
fieutin mediolibero etienire fuo loco diximus, iieret in ipfis 
reprafentatiuorum a pluribus obiedis , & variis eiufdem 
obiedi partibus difRiforum, confhfio^reprafeiitationi diftin- 
a^prorfus inimica:qu$re debuerunt ex. parte etiamopa- 
co terminari , quo impediretur conuenienter ea reprzefenta- 
riuorum intromiffio , qux parere poffet eonfufionem : quia 
vero opus erat Animali , vt pars- oculi diaphana , per quam 
admitteret reprxfentatiua , non determitfate confifteret ad 
vnam loci differentiam , dum obie&a videnda inpluribus 
exifterentsnec ad omnesfimul Qculi ad eas effentinipfo 
diipoiiri , neceffarius fuit motus , quo ad alias,& alias pofitio- 
w difterentias conuerterentur, iuxta exigentiam fitus vi- 
dendorum 5 in quo perficiendo , licet Capitis fupra Collum, 
cui aliqua fui paite commiffum Mftit x volutio ,, CoJJi ipfius. 

vaxia 



Pars 1 L Cap. L '\ 

varia agitatio,conniuente Spina,quapotiffimum adColli ver- 
tebras fpeclat ; immo &c Femorum ad latera hinc inde fle- 
xio , pro opportunitate in pluribus deferuiant > nihilominus 
cum fint ad celeriores conuerfiones fiepius exercendas , aut 
ineptae, aut nimio animaiis incommodo adhibencbe, necef 
fe fuit praefertim ad obiecta maiora in fuis partibus cito cunt- 
diftincHone aduertenda , vei celerius mota debite profe- 
quenda , vt oculi poffent moueri prompte ,' & fine fatigatio-* 
ne notabili intra ftiam caueam,cuiad tutelam,&:conue- 
nientem totius conformationem inferendi erant ; ad quod 
iilis Mufcuii , quibus extrinfecus inuoluuntur, attributi in- 
fertis ad illos filamentis ex fecunda neruorum coniuga- 
tione , quas ex Cerehri bafis lateribus procedens , exit comi- 
te vena,& arteria per fecundum Oilis Cruciformis foramen. 

Acturi de Oculis, non ad Phyficam contemplationem vni- 
nerse , neque ad Medieina? vfum, fed ad compietam orga- 
norum visus cognitionem , illorum partes intresclaffes di- 
ftribuemus : Prima continebit circumpofitas proxime Octi- 
■lis partes, ipfbrum motibus, atque confiftentiac deftmatas, 
•& neruum opticum , qui tribus tunicis Oculi folliculum con- 
ftituentibus , continuatur, &£ virtutis influentis a Cerebro, 
ad totius difpofitionis organi viforij complementum , dela- 
tiuus eft : Secunda membranas continendis , &c feparandis 
Oculorumhurnoribus aflignatas : Tertia humores interiilas 
contentos. 

In "horum omnium explicatione , more- noftro experi- 
mentis fcepe , ac fsepius accurate captis , & attentius expen- 
fis vtentes , veritatem conftituemus ; Tu de aliorum di- 
ctis ferre iudicium >.& noftrse fententise cum reipsa, ii- 
ligentius ad lioc infpetfcl , collationem inftituere poteris. 
Scito autem , me in fe&ione Anatomica perficienda mini- 
me exercitatum , auidifiimum fuiffe maxime exercitato- 
mm infpectorem ; cui Iuniori fingulariter profuit cum 
Praenobili,& excellentiifimo Equite Pompilio Tagliafero 

A 2« 



4 Fhifof&p.hia Opiicd 

rnukptum annorum confuetudo ; cuius Viri Philofophiar, 
&£ Medicina: , tam fpecuiatiuse , quam pradicx iniigriis peri- 
tiayfedin primis Stirpium, Herbarurnque , tum vero cor- 
porum Ammaliiimaccuratiflima infpedio , & ad. minutifli- 
ma qujeque dexterrima fedio , Parmenfem.J\cademiam, 
atque adeo Itaiiam vniuerfam illuftrauit : huic docenti , & 
coram fecanti potiffimuin debeo,fi quidin Anatomica fcien- 
tia profeci, quam pra: reliquis Phyficarpartibus^adamaui , & 
adliibitis Veterum , Recentiorumque obferuationibus ex~ 
colui,vt indubiorum effeclruum certas caufas >&: Diuinse 
Prouidentia: in praftantifTimo corporum efformando , & re- 
gendo euidentiaargumenta exhibentem. Deilla , pauca ad 
iiiftitutam tractationem delibabo , in quibus aliqiia minus 
tiitareperies , qua^ legifle hon pigebit. 




C A V I T I S L S I C T 1 O I... 

Re mufculu Oculorum exteriora wftientibm* 
%3 ipforummotibw \atque confiftenti& 
defiinatis* ' . 

Vfculi exigui , ex offea cauea prodeuntes , compre- 
.hendunt Oculum , in illa contentum , & ad libiairn 
animalis ,pro vario obieaorum fitu, ex fua rotunditate fa- 
cile conuertibiiem , ad cuius Iridem confequenter dilatati 
pertinguntiqui licet ad exigentiam conuerfionis , & confi- 
ftentia; 3 periilos exerceiida: , conformati finr; in Humana 
tamen Oculopro numero praxise motuum illi conuenien- 
tium funt diftributi : Confiftentia enim in homine fursum 
erecto , non eguit peculiari retinaculo , ad continendum 
Ocuium intra fuam caueam , quale manifefte inuenimus m 
quadrupedibus,continenter Capite deorfimi verfis ., prseter 

orrmes 



Pars II Cap, I SeB. I 5 

miines Mufculos,motibus Oculonimin ipfis deputatos.Pro- 
baturlioc j euidentiffimo experimento accuratasfeaionisjji 
enim reli&o Mufculo 3 qui palpebrse fuperiori inferitur J & 
illi fursum trahenda? , ad oculum aperiehdum, feruit, diftin- 
guamus inHumano Oculo fexMufculos , quatuormotibus 
rectis ; duos conuolutionibus iliius , vt mox oftendemus, 
deferuientes, &: pinguedinem, vi.nl confertam 3 ad fouen- 
dum Oculum, & impediendum 3 ne tam ipfi , quam illis fri- 
ddo iu. motibus 3 fingulari velocitate exercitis , noceret,nihii 
fupereft 3 nifi Neruus Opticus» Quodfietiam homo aliqua 



•\ • 




'^/^S^ 





Tract.i\ \fy>i> 



\ 



A J 



■6. 'PhilofiphU Optm 7 

fpectat inclinattts , fufficit , ad retinendum jdebite intra fuani 
cauitatem Oculum, in tali occafione confpiratio dicrorum 
mufculorum perfua ihitia conuenientium,quae fatis validum 
ad hoe nexum conftituit,&Tunica Adnata,fiue ConiiihcHua, 
qu2e,Oculum cumMufculis comple6tens,illum iiitus cumini- 
tio palpebra , &; cum Pericranio , a quo porrigitur , con- 



iungit. 



Ex mufculis,agitatiohiHumani Oculi deputatis , quatuof 

cectis motibus famulantes , ex interiore orbita , quam Sphe- 

noidis particula conftituit, prodeunt , verfus radicem ncrui 

■Optici , vbi dura Meninxcirciim-circa oflibus iungitur , &c&- 

rnul cum didorumMufculorum exprtibus valide connectun- 

tur : pracdicti quatuor Mufculi ex acuto , &: carnofo princi- 

pio, fecundum reccas fibras confequenter extenfidilatanrar, 

&:in membraneas tenuitates definunt, qux Sclerotidi,Tuni- 

carumoculiextima: & duriflimze,in orbem quodammodo 

adhxrent , veluri membranam quandam fuper illam,ad Cor- 

neam vfque , extendentes, cui potius & Adnatac , quamfub- 

iectas Sclerotidi tribuendum eft fubluftre , quod apparctin 

Albo Oculi 5 in eius tamen conftitutione dicti tendines, non 

niii cohtigui confpirant, vtex accurata cuiufquc feparationc 

farpius infpecta conftabit. Seorfim operantcs hi Mufculi mo- 

uentOculum , vno ex quatuor motibus rcdtis ; aliiis fursum; 

alius deorsum ; alius- dextrorsiumalius miiftrorsiim,pro ratio- 

ne exorms , &infertionis cuiufqne : aliquando duo, fcd non 

imiicem oppofiti , iimul operantur , mouendo fursum dex- 

trorsum , fursum fimftrorsum ; deorsum dextrorsum , deor- 

siim iiniftrorsum : alleuando vero omnes quatuor confpirant 

adconuercendum Oculum aliquo modo in gyrum, fuccejfliuc 

operantes , vt euenit inmotu circulari humeri , operantibus 

fuccciTmeomnibtis eius Muiculis, quorumimo-uli adcertam 

poiirionemfunt-direcriuijquod. ii fimul .opcrentur, tunc Ocu- 

iumin certolitiiad obiedtim : coniiiiens figunt , & immobi- 

km xeddunt. Ex duobus Gcnbmm conuolutioni hinc indc 

attributis, 



Pars II Cap.L .Se&.L 7- 

attributis quintus Mufculus longior , & graciliorrcliquis , ad 
internu ansulum in Oculo collocatus,ab eodcm prorfusloco 
oritur,vnde is incipit,qui recla Oculum ad internuangulum, 
trahit,ad cuius exteriorem fere regione perueniens,in'Chor- 
dulam gracilem definit ,quae reflexa, &p'cr rimam excaua- 
tam inTrochlea dedu&a, infuperiorem Oculi regionemin- 
feritur, inter implantationes duortimMufculorum,qttorum 
alter fursum, alter ad angulum exteriorem redta Oculum tra- 
hit. Eftaucem Trochlea Cartilago quard.am, quae fuperiori, 
Sc interiori orbitas oihs Froutis adnectitur , &: ligamento 
membraneo inde pedens,canalem habet,per quem. excurrit 
dicta Chordula, vt in puteorum Trochleis videre eft : Eam 
in oculis Bouinis, in quibtis etiam, & valde magnareperittuy 
facilius fj>e<5fcabis. Chordula igicurper Trochleam tranfeun- 
te , Muftulus hic » verfiis originem ftiam contractiis , trahit. 
Oculurn in gyrum , verfus angtilum internum. 

Alter conuolutioni Oculi deput.at.us , praedi&o oppofitus, 
fextus eft Mufculus , quiin interiori pariter, fed in&riori or- 
bita? parte oritur , ab ea fe&ura , feu rima, qux os Sphcenoi- 
des cum oife Malarum coniungit. Et manifefteapparet,Ocu- 
lo detra&oab orbita, quodiniti.umeius non conferitur Scle- 
rotidi , &: eius origo prorfus eft di.uerfa ab infertione , per. 
quam ad illam terminatur : gracilis, & teres per tranfuer- 
fura ad angulum exteriorem afcendi.t , Oculumqtie pariter 
per tranfuerfum, amplexatus , breui chorda in ipfum.velut 
inferitur , prope infertionem quinti prsedifti. Mufculushic 
dum deorsum , verfus fuum principium contrahimr > con~ 
uoluit Oculum verfus angulum exteriorem,quimotusoppo- 
fitus ei , quiiiLt a quinto , illi proprius eft» 



CU/JMTIS: 



8 FhilofophW-Optiu 



Capitis I. Sectio II. 

D E NERYIS OPTICIS. 

Quprom progreffio s comiexio , infertio/ 
conformauo explicantur. 

Ex- occafwm quomodo Tknica Oculomm ex tUis s 
^Arteris \ gf Vem a Corde > £5* Hepate 
confequantur. 

^l Erui Optici y ideft, Viforij , Ociilos ctim Cerebro , fuo 
N longiore du&u,continuantes , defemnt a Cerebro vir,- 
tutcm inftuenteni cum abundatia Spirituum Animalium ad 
Oculos ; determmatiuum fenfus interni ab Oculis ad ccre- 
brum ; & tam cerebro,quam ocuiis , quorum fequeftres funt, 
in fui conftitutione ajfimilantur : Duplex enim tunica, du- 
riorextima 3 minus dura interior , medullam illorum mol- 
liorem veftitificut mollior Cerebri mafla dura &c pia Menin- 
ge inuoluitur > & quod minus confiftens eft in oculis Sclero- 
de duriore , '& Choroide miiius dura ambitur ; quibus fucce- 
dit Retina teherior , & in fui diaphaneitate aliquo modo 
fubalbida, cauum Oculorum intus veftiens. 

A pofteriore Cerebri parte hinc inde diuerfis principiis 
profe&i longis meatibus , aiter iri dextrum , alter in fini- 
llrum Oculum pergit. Ante quam Caluariam exeant ad mu~ 
tuum nexum j jatitudinis notabilis , aliquo modo quadran- 
gulum, cpnferuntur \ ita vt neque folum ad fe inuicem acce- 
,jianf, neque mutuo fe-ihcerfecent'; fed velut in medulla 
cpmmunicent , quas ibi multe amplior , quam ft vtriufque 
praedse coaluiiTet, Sc fimilibus Tunicis ex ornni partc cir- 
aimueftitur ;. nullum tamen habet feptum intermedium: 

inde 



Tms 1 1 Cap. I Sc3. 1 1 9 

inde digreffi dexter ad dextrum > fmifter ad finiftram Ocu- 
lum excenditur per anguftos Canales inter Frontis , & Nall 
oila deducti ; tandem ex foraminibus rotundis prodeunr, 
non procul a riniis,ex quibus fecundum par Neruorum egre- 
ditur , vc Muiculis Oculorum per fuas propagines inferan- 
cur ad monnB. AKqua bic-de Mlis placet accuratius aduer- 



tere. 



Primum eilj id*,an quo Netui Optici, ante egrelfum zd 
Oc.ulos,-conne£hihtiiri, non eifemeram aUigaturam eorum 
•ad inuicem ob firmitatem , veluti tiibulorum longius extea- 
fcrurn-, "iaut habenarum oculos 'continentium % vt eos in con- 
formi iitu -conftantius iiftant, quorum in -diuerfa directio^ 
■obiecta licet iingularia apparenter miikiplicat ;>& incon- 
itantia apparenter agitat , licet quieta coafiftaut : £c(i elfe 
veltit Cifternam , ipiritutim animalium fdtuariuam , per Ca- 
nales Neruorum Opticorum in eam confluentium, quorum 
magna copia Oculi communiter egentjisepe. maiori pro ma- 
iori conatu ad rntemofcenda obiecla>,profdaconditione^ 
vel fitu difficiliiis perceptibilia j. vt experimur ex.pecu- 
liari defatigatione . m -accurata actentione .ad illa ; poffunc 
autem in eam coni-eere , durn Oculi , ve! omnes, vel. fin- 
guli, diutius, velaiitibus palpebris, feriantur > vel etiam 
aperti minus appiicantur ad internolcenda obiecta , per con- 
■formationem 'iis appofitam , adhibito cbnam-procuratam» 
Rem ita deiado fe habere intelligo , tum expeculiari con- 
formarione'taMs nexusmon enim ad eum-deuenientes Opti- 
ci feriiarft teretes ducbis , quiftme fuum j fed tunica? medui- 
lamveftientes inlatius commune quadrangulum diktantur, 
Ihtra quod medullamaior , quamiipro tali tractu vtriufque 
; iun£ta progrederetur, nuUi per tunicas diuifione interpofica 
=confunditur ; vt nulla quamtumuis accuratafectioneOpti- 
«coram ductus imiicem fecerni pofiintifc loeo monftri fit* 
fi mueniantur a pofteribre Gerebriparte adOculos vfque 
jpec fiios inceriores Canales conti&uari ? quod qui fe vidiife 
■■ ■-"■■ £ 



io PhilofiphU Optm 

aliquando teftantur, afferunt pariter , tunc fine nexii mutuo> 
excurrentes aduertiffe : tum quia poft ceffationem oculo- : 
rum non folum ab omni applicatione per fomnum , fed 
etiam ab accuratiori , experimur nosfacilius confequenter,. 
& diiitius pofTe perfeuerare: in conatu exa&ius videndi , &:. 
difcern.endi,.quodnon euenit in aliis Senfonis j ncc eueniret. 
inipfisjfi dumceiTant modo dicto , Spiritus Animales non 
colligerencur peculiariter ad ipforum vfum ; fed ad alia Sen~ 
foria,interim operiapplicata fuo , diuerterentur. Denique 
quia quid fimile aduerti in Canibus , fingulariter ad curfum; 
& quidem incitStiorem continuandum ,.ex fua formatione 
deftinatis ; fiquidem in illis ner.ui , deferentes Spiritum Ani- 
malemad;metum,.anrequam ad partes pofteriores , longius 
ab eorumprincipiopofitas, extendantur, cohueniuntin tale 
commune eonceptaculum fpirituum , a quo invlteriore pro- 
greffu inuicem difpertiuntur. 

SecundmTi eft; continuationem Neruorum Opticorum; 
c.um Oculis non fieri eregione pupilla:;itavt axis Oculi a me- 
diQ-pupillac adfundiimdsdu&us-incurrat*in Opticos vfcd po- 
tius fieri ad-latus, conuerfum.ad Nafum,dcclinatione tani 
euidenti a fundo Oculi,& ab axc Opticojvt dcbilitatis huma- 
na: induftrix , ad pauciora , quam par fit , refpicientis' , lucu-r 
kntum tqftimoiiiumfitjpotuiffeaprofGfroribusAnatoiiiica:,. 
^fy*^r ifK ^' " acque. adeb Opticx tam mulds, 

<?4 . uty» ^r^ ^^=^ ^ ram conftanter oppofitam affcri , 

v II ^^jj n^ & fuper ruinofum, mimo nullum- 

fundamentum veritates Opticas 

conftituijad.infpedionem attcri- 

^,- tam meum le&or.em prouoco, 

— " -==r>- -£ig>4-> i 1.1.. 

numorcristaitimis.exparto & 11 ® 1 narro , quod mihi cucnit, 

mmusvitreo f itajprocessibtis cum priiruim Ilorase Mathema- 

cilkrilurfrmntos^ ticum puluerem fignare iuffus,ad 

Opticam excolendam animum 

^dieci^volens.quippepeculiaria qusedamper anatomen in 

Oculis 




Pars I L Cap. I Se$. 11 j f 

OculisreeognofcerejViruminilla tunc primarium adij , qui 
humaniftlme coram multis-, qui mecum aderanr , Humani 
Oculi fe&ionem exorfus , vbi audiuit aiferentem ; Opticum 
Neruum cum Oculo ad latus continHari;ftatim diferte oppo- 
fitum fibi non ex aliorum relatu , fed proprio multoties ex- 
perimento conftitifTe afflrmauit ; &t illo ipfo , quem praema- 
nibus habebat,Oculo oftenfuruni ; quem dum Inciperet ver- 
fare , rogaui,vt dicfcum Neriium,altera manu, velut peduncu- 
lum , arripiens , oculum eleuaret > quo facto , ftatim Pupilla 
non deorfum verfa , e regione nerui optici , fed in latus con- 
uerfa , omnibus inipe&antibus , & ipfo ftupente , ftetit, auer- 
iione Nerui ab axe Ocuii , per Pupillam extenfo , tam nota- 
biliivt nuili dubium fupereffe pofTetdeveritate measaffer- 
-tionis : inftiti tamen,vt drcino,quem obtuli diftantiam con~ 
ciituationis Nerui a Pupilla hinc inde exploraret,&: eam lon- 
ge in vno latere breuiorem reperit, quam in oppofito ; eertus 
in pofterum in accuratiori Anatome ni-hil negligentius infpi- 
cere , exalienis pra^iiippofitis , miniis attente admiiiis. 

Tertium de meatu in medio cuiuflibet Nerui Optici ad 
•abundantiorem fpiriram animalem in Oculos deriuandum, 
•cuius gratiatales Nerui pra* omiiibus , qui Senforiis defer- 
uiunt , vide-nturfbrmati craffimrni : huiufmodi meatum plu- 
res cum Magiftro Anatomici aduerti non pofle alferunt, nill 
Oculus Animalis valde magni , recens mattati , in bono lu- 
mine conftituatur. Exploraturasvexitatem , Sc fimul exten- 
fionis continuae filamentorum , quibus retina , veftiens oculi 
iundum , fub humoribus conftituitur,Microfcopium medio- 
cre , quo tamen minuta fatis notabiliter difcernerentur ad- 
liibui:& in Oculo humano etiam eftocto vtriufque certave- 
ftigia deprehendi. 

Quartum ; an & quomodo vera iint,qua* dicuntut dc ori- 
ginepartium Oculi apartibus congeneis Nerui Optici, cum 
ipfo continuari,&: a Cerebro deduclri ; ilmiliter Arteriarum, 
&c Venarum a Corde, vel iftarum porius ab Hepate, Oraties 

B z 



12, PhilofophU Optica' 

iftas partes , qux ab aliis partibus pronafci dicuntur, formari 

immediate vjrtute feminali ex materia primigenia , euiden- 

ter patet in formatione PuHi-ex Ouo,cuius progreuaim nemo 

naturaiium ftudiofus negligere deberet , tam prompte. , tam 

farpe obfemabilemjcumexeo de %matione intra viuipa- 

ra,difEciliusinternofcibiliinfeipfa, poffintus philofophari. 

Licet enim pro varia temperie anni,loci/ouentis,irnmo con- 

cipientis Oua, poffit aliqua varktas exiftere in mora forrna- 

tionis, & expreffione partiumj attamen in Ouis ex vtriufque 

fexusvirtute cpneepta prolirlcis,dumplurafimulfouentur„ 

fi fex fuccedentibus a prirno diebus aljquod illorumaperiasj, 

fubmdeafequiido incubationisvdie^communiter notare po~ 

lens ^q ua m itia forrnationis, in alicuiuspartis colore ,.& 

figura,. ftx reliqua materia praeparanda- , & quideni confe- 

quenter exprejTiora, & plura ad feptimam vfque dicm , in 

qao. fpe&anmr, fuigularum- partium primordia , & Animal 

tarn vrmotma praditum j cuius tenella; particubeinconfe- 

qucntibus^ugentur s c<^cuir*ntepr^rip U ^ Albuminis mafTa- 

adpnmainformationem,^ primam augmentationem,iii, 

quibus abfiimitur ■ xenianente.. maxima ex parte Vitcllo , ciu\ 

Poilusformatus fuperincumbit , & ex qnoper Vcnas Vnibi- 

licales conie.qHenter alimentuni ex&ait, & cuius-niuknm in. 

Abdomine inrra Vulli inteftma includitur , non folimi illo 

inrra Ouumdeiitef Q ente y .fedetiam exclufo,&: cibum.qu^ri- 

tante 3 vt.m tencriori *tatiilaiib* exteriusprouidere k <;ibo- 

propornonato , & .affumptum fufficienter concoquerUkius 

^ta,habeat paratum apud fe fa.cile,&con™mnutri. 



mentum. 



Porro mprogreffuformatiomsprirab Vafadeferetia,mftM 
tomentorum extenfa.deijgnanturinparte Albuminis,pecu-. 
Wcomqwta, cum rubra bullula, motu aliquo febfflien- 
tenv tr^T^ c V nediancis «dimentum. Vaforum au~ 

Tco^r'^ ham ° re a ^ UQ rub ^<waillaconten-. 
to.cpnf^^tur, aatequamEareuchyroa CQrdis.formetun. 

muko 



Pars 1 L Cap. L SeB> 1 L i $ 

mtilto magis ante formationem Hepatis , quod vafis , veluti 
fungus ramis arboris , adnafcitur. 
Inter omnes autempartesprimi notabiliter apparent Oculi 
exfua ; magnitudine, ^nigredine aliquafpeclraDiles , tunicis- 
illorum adhtic liquido ,.& clarirfimo, humore repletis 5 &c. .vi- 
dere eft fub finem qtiintx: diei quenilibet oculorum multo 
maiorem toto veftigio reliqui Cagitis, &: in co aliquam pracr 
l?arationem Gerebri.. 

P A H. E R G O N*. . 

"Be gtrmmont Sanguinu % ^ Spmtuum Mtdiurn $• 
motn Cbrdis 3 @r Arteriamm. 

DVo fpe&antur in formatione PulH cx Ouo , ex qiubus 
minus prudens rerum seftimator inferre poifit fangui- 
nem , tam craifiorem , quam fpiritofum , intra vafa- deferen- 
tia generari j pulftim Cordis x .&c Arteriarum ita viciflim or~ 
dinarij vt Cordis coar&atio. efficiat, &: fecum habeat corre- 
fpondentem dilatationem arteriarum ? eiufdemvero dilata-- 
tio illarumcoarthitionem rtfiquidem humor rubefcen&intra' 
vafa* deferentia confpicitur ? , ante formata Parenchymata, 
Cordis , Sc Hepatis : Et. quinto circiter incubationis die in- 
ipe6tum Ouum, intei: alia, exhibetduasftbicohaerentes , &' 
inuicem.communicantes Veiiculas, fefe mouentes , quarunF 
alteri vclut ex priori confequenti tertius accedit, Canali— 
culus ipii inferttts ; ;&: hornm omnium pulfus ita ordinatur^ 
vt dumprioris coar&atio humorem rubrum inipfaconten- 
tum extrudit in aliam ea taii immiffione illius tunc dUatetur, , 
qua: poftea, fimiliter coarcl:ata,.ex eodemhuHiore r accept6* 
impellat in ilbiconfertum Canaliculum 5 qui pariter ex eius 
app ulfu fimul diftendatur , dum ill a coarctatur. 

Qubd ad primum tamen aduertendumeft primo $ huiuf-- 

B 3' 



i4 Philofophi& Optm 

modi Vafa deferentia exfuarum Tunicatum conftitutione, 
&earum conformatione in Canales , nullam exhibere apti- 
tudinem, qua difponere poifint Chilum ad mutationem irt 
fanguinem ;' fed folum -qua/eruire poifinf conuenienti humo- 
rum contentorum delationi : E contra vero Parenehyma 
Hepatis hoc ipfo , quod ex tali fubftantia fanguinea , e vafis 
exudante primb concretum eft , ad fimilis generationcm 
difponere aptimmum eft,in cuius mafTam ex ramis Veta 
Porta»,per iliam difpertitis , vtilis ex cibo digefto fecrctus 
humor dirrunditur ; & intra eam mutatus in fanguinem , per 
ramos Vena: Czvtx , eidem infertos , exugitur, vt inde in rc- 
liquum corpus emindatur. 

Aduertendum fecundo ; ex ipfa ftructura tum Vaforum 
humores deferentium, & Cordi confertorum , tum Cordis 
ipfius, &Valuarum ad aperienda opportune , &; claudenda 
eiusforamina ,■ perqux fit tranfmuTio kumoris vltcrius pra:- 
parandi , vei iam praeparati,apert e colligi ; non fieri in Cordc 
mutarionem huraoris ex cibo concodo vtilis infanguinem, 
fed partem exfanguine iam praeparato in Hepate , &ab eo 
per corpus diffufo, intra Cor fufcipi; vr in Spiritum Vitalem 
perficiarur. 

Siquidem quod per Venam Cauam educitur ab Hepatc, 
ex JP i!Lls Ven ^ difpoiirione cognofcitur maxima cx parte 
diftundi fic prarparatum per totum corpus ; nec nifi obiter 
iffiusakquidelaterc canalis dicte Vena: fursum extenfi in 
Cor mflucre , pcr foramen, in quo cum fimili , aperto corre- 
fpondenter mdextro Gordisycntriciiio.communicat: rur~ 
sus cum Cotdis fubftantia bene compaaain nullo lateram 
iitxqiw craiTa,ac in Septo Medio , feparante Ventriculum 
dextrum a Imiftro, &fit apcrtum foramen in fuperiori parte 
dextn Ventriculi , in que m illud fanguinis influxit, ac para- 
msioi Canalis,per quem compreffo dido VcntriculoinDia-" 
Itoie propelktur intra pulmones 5 & alius , per quem e pul- 
«wbus deducatur in fmiftrum Cordis venrricuium in 

Syftole 



Fars II Cap.L SectJl i 5 

Syftole diktatnm , &:iimiliter apertuminfuperiorifuiparte, 
cui.talis Canalis inferitur ; quis rationabiliter poifit dicere,- 
ianguinem a dextro Cordis iinu in finiftrum per tale Septunfc 
Medium tranfmitti , paratum. impedimentum rali tranfmif- 
iioni: i &; non per foramina aperta, & canales ad hoc paratos 
deriuarl ?Et nota Canalem a dextro ilnu ad Pulmones , quia. 
calidiorem in illo fa&um fanguinem delaturus erat , duplici 
TunicainftarAiteriamm inftru&um fuiife 5 &ide6 dictumVe- 
nam Arterialem aperitis : Canale vero delatiuumfanguinis a 
Pulmonibusjper commixtiorie cum inipirato aere attenuati, 
& refrigerati, intra finiftrum Cordis Ventriculunvparando; 
Spiritui Vitali ex fanguine defiinatum , vnica Tunica inftar 
Venarum. conftare Y , atque adeo Arteriam Venalem appella- 
tum. Porro fic attenuatum fanguinem , &: excalefactum ex- 
cipit Arteria rnagna', confertaforamini r in iiniftro Cordis 
latere aperto ; dum illoper Diaftolem fubfldente propeliitur;, 
& per totum corpus difttuidit.. 

Denique ftru&ura Valuarum adforamina quatuor, qua* iri. 
Corde alternatim aperiuntur, & clauduntur , doctrinse pra?- 
dictas Hiire confentaunt,quam tamen doctrinam non pra;- 
concepi, ante Naturam inipeclam,nec infpexi Naturam , vt 
meis commentis feruiret : foramina igitur , per qua; debet 
intrare in cor , tum aliquid fanguinis e latere Canalis Vena? 
Caua: , tum illud , quod ex eo intra Pulmones permixtum eft 
aeri, inftru&a funt valuis membraneis.in partes tricufpidales 
diftributis i foramina vero , per quas debet exire tum fanguis 
e dextroiinu ipfius adPulmones,tuiri aiiniftro Spiritus Vita- 
lis ad Arteriam magnam , Valuas habent membraneasin 
partes Semilunares diipertitas. Quare dum fmus Cordis , in 
Syftale dilatati apti funt- vlteriiis recipere, dilatantur iimul, 
&: foramina-in imibusaperta:fedtunc ne ilnus dexter acci- 
piens per.forame ad latus fanguinem a VenaCauajreibrbeatj 
per foramen in fuperiori parte fui, fanguinem in Pplmones 
imiTdifurji ; & pariter.ne iinus ilnifter excipiens perforamen 

iiiperiUvS, 



16 'PhilofiphU Oj?tk& 

fuperius apertum fanguine a Pulmonibus,ex admixtioni aeris 
attenuatu reforbeat, per foramen ad latus,Spiritum Vitalem, 
immiffum in" Arteriam , in tali dilatatione maiori ftnuum , &c 
foraminum,Valuae Tricnfpidales inter fe fpatium relinquunt 
ad ingreuum';Sernilunaresautem fiu* completa expenfione 
replentj&inuicembene cohserent : contra vero in oompref- 
lione finuumper Syftolem,&aliqua etiam foraminum,Valua- 
-rum partes Tricufpidaies inuicem accedentes fpatium re- 
•plent^Sc omnem exitumpcf fira fbramina e Corde interclu- 
duntsSemilunares vero crifpantur, &c incer plicas exitum per 
fua foraminaaperiunt. 

Quod ad fecundum i certum eft clarfs experimentis vim 

pulfatiuam a Corde in Arterias deriuari aliter quam per in- 

tmnefcentiam ex immiflione Spiritus Vitalis in illas > pariter 

eieuationem lacerum Cerdis ,&Arteria:fiTnul omninofieri, 

tumfimulconfequidepreffionem. Ad huiufcenrodi experi- 

sienta , inftante me,capienda diffeclrus canis viuus , cumnu- 

dacam Arteriam ad inferiora defcehdentcm , fimul cnrn 

pulfante Corde , exhiberet , non fblnni fpeclanti , fed etiam 

alteramanuadcor,akeraadArteriamadiTiota, ta&u explo» 

rantijnifiquiMagnum Viruminproximoconfiftentem aduo- 

caret , vt vtraque manufentyret ,-quam falsb in ingenti volu- 

mineedito oppofitum afferuMet 5 nimirtrm in eleuatione 

lateram.Cotdis , Attmx latera deprimi , quar fubfiden- 

tibus Cordis lateribus eleuarentur ; fed recufauit accede- 

re.Tuagnita veritatej dic pe&us ,fmiftramverfns , a latere 

Cordis eleuato in Diaftole pulfari , non aMucrone extenfo 

inSyftoie :et quod in formationePullinotarifuprapropo- 

fuimus de Vefficulis , & addito Canali 5 nimirum humorem 

faiiguineum ex cauitate prima^, dum illa fe cortftahit, pro« 

peffi in fecundam , & eam fimuidilatare , quse mox dum pa- 

riterfecontrahit,exilioin confequentem canalem diffim- 

dens,eum fimul diftendat, dic euenire in finibus Cordis, 

§c Auriculis additis, quarum vnaquaeque pnecise dilatatur, 

quia 



Tarslt. Cap.t. Sett. III. t 7 

: quia ex flbi correfpondentis fihus contractione.jkumore pro- 
pulfo impletnr ; fubfidit vero , quia in eoram diktatione eo- 
:dem relabente vacuatur* cuius vicifEtudinis v&tm explicate 

-. fuperfedeo. , ne piuribus ab inftituto digrediar. 



•G ; A;:P-l-T.I-$ 'I. SECTiO IIX 

De Aiemhmnu OculL 

OMiflis mtegumentis ab Adnata. Tunica,& Mafeulis # 
accipimusOcuium,vt cum Neruo Optico,vektBulbus 
cum caule, eontinuatur ; atque in eo oolo Membranas ex 
propriis earum eonftitutione & vfu,; rationabiiiu& diftingui- 
mus j licet aiiqua ex iisminus.aiiimaduerlaj velpluribusia 
vnam ex continuatione eonfuiis.j,pauciores alij numereno 
funt autem Selerodes , Cornea^ Cnoroides , Yuea, Ketim 3 
^raneaJHvalQides^ Proceffus ciliares. 

;L ExtimatotiusreliqiiiOcuIi 
jtiiqu^modo contentiua^coiore 
albo fpeclabiiis , dicitur Sclero- 
ms , ,ideft confolidatiua ; vere 
enimfua craifitie , &c duritie re- 
MquumOcuium munit , & foli- 
dat : ex parte Intrapalpebras la- 
tente.cum externa Tuiiica Ner- 
td Optici continuacur , illi ali~ 

, . ^ quo modo Hmiiis , iicet notabi- 

Ift&r craffior ;-par te verS anterius patente continuatur cum 
Cornea. 

1 1. Comea ex partibus Oculi diapfianis , ad intromitten- 

da in ipftssS repraefentatiua. vifibiiium., prima occurrit; fic di- 

-£ta, quialaininae cornea: fua foliditate , &perlpicuitate afli- 

fnilgtur : Jisec Scletode notabiliter crafllor ^ dum fiipra iUzm 

C 




Sectio Oculi per axem et 
nemum optuum. 



iS Vhitofofhi^Opika 

eleuatur , totius Oculi ajquabilem fuperficiem interrumpit s? 
qxixfi abfolueretur , vt maxima ex parte extenditur in Scle- 
rotide , humanum Oculum omnino- 'Sphsericum exhiberet, 
licet in quadrupedibus communiter latitudo fuperet pro- 
funditatem , vteuenit in Bulbis Ceparum.Duo de illamihi 
occurrunt peculiari aduertentia dignajprimiim eam exa~ 
ciiiis diifecantibus ,,vel ad a-riditatem vfque feruanribus vi- 
fam eife pluribus laminis conftare, quardumiibi exa£te,&: 
a^quabiliter in Oculo vegetoeohserent, requiiitam iiiea dia~ 
phaneitatem nullo modo interrurbent : Verum libentius 
agnofco exterius diaphanuni , velut corticem Cornese ab> 
AdnataTunica, Mufculos,& reliquum Oculum inupluente, 
fuperinduci^etiamfidicamus tenchnes Mufculpmm ad con~ 
finiuin illius cum Sclerotide terminarij inter quem coni- 
cem v & Gorneara adunetur, &concrefcathumor, quiin ali~ 
c^,A. i^a;D:-i jc:i« 3 . U cxtuberans Oculum deformat,& irape- 
dit difluiionem reprsefentatiuorum in illum , iuxta propor- 
tionem, qua, expaniione fui , corneam obuelat ; cuins forte 
abill^faCorneapoifet tentarf cum tali cortice feparatio per 
artem 3 .ad imitationem naturar, qua? peculiariter fiiperpoii- 
tum corneas , ad tutandos Oculos ferpentum , diutiis intra 
terram delitefcentium ,, Diaphanum Corticem,feu mauis 
communemcum reliquis ,in aliquo fui a tcrrx humiclo , pra: 
interiori fubilantia magis paffum , &: poftea rius in calidiore 
ambiente exiiccatum ,feparat acornea illajaj vtviderceft. 
inexuuiis^ aferpentibus dimiffis : intcrius vero velut if 5 cu- 
ticulam aliquid. iilms degenerare , ex contractu humoiis 
Aqueijiiulla, quanmmuis tenui tumcula obuoluti. 
^Aiterum eftjqubdlicet in quadrupedibus comraunitcr^ 
diiiectis Cornea a continuatione ciim Sclerotide tantifpcr 
ejeuata , {ecundum- aequalem eraflitiem extendatur ; in ho- 
mine ramen.crallior notabiliter in. medio, fuperfidem exte- 
rioremexceiitricamhabetinterion, vt certius tibi apparebie 
f ecantiillam fecundumprofunditatem , per medium rotun- 

ditatis- 



Pars 1L Cap.I. SeS,lII. 19 

ditaris apparentis s immo edu&is humoribus, conftabit digi- 
•tis illam vtrinque fimul comprimentibus, Neque mifuiu vi- 
-deridebetOculos in horaine . pt-culiaritcf difpoiitos effe 
fecundum totius rotunditatem , iuxta fiipradicta,&: aliquam 
maiorero. eleuationem craflitiei Corneae ad medium : cum 
enim illi peculiariter conueniretfibi profpicere , & confe- 
quenter hinc inde obiecTra occurrentia profpectare j nihilo- 
rninus Oculi conuenientiflinae' non ad latera , fed ad me- 
dium Faciei effent in anteriora difpofitijradiationes ab obie- 
dis ad latera difpofitis , in iilud , quod ex Cornea protube- 
rat , incurrentes , Sc per refraetionem in illo ad interiora 
Oculi jjpertingentes , pofTunt ad apprehenfionem illorum 
aliquo modo determinare , vt melius conftabitex dicendis 
de modo propagationis radiorum intra Oculos ad vifionem . 
Turget ante magis Cornea abundante m interioribus Ocu- 
liSpiritu , quae inlanguido y $C multo magis in mortuo flac- 
•cefcit, 8c fubfidet, 

1 1 1. Choroides , velut follicuius interior, &: confequens 
■ad Scierotidem , continuatur in fundo Oculi cum interna 
Tunica Nerui Optici > ab ea tamen diuerfa , vt conftat ex 
proprio colore , qui ei infeparabiliter ineft ; licet enim ver- 
-siis Sclerotidem nigredo adfit, in fiibftantia illi tenuiter illi- 
ta , qux tra&antis digitos inficit, 3c abillaperlotionem ab- 
ftergitur, cuius peculiarem vfumpro conformationeOculi 
•ad vifionem infra agnofcemusinihilominus versus Retinam, 
cui ipfa , velut vitreo fpeculo pone addita eft, proprium ha- 
bet colorem , nonnifi eius fubftantia deficiente tollendum: 
& quidemvarium pro varia exigentiaOculommin Anima- 
libus : qusedam enim,vt homo , ad internofcenda obie&a in- 
terdiu, eget adiumento j vt illuftratio , iuxta quam ab obie- 
£tis difFufam in Retinam , determinatur , vt dicemus capite 
fequenti , diftin&a eorurn apprehenfio , non confundatur a 
xadiationibus ex fundo Ocnli valide reflexis* &-:abimpedi- 
mento ibidem inuento retroflexis ad idem j quod euenirc 



zo 



facilepotuiffeagnofees ex di&is de 'rqflexioile , & eiuSpecu- 

Hari multiplicatione inter oppoflta impedimenta i. part. 

cap: 13. Colbrigiiur r.CliilH^ ad^atrum vefgens in Cho~ 

roide verfus Retinam 5 & ex -oppofitf in proceflibuTOiiiari^- 

bus contiiientibus Gryftailinum Hurriorem,&: iHiftipcrpcrlita 

Vuea 5 verliisillum nigra5& afpera , dum kuiufmodi reflexio- 

nes reprsfentatiuo fui inrlcit ^temperat etiarri ; vt a direcla 

iiiOcuium ab obiectis radiatione faeile vincantur^S^non ita 

prouocent per fui deterniinationem' Potentiam Viiluam , vt ■ 

diftinctam appreheniionemproftantium obieclrorum nota- 

biiiter impediant. Euenit tamen aliquarido* , vt impreilione 

primb fadaavalido illuftrante, &: iuxta eius terminatioriem 

akerata notabiliter Retina, ad partem fic paffam fpiritus 

peculiaritertranfmittantur^aquibus aliquid luminis'dirfun- 

datur ad anteriora Oculi, .& exillis exitum impedientibus 

cumallqua admixtione reprxfentatiui coloris illorujiT, re~ 

flectatur in Retinanvta vt fequatur aliqua perfeuerans appa- 

'rentia,cum imperfe&a coniiguratione- fimilis.prlGrrjnon* 

folumclauiis Ooulis , & impedientibiis Paipebris impreino~ : 

nem ab obie&is proftantibus ; fed etiani apertis > ex quo fe» 

qukur,vt|er illam confundaturreprxfehtatio obie&oriuri 9 

adquxOMusficaffeausconuertitur r &: ab ipsaillaviciiTim - 

conlundatur. Taiis reflexionis jMftrationem in Retinam afe 

impedimentis 3 in anteriori^us Oculi .oecurf eritibus 3 'Iiabe- 

mtis fmgulare &paraturn-expeiimentum 5 qubties ; occiufis 

prsfertimPalpebris^premimus ex aliquaparteOculiim 3 &: 

preilione agitamus ; concurceritibus enim in aliqua abun- 

danmSpiritibusyexiftitverfus Pupillam tx aduerfo preifior- 

Hfsconftitutamfblgoraliquis, cuius radiatio difFufa adfun- 

dum Oculi, determinat^ad apparentiam illius 3 conflgura- 

tampeculiariter «rotunditati impedimenti } notabil-iusex an- 

terioribus Oculi illiiftrationemrefleaentisadfundmn Ocu- 

ii. Supponunt ifta, Spiritus aiiquid lucis continere , de quo 

exprofeffo m&atum eft if art.cip.g.ied.i.&eximpreiJIo. 



ne 



■Ptrj 1 1 Cap, l $e&. 7IL % i 

ne fa&a peculiariter in Retina apparemias determinari, 
quod ftabilitum hic confequenter leges. 

In iis vero Anirrialibus , qua? no&u obie&a difcernunt, vt 

"venentur adcibum , &:indara luce nonnificonfusevident, 
Chofois apparet colore glauco , ,&: quidem notabili , fi quis 
•eorum Oculos ex aduerfo intueatur; tranfparet enim color 
Choroidis per partes Oculi diaphanas , ex quo varius in va^. 
riis Animalibus apparet ad Pupillam color : talis igitur iti 
fundo Oculi color fulgorem Spirltuum, in illorum Oculo 
abundantiuro-, ilnenotabili admixtione repraefentatiui fufci 
valide in anteriora refte&ens , iuuat -ad llluftranda obie&a, 
ad ^ix in tenebris oonftituta Pupillam multum dilatatam 
conuertunt 5 ficut validum refle&ens in cano latern* appo- 
fitum ad euibrandos ex illa radios advfumnocrugradien- 
f tiuni : qivoties vero malunt fe in tenebris occultare ; fora- 
jrien Vuea? , per quod illuftratio diffunditur, omnino clau- 
dunt j quod illisiin promptu eft , ex peculiari conftitutione 
Vuexperlahgum aperce, cuiusyelutValuae laterales po£ 

" lunt accefturn ad inuieem in Oculi medio complere. 

Denique Chowdes , de qua hic ex profeifo agimus,ficut 
;&Membrana qua foetus inuoluitur ;Chorioncommuniter. 
:appellata. 5 videtur.aiiquibus nomen accepiffe a multitudine 
tenuiffimarum Venularum 3 quae a ramufculis in longum ex- 
.tenfis hinc inde difpertita? inuicem in ea velut in Choro 
conuenientes conferuntur. Quidfi dicamus proxime deri- 
uari a Choro , Mufico inftrumento , quod vt notat S.Hiero- 
nymus Epiftola ad Dardanum , ex pelle formatum , ex vria- 
parte per foramen aerem concipiens , per aliam cnm fono 
emittit s quiafimiliter ad continendum quodintra concipi- 
tur , quselibet earum fit difpofita pellicula ?Licetenimin 
Oculo idem nomen aptari poftit Sclerotidi ; illa tamen, prir 
mbobferuabilis ex peculiari conditipne , iam peculiare no- 
rnen acceperat. Extenditur huiufmodi Membrana ad Pro- 
ceflus Ciliaresprotenfosa confinio Sclerotidis , ■'& Cornea^ 
,&.ixiiliis yidetur cum Vuea conne&i. C 3 



%% JPhilofqphU -OpticA 

I V. Vuea Grarce Ragoides di&a , quia Vuae nigrae pc!- 
Iiculam colore refert , qua parte Humorem Cryftalliiium 
refpicit ; licet , qua Gornea^ obuertitur, variis coloribus tin- 
gatur , quos videmus fub illa circulxrm varie tin&um ■exhi- 
bere ', quem Oculi Iridem vocant ■> aiiter tamen in ipfb 
difponuntur , & variaritur colores , quem in Iridej &: non 
folum in Animalibus fpecie difrerentibus,' fed in indiuiduis 
eiufdem fpeciei notabiliter dirfemnt : rurfus acino ailim.i- 
iatur,cui a racemo abftra&o fcramen ad medium pateat. 
Vuea duplo craflior Clioroi'de , verfus Cryftallinum afpera, 
ver&s. Cqrneam Leuis ; plicas tamen tenuiffimas continet 
fecuhdura quas varie contrahi, 3£ explicaripoteft, vel acce- 
dendo versus Oculi medium , ar&ato foramine , quodad 
minus extrcmum fui aperit , vel recedendo a medio fora- 
mine laxato , & quibiis aliquo modo ftriaturin Labro , ver- 
.siisaperturamforaminis conniuente 5 per alterum extremum 
ad Annulum Procefiuum Ciliarium fimul cum Choroide 
conne&itur. Fluitat denique in medio Humore Aqueo , vt 
facilem obrineat di&um accefTum ad medinm , quoties fo- 
.ramenPupillse eft coarctandum j &: receffnm a medio quo- 
ties diktandum j quomodo opportune. Humorem Cryftalli- 
mim niodo magis , modb minus operit. 

V. Retina tertium foiiicuium fupra Sclerotidem,& Cho- 

roidem expandit, crafTitieifatisobferuabilis , fed in fua fub- 

frantia moiiem , & in diaphaneitate fubalbidum , aliquo 

modo limilemmedulkNeriii Optici, cui ad fundmii Oculi 

contfnuatur, iureflc appeilata non foium a figura , qua afli- 

miiatiir Reticule retnndo , verfus fiiperioremOcuiipartem 

aperto , quod pariter habent Sclerodes, &: Choroides* fed 

etiam quia fiiamentis fux ■ fubftantia* perlongum extenfis 

intexiv laxiore textnra Venulas , fanguinem valde tenuem, 

&'floridumdererentesi;vt Microfcopio mediocri diftin&ius 

agnofces ; Eius diaphaneitatem , mmcientem ad reprsefen- 

fatiuaviilbilium intra totam fui profknditateiii, hcile admir- 

; . .tenda 



Pars 1 1. Cap. I. SeclIII. %% 

tenda , non folum agnofces ex comparatiohe chartse , in qua 
litteras cammuniter notamus , quae, cum ftt mukb magis ter- 
"minata , ita excipit repraefentatiua per apertum in caetero- 
qui clausa feneftra foramen, vt vtrinque exiiibeat , fiue ante, 
fitie retro , vt dixi i . part. cap. i z. fecr.3 • ^d proprio eius ex- 
perimento , quo fubftra&as fibi Choroidis colorem fpedabi- 
lem exhibet, additis licet humoribus -Oculi,&: Tunicisdia- 
phanis ; vnde medium Pupilke in aliis > & aliis- Animalibus 
apparet varie tindum. 

V I. Hyaloides , idcik Vitrea, immediate inuoluit Humo- 
rem Vitreum r & licet fubtiliffima, eum aptea molliore Re~ 
tina fecernit , cui eius immediata afruiio, & leqiiutiirainde 
infufio multuin nocuifTet. : Eiufdem diaphaneicatis eft ad 
fenfum cum humore inclufo 1 diligens tamen fectio eam 
inuenit.. 

VII. Aranea magis difcernibihs, eft Hunioris Cryftallini. 
contentiua,comparatione tamen cum» tenuiffimis Aranea- 
rumtelis ilc appellata-," quae , licet admitteretur Retina verfiis 
fuperiorem Oculi- partem continuari, abillatamenmultum. 
dirlercj eft enimr omnino pelliicida,& la?uiffima v atque in 
fua. tanto maiori tenuitate denfiffima. In illa , valde animad- 
ueriione dignum, quod circa anteriorem Cryftallini partem,.' 
qua fupra •Vitreum-eminet,craflior,&denfior eftj circa pofte- 
riorem Vitreoimmerfam , non folum tenuior , fed etiamla- 
xioreft: hoc autem a . diligentioribus Anatomicis animad- 
nerfum mire congmit faciliori mutatioai figuras Humoris- 
Cryftallini , pro •conuenienti conformatione Organi Viforij,, 
iuxta variam exigentiam obiectorum , vt oftendimus" 1 .part. 
cap . 1 5 . fect. 3 . 5rin confequentibus etiam expendemus . 

Aqueus Humor nulHt propria* Tunica. inuoluitur 5 quia 
neque Araneae , neque fuperiori Comeae denliori, licetim- 
me diatus , ordinarie nocere poteft , neque Vnea* confiinili- 
ter , aut Proceffibus Ciliaribus , quorum interfeptum .yalidius. 
«fcfe y .8c fiibie&a fatis tutatur, * • 

VI II. Atteri 



x4 Philo/bfhU Oftics 

VIII. Attendendus Annulus craffus,/& niger , velutne- 
xus plurium exinterioribus Oculi membranis , &• figura* hu- 
morum dire&or , &c velut feptum -■aliquod tranfuerfuni , in- 
tercludens omnino aditum ad interiqra Ocuii $ Humbri A- 
queo , & iis radiis , qui poffent imaginem impreffam 

diluere. Hic Annuius a conflni© 

^g^S^ Cornece , &: Sclerotidis extenditur 

/\/^\ * in tf anfu€iiuM verfus Huniorem 

h jj. CryftaIlinum,cuius t AraneamTu- 

\ JJ nicam ad . medium, velut cingulo, 

^ractb^^^^ici. +, comple&itur, ex quo in.Retinarn, 

Humor cristalHnus, exparte \ & Hyaloidem interme^i^ quigdani 

mcnusviireojta]j;\\\'xibu; J fibrse prodeunt , quajfiUpilf quidam 

aluiribusn^s. nigri , inftar Ciliorum e Palpebris; 

&c iis tenaci adco adhserentia iunguntur , vt lacerentur ,, fi ni- 

taris diuellere. 

Verum quia huiufmodi Annulus versus anteriorempar- 
tem Oculi izi Yuex , verfus pofteriorem Choroidi conti- 
nuaturj nillx inipfo velutperfuaextremainuicemconferi 
videantuf j fit vt in harumMeniDranarfr fe#.ione difcerpttis, 
velut inter ilkrumextremitates facile com^ucetur , nullo fui 
reli&o veftigio , nifi nigris quibufdam inftarpilorumriotis ifl 
dlcHsTtinicis : exquo fadum videtur , vt ab aliquibus , alias 
accuratlsOcuIorumln^eapribus , rion fqftm negleftus .&; 
fed vt commentitium additamentum , vltta veras ©culi 
Membranasreiedus j&iUae notae.nigrae .qu^diifimulari rion 
ppfliint , difta-flnt nigra Vue* fibrammveftigia , in Retinam 
imprefla. - ' 

,Tu cpnfertis ad Mufculos filis fufpenfum Oculurn ? PupiM 
deorfuni vergente , punge in cjmfinio Cornexjvt Humor 
Aqaeus fenfim poffit defluere , n<Mi decidentednterim pro 
taii feu Yueafuper Cryftallinum 5 fimul aperi fundum OculL 
vtrefoluatur Huirxor Vitreus jfic enim Humor Cryftallinus 
inagisconftipatus fpeaabiturin me.dio procefTuum Cili^ 



JPars II Cdp.L St&.lK %3 

raii , praxingentium ipfum , & horum terminatio cxafteia 
prte ad confinium Cornese , & Sclerotidis;. 




C a r i r r s L Sectio IV, 
De- Humoribm Ocultm eonfiimentihm. 

tlftmguuntuf facile>& maiiifefte tres Humores in Ocu-^ ^^ 
4o-,non folum Tunicis intermediis difcretijfednatu-i.V^,^. *" 
rali etiara conditione diflferentes.. Primus Immediate fub< 
Cornea eft Aqueus , intra quem modo fupradicto fluitat 
Vuea , & a; quo repletur fpatium ad Ci-yftallinum vfque in- 
termedium. Secundus eft Cryftallinus, AraneaTuniciobtio- 
lutus , qui anteriore , & miniis tumidafiu" parte , Aqueo ope- 
latur spofteriore ,,& profundiore immergitur Vitreo y qui in- 
uolutus Hyaloid-e reliquum cauitatis follieuli y ' ex Tunicis* 
Sclerode ,. Chororde , & Retnia compacli , replet. 

Aqueus- eft humorum Oeuli maxime tenuis, & diaphantiSj 
aquajperiimilisj non tamenfine aliquo lentorc, quivt illum- 
aliquo modo Albumini ammilat, ita apud aliquos Albtigi- 
neumdenominat : Corneam-, & Araneam opportunc hume- 
£tat,atquc ita feruatin conuenicnteperfpicuitate, &lxtio- 
re , dum ipfe bene- conftitutus-eft : hume&at praeterea , &fu- 
ftinet Vueam,ne- fiiblldat jfed fluitando intra illiim facile 
pro varia conformatione congrtia tali Senforib , nune laxa- 
ri poiTit*, recedendo a medio , nunc eoire ,-aceedendo ad 
.mcdium. 

Cryftallinus- confequeiis ad Aqueum , Cryftalli diapha- 
nejtatem, ad lumen , aliquo modo apparenter albefcentem, 
imitaturjmollem tamen , & glutinofam craflitiem obtinet, 
qua: , detra&a foiidiore pellicula , Araneae, non retinet eam* 
dem globofitat-em , quam habet inclufa in illa, fcd paulif- 
per , mole fua fubiedas partes premente, fubfidet, tranfitun* 

B 



% & PhilofophU OfticA 

radiationibus prsebet, etiam exemptusabOculo, &tenuio- 

ribus partibus expiratis; vt illuftrantium imagincs in appo- 

fito atercro chartsefolio exhibeat, & quidem in varia diftan- 

tia& in vatia magnitudine imaginum , pro variaconfigura- 

tionefui ,& obiecWum. diftantia; vtiplurimis cxpcrimen- 

tis mihi conftitit , ex quibus varia infra , re iiata dcducam. 

Illius figura in homine pro anteriore parte , versus Aqucum,. 

& Corneam , eft Lenticularis ; pofteriorc verb verfus Vi- 

treum, & fundum Oculi magis tumida, videturque velut 

duabuspartibuscomponi; anteriori quidem maioris globo- 

fi minori portione , pofteriori minoris maiori, cxtantemo- 

dice , velut cofta fignante continuationcm illarum,ad quam 

Cryftalllnus a Proceffuum Giliarum interiore ambitu 

- praecingitur : aliqua fecretiora , ■ &: fola infpc&ionc minus 

difcermbiliadeilliusfigurafcrutabimurcap.il, 

Vitreus Humorum maximus , quippe qui duos reliquos 
iimul etiam fumptos . magnitudine exccdit, fic dictus , quia 
vitro affimilatur j in fua maiori mole aliquid diluri viroris. 
exhibenti. Is fub Proceifibus Ciliaribus immerfiim fibi po- 
fteriorem paitemCryftallini continet , &r cumilla foilicu-.- 
lum Retinse implens , Retinambene diftcntam fcruat , con- 
uenienti a Cryftallino diftantia ; ex quo illius, &Hyaloidis 
illum inuoluentis figura habetur : dcnfitas autcm ita Cry-. 
ftaUinidenfitati fuppar, vt vter alio dcnfior iit , apud infpC" 
ctores aliquos cohtrouerfumfuerit; exOculo extracTrus^Cry- 
ftaUinus plus denfatur ; Vitreus vero, ficut vuas pulpa^ pelli- 
cula diftracta , fenfim liquatur, 



COROLLA 



Pars 11 Cap. I Se& IV. 17 



CORQLLARIVM 

Tte fitu partium Oculu 

EX di&isftatimapparetj verfus obie£ta exterius propo- ^^ - 
flta videnti , corneam effe primam , qua: occurrit ; tum lt Bg.i. 
fubie&um illi immediate Humorem Aqueum ; intra queni 
expanditur , & fluitat Vuea , foramen m fui medio apertum 
obiiciens medio Cornese ; fuccedunt ProcefTus Ciliares a 
terminatione Cornea: protenfi inftar Annuli ; ad euius con- 
uexum connecluntur illi , &ad fe inuicem extremitates po- 
fterior Vuea: , &c anterior Choroidis ; ad cauum ex oppofito 
foraminis Vuea? inferitur Cryftallinus per coftam, partes fuse 
profunditatis cingentem ; vbi fimiliter iungitur extremitas 
fuperiorRetinas cumAranea, Cryftallinum immediate ve~ 
ftiente : poft huiumiodi nexum Huinor Vitreus, pofteriorem 
Cryftallini partem , ftia: anteriori immerfam ,'exeipiens cum 
Hyaloide,qua muoluitur , vltimus , & maximus Humorum, 
reliquum folliculum Retina! implet , qua* fnpra Choroidem 
diftenditur, ficut hxc> interpofito tenui , &: molliilimo hu- 
morc nigro , ambitur a Sclerotide ; conferto his tribus Tu- 
nicis, &: confequenter Oculo, noneregionePupilke, fed ad 
latus interius Neruo Optico,vt Sect. 1 1 .§. i 1 .euicimus. 

Quibus conftitutis aperte fequitur lineam a medio Cor- 
neas per medium fbraminis Vuea? , & medium Cryftallini 
correfpondenter dedu&am , necefTario tranfire per omnium 
Membranarum , &£ omnium Htimorum, contentiuis confi- 
guratorum, media, feu centra : eonuersa pariter ad Obie- 
6tum Pupiila , lineam , a Signabili obiefti ipfi directe oppo- 
iito deductam , incidere fecundum anguios ex omni parte 
zequales ad medium Corneae , & per reliqua coniequenter 
media oppofita vfque ad fundum Oculi , ac proinde fine vlia 

D % - 



x 8 Thikfiphi* Opticit 

refradione eb deuenire : talem autem lineam per Tuhica- 
rum , & Humorum centra deductam , & defignantem inci- 
dentiam repradTentatiuorum in Oculum, fecundum angulos 
sequalesi ae proinde irrefra&am , qua* dici folet Axis Opti- 
cus, nullomodocorreCpondereonficioNerui Optici. 

Quod fpe&at ad fitum centrorum firigulis Oculi partibus 
aliquo modo aflignabiliurn,, is certo definirinequit .,. rdfi de- 
terminata menfura molis Humorum, faltem comparatiue 
inter fe* & configurationis fingularum partium O culi 

SedinHis poteft afiignari certa,& vniuerfalis determina- 
tio, cumnonfoluminomnibus nonferuetur eademmagni- 
tudinis , "6e configurationis determinatio ;,aut magnitudi- 
num^&configurationumproportiojfed nec.in eadem pro 
variaartate, autvaria in eadem a*tate .dhpofitione Oculii. 
quod velex eoconjicei quiaaliqui vt repraefentatiua reci- 
piant,ad conuenientem determinationem Oculi , pro.vi- 
fione diftinctaobie&orum, nullisegent additis illi incrailio- 
re diaphano Confpiciiiis ; alij cauis j alij conuexis appofitis 
iuuandi-5 aliqui priiis cauis , proueclra xrate ntiilis , & hi nul- 
lis ad proxima , canis adremota ; fictit alij prius nullis,pofte;i 
conuexis , & intalia!tatecGnuexisadproxima,nullis adre- 
mota : aiiquando in eodem hominepro vada difpofitione, 
nuncex Humorum abundantia ., '.& fpirituum , in Oculo, 
Cornea magis tumet * & fplendet 5 nunc iis deficicntibus 
fiaccefcit > in quibufdam pr*e Oculo magno , Cornea parua ; 
inafiis,pra: Oculo paruo , illa. magna. Certuni tamen eft, 
minimum.in.terHumoxes eife Cryftallinum maximum Vi- 
treum , &: maiorem effe exceiTum magnitudinis Vitrei fti- 
pra Aqueum medium , quam Aquei fupra Cryftallinum $ 
Procefius eni.rn Ciliares , a confinio Corneae , & Scleroti- 
ois protenfi , dum Aqueum terminant , maximam Oculi 
partem Vitreo relinquunt implendam. Similiter certum , 
Corneam in Oculo humano efle crafiiorem ad meditun, &: 
accedendo ad continiiationem ,cum Sclerotide attenuari 5 

atque 



Pars I L Cap . L SeB. IIL ^ 

atque ita non po iTe definiri abfblute pro centro illius, quod 
correfpondet luperficiei extimse; chm mterioraliam liabeat 
conformationem , &: ex illa verstis Humorem Aqueura 
abfque dubio illa tenuiorem , neceflario habita ratione 
proprij centri lliius , ilt determinanda refractio. Deniquc 
certum ex probatis i. P.Cap.xv. Sed. 3. fieri nmtationem 
in figura Cryftallini pro variata notabiliter diftanria , vei 
iiiuftratione ©bie&omm 1 vt nunc iaxiori , nunc eompref 
"iiori conuexitate versus foramen Vuese , & fundum Ocuii 
terminetuc. 

His tamen 11011 obftantibus , ciim ea , qux ex fitu cen- 
Trorum huiuimodi partium Oculi , determinanda ilint de 
progreillbiis ., &: terminatioiiibus radiationum intra ipfum, 
tuto conliftant j etiamii nec certa terminatione geometri- 
ci j nec Dmnino prxcisa &: conftanti determinatione pliy- 
ilca definiatur >\ quod aperte couftabit in fequentibus ; fuf- 
ficiet agnofcere hic intra certa fpatia huiufhiodi centra 
contineri. 

Centrum igitur conuexitaris Cornea? , fi eHet perficicn- 
da rotunditas , cuius ea diceretur eile pars , videtur vltra 
Humorem Cryftaiiinum ftatuendum ; ii quidem ciim ipfa 
fit pars rantb minor niedia talis rotunditatis , nihilominus 
¥ roceifus Gliares, ab eius terniinarione versus axem Ocuii 
extenfi , ad bafim prima: partis Cryftaliini pertingunt:mul- 
to magis vltra illum coilocandum centmm cauitatis eiu£ 
dem Corneae , cum illa in fiii figurarione magis contorme- 
tur reliqua? rotunditati Sclerocidis, , cui conrinuatur 5 huius 
autem centruni , quod Sc totius Oculi centrura aliquo mo- 
do dici poteil , tantum infra humorem Cryftaliinum fta- 
tuendum iit , qui foramini Vuea: tantb propius , a proceifi- 
bus Ciliaribus contenras , admouetur. Centrum Amiex 
anterioris , cum eentro anterioris partis humofis Cryftalii- 
si , ab ea vnirorraiter obtecfce conueniens , : omruso intra 
humorem Vitreum coliocandum ; cum lit vtraque taia 

D 3 . - 



1° 



Philofophm Optics 

parua portio maioris globofi j & Cryftallini totius integri 
Diameter Latitudinis niaior Diametro altitudinis : cen- 
trumverb partis pofterioris . Araneae , '&: Cryftallini videtur 
potius intra ipfum colloeandum , faltem ad ipfius eonfi- 

niuni. -.,.■■ 

Centra poftetioris partis Vitrei , Hyaloidis , .&: Tunica- 
rumjRetinas , Choroidis , & Sclerotidis coincidunt; cum 
neceflario fic cpntenta a continentibus figurentur. Quod 
fi toti Oculo } in homine , Sphaerico ( fi aliquem tumorem 
Corneae in exiguo extremitatis iliius excipias ) centrum fit 
affigjnandum , eum prsedictorum centro conftituendum. 

Nihii dictum in pramiifis de centris conuexitatis , 8c 
cauitatis Humoris Aquei: quia aperte coincidunt cum cen- 
tris cauitatis Corneas , & conuexitatis-primae partis Humo- 
ris Cryftallini , quibus immediate congruunt : Vt fimiliter 
ob eandem rationem nihil exprefle pofitum de centris ca- 
uitatum Hyaloidis, & Vitrei pofteriorem partem Araneae,&2 
Crvftallini continentibris. 



Capitis II. 
De vfuOcuH, Sffartium illlm in Viftone. 

~h /f Emor , me tractationem de Oculis non in tota ftia 
jlV J_amplitiidiiie cum Phyficis , neque ad feruandam,aut 
reparandam. eorum naturalem diipofitionem cum Medicis 3 
iuieepiffe ; fed de illis vt Organo Viforio cum Opticis 7 
viiim Oculi hic & partium eius meritb ad Vifionem reftrin- 
o;am; diftincte, & ex propriis fingulorum exponens ; quo- 
modo 3 & quantum conferant ad illam. Quod vt pra> 
ftem non infertis importune , &: repetitis ad naufeam , quss 
fiiis locis funt explicata , & ftabilita ; neceffario fiipponen- 
da eft doctrina rradita i.Partederepraefentatiuis vifibilitim, 

&r. 



Pars 1 1 Cap.LSe3.lIl $i 

&: eoriirnper Diaphana progreifionibuss peculiariter autern 
de iis , quat fitmt fecundum refra&iones, quarum leges di~ 
ftinclie explicamus Cap.i i. Sect.i. &ex illis aiia quas dicen- 
dis opporruna funt , deduximus cap. 14. Se&. 4..&C eap. 16. 
Sect. 4. '. . , . 



Sectio I. 

*De difpoftione totim Oculiad recipimdam 

imfrefionem Repr&fentatiuorum 

a Vifibilibm* 

Llcet diffundi rcprxfentatiua n. Viiibilihus percorpora 
Diaphana , oculi in particulari , probauerimus fuffi-, 
cienter experimentis Cap. 3. Partis 1. &: iuxta iroc praeiiip- 
poiitum reliquam eius ftruciruram difponentes,iniienerimus 
confentientia omnia : nihilominus idem ex profeifo inor- 
dine ad Oculum hic explicandum i vt de vfii illius , &: cu- 
iullibet partium diftinctiiis determineiiius-i ad quod mire 
deferuiet proportib difpofitionis ad immittendas impreffio- 
nes a Vifibilibus intra cubicuium cartera. daufiim, per fora- 
men in ep apertum, fic Vitro conuexo inftruchitn , cum dii- 
poiitione , qua intra Oculum naturaiiter aptatum , eadem 
admittuntur. 

Intromittere per vnicum foramen apemim in feneftra 
radiationes a proftantibus -illuftrantibus , &: exceptas oppo- 
iito plano aibo exhibere ad pictitram , Natura penicillo 
momento perfe&am, quam nulia Artis, quarntumvis diu- 
turnae , induftria confequi polfit , docuit me Pater Iofephus- 
Blancanus libris editis notus,dumab illo Geornetria? , &? 
Opticx elemeiita difcerem anno 1607. in Academia Par- 
menfi,ad quam Matheiim docfeurus vocatus eft , cuni Ia- ; 

nitorem " 



3^ ThihfophUOftic*. 

nitorem ageret in Collegio noftro Placentino*; vt poft alia. 
medicarneiita irrito conatu tentata», ea corpotis exercita- 
tione, neeerfario pervices repetita , & diutius continuata,, 
fanaretur 5 cuius- voti, dum religiofse fubmiftionis minifte- 
rium volens iibenfque exequeretur , compos fadus eft 5 &: 
fnpra votum fuum , ad docendas in florefcente , tunc au- 
dltorum frequentia , & nobilitate , gymnafio , Mathema?- 
ticas difciplinas fibi adkumibonusJanitor aperuit.. 

Qua porrb arte prodigiofa ifthsec transformatio ex Ia- 
nitoie in celeberrimum Mathematicarum ProfeiTorem per- 
a&a fit ,-dum paucis , ad Prarceptoris de me , & re litterariai 
©ptime meritimemoriam pofteritati configno , fubfifte pau~ 
liiper le£tor,mor2e fructum? relaturus. 

Redierat Placentiam ex Aula Rodulphi Ca^faris Marchio- 
Jidiftciorum , Petrus Francifcus Malaipina, cuius reliqua 
nobiliffimi Viri ornamenta , rerumque gerendarum pru- 
dentiam, omnmmfcientiarum , Mathematicarum prasfer- 
tim , peritia mir-e commendabat : hic per Vrbem nragno- 
nobilium comitatu eques incedens , Collegioaioftro-pfo- 
pinquus- prarmifit , qui interfogaret, num ex litteris Roma 
acceptis Patres aliquid de improipera Patris Clauij vale- 
tudine eomperram. haberent- ; Ianitor. qui "Qauij difcipulus. 
fuerat interrogatione inexpectata perculllis^ , reiponfum; 
apud Domefticos accuratius quasritabat.' > cum Marchio 
Bioram non ■ fcrens , &: Gix -percun&arionis. rationem alla- 
turus equo defiliit, &c Ianitori cum reiponfo redeunti occur- 
rens- ; ne mirentur , inquit , Patres. r nie aliquid de valetu- 
dine Pacris Ckui} fuipicatum aduerfij qiiia prarter morem; 
fimm, mihi r per iitteras dubitationem nefcio quam propo- 
nenti,- dMralk ibl titioneni ; ttim verb lanitor fubridens ait , 
ea potuit eife quarftio , cuius folutio poft multos menfes 
cenferipoilitpraspropera"; quo audito tantus vir ex animi 
candore verfus ad adftantes ; Interrogaueram , inquit ,.an,. 
& quomodo fibi conftaretdemonftratio quaedara Apollonij. 

Pergei 3 . 



"Pars JI Cap. //. Se£l> L 3 3 

P ergei , Geometrat inter primos : cui Ianitor : ifta omnino 
eft demonftratio libri fecundi ,. quam implieitam reddunt, 
deilgnatio manca, cui deeftlinea, &: characleres aliqui mi- 
nus ad propofitum appofiti ; S^ftatim ipfa Claui , quam ge- 
rebat , inte^ram in, proximo pariete deiignationem emen- 
datam exhibuit, & dilueide propofitum Authoris demon- 
ftrauit. Obftupuit primo Vir fapientimmus , tum fiibridens; 
Merito, inquit, mese dubitationi Pater Clauius non reipon- 
dit, Geometra, taminfignis, cui nimirum fatisfacere pof- 
fet Collegij Ianitor : agnouit tamen quam effet huic lani- 
tori ad manum fecretioris Geometriae Clauis. Quare poft- 
modum digreffus Parmam ad SereniiTimum Rainufium 
Farnefium , dum ab eo de Prarceptoribus Academia* fuar, 
quos ab eo audire iufTus fuerat , interrogaretur , collaudatis 
omnibus addidit : Cenfeo tamen parem lanitori Collegij 
Placentini Patrum Societatis Iefu Mathematicum non ita 
facile inueniendum ; qui proponente Sereniilimo Duce 
ftatim accerfitus eft, vt Mathefim doceret ; quod pluribus 
annis eodem Marchione Mcecenate , in%ni eruditioms 
multorum foi&u, &magna fui commendatione pradiitit , 
veUicare blande folitus Metaphyficas fbrmalitates , vt lu- 
uenttitem , iis vnice addicfcam , ad naturas rerum per expe- 
rimenta fcrutandasprouacaret,(pr£eunte ipfo tum in aliis , 
tum peculiariter in Echometria , a fe primum iuuenta,& 
Opufculo non edito perfe£ta , in quo multiplicationem 
eiufdem refonantise , intra eofdem terminos , conuenienter 
difpofkos, pro menfura editi foni , explicauit propriis ex- 
perimentis , & cauiis experimentorum allatis , ) fimulqu^ 
intelie£tum,per Mathematiear demonftrationis euidentiam, 
a tyrannide captiofae fubtilitatis vindicaret. 

Blancano igitur premonftrante ad eruditam fubinde obie- 
dionem , per me.x feneftrae foramen aduocabam in char- 
tam deiignationem proftantis Scenx , &: plura ex illlus in- 
fpe&ione commentabar, qux fuemntvfui, ciim a& prade- 

E 



34 : .-. ■philofophU Optic& 

siiones Philofbphicas adhihitus , determinare ex propriis 
debui de diiFuflone radtationurn ab illuftribus , &illuftratis , 
& earum ex afperisreflexione, de quibus aliqua legere eft 
i . Parte , praefertim Cap. 12. Sed.3 .&: Cap. 1 9. Secl. 1 1 . 

Cum vero ftatuendum fuit de Organo Vifionis , cuius 
proxime paffio. Potentiam Vifiuam determinaret ad appre- 
henfionem obie6l:i,alio confimili experimento adiutus fum: 
quippe ex accurata infpecHone fe&ionis Anatornicx , dif- 
pofitione partium Oculi praxognita , vifa eft mihi Retina 
ftibalbefcens (aliisvifa ex apparentia fuppofitae Choroidis, 
vel interfufione Venularum fubrufa ) poftHumores in fun- 
do Oculi expanfa, feruire inftar chartae ad excipiendas,fub 
conuenienti terrriinatione , radjuitiones traie&as intra con- 
cam^rationem Oculi per foramen Vuea* , & appofitam ad 
LentemHumoris Cryftallini. Contuli id cum infigai, Phi- 
lofopho , & in fectione Anatomica exercitatiflimo Equite 
Pompiho Tagliafero fuperius laudato,qui vegetum Ocu- 
lum hominis iani recens necati , ad me detulit , & filis 
traieftum permufculos ad latera extantes ita fufpendit, vt 
Pupilla, infitu horizontali peraxem Oculi,faciJe pateret 
oppoficis radiis piolibito ab obiedris ill uftri b us : tum Mu£ 
culis, & opacis Tunicis ex aduerfo Pupillae recifis , tam ac- 
curata fe&ione , vt Humoribus nihil loco motis, totus Ocu- 
Ius aPupilla ad fundum eflet perfpicuusj claiifo omni ex 
parte cubiculo , iullit Candelas accenfas vario fitu Pupil- 
Ix opponi : cum eccc tibi illarum flammulse., velut confi- 
gnatx adflindum , profpedantibus a tergo apparuerunt, 
apice in fmgulis deorfiim verfo, &.omnium ordine inter fe 
inuerfoi mota enim Candela proftante ad dextram, flam- 
mula adfiniftram apparensmouebatur, mota autem Can- 
dela exiftente ad finiftram , correfpondebat fuo motu in 
oppofitumflammulaad dextram ; agitata Candela furfum 
difpolita , agitabatur flammula deormm apparens ,- & e 
contra motadeorfum exiftente, vifafuperiorflammularef- 

pondebat 



Vwrs.-lL Cap. 1L Se£i, L ^ 

pondebat inmotu : mutata vero p?o loco notabilitcr diftan- 
til, nunc multum approximatis, nunc ad dppofi.tum parie- 
tem remotis Candelis , apparentias nunc velut fumida & 
minus exprefTa figura reddebantnr , riunc terminatione be- 
nc praxiia , & configuratione perfimili obie&is illuftribus 
dire&e fpedtatis. Iteratum poftea fjepfiis experimentumin. 
variis Oculis Humamsj tum vero Ouihis, &-Vitulinis-, cum 
iifdeminuerfionibtisfitus in apparentiis, &c confufione, vel 
praecifione in terminatione ,"pro limili variatione diftantiae ; 
immo additis variarum 'figurationum confpiciliis adPupil- 
lam , nunc redada confufione ad praecifionem , nunc prae- 
cifione ad confufionem. Denique extra&is ex Oculis Hu- 
moribus Cryftallinis, Aranca inuolutis , iifque nunc adlate- 
ra compreflis, vt minoris globofi figuras induerent j nunc ad 
vtraque faciem,vtmaioris glpbofi terminationes in vtraque 
exhiberent , chartaque alba pro varia diftantia a tergo op- 
pofita 5 vt proftantibus obiectis bene illuftratis notarem va- 
rietatem tranfitus , &c apparentiarum ex prascifione iricon- 
fufionem , & e contra > & magmtudinis illarum , pro varia 
ipfbrum configurarione, pro varia notabiliter diftantia , 5£ 
approximatione obie£torum , fic aperui mihi viam ad fe~ 
cretiora difpofitionum naturalium in Oculi partibus inrer- 
nofcenda , collatisinuicem, &expenfis , quaein vtroque ex- 
perimentorum genere notaueram- 

Nunc ad inftitutum aliqua ex iis, quas niihi dirEciliora 
occurreruntjindicabo. 

Torfit igitur me primo ifta tam conftans inuerfio fitus in 
apparentiis ad fundum Oculi , in determinanda Retina 
pro proximo Senforio, cuius paflione ab impreflionibus per 
Humores diffufis , Potentia Vifiua determinaretur adappre- 
henfionem obieciorum ; poftmodum verb fuit pro infigni 
argurnento bene expenfa.ad ftabiliendam huiufmodi de- 
terminationem ; immo ex occafione,iufTus Romas Mathefim 
docefe anno 1 6z6. prxf er Elementa GeometrisE, Arithme- 

E 2 



3 6 ThilofophUOptiu 

ticx,Opticamexponens , inter alia oftendi j ad Vifionenr 
Triteordinandam fuifie neceffariam peruerfionem fitus im- 
pfeffionum in Senforio » ad iilam proxime determinante, 
quod &: aiferui in Paradoxis in xs incifis, & tuno publicatis, 
inquibusquarto loco habetur ; debuiffe Oculum alieno ii- 
tu Gbiedorum imagines excipere , vt obie&a , inueniret 
fuo. Et eritiocus infra id ex profeffo comprobandi. 

Torfit Secundo varia difpofitio,qua; in Diaphanis globo- 
fiSj&oppoiito excipiente videbatur requiri ad diftinclram 
impreifionemreprxfentatiuorum , pro notabili approxima- 
tione , vel remotione ohie&omm , cuius opportune in Ocu- 
li viuentis partes inducendae modum, ex captis experimen- 
tis non fatis agnoueram 5 licet fuppolita connexione Vuex 
cum Proceflibus Ciliaribus ad conuexum illorum,&: Humo- 
risCrrftallinicum iiiHern ad cauum, animaduerterem Ocu- 
lum,vtie accommodaret viiioniad proxirnadiftinguenda 
exercendx ; tumvelut adremota extendenda, Vueamnunc 
yelutadmedium adducere, ar&ato foramine dilatato, &c 
indealiquid coniecfcarer 5 captis autem yltimo experimen- 
tis,& accuratius examinatis, vifus mihi fum certo affecutus; 
quid v & qualiterintra Oculum mutetur pro varia notabiliter 
diftantia, &iiluftratione obie&orum , &: expofui 1. Parte 
Gap.i^.Secl:.^. 

Torfit tertio quod in traiedione radiationum per Lentes 
Vitreas , &c Humores Cryftallinos ab Oculis exemptos, ad 
vniendas, per refraclrionem poft illos, ad fitum determi- 
natuxn in excipiente , piures radiationes , a quolibet Signa- 
bfii in ohiecT:o fupra totam Globofi Diaphani faciem paten- 
tem dirlufas , feruiebat notabiliter refrachio a perpendicu- 
lari , qus fiebat in egreifu ab ilhs ad aerem confequentem 
tanto tenuiorem 5 poft lentem autem Humoris Cryftallini 
fequeretur in Oculo Humor Vitreus illi in denfitate fiippar:- 
nihiiominus fuppofita conuenienti expanfione Retina?, &c 
diftantia a Cryftallino , quap plurium impreifionibus , cum 

fufficsi 



Pars 1 I Cap. 'II SeB. I 3 7 

fufficienti ab inuicem diftin&ione recipiendis , apta eflet, 
agnoui ad producendas ad illam cum terminatione conue- 
nienti radiationes, id omnino fuiffe necefTarium,vt fuo loco 
confequenter oftendam. 

Torfit quarto , quodconformatio Oculi f proportionata 
impreflioni furficienter diftin&se, &c pracifse acadiationibui 
Signabilium, in obiecro ex aduerfo Pupillse difpofitorum , 
videretur miniis proportionata fimili impreffioni a radiatio- 
nibus Signabilium ad latera Pupillx conftitutorum , non 
iuuenta in Cornea , aut Cryftallino figura,qu2e firnul,& 
femel pro liis fitibusfuirkienter defetuiret impreffioni om- 
ninb diftin&a: , &: prsecifae jimmo nec inuenta in iis figura, 
oux Geometrice , omnes radiationes .., a Signabiii obie&i 
ex aduerfo proftanti , fuper totam Pupilla-m diffufas , redi- 
gcret exac"te ad vnum Signabile ia fundo Ocuii : cum,pra:~ 
ter Axem per Centra Diaphanorum defignatum , radij ab 
ilio iiinc inde diuergentes in incidentia variam habere 
pofTentrefra&ionem, fecundumquamalij citius,alij tarditis 
coinciderent. Verum poftea agnoui , prouidiffe_JSfaturaj 
Aufhorem , vt hoc incomrnodum determinationi Vifio- 
nis phyfice fufficienti ad bonum videntis , non obftareti 
U. ita> cum iis , qux experimur , Oculi partes concorda- 
re oftendemus , dum de Vfu figurx Humoris Cryftallini 
determinate agemus, &de vltima refra&ione radiationum 
intra Rettna% 



E 3 €ai?i?is 



8 fhtlofbfhn Optkti 



C A V I T I S 1 1. S E C T I O II. 

<De varta deierminaiione Vifionw, ex-imprefione 
reprajenpatiuorum in-Oculo. 

ASfero i. variari Viflonem de confusa in diftin&am , 
&:e contra , ex varia dirTufione reprsefentatiuoruni 
intra Oculum. 

Ad probationem fuppono , ex.apertiflimis, &obuiis ex- 
perimentis > radiationes ex incidentia , &; diffufione per 
Diaphana denftora vtrinque , vel ex parte , fiue conuexa, 
fiue caua , variare fiias progrefiiones : fiquidem fi iis expo- 
fitis ad lucida , & illuftrata excipiantur radiationes traiefe 
in aerem pulueribus fumoue permixtum , aut terminentur 
inappofito a tergo plano albo , manifeftein eo mutantur, 
vel ad conuergentiam,vel ad diftra£tionem. 

Probatur Aflertio , quia aliquando admota propiiis ad 
Oculos, etiam in modica quantitate, confusevidemus,qux 
remouentes paulo longius diftin&e cernimus : aliquando 
vkra certum terminum propofita. non nifi confuse fpe&a- 
mus , qu2e approximata diftinguimus : Et in his cafibus il 
apte ad difpofitionem Oculorum videntis , iuxta morem 
vfitatum in fimiliter afTectis , apponantur ad Oculuni Vitra 
non vtrinque plana ; fed vtrinque vel ex parte conuexa, fiue 
caua, perqux difrufiones radiationum aut conuergunt, aut 
diuergunt inuicem 5 pro fitu. , qu@ in vidente fequebatur Vi~ 
fiotalis obie&i confufa,iam fequitur diftin£ta jin fitu diftin- 
dionis, fequitur confulio. 

Rurfus aliqua prae fuarum particularum exiguitate nulli 
hpminum folo Oculo , fub quacunque varietate fitus , funt 
diftinguibilia, quseappofito ad.Oculum Globulo Vitreo,veI 
cum Lente Vitrea proportionato Cauo , quibus conftat 

cuidentcr 



TdrsIL Cap.II SeS.II. ■ ^ 

euidenter variari notabiliter radiationum per ipfa diirufio- 
nes y diftin&iifime cernuntur : fic notiilimo experimento 
leguntiir confimili artificio confcriptx Iliades , quse inteora? 
nucibus includuntur. Sic plurima Tormenta Bellica fuis ro- 
tis impoiita , qux fimul omnia cortice grani piperis include- 
bantur , vt elaborata , ita diftincte fpedabilia. Nouiifime 
Microfcopio parato ab excellentifiimo Vitrorum in omnes 
formas^ad propofitos vfus formatore D. Euftachio Diuinio 
Septempedano , fpectaui meis" oculis fenefcentibus Ocu- 
lumPulicis, diftinclris ineo aibefcente Sclerotide aCornea, 
&per Corneam Iride Oculi. Aliqua vero pro nimia diftan- 
tia , aut omnino , aut faltem cum aliqua diftinctione noit 
funt Ipectabilia, qua^ vfuiam tritiiTimo Telefcopij, adliibitis 
ad Oculum Vkris , vel vtroque conuexo , vel altcro cauo 
proxime admoto , quibus variari progreiliones radiationum 
apemffimeconftat,diftm&e difcernuncur, cum alioqui per 
omnino limilis peripicuitatis Vitra vtrinque plana, vel mi- 
noris , vel maioris , vel arqualis craffitiei , vt minus variantia 
progreiliones radiationum ad Oculum , nihil tale obtineri 
poifit. 

Aifero i.non iieri impreilionem diftinclam per radiatio- 
nes a vifibilibus dirfusas , niii pro tali fttu , in quo diitu& 
ab vno Signabili in lucido , vel illuftrato ita conuemunt 
ad vnum Signabile excipiehtis illas , vt ad illud, diftuia: ab 
aliis obieetis , vel partibus notabilirer diftinguibilibus in eo- 
dem obiedojfimul non pertingant. 

Conuineitur AiTertionis Veritas; nam conuenire ad idem 
Signabile radiationes diftufas ab aliis obiectis , vei ab aliis 
partibus communiter internofcibiiibus in eodem obiecto., 
eft, iilas in eodem fpatij inuicem confundi ,• iinpreflionem 
vero eife diftinctam , eft , vnius commimiter internofcibilis 
ab aliOjimpreilionem proprij repra^fentatiui eife aliquomo-^ 
do extra impreifionem repratfentatiui aliorum dictoram. 
AiTertioni confirmationem , §c facillimam inreHigentiam 

- - - - confilia ; 



40 TMofcfhm Optic&. 

conciliabunt apud parum hi his exereitatos obuia expe- 

rirnenta>praefertim fuppohtis dicBs i. Parte Cap. i4.Se£r. 4. 

Proftante ad feneftram ferie Vitromm kitermediis plum- 

bi canaliculis confertorum , ctim aliqua illuftratione fpe&a- 

bil.ium j oppone aliquod ex Confpiciliis Senefcentium , Vi~ 

trum nimirum, vel vtrinque y vei plano^-conuexuni ; ita vt 

traiete per i]lud radiationes - excipiaiitur , velpariete albo 

a tergo proxime oecurrente , velcharta. alba , quam altera 

raanu pro libito admoueas ; tentatis variis diftantiis , vel 

moto Vitro , & periiftente excipiente , vel Vitro perfiften- 

te, & excipiente nunc propius , nunc paulo longius expofi- 

toj donec feneftram velut imprefFam in diclo albo fpectes 

drftinclie per fuas partes, ordinata connexione , &. iigura in- 

ternefcibiles ; tunc enim variata notabiliter taH diftantia 

diftinte reprsefentationi proportionata, vel accedendo,vel 

recedendo , rlet tranfitus a diftin&a ad confufam , velut 

vnaparte impreflionisviciilim fubintrante perdilatationem 

cuiuflibet internofcibilis ante in illa. 

AJfero 3. qub Diaphani crafftoris Globofa, per qtiat tra- 
ijcitmnir radiationcs , funt figurata conuexitate Spharrici 
minoris , eo casteris paribus non folum in breuiori diftan- 
tia exhiberi impreifiones dJftin&as > fed etiam pro minori 
ipatiOjfeeundum refractionem in iliis , iieH traniitum nota- 
biiemab impreilione diftin&a ad oonfufam. Ratio r.partis 
AlTerrionis eft : quia cum perpendictuares , ad quas firpro- 
portionalis conuergentia radiationum , tandem concurren- 
tium, a centris Globoforum ad puncba refradionis dedu- 
cantur , qub talia centraconuexitatibus refringentihus funt 
propiora eo proportionalis conuergentia ad breuiorem 
concurftim propius ad illas inclinat 5 Vnde ft , exempli grar 
tia,'pimaum concursiis dicatur diftare vel Diametro , vel 
Sefqnidiametro a contiexitate rerringente , hse menfura? 
tanto breuiorcm diftantiam important a refringente conue- 
xitate.qtio illa minorem habet Diaraerrum.. 

Ratio 



Pars II Caf II Sect II 41 

Ratio z. partis, quia conuexitas pro tanto fpatio exci- 
piens radiationes 5 &C eas refringens ad conuergentiam ,. 
quitntb minoris Globofi portio eft , neceffa/ib tarito maior 
eft portio , refpe&u fua* integra: conuexitatis, quam fit por- 
tio maiorisGloboii, excipiens pro sequali fpatioradiationes 
iimiliter refringendas, refpe&ufux : quare neceffarib lineje: 
ad punctum concursus a punctis refra&ionum in conitexita- 
te Globoii minoris deduda* , fub maiore anguio coinci- 
dunt, & fub maiori a coincidentia diuaricantur , quam ra- 
diationespro aequali-fpatio exceptara pottione maioris Glo- 
bofi,&:ab ea pcr refractionem ad coincidentiam difpofitxj.: 
ergo pro minori diftantia a pundo coincidentix , ilte hinc 
inde notabilitei diuaricantur : pcr notabilem autem diuari- 
cationem radiationes , quar ab vno Signabili notabiMter di- 
ftinguibili in obiedo concurrebant in impreflione diftinfta, 
extra coincidentias radiationum ab aliis taliter Signabilibus, 
hinc indein obieao , necelTarib ctun radiationibus abliu- 
iufmodi Signabilibus aliis in obiedo , per idem Globo&m 
crafTioris Diaphani diffufis , in foatio natabiliter communi- 
cant,quod eft cum iflis confundii. ^ 

Minus exercitatis. in his feruient experimenta aliatae do- 
ettmx conformia y &: lucem ad faciliorem intelligentiani 
atferentia. Sume Sphamilas ex puro Vitro minores, & ma- 
iores ; Vei ex Vitris pro Confpiciliis Senefcentium magis 
Globofa,6cmultbminus Globofa ; &: expone difpofitioni 
Vitromm in feneftra, vt diximus pro confirmatione pr^ce- 
dentis AfTertionis ; tum chartama tergo Vitrorum admoiie, 
tentata varia diftantia, donec fitum linuenias , pro quo ie- 
ri.es Vitrorum videatur tibi- in iila diftinde perfuas partes, 
apte connexas, velut depida; tujn ab illofitu chartamje- 
moue , tamaccedendo ad Vitra, quamahilhs recedawto; 
& manifefte aduerteseb minori varietate accefsus , vel re~ 
cefsus apparentem illam piauram , a radiationibus 1x1 plana 
excipienteimprerTam, a praecifione , &: diftinaionemftus 



4i Thilofophk Optica 

partibus tranfire ad notabilem confufionem,qub Vitra funt 
iecuiidum conuexitatem minoris Globi terminata 5 eo ma- 
iori varietate fitus , qub maioris ; & agnofces ex apparenti 
dilatatione fingularum particularum , quse pro fitu conue- 
nientipraxifise , &extra alias confignata^ videbantur , alias 
aHaram fpatia fubingredi } &: fic inuicem confundi. 

Affero 4. impreflionem confnfam reprarfentatiuorum non 
effe aptam deterniinare Pntentiam Vifiuam ad apprehenfio- 
nem diftinclam Vifibilium ifcd lianc fequi adiilorumim- 
prefftonem diftinctam ; ficut fequitur confufa ad confu- 
fam. 

Ratio Afrertionis eft v quia. cum iuxta aliata pro Affer- 
tione prima,cert6conftet , Potentiam Vifiuam efle capa- 
cem apprehenfionis , modb confufa? , modo diftintta: eiuf 
dem Vifibilis in eadera diftantia propofiti , &: iliam ad al- 
temtram deterniinari pro varia difpofitione , qiia radiatio- 
nestraijciuiiturinOculumjnecefrario fequitur , iilam de- 
terminari ad apprehenfionem diftin&am per impreifioneni 
diftmdamreprxfentaduorum in Organo , cuius taii paflio- 
neipfa4eterminetur;& ad apprehenfionem confufam per 
impreilionem confqfam in eodem Organo. Siquidem ita 
apprehenfioni diftin&e. elicienda* a Potentia eft proportio- 
aatapaffio Organi diftinda, & apprehenfioni confufa; ab 
ilk ? impreffio confufia in hoc ; vt impreifio eonfufa in hoc 
nulio modofitproportionataad determinandam illam pro 
apprehenfiorie difrincta : alioqui contra euidentiifima ex- 
perimenta, non pofletper mutationem impreifionis reprae- 
fentatiuomm fieri tranficus ab impreflione diftinda in con- 
fufamjmutata enim quamtumuis impreilione diftin&a iii 
confufam , remaneret impreffio eonfufa , apta pro tali 
ftatu determmare Porentiam ad apprehenfionem diftin- 



ctam 



Capitis 



Pars II Cap. II Se& III 43 



Gapitis II Se-ctio III. 

Solim Retim , ex partibm Oculi, imprefio per 
repr&fentatim%efl apta determinare Potmtiam 
ad ap^tehenfonem Vifibilium. 

NOii poteft certo, & complete ftatui de vfupartium 
Oculi adVifionem , nifi priiis ftatuatur cuius partis 
paffione ab obiecfo recepta determinetur Potentia ad ap- 
preheniionem illius.-quiareliquarum vfus,ficutnaturaliter ad 
lianc debite afficiendam dirigitur 5 ita necefiarid ex comen- 
furatione cum hac intelligendus eft. Ad talem autem partem 
determinandam fufficere pofiunt pra-mifla.Suppofita igitur 
doctrina 1. Parte huius Philofiophix experimentis , &ratio- 
ne conftituti de diffufione radiationum deferentium reprfc- 
fentatiua cuiuilibet Signabilis in obie&o, per totum Dia- 
phanum intra Sphxram acliuitatis debitse conftitutum, & 
quidem fub legibus refracf ionis, quando partialiaDiaphana 
difTerunt in denfitate , & admifTa connexione impreflionis 
reprasfentatiuorum ctim apprehenfione Vifibilium , de qua 
Seckione 'praecedenti. 

Aflero folam Retinam inter partes Oculi efFe ex confti- 
tutione , & difpofitione aptam recipere impreilionem re- 
praefentatiuorum , proportionatam diftincfse apprehenfioni 
Vifibilium : ac proinde illi foli conuenire efle Senforium,ex 
cuius paflione , Potentia Vifiua determinetur ad apprehen- 
fionem Vifibilium. 

PrimaPars Aifertionis probanda eft, tum exclufione re- 
liquarum partium a dicfa aptitudine 3 tum ex determinata 
Retinas conformatione ad illam. Reliquarum partium ex- 
clufio habetur ex eo , quod nulla illarum in O clJ lo natura- 

F 2. 



44 Thihfofhu .Optic& 

licer difpoiitp, Hbere profpe&antepoteft recipere impreflio- 
nem reprsefentatiuorum a Vifibilibus ., qusc non lit omnino, 
vel faitem fimul & femel , maxiraa ex parte , confufa. 

1 Excluduhmr Corma , &> Hmor Jquem. 

COrnea , & Httmor Aqueus euidenter primi cognof- 
cuntur nonpofie recipere -aliam impreflldnem , quani 
confufam. Siqttidem ex vna parte funtintra Sphasram ac*ti- 
tiitatis cuiiiilibet Signabilis , diftinguibilis in obie&is debite" 
propoiitis 5 &£ ita tanquam Diaphana proportionata apta 
funt-in fe totis , &: quolibet fui recipere radiationes defcren- 
,tesrepra»fentatiuaobie&orum , debite proftantium , oC quo- 
rumlibet Signabiliumdiftinguibiiiuminilli,s ; quod impor- 
tat quantnm eft de fe coilfuiionem reprsefentatiuorum ab 
pmnibus -illis dirruforum pro eodem fpatij intrafe. Aliapar- 
te nulla refracliio huiufmodi radiationum in progreflu ab 
aere ad Coraeam, a Cornea ad Humorem Aqueum,poteft 
intra eorum fubftantiam dirigere reprsefentatiua alicuius 
Signabihs in obiectis extra reprai/entatiua aliorum Signabi- 
lium diftinguibilium m illis 5 ergo in Cornea , &: Humore 
Aqtieo neceflario eft fola confufio repraefentatiuorum ab 
Iiuiufmodi Signabilibus dirFuforum. Cum.enim ex probatis 
Capite prarcedenti in Corollario de fltu partium Oculi , 
Gentra Cornese, & Humoris Aquei,etiamfi dicantur eiuf- 
dem deniitatis inter fe, fint intra , vel ad fummum iuxta 
Humorem Vitreum , &: a Centris ad puncta incidcntiae in 
conuexitatibus Diaphanorum , quorum funt Centra , du- 
cantur perpendiculares , ad quas accedere foliim .■poffunt 
radiationes , refracte in ingreffu denfiorum j fequitur eui- 
denter radiationes ab aiiquo Signabili , inobie&is proftah- 
ti.bus diftinguibili , diffufas fuper totam faciem Cornea-, 
etiamfi dicantur , ex rtfra&ione ad di&as perpendiculares 
m ingreifu iUius aliquo modo cpniiergere inuicem > rema- 

nere 



Pars II Cap> II Sect III 45 

itere tamen in noubili fpatio fecundum latitudinem diffu- 
fas adhuc in acceflu ad Humbrem ■ Cryftallinum 5 & hoc 
idem euenire radiationibus defereDtibus repraefentatiua 
aiiorum Sigiiabilium , circa ipfum diftinguibiliter difpofi- 
torum ; ac proinde necefiario communicare in ipatio no- 
tabiliter , faltem ad Cryftallinum vfque , radiationes defe- 
rentes reprsefentatiua plurium Signabilium diftinguibiliiim 
in obiectis propofitis ; quod eft in Cornea , & Aqueo taiia 
repraefentatiua confundi. 

Recole pfobata i . Parte Cap. i^.Secl.^. de impreflione 
illuftrationis aliquo modo configurata: obiecto , ex vi refra- 
dtionis in conuexitate deniioris Diaphani ; &c agnofces fdi- 
ftinctam impreffionem fieri ex coincidentia radiationum 
cuiuivis diftinguibilis in obiecto , diifufamm fuprataleGlo- 
bofum , extra coincidentiam radiationum, aliis viciflim di~ 
ftinguibilibus correipondentium , & confequenter ia fpatio, 
citra, &s vltra illam notabiiiter diifito , eife repra:fenfatiuQ- 
mm, pluribus correipondentium 3 confufionem. 

Qiiod ii agnofcatur Humor efie tentiior Cornci ; ac pro- 
inde radiationes in progreifu a Cornea inrra ip&maliquo 
modo refringi a perpendiculari ; atque ideo aliquo modo 
■minuere conuergentiam ad inuicem , quam obtinuerant ex 
refra&ione ad perpendicularem intra Corneam ; tanto 
longius ab ipfis fiet coincidentia radiationum pro fingulis 
diftinguibilibus In obieclis , extra alias , aliis condiftingiii- 
biHbus in iis correfpendentes; per quam difponimrimpreflio 
diftiada : ac proinde tanto maior confufio radiationum , 
pluribus diftinguibilibus in obiectis correfpondentium , per- 
ieuerat intraipfum. 



F 5 



46 Philofophi&Optm. 

1 1. Exchdmmtr Aranea , ^ Humdr Cryftallwm 3 

ARanea , & Humor Cryftallinus eodem difcurfu ag- 
nofcunrur non poffe recipere aliam impreffionem , 
quam confufam. Radiationes ( etiamfi ponatur Humor 
Cryftailinus eiufdem denfitatis ) cuilibet diftinguibili in ob- 
iectis refpoadentes , per Corneam , &: Aqueum diffufie , de- 
ueniunt ad Araneam , & Cryftallinum cum notabili etiam- ; 
num expanfione ; ac proinde neceiTario communicantes in 
eodem fpatio cum radiationibus , quse pariter per Cor- 
neam , &: Aqueum difFufae cofrefpondent aliis condiftin- 
guibilibus , in iifdem obiectis : neque pofiunt ex vi refra- 
Ctionis in ipfis ad perpendiculares duclas a Centroipforum, 
ita conuergere, vt illarum coincidentia non cadat vltra tale 
Centrumi acproinde oirmino extra ipfos : ciim tale Cen- 
trum ipforum intra Humorem Vitreum , aut ad fummura, 
m confinio cum iiio conftituendum fitr Perfeuerat ergo 
confuiio repra^fentatiuoruni in toto aggregato ex Aranea, 
& Humore Cryftallino ; immo maior erit , & Iongius intra 
Yitreum protraljetur , ii Humor Cryftallinus tenuioragnof- 
catur Aranea ipfum inuoluente : fic enim intra Cryftalli- 
oum,& in egrefiu ab 2II0 minueretur conuergentia ; & ita 
vkerius difFeretur comridentia radiationum deferentium 
reprarfentatiuaSigiiabilisxondiftiriguibilis ab aliis in obie- 
(ko y extra coincidentias radiationum pro aliis condiftin- 
guibilibusin iifdem, per quam folam obtineri poteft imprefi- 
fiodiftincta. 

Neque dici poteft Vueam* effe ita difpofitam ante Ara- 
neam , & Cryftallinum , vtper fuam extenfioncm opacam, 
formantem Iridem Oculi , exclufa mukitudine radiatio- 
num , admittatper anguftias foraminis Pupillse vnicam phy- 
fice radiationem a quolibet Signabili condiftinguibili ab 
aliis in obie&is 5 atque ita plurium huiufmodi Signabilium 

radi^tiones 



Pars 11 Ca^. II Se&. III 47 

radiationes in tranfitu per taie foramen fe interfecantes , 
neceiTario tranfmittat ad Araneam , §c Cryftailinum , fuifl- 
cienter fpatio inuicem diifitas , ad diftmctam impreilio- 
nem. 

Siquidem in communi Vifione pro conuenienti diftantia 
obiecli , pro qua Ocuius mimis kborat in. retinenda eon- 
formation^ fuarum partiunr, proportionata apprelienfioni. 
funicienter diftincla^ , foramen pro concameratione Oculi 
eft muito iatius , quam vt ex vi diffiifionis per iilud poflint 
ordinari radiationes , variis condiftinguibilibus in obieclio 
refpondentes ; vt intra Ocuium cumfunicienti extreitate ad 
inuicem difponantur. 

Immo requiritur in eo conimimiter notabiiis ampiitudo, 
admittens plures , & piures radiationes deferentes repras- 
fentatiuum cuiuivis Signabilis , condiftinguibiiis ab aliis in 
obiecfo >■ ad hoc vt fit notabilis impreilio ex coincidentia 
talium pluriunij pro determinatione Potentia^ ad apprehen- 
fionem cuiuivis taiis Signabilis, a fe condiftinguibiiis in ob- 
ie&o vifo. Sicut conftat euidenti experimento, quo proba- 
bimus infra Sect. 4. prseter foramen Pupiilaj apertiifime 
appofitam fuifTe ad illiid Lentem Humoris Cryftallini , 
qua huiufmodi plures , &: piures radiationes , configna- 
tmx reprasfentatiui eiufdem Signabilis , per iiiud difFufx 
©rdmarentur , ad fufficientem coincidentiam notabiii fi- 
mul, & diftincla impreifione. Ex quo etiam reddenda ratio, 
cur laborans notabili dilatatione Pupiila? , nec vilo gene- 
re confpicilioram adiutus , non potuerit fine magna defati- 
gatione , &C hoc ipfum pro modico tempore , iuuari ad dif 
cernehdos chara&eres foramine exiguo,aperto in Opaco,& 
Corneae fuperpofito. 



III Exdudmiur 



48 T?hilofophi&;Optic& 

1 1 1. Exchdimtur Hyaloides 3 &* Hmor Fitrem . 

Vltreus, & Hyaloides ex iam di£tis in fua anteriori par- 
te, vtminimum recipiiint impreffionem confufam :fi- 
quidem ex vi prarcedentinm refra&ionum proxime in Cor- 
nea, &; CryftalEno , coincideiitia radiationum,deferentium. 
reprxfentatiuum eiufdem Signabilis in obietto , fecundum 
quam terminatur impreflio fufficienter diftincta , dirfertur 
vkraCentra illorum intra Vitreum; in cuius ingreffu, fi po- 
natur denfior Cryftallino, fiet refra&io adperpendicujares,. 
ductas a Centro cauitatis illius , continentis Cryftaliini par- 
tem pofteriorem, ad puncta ingrefiusy&itaimminutopro- 
greffu conuergentiae , vlterius adhuc protrahetur radiatio- 
numhuiufmodi coincidentia. Si ponatur seque denfus, cce- 
pta conuergentia 3 eodem progrefiu verfus ipfum 'deducetur, 
Si ponatur.cum fua pellicula inuoluente rarior illo , auo-ebit 
quideni , fecundum receffum a di&is perpendicularibus,. 
duclisa Centro fuae cauitatis adpuncta ingreffus, conuer- 
gentiam di&arum radiationum ; fed hoc ip£o coo-nofcicur 
iilasad minimum in fuam anteriorem crailitiem admittere 
adhuc in fpatio extenfo dirfufas , ante coincidentiam 5 &fic 
cum radiationibus deferentibus aliorum Signabilium con- 
diftinguibilium reprsefentatiua , & fimiliter dirfufis,commiir 
nicantes m fpatiojhoc eft,confufas.. 

^ Rursus cum protam varia diftantia ab obiectis , difrun- 
dentibus reprsefentatiua hi intra Oculum , habeat difpofi- 
tas partes fax extenfionis aiias quidern, alii-s notabiter ante- 
riores j alias aliis notabiliter pofteriores , & cohnW-atio. 
ipfius, fecundum quam admittitradiationeSjfittam-exigui 
Cauiporrio 3 neceffario feqnitur , vt data , & non concefsi 
intraprofunditatemipfiusimprelTione diftinctt reprzferita- 
tiuoram ex fufficienti phyfica coincidentia radiationum; 
defeentium reprarfcntatiaa ciufdcm Signabilis in obiedoi: 

neceffarioj 



Pars 1L Cap. II Seff, lll 49 

necefTario exi&eme proaliqua diffcantia anterius,^ pofterius 
illaruin- diftufione , fequatur coBimunicatio in lpatiocum 
■ repraefentatiuis aliorum Signabilium condiftinguendorum j 
acproinde pro maxima parte eius , confufio reprarfentatiuo- 
rum. Quare ex paffione confufa in parte ipfius tam notabi- 
li , fi ipfum eft Senforium , ex cuius determinatione deter- 
minetur Potentia Vifiua, .redundabit necefTario notabilis 
confufio in apprehenfionem : neque enim ex partibus eruf- 
dem Senforij,vna dici poteft per fuam impreffionem diftin- 
dam determinare Potentiam , 8c alia per fuam conftifam 
non deterrm : nare,cum ex fupra di&is Secfc. 2. conftet Poten- 
tiam efie determinabilem tam a confusa , ad apprehenfio- 
nem confufam , quam a diftincta, ad diftin&am, & efle par- 
tes homogeneas formalis Senforij,fit efie talis natura?, vt ex 
earum paflione determinetur Potentia ad apprehenfionem 
obie&i fiii. Quod genus argumenti applicari aliquo. modo 
poteft etiamAranea: > & Cryftallino. Adde quod intcrfe- 
dione radiationum intra Vitreum , dextrafierentfiniftrr* 
fuperiores inferiores , & e contra, & ita fieret etiam confu- 
fio , determinans apparentiam fimujUd fitus oppofitos. 

I V. Exdudunfw Nerui Of>tici % ^ Certhrum. 

DEnique ad exclufionem Nerui Optici , '& fubftantiar 
Cerebri,cum illo eontinuatse 1. facit quod iuxta va- 
riationem difrufionis , radiationuma Vifibilibus per inter- 
pofita Diaphana varie figurata, experiamur paflim Vifionem 
variarivtobiecliummodo maius,modo minus,mod6 vnum, 
modo mukiplex j modo diftindum perfuas particulas mo- 
do confufum, modo in fua figura , modo deprauatum appa- 
reat ; conftat perreceptionemillarum Potentiam determi- 
nari ad apprehenfionemobiedti:illa?autem intra Neruu Op~ 
ticum,aut Cerebrumnullo modo peruenirepoflimt;nonper 
propagationem diredarnjcum non e regione Pupillae,fed ad 

■G 



50 Philofophk Optica 

latus verfus Nafum, talis Neruus conferatur Ocuiojncq,* per 
refiexam,ctini fecundiim nuliam jequalitatem angulorum re- 
fiexionis cum angulis incidentiae , peculiariter ad fundum 
Oculi, fecundtim quam partemfit diftin&iffima Vifio , pof- 
fint radiationes dirigi , vtperNeruum huiufmodi propagcn* 
tur multaminus intra Cerebrum; neque per refra&am,cum 
in omni refracKone radiationes vlterius ad eamdem aliquo 
modo pofitionem dirigantur, licet cum aliqua deflexione a 
coepta aire&ione in Diaphano prsecedente. 

II. Quomodo non flet femper apprchenfio confufa, fed 
refpectu Seniorum , quibus detumuit Oculus, per elonga- 
tionem obiecfcorum ab Oculo > vel pertraiectionem radia- 
tionum ad Oculumper Confpicilia caua refpe&u eoru, qtii- 
bus eft pratumidus , fiat variatio apprehenfionis confufie. 
ad diftinctam , dum fit mutatio ad fundum Oculi impreflio- 
nis repraefentatiuorumrQuomodo per Confpicilia mukaruni 
faciemm , dum fimul, & femel multiplicatur imprefliofimi- 
lis eiufdem ohiecti , fletmutatio apprehenfionis obiefti per 
modum vnitis ad apprehenfionem plurium omninb fimi- 
lium, folo fitu diftingtiibilium j fi non fectmdiim impreilio- 
nis diipofitionem iti Oculo , fcd fecundum motum factum 
per^vlterioraNerui debet determinari Vifio ?. Ctim omnes 
partes Nemi confequentes , vel Cerebri fint capaces ciuf- 
dem impreflionis mottts, &;hicad illas peitingatj & ita ex 
paffione omnium , & iingularum , fi. ibi fit formale Senfo- 
riurn., determinabitur Vifio prorsus- fine diftin&ionc fitus a 
fitu^&VnicatisaMultiplicitate. Denique cum aSignabili 
in obiecto fursiim exiftente fiat adfundum Oculi impreffio 
deorsum , poteft quidem hax, vt dicemus , fecundum pro- 
grelTum incceptum in Retina per determinatam extraucr- 
gentiam illius dirigere apprehenfionem ad fitum talis Si- 
gnabilis fursum : fed per impreffiones in medulla Nerui, 
vel Cerebri confeqttenter factas nulla poteft exiftere ad ta~ 
lemdiredionem decemimatio : negue mfficit, quod difiV 

fio 



Fars 11 CapJl SeM.IlL 5 i 

fio radiationum ; per quas progreditur tzlis motus , incepe- 
rit a. iitu fur.sum > cum fa?pe initio faclo a tali fitu, ex vi 
progreftus fiat confufio ; immo &: peruerfio fitus in appre- 
henfione partium , dum appreheduntur confufa? > immo &: 
in coiitrario fitu ab eo , quem in obie&opropofito obti- 
nent. 

Difpofitio qnidem in omnibus Senforiis completur per 
id , quod eft a Cerebro , vt fi illud vitietur , tollatur etiara 
Senfatio , efto Senforia remaneant caeteroqui animata,cum 
aliis fun£tionibus Vita? exercitis in illis ; neque tamen inde 
inferri poteft , Senfationes non compleri in diclis Senforiis; 
ilcut Virtus ad motus voluntarios ita dirfunditur a. Cerebro 
per Neruos ad Mufculos; vt , impedito eius influxu per Hu- 
mores noxios , ftupeant ad tales motus membra alioqui 
animata,&: nihilominus certum eft Vim motiuam Anima^ in 
Mufculis ipiis operari. 

Apprehenfiones autem , qux exercentur in Cerebro per 
Senfum communem, aifimilanturquidem iis, quseexercen- 
turper Senfus externos , iuxta determinatipnem fa£tam 
tali paifione -in Senioriis ipforum > quatenus iuo modo pa- 
riter tendunt in obie&um , vt prxfenssin quo talis Senfus in-.. 
ternus differt a Phantafia, quae per fuam operationem non 
exhibet obie&um, vtprxfens Operanti, iuxta diclia i.Parte 
Cap,4.DifFerunt ver6,quiaperiilasSenfus communis fertur 
in tale Seniibile , fecundum omnes conditiones, fecundum 
quas tunc percipitur per plures externos j nimirum vt in 
Dnlce Frigidum 3 in Alhum notabiliter Calidum, 3c fecun- 
dum omnes conditiones , quse pro eadem duratione comi- 
tantur apprehenfiones eius in Senfibus exterioribus ; cum 
tali videiicet moleftia , vel dete&atione ; quomodo notabi- 
liter dirFert a quolibet Senfu externo , &: feruit in Animali 
ad determinandas appetitiones* S£ executiones conuenien- 
tesipfi, perfeioquendo,hic, &: nunc. Quare determina- 
tiuum illius eft repradfentatiHum obie&i Senfibilis cum om- 

G % 



r % fhilofophU Of>tk& 

nibus conditionibus ,fub quibus , &: cum quibustunc pef- 
cipitur ab vno, vel pluribus fimul Senfuuni externorum , 
quodper modum habitus confequitur > vt ex operationi- 
bus Intelle&us experimur relinqui determinatiuum , quoc| 
poftea feruit Memoria-. Non eft igitur mirum , fi ex ope- 
ratione Senfus externi confusa, fequatur determ.inatiuum 
Senfus interni ad apprehendendum idem obiecT:um confu- 
se ; apprehenuonem diftinctam determinatiuum ad vlte- 
rius apprehendendum diftincte ; non requifitis conditio- 
nibus in Nemo , vel Cerebro , qux requiruntur in Senforio 
fensusexterniadimpreifionem proprij repr^fentatiui , quae 
intillo feruiat ad determinandam apprehenfionem diftin- 
cfcam iflius. 

V, Af(rohatur Retwa. 

REtma fupereft , quse ex fui conftitutione , & confor- 
matione clare cognofcitur animata , & pra^parata in 
Ocuio naturaliterbeiie diipoiito, ad excipiendam impref- 
fionem diitiii&am reprafentatiuorum , qua^ ab Obieelis 
conuenienter propoims tranfmittuntur in ipfum j ikut 
eam defa&o recipere conftat experimentis hic Sectione i . 
propoiitis. 

Cumenim fitfumcienterDiaphana, recipit radiationes, 
delatiuas repr^fentatiuorum Obie&i Vifibilis,fecundum fui 
pro&nditatemjqu£vt mediocris craifitiei non eftcapax, 
vtintraeam fiat notabilis tranfitus de impreffione diftin&a 
ad fubfequentem confufam , vel de confufa in fuis anteriori- 
bus partibus, ad diftinctam in confequenter difpoiitis : ex- 
panfa autem tam ad fundum Oculi, quam ad latera vfque 
ad ProceiTus Ciliares eft apta excipere cum fuffieienti di- 
ftindione radiationes ad fe tranfmiiTas , poft interfe&io- ' 
nem iniis y ex vi praxedentium Oculipartiumfa&armquod 
ipfumconftabit vnice deferuire ad determinandam Poten- 

tiam 



Pars II Cap. 11 Sett. ffi 5 ? 

tiam ad apprehenfionem veri fitus obie&i propofiti. 

Admittere autem ex conuincentibus experimentis per 
difrufionem radiationum a Vifibilibus , ordinatam ex vi par- 
tium antecedentium Oculi, ficri in fundo fUius impreflio- 
nem diftinctam reprxfentatiuorum , quas ex probatis i.Par- 
te Cap.4. & expenfis Cap.12.Sed. 3. non fiint formaliter ft- 
miiia Vifibilibus , nec terminatiua Vifionis ; 8c negare 
effe ibi virn determinatiuam Senforij pro apprehenfionc 
diftin&a obie6roiiim. , a quibus in ipfum , diffiifione taxfc- 
to artificio difpofita , tranfmittuntur , eft prorsus irratio- 
nabile. 

Reliqua Opticse ftru&ura,huic veritati mire confentiens, 
eam femper magis euincet , & fatisfaciet iis, qux tibi occur- 
rent in oppoficum , quorum folutio , hic appofita , fius in 
locis rite difponenda eonfunderet , &: iis importune aduo- 
lutis rriinus pateret. Interim agnofce , quomodo fuppoiita 
impreflione diftin&a repra^fentatiuorum in fundo OcuIi,pro 
tali difpofitione ipfius > & proportionata diftantias.obie&i, 
radiationesinipfum difFundentis , dequaSe&. i.ftatimco- 
gnofcitur > quod omnis mutario , qux intra Ocuf um fit,ad 
ipfum rite difponeridum pro apprehenfione diftin&a obie- 
&i , cuius notabiliter mutatur approximatio, aut diftantia > 
ideo fit, quia iuxta notabiiem vicinitatem, aut remotionem 
non poteft eadem partium Oculi difpofitio feruire ad im- 
preffionem diftindam reprsefentatiuorum conuenienter ter- 
minandam ad Retinam : mutatio vero , qua? extra Oculum 
fit in Senefcentibus additis Confpiciliis , qua» ex fui conue- 
xitate feruiunt ad accelerandam coincidentiam radiatio- 
num, eft ad fupplendum defe&ifm Humoris Cryftallini in 
illis , qui fenio detumefcens , eamdemque propterea coin- 
cidentiam longius protrahens,non ampiius , vt in iuuentu- 
te , eam terminabat ad Retinam $ fed vltra illam , Mi relin- 
quens permixtionem repnefentatiuorum ad apprehenfio- 



*4 ^hilofppy^Oftics 

nem confufam , qualis in ipfis femper fequitur , nifi accetet*. 
rata tali adiumento , coincidentia , reftituatur ujiprcifio di- 
ftinclainRetina. 

1 1. Pars Affertionis , prima iaiti conftituta , ftatim pa~ 
tet > quia cum Potentia Vifiua fit Grganica , ideft, per 
talem paifionem partis iibi correipondentis ia Corppre , 
determinanda ad operandum , & habeat pro fine proxi- 
mo apprehenfionem diftin&am Viiibilium ; non poteft 
non illi correfpondere , vt proprium Organum illa Pars, 
cuius folius in. Oculo , conuenienter difpofito ., eft pro- 
pria paffio, imprefHo diftin&a repraefentatiuorum > iuxta 
quam immediate fequitur ab illa apprehenfio diftin&a 
Vifibilmm ; &: cuius , fi praeter difpofitionem naturalcm 
accidat paflio cum impreifione coiifufa , vitiatur confe- 
cutione neceiTaria potentia? , illi , vt Organo alligatx* , 
appiehenfio correfpondenti confufione : huiufmodi au- 
tem conftat effe Retinam , cuius imprefuonem diftin- 
£fcarn , quomodocumque confufa fit in reliquis partibtis, 
fequitur diftin&a apprehenfio , & ex fola confufione im- 
preflionis in illa , ex anticipata , vel vkcrius ptodu&a 
coincidentia radiationum , ab eodem condiftinguibili in 
obie&o prouenientium , apprehenfio confunditur j ficut 
confufio tollitur per cqincidentiam radiationum , cuili- 
bet diftinguibili in obie&o refpondentium , vel produ- 
dam , vel correptam , per varice figurae. appofita Confpi- 
cilia , donec cum illa congruat j qux omnia melius con- 
ftabunt, & agnofcentur ex $onfcquenter dicendis. 



^AHTIS- 



JPars 11 Cap. 11 $e3. 1F> j5 



Capitis II. Sectio IV.- 

Qmmodo Comea ,- & Humor Aquem feruiam 

tranjminendu repmfentatmu Fifbilium 
in Refwam* 

COnftituta Retinl , quas vltima ex Diaphanis Oculi 
partibus in eius cauitate diftenditur , tanquam Organo 
immediato , ex cuius paflione Potentia Viiiua determinatur 
ad appreheniionemVifibiliuni j neceflario aliarum partiunr 
vfus in Vifione ad conuenientem in ea parTionem,per trant 
miflionem proportionatam repra^ientatiuorum , dirigetur ; 
atque ita ex illo menftrraiTdus eft. Quod igitur ad Corneam 
ipectatjilla liuic muneri fua Diaphaneitate aequabili,Denfita~ 
te 3 & Figura mire deferuit. 

L. Seruit tranfmittendis intra Ocuium repradentatiuis 
fua Diaphaneltate xquabili;aiperitas enimln tali Diaphano 
non folum radiationesab eodem Signabili in obiecto ad va- 
rios fitus refle&endo difpergeret ; fed ad eundem fitum 
phyiice notabilem vniret radiationes a diuerfis Signabilibus 
in eodem i vt per, reflexionem ex tali afpero ,repr£efenta- 
tiuis confufis , nulluin ex iiiis diftingueretur in obiecto 5 vt 
conftat ex di&is i. Parte de reflexione ex afperis , patentl- 
bus illnftrationi libera.* ,• fed etiam, quod facit hic ad propo- 
fitum , radios fic neceflarib inclinatione varia ilbi inciden- 
tes ita varie refringeret j vt proportionaliter ab eodem Si- 
gnabih in obie£to prodeuntes,per eamdem fui partem no- 
tabilem ad varios fitus , refra&os, dirigeret ,- &: ad eumdem 
fiturn prodeuntes a variis Signabilibus in obiecto;quomodo, 
vltra perturbatam eorum in vlteriori progreflu confufio- 
nem,diuerteret etiam eoshinc-inde adnotias.reflexiones ex 

^ vlteriori 



5 6 ThilofophU Qptica 

vlteriori occurfu terminationum aliarum ; atque ita non 
folum 'Cornea[fic afpera nullo modo feruiret ordinandse 
impreflioni repfaefentatiuorum intra Oculum, cjualifciinque 
effet illius integrae configuratio cum tali afperitate ; fcd 
etiam fubfequentibus partibus , alioqui ad eam aptis,ob~ 
ftarer. ■...•. 

I I. Seruit fua Denfitate tanto maiore fupra denfitatcm 
aeris vapidi , in quodegirnus j fi quidem ratione illius dir- 
fufosadfe peraerem radios, cnm aliqua inclinatione inci- 
dentes, durnin progreffu refringit ad perpendicularem y ita 
detorquet verfus fundum Oculi , vt Pupillam intrent plu- 
res , qui dato medio vniformi in denfitate ,, fub cceptadi- 
re&ione pergentes,alib prorfus diuertinent,vt magis confta- 
bitex dicendis* 

III. Seruit Figura, qua fecundum conuexitatem globo- 
famverfus ambiens terminatur -j vt ccepimus adnertere r. 
ParteSed.^.num.i. adimmittendos in Oculum radios ab 
obiedis exiftenribus ad latera , fupra, & infra, quorumplu- 
res, ft Pupilla effet plana , computarentur inter Tangentes, 
ac proindeVnullam in ea refraclronein pa/Ti , in dirccTum 
pergentes , nullo modo verfus Oculiun diuergerent. Ea 
vero per fuam conuexitatem protuberante , Secantes fiunt* 
& ex inclinatione notabili, fecundum quam illi incidum, 
notabilem refractionem pafli , ad interiora Oculi inflectun- 
turverfus perpendiculares , a Centro talis conuexitatis , in~ 
traOculum exiftente , ad pundta incidentiae iUorurn'de- 
dudas. 

Effet enim irrationabilis deceptio , fi quis putarct radios 
Tangentes pati refradionem in deniiori , refpe&u cuitts 
admittunturerTeTangentesiciim enim refractionon detur r 
nifi m radiis , fecundum fuam extenfionem per mediadi' 
uerfe denfitatis extenfis ; radius Ta-ngens non mutat me r 
dium, qmacorpus refpectw cuiusdicitur Tangens fit den- 
teillo.perquodextenfuseftad contaftum ipfms. Siqui- 



Tars II. Cap.II SeB. IV. 57 

^em Linea in firperflcie corporis , quod alterum tangere 
Hicitur , licet extenfa ad eonta&um huius , ad illud idem 
fpectat. Argutix autem in oppofitum a. quoiiber in his cxer- 
citato funt fa-cile folubiles , nec eft neceife affignare termi- 
ntmr intrinfecum, himirum vltimtim maximar refractionis 
mdiuifibile, dum id quod refringitur , vt fubeft refraelriorii, 
eft diuiiibile in inflnitum. Neque hoc obeft Opticse Scien- 
tix ; ciim fciamus neque phyfice loquendo poffe cum certa 
prseciftone aifignari determinatiqnes refractioniim , neque 
fuperhas aflignationes , pracifas fundari demonftrationes 
Opticas. 

Ciim igitur Oculus homini in anteriori facie difpofitus, 
non foliim ad venuftatem", fed ad feruiendum apprehenlio- 
ni diftin&x obie&orum , habeat foramen Vueae,per quod 
in ipfum. traijciuntur radiationes, &: confequenter Iridem, 
Corneamque p eripheria circulari termiriata ; &; pmerea ad 
venuftatem , tutelairique palpebris ita obiieleturjvt illaniiri 
apertura , hinc inde adlatera deducfca, fecundiim fursum, 
&: deorsura tanto miniis laxetur. Seruit extuberantia Cor- 
nex admedium , vt durn Oculus ad anteriora dlfcernen- 
da figittir , fimul, &femel in eam iricidentes plures radij ab 
obieciis ad latera , &: aliquomodo fiirsum deorsiimque dif- 
poiitis , per refradionem conuergentes , illum fubintrent 5 
vt talia obiccta pariter aduertere aliquo modo^ pojlimus : 
nec tamen talis protuberantia in perfpicuo , minus ab alii% 
noftt;am faciera afpicientibus , obferuabilis , noceat Oculi 
venuftati.Nihilominus, licet qubdad latera, fupplente alte- 
ro Oculo , quod vnico prominentia nafi abfcondit ; &: iu- 
uante dicia promincntia. Comeae , videamus plus de He~ 
mifphaerio j fecundum fiirsum tamen , & deorsiim multo 
minus eft , quod conie&is ad anteriora Oculis pofTumus fi- 
mul,& femel aliquo modo aduertere;vt proindenon folum 
ere&is , vel deflexis Palpebris , necefie fit totos Oculos 
eleuare > vel deprimere j fed etiam ere&a, vel iuflexa Csi- 

H 



5 8 ThilofophUOpticb. 

uice totrum Caput cum illis ad fuperiora , &c inferiora con- 

.uertere/ s n • 

Determinatio figurae exterioris Corneae difficile ftatui po- 
teft in Oculo viuo , miniis certb in flaccefcente, ,&: mortuo. 
Qubd verb illius conformatio , ad Ellipfim accedens , non 
ita notabiliter profit , vt neceflaria fit , meliori impreffioni 
repraefentatiuorum in Retina , ad prouocandam apprehen- 
fioitem , magis diftin&am Vifibilium, conftabit ex. dicendis 
infra s vbi de vfiifigurae Humoris Cryftallini. 

Qubdfpe&atadHumoremAqueum, is omninb tenuior 
eft Corn.ei , cuius denfie fubftantise fpiilitudo maior , tra&a- 
tione exigua , clare cognofcitur 5 terminatio eius versus 
Corneam Sphserica ; ficut . Sphaerica eft cauitas . Corncae , 
quam implet , confprmis cauitaticonfequentis Sclerotidis, 
qpamin Homine Sph^ricam fupra agnouimus. 

Tenuitas igirur 'maior Humoris Aquei , tali Sphasrica 
conuexitate, terminata , dum refringit ■radiationes a per- 
pendiculari , necefTanb eas , quas ab obieeliis ad iatera con- 
ftitutis inCornearh fpiiliorem cum notabili inclinatione in- 
cidentes , refmctio ad perpendicularem verfus Oculi fun- 
duminciinarat, aliquo modo ab eo diuertens ad latera ca- 
uitatis Oculi magis dirigit ; quod iuuat ad maiorem ampli- 
tudinem integrx impreifionis , quam fimul Retina excipit, 
vtfacilius in.ea feruetur tanta extenfio , in qua partcs im- 
preifionis, obiectis partialibus refpondentes , notabiliter fitu 
diftinguantur ; qub talia obiecta facilius inuiccm difcer- 
nantur , & extrema impreffionis , correfpondentia obie&is 
adlatera conftitutis , ad fitiim illis oppofitum dirigantur : 
fecundiim quamoppofitionem infra oftendemus,Potentiam 
Vifiuam dirigi ; vt ad verum fitum obiecti ext-ra Oculum 
apprehenfiue- tendat. 

Dices potuifTe ita maiorem expanfionem impreffionis 
totalis in Retina, & extremorum illius oppofitionem obie-^ 
ftis adiatera conftitutis,obtineri. per CQiiuexitatem Cornex 

concen 



Pars II. Cap.jT.Se8. V. 59 

concentricam Aqueo,& mediocrem denfitatem in vtroque; 
ne cogamur emendare per receffum a perpendiculari in in- 
greflu Aquei illam maiprem deflexionem radiationum ver- 
sus fundum Oculi, qu# flt tali refra&ione rrjaiori ad per- 
pendicularem in ingreflu Corneae tanto denfioiis. 

Verum admirare Sapientiam ,; Qculum Hominis difpo- 
nentem , cuius. artificium immutare' non niil infipienter 
potes. Tiitete: Oculi fliit conueniens, Cornea denflor , Sc 
excipien dis aptius radra tionibus 6biectorum ad latera p vx- 
fertim conftitutorum , opportuna } per protuberantiam , 
conuexitas illius , excentrica Aquep ; rursus tenuitas quam 
de facto obtinet Humor Aqueus iuuat , vt fubfequens Cry- 
ftallinus" fufHcientem refractionem ordinandis ex parte fui 
radiationibus exhibeat, cum illa mediocri deniitate ,/quse 
fuit illi conueniens adfaciliorem mutationem , quse iri illo 
exercetur pro varia notabiliter diftantia obie&orum , vt 
i. Parte euidenter demonftraium eft : Deniqtie talis tenui-^ 
tas Humoris Aquei mire conducit , vt fluitans intra illum 
Vuea, faciliiis ad medium diftendi, &: a medio reduci pof- 
fit,arctando, vel laxando foramini, iuxta varietatem fitiis, &: 
illuftrationis obiectorum ; vt ibi .apertis experimentis eui- 
cimus. 



Capitis II.Sectio V*. 

Quomodo y~uea concurrat ad ordinandam 

imprefliomm npr&fentatworum 

'■in Jietma* 

Vpponendum; i. exdictis i. ParteGap. 14. reprafenta- 
tiua Vifibilium , qiiaV ex £& niillam ljabent ordinatam 
iriuicem diftjofitioneirij fed potitis ommmodain confufio- 



£o Thilofophk Qptk& 

nem in medio vniformi Dlaphano { rationc cuius nullam 
exfe obtinenc aptitudinem ad determinaiidam Potcntiam 
Vifiuam , vt difcernat Magnitudinem , Figuram , Vnitatem, 
ve] H u ^tudinem ; Motum , vel Conftftcnciam , &Situm 
Vhlbilium ) determinari poffe traic&ionc radiationum per 
foramen anguftius , ve.l Globofum craflioris Diaphani , ad 
exhibendam Figuram, impreflionis in excipicntc radiatio- 
nes fic craie&as , fimilem terminationi fuperficici obie&i y 
fecundum qua\nillud obuertitur adtalia traijcicntia, .&c con- 
(equeriter adexhibendam imitationem aliquam continua- 
tionis, vel difcretionis ; coiififtentise r vel agitationis Vilibi- 
lium, quorum iic traijciuntur radiationes. 

Supponendum 2. in traie&ione radiarionum , tamper fo- 
ramenanguftiusiuxtaibidiciaSea.z. qtiam pcr Glqbofum 
denftoris Diaphani; iuxta di#a ibidem Sed. 4, ficri earum 
decuffationem , iuxta quam fit" impreflio in excipientc a.d 
oppoficas poTitionis differentias ; ita vt Pars imprcmonis ad 
dexceram refpondeat parti obiedi , quareft ad fmiftram,& 
econtra, & Pars impreifionis deorsum rcfpondeat parti 
obicfti, quaeeftfursum,"& e contra. Rursusin decuflkio- 
neradiationum, quxfic ex vi traie&ionis per Globofiim 
craffioris Diaphani , illud exceptam in fuam partcmjfmi-. 
ftramradiationeina parte dextra obic&iordinatperrefra- 
ctionemadfiniftram;non poteft decuiTatio earumdcm ra- 
diationum, quzprxcefferit exviforaminis omniu6 impcdi- 
re , autin contrarias pofitiones dirigere radiationes , quam 
dirigantur exvi traie&ionis foliimper talc Globofum dif- 
polit* ; fiquidem procedens per foramen traijcit radiatio- 
nema parte dextra obiediin finiftram Globofi , quara di- 
ximusper refraaionem in illoparirer difponi ad ifniftram, , 
* hc proportionaliter de diis. Qiiod autcm p^ftat de- 
cuflano praxedens pcr foramen anguftius , apertum in Qpa~ 
co eft^impcdire radiationes , qu * diffunderentur a pajrtc 
eadem dexrra obieftiTuper dektram Globofi, &.'pcr ta- 
... ' -^ lem 



Pars 11 Cap.I/. $e££ y K 61 

lem refra&ionem m iHotranfmitterenturad coincidentiam, 
quse fleret ad finiftram cum radiatione , quam modo dixi 
cadere in mediolibero ab eadem dextra parte\>biecti. fuper 
■finiftram Globofi. Tale igitur impedimentum fblum eft in 
caufa 3 vt Pars in impreflione ad finiftram , refpondens 
parti obie&i ad dextram , paucioribus radiis confignetur, 
quateniis ad illam non pertingunt radij , qui impediuntur 
ab Opaco perforato cadere fuperdextramparitertalis Glo- 
bofi 3 & ex vi refra&ionis ad eamdem partem impreftionis 
fuifTent deducti , quod proportionaliter intelligendum eft 
de aliis j & eft ratio a priori experimenti , de quo diximus 
hic Secr. i . de impreflione facularum ad fundum Ocuii in 
oppofitas pofitjones , ex traiectione radiationumabillisper 
foramen Vuea?, & confequens Globofum Humoris Cryftai- 
lini i vicifsimque a.tali experimento, &; ftmilibus ipfa often- 
ditur a pofteriori.His fuppofitis. 

Affero 1. ex vi refractionis pratcise in conuexo Cornea? 
non pofie radiationes a Signabili ; quod condiftingui debet 
ab aliis , difFufas fuper illud , dirigi ad coincidentiam inui- 
cem intra Oculum j &: coiifequenter ex vi talis refractib- 
nis prxcise non poffe tolli confufionem reprsfentatiuorum 
in Organo Visus; multo minus eam tolli, fi addatur re- 
fra&io earumdem in progrefTu a Cornea ad Humorem 
Aquenm. 

Ad maiotem claritatem probationis afTumamus.radiatio- 
nes incidentes fupra Corneam a Signabili Vifibiiis directe 
oppofito in mediocri diftantia 5 vt euenit in conuerfione 
Oculiad illud difcernendum , &ftt Cornea,vt communiter 
putatur, conuexitatis Sphasricse. 

I. Pars AfTertionis probatur , quia admittitur , vt iam de- 
monftratumin Opticis, radios parallelos incidentes in con- 
uexum Sphsericum portionis minoris quamgraduum jo.ex 
virefractionis inillo non coincidere nifi ad diftantiam cir- 
citer Sefquidiametri illius 5 &: iuxta 3 .regulam refta&ionuni 

G 3 ■ 



€% Philofophu bptka 

anobis I.Pate Cap. 1 1 . Sed. i . conftitutam , radij inciden- 
tesad aliquod Signabile Denfioris fub maiore angulo pari- 
terfub maiorirefringuntur : fed radij a Signabili Viiibilis, 4i- 
re£fce in mediocri diftantia oppofito Corncce , incidentcs in 
eadempunclra, ad quae fuper cbiuiexitatemillius inciderenc 
paralleli , iVeceffaria iiYcidunt fub raultomaiori angulo , vt 
conftat Geometrae , &t Phyficus fola defignationc facta ad~ 
rnittetj ergo fub multo maiori-refringentur ; & itaetiamfi 
dicantur ex vitalis refra&ionis inuicem conuergcre,non nifi 
in multo maiori diftantia potuerunt coincidere. 

Qubd fi admino Couexo portionis maipris, in quod inci- 
dant radij , &: ex vipartium decliuiorum illius , & mutatio- 
ne notabili angulorum incidentias in illas , afTtgnandi effent 
termini variarum coincidentiarum iri radiis , ab eodem Si~ 
gnabili Vifibilis , id non nifi ad maiorem confufionem re~ 
pra*fentatiuorum feruire pofTet , dtim qux pertinerent ad 
aliquod Signabile, difperfa in eodem fpatio cumpertmen- 
tihusadalia confunderentur j vt quorum aliqux radiatioRes 
poft interfe&ionem notabiliter difpergercntur ? dum alise 
effentincoincidentia. 

- Eadem probatio i. Parri Affertionis aptari poterit , ii 
Cornea: conuexum Ellipticum dicatur ; licet cnim haxFi- 
guraradiosparallelos inincidentia dirigat omiics ad idera 
Signabile, quod Focum fimpliciter poifemus appellarc, 6c 
videri poilit alicui ad Oculi fundum pertingere : ■ nihilomi- 
- nusnonfolumab eodem Signabili proportionaliter extrin- 
fecusaffumpto fibi incidentes per refraftioncir] reddit paral- 
lelosifedetiam a Signabili vkerius affumpto m Viiibili p ro ' 
diftantia , in qua ftifficienterdifcernitur , fub multo maiori 
angulo incidentes , cum parallelis in eadem punda conue- 
xitatis,non poterit, nifi in diftantia notabiliter malore , 
perducere ad coincidentiam ; etiamfi dicatur eos per refra- 
ctionem fleftere ad conuergentiam. 

IL Pars Affertioms euidenter feqiiitur , conftituta pri- 



Tars II Cap. 11 SeB. K 6 3 

ma i non enim tollitur confufio radiationunT , ad plura m 
Vifibilibus condiftinguenda perrinentium ., nifi vbi ex fuiE- 
eienti eoincidentia reprasfentatiuoruni vniuspoteft fieri ini- 
preflio in Organo . Viforio , ilii correfppndens , fumaeiiter 
extraimpreiTionemaliis condiftmguendis correfpondehtem, 
iuxta probata Sect.2,. 

Probato autem s quod ex vi refractionis in conuexo Cor- 
neae non toilitur confufio repraefentatiuormh Signabilis ad 
quod ilia dire&e conuertitut 3 cuius.pra? reiiquis debet effe 
diitinaaimpreifiOjiicut eftdiftiuctaapprehenfio-; -rernaneti 
fortiori probaturn,non tolii confufionem reprsfentatiuorura 
ad alia condiftinguenda pertinentium. 

III. Pars probatursquia in confequente Humore Aqueo 
rariore , &^oj>nuexa fuperficie terminato , iuxta conftiruta, 
neceflario llliationum in .Cornea refractarum ad perpen- 
diculares 5 fiet in progreffu intraillum refra&io . a perpendi- 
cularibus, ductis a Centro cbntiexitatis illius circa Oeuli 
medium conftituto , ad incidentias iliarum : acproinde il- 
kz aliquantulum diuertent a conuergentia pradiippofita ex 
vi refra&ionis m -.Cbriiea.:' ergo etiamfi aliqua remaneat^ex 
vi cuius.re{>raefentatiua,adia:o Signabili VMMis dirBiia fu- 
per Corneam , dicantur inprbgreffu tandem coincidere, 
neeeffarib talis coincidentia ad vlteriorem diftantiam poffe 
Oculum drfferetur^ Ergo cum per iilam iuxta di&a , tolien- 
da fit confufio cum reprsefentatiuis aiiorum condiftinguen- 
dorum in Vifibili, ea multo minus tolletur ex vi rerraciionis 
radiarionuminCornea, pofito confequente Humore Aqueo 
rariori. 

Aflero 5. ex % vi traiedionisradiationumper foraraen-exi- 
guum poiTe tolli intraOculum confufionem repraefentatiuo- 
rum correfpondentium Signabilibus condiftinguendis iii 
Vifibilibus, fimui tamen neeeffarib impediri 5 ne maxima 
Pars ■radiationumjprouenientium aquolibet taliumSignabi- 
lium x intra ipfum progrediatur. 

LPars 



64 ThilofophkOptiu 

I. Parsprobatur; quia adquodiibet Sigiiabile Diaphani, 
pluribus Signabilibus , in Vifibili condiftinguendis , expofiti, 
dirrunduntur omnium, & fingulorum radiatlones ; &c confe-* 
quenter in illo confunduntur ; e contra ad Signabile Diapha- 
,ni alicui didorimi Signabiliuriiin Vifibili expoiltum , & non 
aliis, peruenit radiatio ab illo , &: non fimiilab aliis ; & con- 
fequenter pro fmgulis Signabilibus Diaphani,iic peculiaribus 
Signabilibusinobiedo expofitis,nonpotefteiEconfufio re- 
prafentatiuorum:quod fiplura cum tali corrcfpondentiaiint 
confequenter difpofita , fiet in illis impreffio rcprarfentatiuo- 
rum Signabilibus in obie£to confequenter difpofitis corre- 
fpondentium , diftin&a ': fed hoc per fe coniequitur cx vi fo- 
raminis exigui aperti in Opaco ; fiquidem Diapianum, ante- 
cedens Opacum , & ad ipfum foramen pertitjMris, pluribus 
Signabilibus in obiefto condiftinguendis cxpottttira , om- 
nium illorum radiationesintraferecipiens confundit ;'vltra 
foramen verb Signabile Diaphani, qupdpro tali fitucorref- 
pondet directiom radiationis ab alio condiftinguendo ab 
ipfo : «rgo pofiti ante foramen confufione reprsfentati- 

Sa ' mtra ipfUm P0CCfl e ° nimdem £ed im P^ttio d^ 

Et certefiabvnoSignabiliDiaphanirprodeterminato 
fitu mtus poft foramen exiguum conitituto , non poteft dire- 
aio per foramen extenfaad diuerfos fimul iitus vltra ipfum 
deuemre i ne diuer&fitu dirediones vltra foramen dW 
tur habere vnurn , & idem commune fegmentum diredionis 
mtra > ob eamdem rationem nec a diuerfis fitu Signabilibus 
m obiedo ante foramen difpofitis poflimt diriri per talc 

menmdeterminatofiraconftitutum 

r,™V Par ^ atimp ^,' qUia radi J diiFufi ^quolibetdiao- 
densS Au T yiiMi P« to tum Diaphlnum antece- 

ptieffuTbi D foO ipfc e " P ° fitUm > fiftuntur ab vl * rio » 
progreflu ab apfo Opaco.mquo apenurn e( | fonmeir & 

folum 



Pars II. Cap. II Sett. K 65 

foletm patet. aditus extenftoni vlteriori radiationisquse ab il- 
lo ad foramen determinate dirigitur; 

AfTero IV. traiectione radiationum per foramen Vueas 
non poffe communiter intra Oculum haberi ordinatam 
fimul,..& furHcientem impreffionem reprseferitatiuorum in 
Retiria. 

Probatur Affertio ;' quia vel foramen Vuex eft notabifis 
amplitudinis comparatione paruce concamerationis Gculi, 
Sz modicse diftantisc Retinse, extenfe ad excipiendam im- 
preillonem radiationum intra illarn ; & hoc poiito ficut per 
plures particulas in amplitudine Diaphani per t-ale foramen 
eontinuati , diftinguibiles in dextrum , & ilniftrum radiatio- 
nes ab eodem Signabili intra Oculum, poterunt deduciquas 
* in proorefTu ad varios fitus in obiecto fecundum. dextruffi & 
finiftrum , fursiim &c deorsum diffitos , deueniant : ita per,. 
eafdem a variis Signabilibus , i-n obiecto notabiliter,. fecun- 
dum dextrum & finiftrum , fiirsum, &deoisum fitudiflitisj 
deduci poterunt radiationes ad idemSignabile.intra Oeu- 
Iiim ;-ac proinde , quantum eft ex vi traiecl:ionisperamplLim 
foramen Vuess: , canfundi iii illo ; nifi aliunde tollatur con- 
fufio. Vel foramen- Vuese eft exiguum ; & ita impeditis ab 
vlterioriorogreffu,maxima. ex garteradiationibus,a quolibec 
condiftinguendoin Vifibili dif&fis per Corneam, , exoccur- 
fiiOnaca* Vuea*, a confinio Sclerotidisy & Coxneasad occu— 
tjandam-Oculi Iridem expanfie ; "admodum exiguae radiatio- 
ni eonefpondenti exigui foramini aperto in medio illius,da- 
retiir aditus intra Oculum, cuius communiter langnida im- 
prelTio minus prouocam Po? entiam ad difccrnencUuTi- 

Vtranue Affertio "HL&: IV. exp )icabitur,&: connrmabitur 
experimento Seftione iequeiifi aiferendo: ficutvfum Vue« 
complebimus in eadeni , inter explicandum viiim Humoris 
Cryftallini , niinus defefciScientemad conuenienrem im- 
preiTionem- repraientatiuorurn in Retina r fine adiumcnto 
Vueas. 



66 Philofiphk Optm 



Camtis IL Sectig VI 

^upmodo ad eamdem conuenitntem imprefiio- 
nem repr&fentatiuorurn in Retina concurmt 
UumorCryftalimm. 



SVpponenduni I, quod licet duo Humores, poft Aqueiun 
in Oculo difpofiti , habeant peculiares Tunicas, quibus 
inubluuntur , Cryftailinus Araneam , Vitreus Hyaloideni,vt 
ftipra. diximus ex Anatome ; &: quidem maioris dcnfitatis 
prae Humoribus inuolutis , vt infigniter patet in Aranca : ni- 
hilominus qubd fpe&at ad dire&iones varias radiationum 
ex vi refradtionis non eft neceffe peculiarem illarum facere 
mentionem , quas admiffa , multiplicatis liimis refractioni- 
bus , expofitionem progreffus radiationum intra Oculum 
corfimderet, &c omiffa non nocet : fiquidem , vt hic de 
Aranea determinate coriftet,cum ea fit coricentrica per fiias 
partes Humoris parribus,quibus adeftperanteriore antcriori, 
per confequentem pofteribriuionfblumradiationes, qua* in~ 
cidentes in Tunicam,denfiorem prae Diaphanopraeccdcntc, 
flectunturacccdendo ad perpendiculares,extcnfas a Centro 
illarum ad incidentias , & in cbnfequente ingreifu Humqris 
tenuioris, ab iifdem perpendkukribus «aliquantifper recc- 
dunt s fed etiam in egreffu exHumore, 8e ingrcfTu in poftc- 
riorem partem Tunicae , a cuius Centro antcccdente pcr- 
pendiculares extenfe per puncta ingreflus diuergunt inui- 
cem,radiationes adillas accedentes .complent , vt ifurHcit in 
prasfenti materia phyfica , emendationem conuergentix 
maioris , quam ex ingreffu in anteriorem partem eiufdem 
Tunicar acquifierantj licet npn fit exceffus tenuitatis i,n Hu- 
niore CryftaMirio fupra Araneam , qimntujreft dcnfitatis, 
AranejsTupra Aqueum. 

..■•■■' ' «Suppo 



Tars II. Cap. II SeB. VI. 6 7 

Supponendum II. conftare experimentis allatis SetL i. 
Humorem Cryftallinum confeqiientem ad foramen Vuear, 
iuuare ad tfaiici-endam in Retiiiam impreffionem ''repra> 
' fentatiuorum ordinatam , bene.praxifam, S£ viuidaiii; ficiit 
Lens Cryftallina , aut Vitrea, appofita foramini aperto in li- 
(nio feneite , iuuat ad iimilem imprefEonem deducendam 
inchartam albam,in proportionata diftantia obiectam £o~ 
raniini , intra concamerationem ,ad quani non niii per taie" 
foramen radiationibus .pateat aditus : ficut igitur foramine 
ligni .anguftiore fequitur impreilib diftinctior., fedlangui- 
dior ; illo verc» dilatato quantum crefcit iii vigore , tantum 
amittit de prascifione , & accedit ad confuiionem ; vtque 
vnicum remediumad obtinendum, cum prsecuione diftin- 
da,viTorem 3 eft jbramini modice dilatato apponere Lentem 
Cryftallinam , aut Vitream , qua» incidentes fuse conuexi- 
tatiradiationes excipiens , ita per refractioneni ordinat , vt 
dirfulas fuper eam ab vno Signabili condiitiuguendo in ob- 
iccto diris;at furficienter experimento pfiyfico ad correfpon- 
dens Signabile in impreffione : pariter iuxta. di&a Secrione 
praxedenti affert. I V. poiito foramine in Vuea anguftipre. 
imprcffio fuccederet "languidior, eo dilatato turbidior, qux 
oppoiitaLente Humoris Cryftallini ad illud modice dilata- 
tin, cum fuificiennvicrorc, ac diftinctioneobrinerjr; quod- 
quoniodo praritct ,reftat confequenter determinancium. 

" Supponendum III.es duplici Capite tam LentemVitream- 
quam Humorem Cryftallinum Spliaerica? conuexitatis,qiram 
in Globofo denfiore diximus i.Parte Cap.i4.Scc\.4.feruire 
ad impreffionem- repraefentatiuorum configurandam obie- 
&o , egere fbramine modioe lato in Opaco fibi appoilto ad 
impreifionem 5 cum diftincta prarcifione viuidam , in oppo- 
fitum , pro conuenienti diftantia excipiens , deducendam; 
prim| quidem ne ex abundantiori ditrufione radiationunr 
ab obledis illuftrantibus ita crefcat intus illuftratio ab ali- 

quibtis in excipiente .,,vt comparatione illius imprefho a tan- - 



6$ Phibfophu Optics 

to-minus iltuftribus non fit. amplius notabilis , -dum ex vi rc- 
flexionum multiplicatarum intus a nimis viuida imprcfilo- 
ne ab illuftrioribus fa&a , foluitur temperics rcpraif 'entati- 
uorum , qux-conueniens erat rcpradfentanda: colorationi 
iiiodice illuftrati : oroportionaliter , vt euenit, quoties pi~. 
£turacft inter fen.eftras collocata ,-a quibus validior illuftra- 
tio dirigitur in Oculum- prqfpe&autis .; redduntur quippe 
eius -colores apparenter euanidi , vt nequeat difccrni , nifi 
interpofita mariu.inter Ocuktm , & -feneftras, Oculus folum 
pateat ad pifruram ; aut colbratis apte Vkris, ad fertdlras, 
ab aeris ingreffu iiumendas, appofitis, reduuaturilluftratio 
ab illis ad mediocritatcm. 

Secundb ne ex notabilitcr varia rerra&ione radiatioiium 
iii maiori portione conuexicatis 'alicuius Globofi , illis expo- 
iita , quar funt diftufc fuperillama Signabili .condiftinguen- 
do in obicclo , deducantur ad coincidentiam pro varia di- 
• ftantia a refringente * ac proinde dum aliqux coincidunt 
pro minorinotabiliter diftantia, ficut magis liincinde con- 
.uergunt ex maiori notabilicer refpidione .; quia obliquius 
notabiliter tali conuexo incidcr-unt * alix extanco miniis 
obliqua incidentia notabiliter minus xefra&a; , 8c .minits 
■conuergentes, pro talifitu coinddentiadllatum; remancanc 
etiam notabiliterdiuaricatx : e contri vero pro maiori di- 
ftantia, ,pro qua iftx confimiliter mintis refrato reducuntur 
>ad coincidentiam, Ulas qux antecedenter coincidcrant,poft 
inccrfe£tionem notabilirer fint diuari&ata? s vndc non fblura 
fequiturimpreiliofine tcrminatione,:benc pra-ciia j fecl etiam 
cum. confuiione aliorum reprxfentatiuorum correfpondcn- 
tium aliis, a quibus eircumdrca exiftcncibus fuper eamdem 
•conuexitatem dirFufas/untradiationes. 

Vtrumque autcm inconuenicns vitatur, fi Opaci, adtale 
•Globofum appofiti, foramen,medio ittius correfpondens, 
-modicx* Ht apertttr*:jfic ciitm minus radiacionum admicci- 
*mi',M ua earum comptfaiiopsr comcidentiaiii m imprc£ 

iHPllC 



Pars II Cap.IL SeB.VL \.6 9 

fione ad tam validas reflexioiies non "prseualet , <!«£ portio 
modica talis conuexitatis ad medium , radiationes a Si«iia- 
. -bili oppoiito excipiens , non variat ita notabiliter m illis in~ 
clinationem incidentiz , nec.refradionem, &confcauen- 
ter ad idem phyiicum facile , reducit , quantum fufticit ad 
paflionem pliyiicam, coincidentiam illarum. 

Suppono IV.quodii adradiosquafiparailelos deducendos 
ad coincidehtiam , Mhck aiiqua conuexitas , & cauitas in 
partibus Oculi* neceffario requiritur arigairior deducendis 
ad illam diuergentibus , ac proinde variantibus notabiliter 
ad fe iiniicem habitudimbus radiationunf incidentium 
Gculo a Signabili in obie&o, pro remotiofi, -vel viciniori 
fitu ad illum conftituto , vt de fe patet , mediocriter exer- 
citatojatque perfiftente , eadem determinatione Cornese' 
refpe&u omnium , ■ neceffario debere iieri talem mutatio- 
nem figurae m Cryftallino , & parte anteriore Vitrei , qux 
pofteriori eius conformatur : conftat autem ex probatls 
•i.Parte Cap. 1 5. Sect, 3. fieri correfpondenter mutationem 
tam in conuexitate ter-minante Humorem Cryftallinuni, 
quam in foramine Vuex 5 ita vt adilluftriora,&^ad vicinio- 
ra , infuis particulis bene difcernenda^ foramen iilius arde- 
tur , 8c ad minoris Glob^fi conuexitatem -terminatio Cry~ 
; ftallini reducatur >. ad minus illuftria-, '& remotiora difxer- 
nenda dilatentur : neque folumfieri taiem mutationem ter- 
minationisin Cryftallmo 5 fed etiam diftantias illiusa Reti* 
na, ad cuius fundum-, corripreffus per fui pofteriorem par- 
tem, accedit ; quoties proportionatur diftinctae expreflibni 
vicinonunjcum alio'qui , manens immutatus infigura ab illo 
deberetin tali cafu recedejce, iuxta probata eadem 1. Parte 
Cap.i6.Sed.4. His fuppoiitis. 

Affero I. Humorem Cryftallintim foium iiiie appoiitione 
Yuex, qusc ad medium foramine modico , & pro exigentia 
nune dilatato ~ nunc arctato , raoderetur traiiimiffionem 
cadiationum per illum 5 nonpoffe -conuenienter" concurcere 

1 3 



jo philofiophu OpticA. 

a.d viuidamfimul, & diftin&e pta-cifam imprefiionem rc- 
prsfentatiuorum inRetina : illa ver.6 modo di&o appofita, 
ei obtmendx aptiilime deferuire : Vueae-autcm dilatatio- 
nem, & contritionem , licetpoifit naturaliter euenire, quo- 
ties tameri. exercetur ad proportionandam difpoiitiqnem 
Gro-ani -exieentise obie&orum \ effe motum fpontaneum ,.. 

D ■ D J l - 

euius exercendi: vis impfedittir in morbido cum dilatatione 
pupillae , quamnec apoofitis Confpiciliis vari& conuexita- 
tis ., .liec proliibita 'iUuftratione ab aliis obie&is , necOpacQ 
modice perfbrato,furHcienter pofliimus emendare. 

I. & II. Pars Affertionis fiinul probantur. Primo quia 
dum ex-vnaiparte {bruiret per latiorem "conuexitatem ad ex- 
cipiendumin illa plus_ radiationis a fmgulis Signabilibus ob- 
iectorani languide. illuftrantium , & illud per refractioncm 
dirigeret ad idem Signabile,.in imprefliorie illi correfpon» 
dens , fuccederet impreifio iliorum fatis notabilis inRctina: 
ex alia. illud plus radiationis , exceptum a. Signabilibus vali* 
de illuftrantium , & iic confpirans ex refractione in ipfo fa~ 
&a,rionfolum complexioni Oculi , fed difcernendis obie- 
_,, ctis noceret 5 vt conftac ex dictis initio Suppofiti 3 . Opus ergo 
fuit Opaco appofito, cuius foramine , varie r>ro exigentia 
temperato, admitteretur ex-radiatione , quodpradeffet ', ex- 
cluderetur nociturum. > 

. Secundo ; cumiuxra dicta in i.parte eiufiiemSuppofiti 3 ... 
bignabilis vitinioris radiationes notabiliter varient incliiia- 
cones incidentiarnm fupra conuexum in magna amplitucli- 
riereipedufureSpha:ricitatiskinc inde extenfumj ex quibus 
iequuntur intra Deniius, fic figuratuni, notabiliter -'varisere- 
fraibones : deducti.s propterea , pro varia diftantia,ad.coin- 
ciiwiriamradiis, varia notabiliter inclinarione illi inciden- 
tibus , fieret conmfa ilfius impreffio in Retina , &: confe- 
quenter confufa repraefentatioilliuSa. Opus ergo fuit Opaco 
tegente liincinde conuexitatem Humoris Gryftallini,cuius 
foramen.^ ad vicina coaritatum , non admitteret a vicino- 

Signabili. 



Pars I L Cap. 11 Seff. VL ' 7 r 

Si°iiabiii difcernendo , nifi radiationes hinc indead Axem 
■cum fimili inclinatione 3 aliquo modo faltem phyfice , inci- 
dentes. % 

Dices , hanc probationem apud eos elfe nullam , qui Hy- 
perbolicam figuram agnofcunt in pofteriori parte Cryftalli- 
ni \ cum talis figura ad eundem terminum coincidentia? de- 
ducere poffit omnes ra.diationes, quas figura Sphsrica dedu- 
ceret advarios. Verum deifta terminatione Hyperbolica 
ao-enduoi infra. Interim* aduertc ; quod cum experimento 
conftet ad difcernenda viciniora de fafto coarctari notabi- 
liter foramen Yuexj etiamft languifle fint iUuftrata,fignum 
eftadprocurandam vicinioris Signabilis diftinctam imprei- 
. fionem in Retina auertendas fuiffe radiationes , quas con- 
uexitati primae Cryftallini , cum nimis varia notabiiiter in- 
clinatione hinc inde ' incidnTent , nifi ar&ato' fic foramine 
fuiflent ..prohibte ; quod ficut eft .proportionatum figurs, 
qus- in parte confequente eiufiiem fic pariter Sphxrica 5 ita 
eft inconueniens,fi fit Hyperbolica. 

III. Pars Affertionisprobatur, quia licet, exfolaabuii-. 
dantia fpirituum infiuentium in Oculurn , poffet foramen 
Vucse mutari , & iis deficientibus , ad fuum ftattim redtici , 
nulia applicatione ad videndum exigente talern motum :• 
nihiiominus in Animaii ad exercendas pro libito illius ope- 
rationes , qua* requirunt variam applicationcm, dantur mo- 
tusfpontanei in particulis , quarum proportionata difpofi- 
tioneper taies motus acquifita , partes maiores confbr-* 
mantur operi i dumAnimal nullo modo agnofcit talium- 
particuiarum motum , aut conformationem ; immb nec ta- 
lesparticulas dari ,. vt euidenti experimento conftat in ope- 
rationibus, quibus applicamur paffim ad fedendum Jacen- 
dum , ftandum , ambulandum , bperandum tam varie ,. tam 
appofite manibus , ad pronuntiandum tam varias fyllabas, 
quarum proprix vocales , immb &: confonantes , requirunc 
tamvariam conformitatem particularum in cotaJiOtganoj 

■■ neraine 



J""S<"8,. 
/ U 



' *Philofophi& Optite 

nemlne ncs docente , nobis no.n cogitantibtis ; quod inter 
finmilaria rernm naturalium mirabilia , fi recle .atrendatur ' 
fernit ad agnofcendaiii coopcrationem. Intelligentias non 
errantis-, dum AnimaliXuilcit , re&e valente corpore, velie 
talemfitum,locutionem,&c.vt fequaturinparticulis,maiora- 
Organaconftituentibus, talis applicatio. Ergoin Oculo fano, 
pro. conuenienti conformatipne fui apta ad vifionem, iuxta. 
condirioneox obieftorum 5 pofito appetitu inten.dehtis talia, 
veltailaohiecta., videndo difcernere, particulse fpontanee 
mouentur , difponmitur ad conuenienteni . perceptionem >. 
efto , qui intendit videndo agnofcere illa obiecia ,iiefciat 
quas particulas intus in Oculo habeat, multo minus quid- 
quarn eogitanerit vnquani detali illarum conformatione ad 
rite videndum- requiftta. 

Dices ad motus fpontaneos in Animali attributos . cfTe 
Mufculos > icd admoiiendosMufcnlpsquid requiritur rref- 
pondes Villorum , quibus intexuntur ,* dilatationem , qua 
contrahuntur , compreilionem , qua diftenduntur Mufculi l 
Ad mouendos ViJlos , quid : Virtutem motiuam Animie iis 
applicatam cmn Spiritibus conucnientcr a Cerebro dirFu/?s: 
putainftar Viilorum tale Oculi Mcmbranam conftringi , &: 
deduci virtute Anima^nondeficietibus Spiritibns a Cerebro 
diiruiis s &: iimilibus Oculi partibusadfuamunera,pofita dif- 
poiitione naturali , conuenienter pncparatis : in Oculo au- 
temmale affetto , aut.menibranaritm exficcatione, aut Hti- 
moris craflioris farciente , aut circumftante abundantia., : fi- 
miles motus. impediuntur. Iungi poteft,. & fere iungitur, 
mal.E difpofitioni Vueae fimiiis difpofitio in Proceilibus Ci- 
liaribus, minusaptaad CryftaJlihum comprimendurn $ &C 
eiusfigurampro- varierate conditionis obiedorum , cbnue- 
nienti abiilis impreilloni , in Retinam induccndi , propor- 
tionandamj vt euenit in Senibtis ; qui ah obtinendam coin- 
cidenciam radiationum., ad finguia condiftinguenda in ob- 
kao vicmiori, pertinentium, in Rerina , quam non polfiuit, 
cpmprejfo per Ciliarem Annulum. Ciyftaliiiio affcqui, cgent 

iuuarj;. 



Pars 11 Cap.II SeB. VI. 73 

iuuari appolitis ad Ocuios Vitris fuperficie conuexa termi- 
.natis , quibus anticipatur talis coincidentia,&:reduciturad 
Retinam, iuxta infra ex profeffo explicanda. 

Vltima Pars Affertionis probabitur fimul ? &: explicabitur 
experimento capto in Viro aniiciffimo, pietate , eruditione, 
rerum gerendarum prudentia iniigni , quem extremo vitas 
anno oculorum "acies hebetata auocabataperficienda feri- 
ptorum Societatis nofte Bibliotlieca , quorum maximam 
partem iam confignatam ediderat ; primo igitur emendan- 
dx Figuras Cryftallini , cuius detumefcentiam in fenefcen- 
te putabam differre coincidentiam repraefentatiuorum cu- 
iiifque Signabilis , in obiedo diftinguendi , vltra Retinam, 
varia? conuexitatis adhibita Confpicilia , fed modico pro- 
uentu j cum , iis etiam ad Oculos appoiitis , chara&e- 
res minus difcerneret , velut colore dilutos , & iiniul cum 
aliqua confufione minus pracise confignatos : tum verb in- 
trofpicienti Oculos iilius fe prodidit enormis foraminis in 
Vuea dilatatio , ex qua abundantius lumen , pro exigua 
concameratione Oculi, aproftantibus illuftrantibus immi£ 
ium , fiiis reflexionibusintus replicatis ,foluebat temperiem 
in reprasfentatiuis fufci , proportionatamdeterminationiad 
apprehendendos facile 3 & diftm&e chara&eres ; qui ideo 
colore dilutiores apparebant : fimul radiationes a quolibet 
Signabili condiftinguendo in Obiecto admif& fupra totam 
amplitudinem faciei Cryftallini retectam } pro nimis varia 
inclinatione incidentiae , variata notabiliter illarum intra 
ipfum refra&ione , ad aliam , &£ aliam diftantiam coincide- 
bant j quare nec prascifam , nec a repra^fentatiuis aliorum 
diftinctam impreflionem obtinere poterant in Retina, iuxta 
fuperius de his conftituta : & reiecMa Cryftallini fundo figu- 
ra Hyperbolica,iuxta infra ftabilienda. 

Quod fuit etiam in caufa , vt velamina obfcuriora obten- 
ta hinc inde legenti , aut fcribenti , quae prouenientes a 
circumpofitis illuftrationes prohiberent ab Oculo, nigriores 

K 



74 PhilofophU Qpiics, 

quidem, fed nunquam bene prascifos , &: diflin£bos chara&e- 
res exhiberent j fuafi igitur ad hoc obtinendum , qu6d mihi 
allatas litteras aperienti , &: confuetis Confpiciliis deftituto 
neceflitas fuggefTerat ; vt leui punclrura per foratam chartam 
admoueret ; fic enim chara&eres , fi abundantiori lumiue 
illuftreritur , bene prsecifos , & diftincTros expertumm ; cum 
hac ratione a fingulis Signabil-ibus in obiedo veniat adOcu- 
lum , velut vna phyfica radiatio proportionata cxiguitati 
foraminis , cuiufquefua, &quidem cumfufficienteiriterfe- 
dione plurium huiufmodi a pluribus in ingreflu foraminisj 
vt ad Retinam vnius extra aliam furficienter fiat imprcflio. 
Non caruit omnino fucceffu remedium , quod Oculo Hu- 
moribus expreffis , fi perfifteretad fundum Retina , aliquo 
modo feruirct. Verum chara&eribus hoc modo languide 
confignatis.,.quiinordinaria vifione , ex coincidentia plu- 
rium radiationum a fingulis Signabilibus , colore faturati 
reprafentantur, procuratalicetabundanti illuftratione char- 
tx , in qua legendi , aut fcribendi erant , nimio kbore , nco 
diutius ledio , aut fcriptio continuari poterat. Quarcvt 
aliquid vigoriscuiuivis Signabilis , in obie&o diftingucndo, 
impreflio acquireret , pluribus radiationibus coniignanda , 
dilatandumfuit foramen j &: vt fimul earum coincidcntia 
debite reduceretur ad Retinamadhibendafuit Confpicilij 
-conuexitas j quod fadum eft adhibitis Confpiciliis Seni pro- 
prrionatis, fed charta crafliore tedis in cuius medio mc- 
diocre foramen apertum effet 5 & quidem fiicceffu multo 
meliore : nihilominus pro varia dilatatione foraminis tali 
fitu, refpeto Gculi , conftituti , cum minore,Ianguida,cum 
maiore, aliquo modo turbida repra:fentatio > & leui licet 
motione capitis notabiliter inconftans permoleftam ledio- 
nem , aut fcriptionem reddebat 5 nec diuturnam paticba- 
tur : vt vel hincHumanz Induftria? imbecillitas ,-& Diuina; 
Artis promdentiainfingulis numero, pondere , & mcnfura 
m Outmctos fmes aptandfs fe proderenc. 

Aflero 



Pars I L C4p, 1 1 SeSL V * L 7 5 

Affero II. ex vi traie&ionis radiationumper foramen 
Vuea? , &per conuexitatem deniiorum partium Oculi, ad 
quasamediorariore deueniunt, determinari decuffationem 
radiationum , per quam confignatiuse imaginis partis, qua: 
in Obiectoeft addextram , dirigantur determinate ad fini- 
ftram Retinse ; confignatiuse imaginis partis in Obiecto ad 
finiftram dirigantur determinate ad dextram eiufdem ; &: fic 
proportionaliter de aliis, qiue tendunt determinatein oppo- 
fitas pofitiones,paritcr ex vi talis decufTationis. 

Affertio ; qtiod ad decuffationem iic determinate direfti- 

uam ex vi traie&ionis per foramen , ftatim patet ; quia Si- 

gnabilibus , in Obie&o propofito ad dextram foraminis con- 

ftitutis , foramen neceffario eft ad finiftram , quare ad illud 

non deueniunt nifi radiationes ab ipfis versus poficionem fi~ 

niftram difFufie , quse non inuento impedimento in forami- 

ne, eadem, quaperueneruntadforamen, directione confe- 

quenter extenduntur : Signabilibus vero in obiecto ad fi- 

niftram foraminis difpofitis , foramen necefTario correfpon- 

det ad dextram ipforum : quare ex radiationibus , quaqua- 

versum diffufis abipfis , adilludnon perueniunt, nifi radia- 

tiones , qux ab ipfisin dextram diriguntur qax fimiliter,per- 

uio foramihe , eadem , qua adillud directione deuenerant, 

confequenter vltra ipfum extenduntur : ergo impeditis aliis 

per Opacum , in quo foramen exiftit, folx in vlteriora Ocu- 

iiprocedunt ex diftufis a Signabilibus ad dextram , qux in. 

finiftram tcndentes occurrerunt foramini,non impedita: 

ex occurfu illius a tali tendentia; &exdifFufis a Signabilibus 

ad finiftram , qua: tendentes in dextram occurrerunt eidem 

foramini perquod confequenter extenduntur : ac proinde 

intra Oculum , exoccurfu Opaci Ynex perforaci , radiatio- 

nesa dextris , non perueniunt nifi dire&e in finiftra , neca 

finiftris nifi dire&e in dextra, &: ficproportionaliterde ra- 

diationibus a Signabilibus in Obie£to fursiim , & deorsum 

conftitntis, 

K 3 



7 6 fhilofophm Optica 

Pcr kaec.-a.utem , fi bene aduertas , non fit deculfatio ra- 
diationum ex traie&ione per foramen quse non fieret finc 
iUoscum dimuis a quolibet Signabili Obiecti quaquaversum 
radiationibus reprzefentatiuorum fui ne^cflarib/ illx etiam in 
contrarias pofitiones extendantur , & cum fimiliter diftufis 
ab aliis Signabilibus interfecenrur ; fed impeditis aliis radia- 
tiombusab vlteriori progreflu ex occurfu Opaci in quo eft 
apertumforamen , iis folis Signabilibus modo dicto difpofi- 
tis in Obieclrojdatur aditus per foramen in vkeriora, & ipfa? 
inprogreflu per illudie interfecant. 

Quod ad determinationem directionis radiatiqnum a 
partibus Obiecli in paitesexcipientis ad oppofitas pofitiones, 
ex vi refraclionum in conuexitate Globofi denfioris , per 
quod traiiciuntur,probatam inuenies i.Parte Cap.i4.Secl:.4« 
per tertiam regulam refra&ionum. 

Solum fupereft oftendendum diredionem radiationum 
in oppofitas pofitiones refpe&u propagantis , quae fit ex vi 
talis traie&ioniscum refra&ione per conuexitatem Comea% 
&: licet ab Aqueo tantifper minuatur, non tamenin oppofi- 
tum commutatur, non euerti ex occurfu foraminis Vuear, 
fedconflrmari. Hoc autem,ex modo dictis euidenter fequi- 
tur 5 fiquidemradiationum ilib aliqua dire&ione deuenien- 
tiumadforamen 5 cum inillo nonfitimpedimentum advl- 
terius tendendiim, neceifario fit progreitus perillud in vlte- 
riora,fub eade direaione,qua ad iliud vfque vi antecedentiii 
foerant deducteifoltimimpeditis vi Opaci,in quo eft tale fo- 
ramen, radiacionibus minus conformibus,traieais per illud. 
^ Mero III. directionem radiationum a partibus Obie- 
aoram verfus contrarias pofitione partes Retinx , ceptam 
vi pncccdcntium Oculi partium , ex traiedione illarum 
vltra Cryftallmum.pcrficiinonautem per nouam interfe- 
ctioncmmpppofituminucrti : ita vt confignatiuse partium, 
quiEfuntin Obieclis ad dextram, terminentur adpartes Re- 
wx 9 quse fimilicerad ^amdem pofitionem dextram confi- 

ftuntfl 



Pars 1 1 Caf. II Seff. Fl 7^ 

{tunti &£ confignatiua: partium in Obiectis ad finifttam in~ 
cidant in partes Retina* ad eamdem pofitionem finiftram 
difpofitas,&: fic conformiter de aliis. 

Affertio videbitur coiraiiiciexpeiimentoz. aliato Cap. 2. 
Secl. 1. cum adfundum Ocuii rite adlioc prarparati, nonfo- 
iiim imprelfiones facularum ardentiom ad pofitionem dex- 
tram aperte notarentur in fmiftra , ardentium ad finiftram 
in dextra, &: fic proportionaliter de aliis 5 fed fingufe im- 
preffiones exhiberent fiias particulas omnino m oppofitum 
dire&as a pofitione , quam partesr, e qnihm deoeniebant in* 
traOculum, obtinebantin Obiectis fingulis ; nimirum -apice 
in imprefiionibus fingulis femper deorsum inuerfo,& fic pro- 
portionaliter de aliis particulis. 

Sed configurationem Cryftallini, inuerfiuam Iiuius, ex vi 
prascedentium Oculi partium ceptse , &anobis dedu&ac, 
directionis in oppofitas R^tinae partes , prorsus immutari, & 
quidemftatim , quidam volunt in Ocuio mortuo j yz exillo 
nikii coiligi poffit: Venim irrsttionabiliter diuinant,qui par- 
tesOcuIiviuinunquamviderepotuerintj* potuerint autem 
aduertere in extraclo ab fiomine, non ex intemperie Hu- 
morum mortuo , non vitiari Humorum tran£parentiam,nee 
Figuram 5 quin facularum imprefliones tam bene prxcifas 
tianimittere poifit ad fiindum j certum eft enim confignatio- 
nem bene praxifameffeefFeclum Figurse ex arte bene prse- 
paratat ,'&: in determinata diftantia ad amuifim conftitutxj 
noaiautem petuerfa; , ex tamceieri mutatione tendentis in 
corruptionem. At vifum eft illis nimis diniciie captu , diffi- 
ciiius explicatu , quod immediatum Senforium , ex cuius 
palfione determinetur Potentia Vifiua , recipiat irnpreffio- 
nem reprsefentatiuorum in ftiis partibus , conftitutis ad pofi- 
tiones oppofitas iis^ quas tenent in Obiectis partes, quarum 
illa funt reprafentatiua ; &: niliilominus per apprefaenfio- 
nem ex tali impreifione factam inueniamus Obieetoram 
partes in pofitione, quam de fa&o obtinent iniMis: qui ta- 

K j 



7$ philofophk Qptica 

men ex admiflis a fe potuemnt agnofcere , necefTario fequi 
per imprefliones partem in Oculo, retrb pofitam apprehen- 
dendo partem Obie&i ad interiora conftitutam ; quod fi in 
hoc Potentia Vifiua non fequitur impreffionem , vt ab Ob- 
ie&o in Oculum tendit 5 && fecundum dire&ionem , qua 
recepra in Retina ad exteriora vetgit , qub talis Potentia 
apprehenfiue ex natura fua fertur, vt Obiectum locoinue- 
niat fuo : ita pariter fequendo dire£tionem,fecundum quam 
imptefiiofatl:amRetina;parte dextra ad exteriora vergit, 
poteft inuenire partem , qua? in Obie&o eft ad finiftram , 
vt aiiquo modoj>rudens Lector coniicere poterit 3 &; a nobis 
ex profeifo eft infra fuo loco comprobandum. 

Confirmant.ur fimul veritas Affertionis .&: vis^allati pro il~ 
ia experimenti j quia :finoua vltra Humorem Cryftallinum , 
pro aliqua notabiii diftantia a Retina , deberet fieri radia- 
tionum decuflatio,per quam confignatiuse Imaginis partium 
qux funt in Obie&o ad dexteram &: ex vi traiedionis per 
antecedentia Oculi dirigebantur adpofitionem finiftram, 
iiiflecterenturir>dextram 5 vt adpartesRetinx ad dextram 
facerent impreffioiiem ,• neceifarib ex tali decuffatione fe~ 
queretur magna confulio in Retinareprafentatiuorum, cor- 
refpondentiufei Signabilibus in ordinaria Vifione condiftin- 
guendis ia Obie&cti ac_proinde magna eonfiifio in Vifione, 
quod tamen non euenire de iacTro , euidenter conftat ex 
noritiaexperimentali Videntium. Probatur fequela, quia fi 
exvi taiis Figur* Humoris Cryftallini deducuntur ad de- 
cufiationem, vltra illumin tali diftantiaaRetina,radiatio^- 
nesSigaabiiiumjValde inuicem diftantium in Obiedo ; vt 
inuicem poft decuffationem diuaricatarlo cis diifitisad Reti- 
iiamcerminentur^exeademratione deducentur addecuf- 
fatioiiem, Sc quidem citius plures radiationes a quolibet tali 
SignaDili , condiftinguendo in Obiedo , iuxta fupraproba- 
tadiiraf* mtraOculums Sc confequenter poft deciiflatio- 
nem dmmcux tendent in Retinam : ergonon folumnon 

coincident 



Tars II. Cap. II. SeB. VII. 79 

coincidenrinuicemin Retina radiationes cuiufque Signabi- 
lis di&i in Obiecfco ; fed fpatio inuicem diffitx , & confe- 
quenter in illo permixta: radiationibus dererentibus repra:- 
fentatiua aliorum condiftinguendorum in Obieclo, facient 
impreffionem ex pluribus confufam in illa. 

De Figura Hyperbolica , quam plures recentiorum,exer- 
citati in Conicis , attribuunt parti pofteriori Humoris Cry- 
ftallini, <S£confequenterprioriHumoris Vitrei, ipfamconti- 
nentis ; de'que vfu illius ad Viflonem, quid fentiendum iit, 
habebis Scdc. fequenti. 



Capitis II. Sect.ioVIL 

^upmodo Humo? Vitrew poftremo femiat 

deducendis radiatiombm %n 

Retinarru» 

SVppono I. in ordinando progreifu radiationurri intra 
Oculum pofTe fumi fine errore , faltem phyfko, Humo- 
rem Vitreum defe, tanquam confequentem ad Cryftalli- 
num inuoiutum Aranea , &antecedentem Retinam ; &: hoc 
modo fumptum afferi vtroque rariorem effe ; cum enim 
Hyaloides ipfum eontinens fit denfior contento , pars eius 
anterior immediata, 5c configurata pofteriori parti Aranese, 
quam immediate ambit vniformi craffitie fui poteft cum illa 
fumi , vc pertinens ad denfius antecedens , &c pofterior ad 
confequens poft eumdem Humorem Vitreum ; nec variare 
poteft progrefTum radiationum variatione , confideratiorie 
digna , fi pars Hyaioidis anterior non fit omnino prorfus 
eiufdem denfitatis cum pofteriore parte Aranea^aut eius po- 
fterior eum Retina. 

Supponendum 1 1. non poffe per infpeclioneni Anato- 

micam 



§0 ThilofophuOptiu 

micam determinari partem pofteriorem Gryftallini ejGTe Fi~ 

gurae Flyperbolica:, &c confequenter priorem Vitrei, qusc illi, 

vt continens contento conformatur : fiquidern Figura? Cry- 

ftallini a peritioribus delineata? nihil tale exhibentj &:Hu- 

mores Cryftallini fingulari induftria ad hoc agnofce-ndum , 

ab aiiis Humoribus vario artificio feparati oppofitum potius 

fuaferunt ; licet iifdem inOculis paulo ante extin&is , iiixta 

di&aSe£L i. expetimento 2. pratcifas fatis impreiliones , &r 

configuratas Obiectis ad fundiim Oculi ipe&atbribus exhi- 

huifient, Quare non ex inipe&ione , fed raciocinatione.» 

primi huius Figurae in didis Humoribus Oculi AiTertores y 

videntur proceflifie : cum enim Figura Sphxrica ex nimis 

obBquaradiationum incidentia ad latera illius, eas valde re- 

fringat , & confequenter ad fimilemhinc inde , ex tali refra- 

cHone , conuergentiam valde inclinatas , ad coincidentiam 

pro minori diftantia deducat,pra? aliis radiationibus ad alias 

fui partes incidentibus : e contra vero, ex nimis parum obli- 

qua incidentia radiationum versiis medium fui , eas nimis 

pamm refra&as, minufque confequenter hinc inde conuer- 

gentes , ad coincidentiam promaiori diftantia deducat ; ra- 

diationum, ab eodem Signabili per Sphxricumtraie&arum, 

fiet necefiario perturbatio ; dumaliquibus coincidentibus 

alixfuntadhucdiiperfa^, his ad coiiicidentiam dedu£tis,ill« 

proeademdiftantiafuntianvnotabiliter diuaricataf,&: con- 

fequenter cum radiationibus, ab aliis Signatfilibus condiftin- 

guendis in Obiecto , per idem Spha?riciuii traiedis , fit pro 

eodem fpatio confufio. Ex peritia Se&i^num Conicarura 

putarunt huic incommodo per terminationem Hyperboli- 

cam corporis , excipientis radiationes , & refringentis oc~ 

curn pofie : quia Hyperbola ita fecare poteft Circulum in 

quatuor pundis, vtadlatera curuitatis circularis hinc inde, 

ipiaopponat radiis incidentibus muito minorem curuitatis 

fusdediuirateim admediumvem curuitatis circularis , vbi 

exmmismodica inclinatione , fub qua illiincidunt radij,- 

fuam 



Tract. i. Fij'3> 




t 



Fars Jl. Cap. II. Se&. VII %-c 

inam ad maiorem diftantiarav- 
dirrerunt coincidentiam 3 Ipfa 
opponat -iifHem radiis maio-- 
rem fuz curuitatis declinatio- 
nem s .ac proinde imminuta 
refrattione 5 fi£-comiergentia-- 
radiomm versiis latera, aueb, 
proportionaliter versiis media^ 
obtineri pofle pcrFiguram ex 
conuolntione Hyperboke fu- 
pra fiium Axem , corpori Dia- ■ 
phano-, radiationes traiieien--- ' 
ti , aptatam 5 fufficientesi pro- 
eodem fitu coincidentiam ra- 
diationum ,■ a-tali. SignabilL 
Obiecfci dirfufarum ad iUudi. 
cuius difcursus apparentem 
1 " rationabillratem ex fola inf- 

pectione . defignat ionis Phyfi- 
cas- aliqu.o. modo agnoicet, Geemetra ex-proppiitione m 
bonis : terminis a me facta ftarim agnouerit,- Idem eueniec 
in iis 3 quse confequenter ad talem configurationem. ab Hu-- 
moribus Oculi-excludendam mox fubiiciam j vrnoniit ne- 
ceiTe tractatum hicde Seftionibus Conicis fngerere y qui mi- 
niis exercitatos turbaret >■ earum peritisimportuneingeftiiS' 
iiToleitiamcrearet^quodmoxcon&bir. • 

Affero ■ I. ad ordinandam- in Retiiia coincidentiam xa- ' 
diationum pertinentium ad idem Signabile , condiftinguen- 
dum- ab-aliis in-Gbiecto- 5 - ■fufficere Figuram Sphaericamin- 
parte pofteriore Cryftallini , &-ant-eridre.Vitrei HJamconti- 
iiente.; Figuram autemHyfjerboIicam nonlblum non pro- 
ftituram impreflloni, ex illis ordinatim diiponenda? in-Reri- 
na ; fed peculiaiiter obfuturajtn. . . 

I. . Pars. Affertionis probatur primo refpechr Signabiliurrv 

L-- '' 



% 



■ rbilofiphia Optm 

m Vlfibilibus e diredo Pupill^ oppofitorum i quia pofita 
exiguitate conuexitatis quse in fecunda parte Gryftaliini, &: 
cauitatis qua? in prima Vitreiillam includent.e,fimul &. femel 
feruit radiis , abvno Signabili deducendis , pofita opacitate 
Vuese ante vtrumque.Humorem extenfe , qux pro exigentia 
impreiTioriis diftincLae , erdinandse in R.etina, anguftius fora- 
men opponit radiis, a'Signabilibus Vifibiiium in Qculura 
.difrufis ; vitantur dicta incommoda 5 alterum quod a Signa- 
bili' Viciniori , a quo cuiii maiori varietate inclinationum 
poftent difrundi radij in Sprmictim liber e patens , impe- 
.diente Vuea , noh admittuntur radij , qui dirigerentur ad 
iatera iilius j alterum qubd in tamexigui Sphserici portione 
■-praeter radium phyfice perpendicularetn , alij qui phyfice 
fiimpti hinc inde incidunt, fatis magnam deciiuitatem inue- 
aiuiit, exqua difponanttir perrefractionem confequentem 
■adopportunamcoincidentiam. ■ 

Inadmittendis.autem radiis aSignabili inObie&o remo- 
.tiore, licet foramen Vtiex aliquanto plus dilatetur 5 nihilo- 
minus,quia illl mintis obliqne Ocuio incidunt, nonfolum 
vitaturiufHcienterperVueamincidentiaradiorum ,-qiue ab 
illo dirigeteiitur adlatera talis Sphaerici libere patentis ; fed 
inremanente exiguitatetalis Sphfcrici., adeft 'furrlcieiis.de- 
cliuitas , qux radios , ad furficientem cohuergentiam magis 
prarparatos, ad coincidentiam pro conuenienti fitudeducat. 
Recole ad htiius probationis confirmationeni , quod notaui 
Sect+.Alfei 1. 1 .in nne probationis 2. Partis iiiius. 

ProhiEiir fecundo refpedu Signabilium in Vifibiiibus ad 

iatera Octili conftitutorum ; quia non folum radiis- difrufis ab 

:!::s opponitur proportionaiiter Vuea,qux dum pro varia 

anz2n:iz , cc illuitratione Obiectorum , foramen , ad fui me- 

cium apertum , artemperat , excltiditpariter radios , qui, vt 

ante diximiis, exnimisvariaincidentia, minus infitu coin- 

cidmnx cum aiiis conuementes , parerent confufionem in 

impreilione ,■ fed iilis taic Sphsericum opponit de fe configu- 

•rationer» 



Pars 11 Caf 11 Seff. Fll & 3 

rationem ad latera , fimilem ei, quam in directione ad ~Pm- 
piliam obiieit radiis prouenientibus aSignabilibusedirecro 
oppoiitis,adlimilem eifeclriiimjn iis adfinemprobationis an- 
te explicatum. 

I I. Pars probatur, tum quia,admifTa-ab omnibus eonue- 
xitate Sphamca in prima facie Cryftallini , fi nimis variain- 
clinatio radiorum, ad idem Signabile in Qbiecfo pertinen- 
tium, & iic nimis variataproportiorefra&ionum in progref- 
fu, eos, vtpiacet AduerfariiSj deordinat 5 fic varie deoxdma- 
tos Figura Hyperbolica in facie confequenti, & prima vitia 
illum continentis , nullo modo ex fua peculiari confbrma- 
tione poteft ordinare ad communem concurfum, ad quem 
nata eft deducere radiosfub fimilibus angulis fibi incidentes; 
tum. .quia pofita extenfione Vneaer', impedientis radios 5 qui 
liinc inde ad conuexitatis Cryftallini latera, nimis decliuia 
refpecfu aliorum inciderent , Figiira Hyperboiica per mino- 
rem fiii decliuitatem , versus huiufniodi larera-expoiitam , 
diipoiitioni radiorum aSignabiliin Obiectoe.directoPupil- 
Ix diffuibrum , 3£ deducendorum ad coincidentiam cum 
aliis, nihil prodeffe poifet .: ad medium ver6 Cryftallini in 
lanta exilitate rotunditatis niliil phvfice diuerfum opera- 
ri poteft in cafu noftro, fiue dicatur tam parui corporis 
fundum Sphsrice , fiue Eliiptice ,. ; fiue Hyperbohce termi- 
isari : cum , vt. dicebamtis inprobatione i .Partis, in fundo* ' 
Sphaerici tam exigtii y practer radlum phyficum , direcrione - 
phyficaillimcidentem, aiij fimiijter , -hinc inde iumpti, iiit- 
ricientemin illo inueniant deeliuitatem ad prpportionatam - 
coincidentiam phyficam. 

III. Pars probatur , quia radij diffufi a Signabilibus ao 
iatera Oculi conititutis , qui non adfundum Cryftallini, Pu- 
pillae directe oppofitum , fed ad partes illius versiis Ocuii la- 
tera oppofitum difpofitas, &: firniiiter in cauitate Vitrei.con- 
tinentis pofitas, diriguntur,vel deducuntur per refracfionern 
adcommunemFocum oppofitum cum aliis diiFufis a Si^na- 






84 jPhilofiphU''0ptiM 

bilibus , tani ad oppofitum iattis Oculi , quam dire&e atLPu- 

piUam conftitutis , velnon? Si primuni, iarrLp ofita cQinci- 

dentia in Foco,pro aliqna diftantia a Retina , vt decuffentut 

notabiliter , antequara 'deueniant ad illam , fequitur confu- 

fio in impreiiwme, vr probauirnus Sed. prascedenti;eamdem 

decuifationem mdiationum,a variis Signabilibus proucnien- 

tium 3 poftCryftalIinum fadam reiicientes : pofita vero coin- 

$■ identia omnium in Retina , omnium fequkur eonfufio in 

imprefiione , S^omnium pariter in apprelienlkme : fi feciui- 

dum , iam Figura Hyperboiica , quse non neceifaiio aduoca- 

ra eft adordinandamceincidentiamradiationum aSignabi-- 

lidire&e oppofito ,-feruit relinquendx inordinationi , con- 

fequentef cenrufioni radiationuma Signabilibus ,"in extenfe 

"adiatera Ocuii , hinc inde diftributis : non enim in talibus 

iateribus , de fe {pe&atis , habet difpofitionem ad peculia- 

rem feriem radiorumillis determinate, & non aliis partibus, 

incidentium , deducendam ad peculiarem Focum ; & ita 

per tales kiks pertinentes ad huiufinodi Signabilia , fic dif- 

perfa,illa iniucem prorsus con&nderentun quod tamen eft 

contra manifefta.experimenta ,-quibus venuftatem difpoii- 

rionis partium in kuiufmodi Totis paffim-aduertimus*} fiqui- 

demnon admiffis , vt admitti non poflunt, prur-ibus Focis fic 

.«ppofitis refpe&u Hyperbolici refringentis , veiCryftalliniy 

vel Vitrei , nuik fupereft in Oculo caufa, qua? poflit tales ra- 

diarionesad ordinutam coincidentiam deducere,correfpon- 

dentem in impreifione determinato Signabili , a quo in 

Oeiikm direcb: funt,vt-patet-confideranti, & certius agnof- 

ccs ex dicendis-. 

Afiero 1 1. .Humorem Vitreum ,-tenuiorem corpore an- 
tecedeate 3 admittere radios cum refradione a perpendicu- 
lari , perquaniiutiaturcoincidentiaradiationu-m ab eodem 
-ignabili dilfufarum intra Oculum , & fimul crefcit diuer- 
gentia radiationum avariisSignabilibus condiftinguendis in 
Oi3iecto J .rranimiHkriim intra ^umdem , molemque V-itrei ' 

fuiife 



Tars II. Cap. II. SeB. VII. 8j 

^fulffe deferminatam ad eam-magnitudinem, quamrequire- 
bat Retmaab eo implenda , §l dlftendenda ; vt obtineret 
diftantiarn proportioiiatam ad excipienda a partibus ante- 
-cedentibus Oculi, cum coincidentia , radiationes eiufdem 
Signabilis,&: cum fufficienti fttus diftinctione pertinentes ad 
piura Signabilia , condiftinguenda in integro Gbiecio. 

L Pars AfTertionis conftat ex Suppofito i.& reguiis refra- 
ctionum i . Parte huius Pliiiofopliia: conftitutis. 

I L Pars probatur : quia cum Centrum conuexitatis po- 
fterioris partis CryftaUini , 3c confequeiiter cauitatis primx 
Vitrei Illam continentis , fit ad confinium vtriufque partis 
Cryftallini , quorum "prima eft vaide deprefla-; ac proinde 
jpium a foramine Vuea? non miiltum diftet ; radiationes , % 
Signabili Vifibilis proftantis , per totum foramen Vueadntra. 
Ocuium demiffse ,, iilud intrafe comprehendent; quareper- 
pendiculares ab iilo extenfse per puncta incidentiarum ra- 
diationum quae iiinc inde refpecrii iliius progredientes , tea- 
dunt vltra talem conuexitatem & cauitatem , necefTario -ta- 
lcs radiationes fecabunt , 8£ ab iilis , fimtilque m vlteriore 
progreifu diuergent : ergo *tales radiationes , per refra&io- 
nem in Vitreo tenuiore, a diclis perpendicularibusrimcinde 
recedentes , magis ac magis 5 in vlteriore -tendentia versus 
Retinam , conuergent imiicem ,- minus tamen,& ad coinci- 
dentiam in maiori diftantia 5 quam fi-locoVitrcifequerettir 
corpus notabiliter tenuius ipfo. 

1 1 1. Pars probatur , quia mter. radiationes ^uiulque Si- 
gnabilis in tali Obie&o bene propofiti , Sc .ab" "aliis condiftin- 
guendi, quae fimui totum foramen Vjuese impient , &: Cen- 
trum dicte conuexitatis 3 cauitafifque Vitrei intra fe com- 
prehendunt, neceffario dantur 5 qua: per taie Centrumex- 
tenduntur ; & qua? a pluribus huiufmodi Signabilibus in va- 
rio iitu extra Oculum conftitutis , deducuntur per-taleCen- 
tram , neceffarib in illo decufiantur , & inviteriori tenden- 
.tia,ab illo per talem conuexitatem , &c caukatem irtefracbe, 

L s 



M: Pbilofophk Optm., 

neceffario femper ab inuicem ad Retinam vfque magis di~ 
uaricantur j &: in eam pro fitu fuffieienter diftinguibili inci- 
dentes j nihilominus, iuxta di&a,coincidentes cum ajiis eiuk 
dern Signabilis, ordinant diftin&am imprelTionem repra*fen- 
tatiuoruni,pluribus huiufmodi Signabilihus 5 in Vifione con- 
diftinguendis s refpondentium. . 

I V. Pars pfobatur : quia .cum -ad- impseflionem diftin- 
dam , pro determinanda Potentia Viiiua ad apprehenfio- 
neai diftinetam , ita requiratur , ex fupra conftitutis, coin- 
cideiitia radiationum peculiari Signabili } condiftinguendo 
in Obiecto , correfpondentium j vt radiationum , ad r)lura 
huiufmodi condiftinguenda in Obiecio ipectantium, requi- 
ratur incidentia , fufricienter iitu diftin&a, in impreffione in- 
tegra Retina; , necerTario fuppoiica tanta, &L non maiorij tum~ 
minori pce aiiis denfitate, & tali Figurain corporibus ante- 
cedentibus , nioderantibus 3 & menlurantibus refractionesj 
debuit tanta eile diftantia Retinse, quantam requirit coinci- ■ 
dentia radiaticnum 3 cuilibe.t particulariter reipondentiurn,&: . 
dilpofitio fituscuniluffidenti.extreitate correfpondentium ■■ 
pluribus inuicem cbndiftinguendis in Gbiecto j talis autem.: 
hinc inde proporrionata diftantia, impleta Humore Vitreoy 
molem illius menfurauit , quae tantaiiitali mmori denfitate,, 
Oculum conuenienter impieret,&vifioniapte deferuiret. 

Diccs. q'.:omodo ifta admirri poifunt in Oculo humanop 
qnern diximus ex certa deuerminacione, iuxta inipectio.nem - 
accnratam, eiTe Sphzricum. Cum enim vltimx partis Cry- 
ftaliini, &:ciuitatis Vitrei Centruminaxe Oculi conftitu- 
tuni 5 tantum diitet a Centro totius Oculi , quantum fere . 
^itar atilioCenuumProcefluum Ciliarium , qui a confinio 
i.:;^rendis ; c^ Ccrneaj procenduntur,cum quo tale Centrura. 
rerr ccir.ciaitj neceiiario notabiliter magis diftabit vtrumq; 
a tunclo OculL quani i lateribus ; ac proinde fi fitus illarum ., 
eft m dutanna a rundo proportionarus coincidentiae radia- 
non'-un ; nonpoteft eile.cum tali proportionediftansalate- 

ribus :<, 



Tdrs II Cap ; II SeB. VIII % 7 

viateribus Oculi. Nodi huius fblutiohem dabit Scctie fe- 

■c[ue£is, 

i .l ll i ' - I I ' i ii imn T ii. ; i.i ■ I ,_„„ , ■ ^ n-j— --^tt- — ____ — _ !> _a» 

■ Cafi-tis II. Sectio VIII. 

'ZDe naturali Retim dijpofitione ad impreponenu 

a repmfematmk apie excipiendanu. 

DVpiex ad vfiim propofitum diftingiii pi^teft aptitudo ia 
Retina; aitera fecundiim Diaphaneitatem,-&: Deiili- 
-tatems altera fecundum Confonnationem {iiarum partium, 
■& earum diftantiam a conuexitate Humoris Cryftallini , ■& 
cauitate Vitrei, in quarum traiectione tales radiationum re- 
fractiones determinant ipfaruin conuergentiam , fecundura 
quam prxparatur impreilito diftincfca , terminanda in Re~ 
-tina. 

Qubd ad.primam } fhppoiltis dictisCap.i.Sect.3. num.5. 
■deipiaRetinafecundumfe, & Sect.7. Supp.i.de ilia fiimen- 
•da in hoc negotio cum Hyaloide iriuoiuente Vitreum,& iibi 
contigua. 

AfFerb I. Retinamnon fblum ex Diaphaneitate admit- 
tere intrafiii profundiratem radiationes alucidis , &illuftra- 
tis i fed etiam ex tenera. ; fui ■ conftitutione effe faciie patibi- 
-lem ab illis : it& tamenvt, antecedente Vitreo Deniior 5 iilas 
■in ingreffu fiii refringat hinc inde ad perpendiculares ; & 
.iuxta-£c-fra&arum intrafe dupofitionem fecundum extra- 
'uergentiam , determinet Potentiam Viiiuam ad conftituen- 
/dum ■fitum apparentia? Obiecli. 
■ AfTertio qubd ad fufficientem Diaphaneitatem Retirix 
"pro admittendis radiationibus intra fe probata eft Cap. 1, 
"Sect 3. Num. 5. qubdadTeneritudinemiiliuSjDenfitatem 
ramen maiorem Vitreo conffcatipfa attrectatioiiej qubdfi 

Humor 



g$ PhilofophisOptim. 

Humor Vitreus, aperca Hyaloide., fuoiatur an pari craffitu^- 
dine nulli remanebit fufpicio in oppofitum : patibtfitas-aur 
tem exTeneritu<iine,&talisrefracl:io exmaioriDenfitate. 
claris experimentis confequuntur. 

Quod ad. vltimam partem , licet ad completam ftii pro- 

bationemvideatur requirere exacfca. cognitionem connatu- 

ralismodi operaridi PotentixVita: in fequenda,appreheiir 

fiiie dire&ione impreffionis , fa&ae in Organo formaliter Vi- 

forio-j fecundum extrauergentiam illius., de quo fumusin- 

fraexprofeffo a&uri : nihilominus obuiis experimentis hic. 

fatis conftare poteft a fortiori. Expe-rimui? m mutatione^ 

quam patiuntut radij in.refracrione extra Oculurn , vel in 

ipfisantecedentibus Oculi pattibus fada,Potentiam Virluam 

in apprebenfione fequi progreffum radij poft inflexionem ex 

xefraeHone 5 ita.-vt apparenter transferat ^Qbi&itaa, ad fi- 

tum, adquem radius, ille progrederetur , fi vltra 0.culum 

extenderetur, irrefradus -. fic quoties ab. aeread aquam 3 vel 

e contra oblique radius incidit , transfertur apparenter Ob- 

iecfaim ad-firam , ad querh pertingeret pars vltima radij ex 

refracfcione , fi in directum extenderetur 3 vt diximus 1 . Parte 

huiusPMofophiz,_cum.de-refrac^ione i ageremus : quoties,. 

commutato medio extrinfeco 3 Oculum digito preffum ele- 

uantes , .vel deprimentes, diuertimusPupillam a diredione 

ad Obie&um proftans. • ,, .qua: fecn.ndum Axem O.culi aliqua 

modo direcreintraffent, fi iuxta confuetum modum Vifio-, 

iiisPupillaadilludeffetdireclre conuerfa ; dum ea pet vim 

aJU6 dirigitur ,, cum-refractione dedu&a, apparentiam extra 

locum vemm Obiecfci transferunt ,fiirsum,veldeorsum,,dex- 

.trprsum y vei.finiftrorsum tquo nimirum radij ficin, ingrefTu 

Oculi fraeti extenderentur fi.fine. refracrione ,m directum 

detieiiirent., Quanto iginir-potiorr ratione dicendum eft 

Potentiam Vifiuam in apprehenfione fequi progreffum radij. 

poft inflexionem*. factam ex refracfcione in Organo formali- 

terViiprio Mta.vr apparenter Obie&um tranferat ad fiturrj 3; 

ad..' 



Pars II. Cap. Il SeB. VIII. 89 

ad quem radius iile progrederetur, fi viterius extenderetur 
fine fracrione. Huic veritati confonant,, quae confequenter 
oftendemus experimentis } & ratione. * 

QtLod adfecundam tria ex fupra conftitutis videntutfatis 
conftare* 

L Maiorem efie diftantiam Retina* in fundo Oculi a con- 
tiexitate pofterioris partis Cryftaiiini, &: cauitate prima Vi- 
trei, quain veftientis latera iilius ab iifdem : fequitur euiden- 
ter iuxta v 1 1 . tertij Elementorum > tali conuexitate Cryftai- 
lini Sc cauitate primar parti£ Vitrei, ,adanterioraOcuii vltra 
Centrum iliius , notabiiiter conftitutis : & iimui imminui 
diftantiam qub magis afcendit ad latera ; augeri quo jnagis 
accedit ad fundum. 

1 1. Radiationes , a Signabili Vifibilis, versus iatera Ocuii 
difpcnro, tranfmifias per Corneam,Humoremque Aqueum, 
&: foramcn Vue# , incidere ad latus oppoiitum Cryftaliini, 
ficcam maiori inde refractione procedentes magis conuer- 
gere , & in minore ab iilo diftantia ad coincidentiam deue- 
nire : radiationes vero aSignabiiibusVifibiiis , magis e dire- 
clo Pupiilac conftitutis, minus obiique ad medium Cryftaiii- 
ni incidere ; ac proinde traiectas cum minori refractione mi- 
niis conuer^ere , & ad coincidentiam pro maiori diftantia 

deuenire. 

II L Versxtslatera Globoft magis variari mclinationes 
incidentiaram - 7 &: confequenter menfuras refracKonum , 
quani versus medium iliiusjftquidemmenfura refracrionum, 
quat ad gr. 50. inclinationis , vifa eft Opticis non excedere / 
gradus 1 o. etfi vniformiter procederet ad tangentem vfque 
exclufiue, non excederet gradus 30. de facto peruenit ad 
gradum 48. ac proinde radiationes , quse a Signabiii magis 
dire&e oppofito Pupilla; incidunt in Corneam , & perfbra- 
men Yvtex magis admediumconuexitatis Cryftaiiini dedu- 
cuntur, exmagis fimiii conuergentiahinc-inde ; faciiius ad 
camdem phyfice coincidentiarn- deduci » quam r.a&UQ~ 

M 



go Bhilojophh Opiica 

nes, quxaSignabilibus magis versus lateraOeuIi conftitu- 
tis,'magis obiique incidentes Corneae petforamen Vueaj de- 
ducuiiturrnagis ad latera Cryftallini. 

Ex quibus Ht , vt Signabilis e dire&o Pupillse conftituti, 
extaii vniformi hinc-inde radiatioiium deferentium Rb- 
pra^fentatiuum iEius ineidentia , &: refracHone ad medium. 
Cryftallini, fequatur fufficienter pro eodem termino phyfico 
coincidentia iftarum , & iilius exacta, &: praseifa confignatio; 
Iscet ad maiorem diftantiam prs; reliquis ad latera illius di£ 
pofitis j quorum , magis & raagis ab iilo recedentium , rlat 
minus , & mmus, pro eodem termino , radiationum coinci- 
dentia&minus acminus diftincla , & praecifa impreiiio in 
Retina ; Ilcet qualifcumque eafit, ad minorem &:minorem 
a conuexitate pofteriore Cryftailini diftantiam deueniat in 
Retinam. Hls pofitis. 

Afiero 1 1. difpofitionem naturalem Retina? in Ocuio 
HumanOjfecundum maiorem diftantiam a Cryftallino par- 
tiam illius , ad fundum Oculi extenfarum j minorem vero 
• partium difpofitamm adlateraeluifenjeffeproportionatam 
terminandx coincidentix radiationum a Signabilibus Vifibi- 
lium varie ptbpofitis 5 cum diifufs ab illis , qua^ funt magis e 
directo Pupiilae ad maiorem diftantiam, difrufa? vero ab iilis, 
qnx fiinrmagis ad latera Oculi, ad minorem coincidant , li- 
ch i&x multd mimis conueniant in vno , & eodem tejinino 
coin.ciden.tix. 
Affertio fecundum omnes fuas partes conclufa eft ex 



Caiitis 



Pars II Cap. II SeB. IX. 9 1 



CapitisIL' Sectio IX. 

De difpoftione a vi moliua m Hetinam* 

inducla^pro varia exigeniia 

Vifhilmmj* 

TRiplex videtnr attendi pofie "m Vifibilibus varietas, de 
qua quxri poilit > an 5 &: quam mutatioiiem diipofitio- 
nis Retinas in Oculo reqnirat ad imprellionem Repradenta- 
tiuorum ab illis apte excipiendam. 

I. Secundiim maiorem 5 vel minorem vigorem .illuftra- 
tionis.' 1 1. Secundum maiorem^vel minorem diftantiam ab 
Oculo. III Secundum diuerfitatem configurationis praz- 
fertim directa^, & 'obliquar. 

Qxiod adl.praeter di&a i.Parte bulus Eliilofbphiie Cap.i 5. 
Secl. 3. leruient dicenda de 1 1. 

Qubd ad 1 1. duplexaliquo mbdo variatio dilpofitionis in 

partibus Retina? primoafpeclaivid^ ri:: ^^*^"""^7^ xx *'"' tta ' 
SoQjtfopo&ioirrmM^^ quam, tam lnlatenbus, 
quam infundo propiiis admoueatur Cryftallino ad excipien- 
dam debite impreiEonem Reprzfentatiuqrum ab Obieftis 
remotioribus : aitera fecundumquam ex omni parte remo- 
ueatur ab eodem, ad illam debite excipiendam 2 viciniori- 
bus." Cum probatum iit 1. Parte Cap.i^ Sect.4. remotiora, 
cxtetis paribus^ requirere minorem diftantiam 5 a Globofo- 
Denfiorirefringente r excipientis radiationes poft refractio- 
nem , ad impreilionem diftinctam confignandam in illo i 
Vkiniora verb notabMiter , ad idem obtinendum, exigere 
maiorem diftantiam excipientis radiatioses ab eodem. Ve/e 
tamen, fuppofita mutatioae Bgura: ia Humore Ctjftz&im, 

M % 



A t Thilofophw Optic& 

quam euicimus i. Parte Cap. 1 5. Se&. 3. aliter omnino fta~ 

tuendum eft ; immoto nimirum Retinx fundo , latera illius 

potius adduci ad Cryftallinum pro excipienda aptius im- 

preflioneavicinioribus : fiquidem in applicatione Oculi ad 

viciniora difcernenda comprimitur in fuis lateribus Humor 

Cryftallinus , & ad minoris Globofi Figuram in fuis facie- 

bus redigitur 5 quare cum talis Figura , pro minori diftan- 

tia deducat radiationes ad coincidentiam poftrefracTioncm, 

non debuit Retina , ad excipiendam apte imprcffionem a 

■yicinioribu-s > longitis a Cryftallino remoucri ; immo ex vi 

talis compreflionis , dum Cryftallini fundum propius ad. 

Retinse fundum vrgetur > remoiterentur latera ipfins ala- 

teribits Retinx , nifi eodem conatu , quo aptatur Oculus 

ad difcernenda viciniora , ProcefTus Ciliares immiilione 

Spirituum turgentes , dum interiore Annulo , quo cingunt 

eoftarn Cryftailini , arctato , latera illius comprimunt ; ft~ 

mul arctato proportionaliter margine exteriore , in quo ex- 

trema Vncx , & Clioroidis conferuntur , adducerent tan- 

tiiper latera Clioroidis , &: fuperextenfie illi Retinx , ver- 

shs medium Oculi; ac proinde eodem conatu fuppleretur 

cum aupQiiuoiiu.v.w i ^. nient i Dart i Lim ac j f e inuiccm,maior 

cnltantia, qu^immutato Ocuio.requireretur ad mipr^flione 

. apte pro difeernendis vicinioribus , recipiendam m Rctina*' 

Simul autem, ac feniel addu&is tantiipcr verstis medium 

Oculi extremitatibus Clioroidis &: Retina: , etiam' cxtrc- 

mitas pariter exterior Vuese conferta conniuet; atque iti 

facilius Vuea versiis medium Ocuii protenditur ,• vt fcctm- 

dum interiorem extremitatem foramen Pupilk imminue- 

repoiTir, quodfemperpr^ftatin Oculo vegeto, dura con- 

formatur ad difcernenda viciniora. 

His autem , qua? diximus in rali conformatione Oculi , 
vicimonbtis difcernendis proportionata euenire , pr^ftaiv 
4is , ita Sapientiifimus Naturas Archite&us partes huic. 

muneri 



Tarjll.Caf.II.SeB.IX. 95 

muneri feruientes difpofuit , vt inter Scierotidem &: Cho- 
roidem veiut fuccum ex Venulis , ad eas dedu&is exfudan- 
rem 3 interpofuerit, &: Fibras ex Scierotide in Choroidem. 
idencidem infercas , fecerit lentas ; ficut accurata Anato- 
me clare deprehendit ; vt tnli materia facile fequaci , pof- 
fent fine. lziione 8c moieftia lacera Choroidis tantifper 
a Sclerotide , versus medium conniuere : m Cryftaliino 
vero pofteriorem parcem Araneas cenuiorem & laxiorem 
conititueric ; vc facca compreffione laterum illius , pofFee 
ipfa iionnihii cedere , Sc Humori inciufo ad fundum Oculi 
nonnihii admouendo confentire. Has autem Partium di- 
cfcarum difpoiitiones viderunc eciam alij , fed vfum nebis 
referuarunc. 

Quod ad III. non defuit nouiifime qui putaret Hcti- 
nam , qux cauitate Sphserica fequitur ad Humores m OcuU 
fundo ,non pofte cum tali difpofirione feruire ad recipien* 
dam impreilionem, qua determinamur ad difcernenda,qu£ 
recta funt : ac proinde ad caiem vfum eam eieuari ab Ocuii 
fundo ; vc fecundum pianitiem acquifitam , directe exten- 
forum imprefiionem excipiat. Miratus fum quod illam con^ 
fequenter non eieuaueric vlcerius , donec versus Pupillam 
curuaretui\ad difcernenda concaua, quorum media iongius 
diftant, dum extrema propius accedunc. Sed huiufmodimu- 
tationibus repugnant. 

Prinib moles Humorum implens cauum intra tunicas 
Oculi , ficut refiftit digito prementi , ne mutetur ex taii 
preffione Spha^ricitas Oculi , fed vi iilius cum fenfu moio* 
leftise totus Ocuius , retenca fenfibiUter fua configuratio- 
ne ■', vrgecur concra oppofitum cauitatis oiTese , in qua con- 
rinetur. 

Secundo crifpatio Tunicarum , qux ad conftituendum 
inter eadem extrema pianum de concauo interueniret , &: 
quidem notabilis, cum notabili insequaiitate in terminatio- 
ne Retinse , qux vitiaret aptam 6c diftin&am impreffionemi 

M 3 



9 4 "Philofophh Optica 

& confequenter Vifionem ■huiufinodi Vifibilium exten- 
foriim in direcr.um , cuius oppofitum euidenter experi - 
mur. 

Tertib cum Vifibile extenfum in dire&um fpe&ari pof- 
fit, etiam versus quodcumque Oculi latus conftkutum, fe- 
queretur ad excipiendam apte pro eius Vifione imprefllo- 
nem , Retinsm debere. eleuari etiam ex ea parte , qua pro- 
xinie continuatur Neruo Optico , quod non fequeretur fine 
notabili vtrinque conuulfione , vt ftatim patet confidcrantij 
ac proinde fine moleftia , quam nullo modoin eorum Viiio- 
neexperimur. 

At conniuentia Retinse fecundum latera versus Qyftal- 
Hnum, a Proceifibus Giliaribus modice comprefTum, de qua 
nos paulb ante egimus, eft valde exigua;.& in circuitu vni- 
formiter difpenfata , cui ipfi Hnmores fimul & femel obfe- 
cundant ; eodem conatu Proceffuum Ciliarium ad talem 
Oculi conformationem confpirantes, vt ibidem expofuimus; 
&nihilominus interuenit aliqua defatigatio in tali partium 
Oculi difpofitioneretinenda, quam omnes in difcernendis e 
propinquo minutioribus experimur j aliqua difrlcultas in ob- 
tinenda, quamquiaSenesfuperare nequeunt, ideo Oculum 
intus minus apte difponentes^ ad ea difcemenda y cgentiuuari 
Vitris Conu exis,vt explicabimus Tracl. 3 . 

Dire&io autem propofiti,a curuatura, & vtraque a catiita-, 
te difcernitur ex vi taHs imprefTionis, quam Vifibilia faciunt 
in Retina , cauum OcuH veftiente ; nam illius difpofitio non 
variat notabiliter fitum nifi ad duas pofitionis differentias, 
fi Obie&um fit dire&um , vel dum fic variat ad duas , fi- 
mul etiam variat ad tertiam , fi fit ad aliquam fui extremi- 
tatem inflexum, vel fimul ad vtramque ab iis diiierfam, fi fit; 
vtrinque reflexum,cum apparentia maioris propinquitatis. 
admedium , fi fit curuum verstis Oculum ;. ad extrema ve~ 
iq a ft caitum : addito vario vigore colorationis y prout eam. 

difpofitk* 



Pars IL Cap.I I SeS. IX. 95 

diipofitio talium partium folet exhibere ex taif fitu , quem 
j^btment ad Hluftrans ; vel ad Oculum"j & fimiiibus , quar 
imitanfes periti Pi&ores iiludunt OcuMs , vt pichira , qux 
vere concaua eft in parietis caua crufta , vei etiam inflexa 
iii anguio parietum , apprehendatur ad inftar mckm vei 
etiam curuae versus fpe&atorem , qui nulia tentata confor- 
matione Oculi , qua proportionetur Obiecto , vt vere in fe. 
flguratum eft,poteft mutare -Apparentiam , quat eft occa- 
iio iiluiionis asftimanti iilud ita de facto £c habere , vtap- 
paret ; nifi ex aliis certioribus indiciis de veritate certifice- 
tur. His pofttis. 

ACfero in Oculo vegeto , quantumvis natutali fuatum 
partium difpofitione bene conftituto , mutari difpofitionem 
Retinar, adductis non nihil iateribus illius versus Cryftaili- 
num , eodem nifu a Proceffibus Ciliaribus compreilum ; ■ 
coniiftente interim fundo eiuidem -; cui per compreffio- 
nempofterior pars Cryftaiiini proportionaliter ^cctdit^ ad 
recipiendam aptius impreffionem a vicinioribus , in fuis 
minutis partibus difcernendis s qnx aiioqui immutata Fi- 
gura Cryftaiiini , maiorem diftantiam Retina? ab iiio ex- 
egiffent : nuiiam vero fleri mutationem, qua Retina egeat 

compknari , aut-curuari, vtimpreffioni abObiectis 
varie flguratis conuenienter aptetur. Tota 
'. Affertio conciufa eft ex prxmiffis, 
fiifficienti probatione 
conftitutis. . 



* -* 
* 



AjA i I 1 |s 



5 6 Thilofophm Optju 



C A P I T I S II. S E C T I O X* 

Quomodo procejfm Cilmres -eonmrmnt ad confor-» 
mattommintemamOcuU » proportiona-* . 
. tam Vifwni. 

Llcet cx Iparfim dictis in antecedentibos paffet aliquomo- 
do coiligi-vfusProcen r ui!m.CiliariLini ad Viiionem } tam 
indifpofitione naturaliter conftituta interpartesOculiyquam 
inacquirenda , iuxta variam exigentiam Obiectorum : non 
erit tamen otiofum hic ordmate exhibere,, quasad ijlum per~ - 
tinent , fiippleta & confirmata* Dtio de procellibus eiliari- 
bus conftant ex accurata infpectione , adhibita induftria,mo 
loco propofita. , cum de illis ageremus Cap* i . Alterum eft de 
ftu quem obtinent y extenfi a conrmio Corneat & Scleroti- 
iks versas Goftam Humoris Cryftallini , quem inclufum Ara- 
iiea ibi circumcingunt : alterum de connexione cumTunicis 
M Humoribiis OculL 

Ratione I. funt vefutDiaphragma 5 dirlinguens anterio- 
fempaitem Oeuli , a fecretioreconcameratione interiori; 
& impediens ingrerTiimradiationibus circa coftam Cryftal- 
lini 3 &l confinia extremitatis Retinse cum Hyaloide .; ne 
ibluatur per ilhs temperies impreffionis , quae fit intus. m 
expanfione Retinae 5 per traiectionem T fecimdum deter- 
minatasterractionesordinatam. Hunc vfum vt melius per- 
cipias i retenta experimentum traie&ionis radiationum. a. 
Vifibilibus illuftratis proftantibus , per foramen apertum. 
in ligno fme&rz , & Lentem Vitream ad illud appofi- 
tam y intra cubiculuni ccetera claufum > &: radiatioiies. 
traiettas charta alba 3 pro conuenienti diftantia oppofita,., 
excipe r aduertes enim.inhoc Experimento y , quod fi ab 

aliquai 



Pars II. Cap. II SeB. VlII. 97 

aliqua rima^.in. dicco ligno circaforamen aperta , deueniant 
radij in eamdem Chartam diluitur impreffio, quas reprkfen- 
tare vide tur Colorationes,&: Figurariones proprias Obiecto- 
rum in illa. : fi verb obturati rinia dicri radij impediantur, 
impreflio in charta , velttt . reftituta temperie , exhibet apte 
Colores ,&: Figuras Obie&orum. Qup peracto recogita, 
quomodo intra concamerationem pofterioris pauis Ocuii 
per foramen Vuese, & oppofitam e regione illius Lentem 
Humoris Cryftaliini 3 deducantur radiarioiies ab Obiedis 
in expofitam pro conuenienti -diftanria Retinam ad impref- 
fiones proportionatas Vifibilibus in fua coloratione" ,. & ter- 
minatione difcernendis ,• & qualis mutatio temperiei reprse- 
ientatiuorum fieret in didisimprefilonibus, perdetermina- 
tas coincidentias radiationuma fingulis Signabilibus in Ob- 
iexlo ordinatis ; fi per aliquid hincinde tranfparenspoffent: 
radiationes intra Oculum fpargi. 

Ratione II. Sicut connechmtur margine exteriore cum 
Vuea , & Choroide , inuicem velut per extrema fui confeni 
in illis, 5 &c comprehendimt Cryftallinum cingulo interiore, 
Fibris quibufdam, veltit Ciliis , in Hyaloidem , & Retinam 
demiilis ; ira iuo motu parrim moderantur ipfi , partim com- 
moditatem exhibent , attemperandse harnionia» totius Ocu- 
li ; iiquidem mutando proportionaiiter applicationem Ocu- 
li ad exigentiam Obiectorum , dum in conatu diiponendi 
iplum ad diicernendum Viciniora , vel minus pariendum 
ab illuftrioribus , ex immiffione Spirituum turgent Procei- 
fiis Ciliares , & tam illorum exterius conuexum versus con- 
finia Scierotidis , & Cornear , quam interius cauum versus 
Cryftallinum conftringitur-; conftricfcione autem dicti con- 
uexi , conniuent versiis. medium Oculi tam continuata illi 
introrium Choroidescumfuperextenfa fibi Retina , fic tan- 
■■tifper per fua latera approximatae Cryftallino ,• qukm conti- 
■nuata eidem extrorfum Vuea, fic faciliiis explicatione fiii 
perringens ad arttandum foramen apertum in medio Iriqis 

N,-. 




Scctio Q culi per cixein et 
n:-: v.m jvPMim. 



98 Philofbphia Qjttics 

Oculi : ex conftri&o verb cor- 
refpondente cauo, comprimitur 
ad latera Humor Cryftallinus 111 
illo contentus , &:in fuis facie- 
bus ad minoris Sphxricitatis tu- 
mores reda&us , pra:fertim in 
pofteriore tantifper vrgetur ver- 
siis Ocuii fundum. Qua^-omnia 
funt' proportionata difpofitioni ., 
fecnndum quam Oculus vici- 
niora fecundum minores partes 
difccrnit, vel vberiorem llluftrationem nocituram excludit, 
iuxraprobata i.ParteCap.i^.Secl.;. dumvero remiifopra:- 
cedente conatu , vel non intento , fecundum ordinariam, & 
minori fatigadone retincndam difpofirioncm, componitur 
Oculus pro moderate radiantibus , nec citra mediocrem di- 
ftantiam conftirutis , cum minori diftinctione cernendis, 
tunc fubfidentibus Proceifibus Ciliaribus , eorum extremi- 
tates, &5 iliis conferrspradi&arum Membranarum Fibrfc re- 
laxantur i Cryftailinufque Humorminus tumet. Vtigitur ex 
■prasmiffis concludarnus.. 

Affero ProcefTus Ciliares ex fitu , quein tenent in difpofi- 

tionenaturaliOculi ,tam inter Humores,quam inter Mem- 

branas conftirati, & eo, quem 111 mutatione interna Oculi 

primiobtinentjefTedirecrorestotius harmonia?, quapartes 

interna: ipfiu<r, excipiencbe ab Obie&is varie difpofitis im- 

preflioniproporrioiianrar, dumiilisfuaopacitate adfaciem 

vfque Gryftallini protensa aditum intercludentibus , nulla 

inordinatefoperfusa radiatione turbatur impreffio reprefen- 

tatiuoram, correfpondens Obiettis in Retina : iifdem vero 

rufgentibus, vel fubiide,nrihus,& confequenter ar&antihtis, 

vel laxantibus extrema, quibus hiiic Vuear, & Choroidi con- 

tinuatur , inde Cryftallini Goftam comple&untur,- tam Hu- 

niores -aptanuir icbitx refraclioni, quamRetinx conue- 

nienti 



Pars II Cap. III. SeB.I 99 

nienti diftantia: ad excipiendas ex refraetione conuergen- 
tcs eiufdem Signabilis radiatiories , 8c diuergentes piurium 
condiftiiiguendonim j .vt poftuiat iitus 3 «S£ conditio Obiecto- 
rum, fine Iseiione Ocuii internofcibilium.;' 



Capitis III. 
JDe vfugemmorum Oculomm in Vifion^j. 

Sectio I. 

^An 3 £5* quomodo expediat videnti Oculunu 
geminari 

EXpedit I. vt Organo .faciliiis tracrabili , &: decentius 
coUocatofuppeditetur copia Spirituum Animalium 5 a 
Cerebroper geminos canales Neruqrum.Opticorum ad ge- 
minos Oculos dedu&a. 

Expedit II. vtvitiatovnc,mpereflepoflitaIter integer 
viiioni feruiens,- ad quem , dum prsdicri canales, iuxta dicla 
de illis Cap. i. ad commune conceptaculum Spirituum in 
decurfudeueniunt, pofllnt illi vberius deduci : nec tamen 
hoc comprobaturexmaiori dilatatione fbraminis Pupilla^ 
in vno Ocalo, apparente, dum aiter clauditur, cum po- 
tius maior Spirituum accurfus.ad Oculum feruiat foramini 
Vuex conftringendo , vt patet cum maiori conatu applica- 
mur ad difcernendum , turgentibus inde Proceilibus Cilia- 
ribus , vt diximus paulo ante 5 kA taHs ampliatio Pupilte in 
Ocuio aperto videtur fequi in occultatione aiterius,per con- 
ienfum , quo duo Oculifolent conformiterdifponijcertum 
eft enim Ocuii notabiliter inumbrati, Pupillam dilarari,^ 

Expedit III. vt geminataper duos Oculosbenediipoii- 

.. ■ N i 



ioo ^bih/bphia.Offiu 

»:os apprehenfione apparentia Obieca fuccedat viuidiorl 

qaomodo coincidente imprefiione extraieclis per duo fora- 

rnina repraefentatiuis in planum oppofitum, crefcitvigor, vbi 

eft coincidentia , vt clare. aduertitur modb per ynieum,mo- 

doper duo ad eafdem partes plani direda radiatione. Habe- 

tur euidenter hic vfus duorum Ocuiorum , fi procuretur ex 

parte coincidentia apparentiarum ipfis correfpondentiura , 

dum ex parte fimul, &: femel dilTociantur :• vt euenit fi inter- 

•diudixi^anturobtufiisad noftmmDMtum inter duos Ocu- 

los pro" diftantia palmari eleuatum; vt e regione proftet in 

maiori diftantia feneftra , Vitris , aut Charta munita : tunc 

enim Digito vnico apparentegeminse fimt .apparentiae fene- 

ftra* 5 quarum vna claufo vno Oculorum ceflat, perfeuerante 

altera, quod fi, vtfere rlt , vtraque Oculis fic apertis , & ad 

proximiusObiectum direitis, exparte coincidat , vt ex parte 

diCocietur , qul parte coincidunt , geminatur vigor injtali 

£m , remanentibus partibus non coincidentibus n#tabilitet 

nuilto remifiioribus. . 

Tendere autem Potentiam Vifiuam , per duas inipreflio- 
nes in duobus Oculis exceptas, determinatam, gemina ap- 
prehenfione in Obiechim aperte cognofces , etiam dum ap- 
parentia? prorsus firu coincidentes vnicam exhibent, fi alter 
Oculorum fit fiifHiiione tantiiper obfufcatus ; tunc enim per 
apparentiam exhibitam per apprehenfionem in Oculo ftrf- 
rufione vitiato , inficitur alia 3 correfpondens apprehenfioni 
exercitae in -fincero, quae ftatim actolliturapprehenfioper 
vitiamm eo claulb, ad fiium nitorem reftituitur. 

Qubd fi non videtur vtroque Oculo bene difpofito ad 
Obie&um applicato prorsiis geminari vigor Apparentise, fii- 
pra vigorem eiufdem akero fioriim aperto exhibitum > licet 
eumexcedatj exmaiori applicatione Potentia^ invno Oculo 
prouenit, dum per illum folum attendit Obie&o, quam dum 
fimul ^tteniit eidem per alium. • 

ColHmantes autem per fignum proximum ad Obiectum 

remotum, 



. P-an 1L Caf>. IIL Se3 % 1. . IO i 

remotum , afcerum Oculorum claudimus , non qubd vnico 
Oculo melius videamus , quam geroino ,* fed quia gemino 
dire&o ad fignumproximum,geminatur Apparentia Obiecli 

remotioris , vnaquaque iliarum exiftente remifia. , & Obie- 
cfcum-extra lirum , in quo vere eft, exhibente : vno vero 
Oculo , abfque focio ,. applicato , apparentia per illom ex- 
hibita melior, exhibet Obiedumvbi vere eft." 

Expedit I V. ad determinandam in Apparentia diftantiam 
Obiedorum a vidente, quar, vt infraex profelfo dicemus , 
agentes-de Caufis Apparentiarum , ex impreffionibus duo- 
rum Oculorum, Cum tali correfpondentia ad inuicera de~ 
terminatur, neque connexionem habet cum conformatione 
vnius Oculi , qui dicatur aliter intra fe difponi ad propiora, 
aiiter ad remotiorarfiquidem vt probauimus i .Parte Cap. i •/. 
Sect. 3. Oculus eodem modo conformatur mtus ad valde 
lucida, & remota videnda , quo ad viciniora remifse illu- 
ftrata , difcernenda 5 neque fufficit maior , vel minor vioor 
in Apparentia colorationis Obiedi , vt fecundum illum vici- 
nius, fecundumiftum remotius agnofcatur j eum mulca ag- 
nofcantur remotiora , & fimul viuidius colorara , multa vi- 
ciniora, &colorata multo remiffiiis ; &vt 1. Parte diximus, 
dicemdfque infra , Denfitas , &Intenfio qubd ad Vifionem 
arquitialeant. 

Dices aicero Ocuio claufo, vei etiam amifTo agnofciObie- 
-■da pro varia diftantia propofita , ficut agnofcuntur duobus 
Oculis ad illa applicatis j immo a Pidoribus fcli difpofitio- 
ne Figurarum,&: ColorationuminObiectis repnefentari va- 
riam diftantiam inter illa , qux vere non adeft ; ciim fintin 
eodem plano conftituta; autionge maioremquamverefir;- 
&: difpofitio quam adhibent , nonhabet conncxionem ma- 
gis cum duobus Ooulis , quam cum vnico : ergo fi illa ade£ 
fet in Obietjis in varia diftantia a vidente propofitis , illa 
poffent iuxta eam agnofci , fecundum variam diftantiam, 
quam vere obtinerent. 

N '3 



io% .' ■ Philofophu Optica - 

Ad liorum , &■ fimilium folutionem , -quae ex ftio loco tra- 
etandismelius cognofcipoterit:aduerte hic; quod determi- 
iiatio naturaliter conftituta invfu duorum Oculorum, per 
fuas impreffiones fic ad inuicem conuergentium , remanet 
inuergentia impreiTionis vnius ad fitum > ad quem fic con- 
uerteretur impreffio alterius , fi fecundum naturalem difpo- 
fitionem adeffet ; ac proinde quod per vnicum Oculum ap- 
plicatum , varia .Obiectprum diftantia apprehendatur, iure 
dici pofie prouenire ex naturali diipofitione duorum ': ficut 
quae commimiter apprehendimiis de diipofitione figuratio- 
nis, & colorationis , -quae vere adeftinterplura , pro varia di- 
ftantii propoiita , fimul cum apprehenfione varia? diftantise 
qux eftinterilla refpe&u videntis,dant occafionem,vtetiarri 
fi folaadfint, fine veravarietate drftantia», exillis apprehen- 
fisvariam diftantiam intef talia Obiedaahquomodo cooite- 
mus,vt dicimus Sect.3." D 



Capiti-s II. Se.ctio II 
Cur videntiduobm Omlis Obicftum appareat 

CErtum eft ex prxdietis ; gemiuata per duos Oculos im- 
preilione m gemino Organo , cuius pafiio immcdike 
dctenmnacPotenciam Vifiuam ad apprehenlionem Obie&i 
ipiametiamappreheniionemgeminariinon conftat tamerl 
V idcnci de pluralitate apprehenfionis, dum ipfi apparet Ob- 
^tam m vno, eodemqueprorsus firu;Q S 6dfi Obiedum in 
u^ici , diuerioque firu a PF reat , correfpondente cuique 
Yciuorumpropriaapparentii, turtivero vno illorumimpe- 
Oico,celiatm taliiita ipii correfpondenti, Obie&imapL 
*ere ; dum periiftit apparcre inalio fitu, correfpondenti alte- 



n; 



Parsll Cap. II ■ Se&. II 103 

ri ; & ita facile diftinguitur mult-iplicitas apprehenfionis > fi 
praefertim vni Oculorum ex fuperfufo humore , vei appofito 
aiiquo Specilio , fimul cum fitu varietur etiam in magnitu- 
dirie 5 vel colore apparenter Obie&um, dum apprehenditur 
in fuanaturali difpofitioneperalterum. 

Experire iuxta ditta Se.ct. i. eleuato Digito , e regione 
Obiedi remotioris , & rriodo vtrumque Oculum applica 
ad yiiionem Digiti , dirigendo vtrumque adDigitum , ae fi 
nilnl aliud tibi videndum effer; modo ad videndumfimitar- 
Obiectum remotius ; & m prima applicatione geminabrtur 
tibi Obiectum remotius pro fitu duplici, & in vtroqoe a vero 
diuerfo , apparens ; interim vnico , &c vero iicu apparente 
Digito : in fecunda geminabitur cum fimili apparentia Dioi- 
tus , vnico , & pro Vero iitu apparente Obiecto remoto : im- 
mo fi feniim obtutum Oculorum a remoto ad proxirrium re- 
trahas, & fimiliter a proximo ad remotum fenfim extendas, 
aduertes apparenter veiut Obiecla duo prorsus fimilia ■, fe 
inuicem pervadere , donec omnino pro epdem ipatij velut 
penetrata vnum prorsus exhibeant :■ totum aiitem hoc eue- 
nire per nuliam cauiam infolitam 'detortis' neruis : imirio 
dum Obiectum proximius , vtvriicuminvmco,&verofitu,-- 
Potentia Vifiua apprehendit , fimui & femel apprehendit 
remotius , vt geminatum iaduplici , & alieno fitu ; 6c e con- 
tra.Occurrit aliud notandum mirabiiius in hoc experimento;.- 
quod vfui erit in tractatu de caufisApparentiarum:qu6.d- diri- 
genti vtriufque Oculi obtutum ad vicinius } ita apparet ge- 
minari Obiectum remotius vt apparentia ad dextram corre- 
ipondeat Oculo,qui eft fimiliter ad pofitionem dextram,quo 
claufo, vel aitera manu appofita impedito ea ce{fat: e con- 
tra vero dirigenti vtrumque Oculum ad remotius, ita gemi- 
natur apparenter vicinins ;■ vt Oculo ad dextram corre/pon- 
deat Obiectuin , vt apparens ad pofitionem ilniftram j Ocu- 
lo ad finiftram conftituto ideni Obiectum , vt apparens ad 
dextramj fiquidem claufo } vel impedito Oculo exiftente 

ad 



1 04 PhUofophhOptia, 

ad pofitionem dextram, ceifat Obie&um proximius appare- 
re ad finiftram j claufo , vel impedito Oculo ad finiftram 
confiftente, ceflatidem Obie&um ad dextram apparere. 

Conftat ergo tum ex di&is Se£t. i . Numero 3 . hic ex 

praemiffis initio,& primb notatis inallato experimento;quocl 

fi vterque Ocuhis fimiliter dirigatur ad idem Obie&um , 

qiumuisfua cuique Oculo correfpondeat non folum impref- 

£0 fed &: conformis apprehenfio illius, & fit geminataj Ob- 

iedum tamen apparet vnicum, quia in vno , &: eodem fitu, 

inquo vere exiftit, per vtramque apprehenfionem repra> 

fentatun quod fi , Oculis non fimiliter in idem Obie&urn. 

dire&is , quilibet illorum fecundum propriam apprchenfio- 

nem in proprio iitu Obiectum reprxfentet , diuerfo a fitu , 

in quo repradentatur ab alio , Obiectum apparenter multi- 

piicatur. 

Cur autenfOcuiinon fimiliter in Obiectum conuerfi, ad 
variosiitus Obiectum apparentertransferant ; immo inftru- 
&i Vitris Polyedris ad tam mukiplices , iuxta varias conuer- 
iiones totfacierum ad idem Obiectum ; vnde illud pro mul- 
tiplicitate taiium iituarionum 5 tam multiplex appareat , di- 
ceturvbide Cauiis Apparcntiarum. 

Ex his habes, cur vidcnti duobus Oculis Obiedum com- 
muniter appareat vnum, aliquando vero multiplex:& quani 
inane Ik, determinatiua Potcntiae adVifionem ideo dedu- 
cere extra Oculos introrfus ad concurfus Neruorum Opti- 
corum 5 vt ibi in vnum determinatiuumcoalefcant invno 
Organo Viforio , ad apprehendendum Obiecium , vt vere 
eit , vnum : Ciim praeleram inuentus iit per Anatomcn , qui 
Or-ticos non concurrentes haberen nectamenObiecta fin- 

1 

-z-ili ei ante geminata apparerent, Licet autem commen- 
cum de Organo Visus immediato , extra Oculos in Nervis, 
aut Cercbro, difToluris eius flindamenris,reiecerimus Cap.i. 
Secfc.3. N11111.4. placet tamen hic adprofe&umFegentisad- 
dere aliquid , ex quo agnofcatur debilitas Humani Ingenij, 

dum 



Pars II Cap* IL See% I L 105 

dum ad exerica , & peregrina intentum , ad ea ftabilienda 
opporrune, &imporrune adiumenta accerfir. Contendebac 
non nemo determinatiuum Potenria? Vifiuae non effe aliqnid 

inrra Gculos contentum 5 efto imprefliones ab Obiectis 

tranimiiTas adfundum Oculi , aliquo modo ipiis coniigura- 

tas , negare non poffetjfcd determinationem tieri per mo- 

tus ; veipcr nifus ad motus 111 Neruis , autin Cerebro, vnde 

Nemi . Oculis feruieiites , deducuntur- : Obiecra autem 

allbi quam vbi iiint, reprarientafi ; (1 horumfitus per Cau- 

faminfbiitam detorqueantur ; qubdfi accidat refpecluvnius 

Oculi. , dum interim ope alterius in veris Iocisvidentur, du- 

piicata apparere. ( Eodern modo ■[ inquit } quo Globuhts , duobus 

Bigtiis decujfxtis MtreitMm , msi.tr dumimi [e/stitur : Ete- 

nim dum hi Digiti [e mtttuo ita decuffatos retinent y r Jllu[ 

culi eos. deducere nituntur. Fnde fit, -vt fsrtes Cerebri , ex 

quibus Nerui , his tMafiuIis inferuientes , origwem dtmmt^ 

difponxntur eo modo , qui requiritur, <vt iidem Digiti in iiiis 

fo[ttionibm y ad quas deducerentur y effe > ac confequeMer duos 

ibi Globuhs tsngere mdemtmr. ) Haac ille. Sed quis vnquam 

Mortaiium , dum Digitos deculfatos retineret, non expertus 

eit iibi decuffatos apparere , non verb in fitu , ad qtiem 

deducti recederent ? Quomodo ergo cuiquam iui Di^ri, 

dum funt decuffati , videntur tangere duos Globulcs in po- 

fitionibus duabus , decuifationi oppoiitis , in quibus , ex di- 

cto ciiu Neruorum , l£ dilpofitione partium Cerebri illis 

connexarum , videantur effe ; ii non videnrar effe in iilis • fed 

iitum contrarium tenere per decuffationcm : Ab hoc Inge- 

nio, Methodum aliis prefcribente , in grauioribus etiam,fiu- 

xeruntalia,his non meliora> dum iuis commentationibus 

nimis indulget , & cupit nouus Author iiaberi. Caufa huius 

apparentia: in tacfcu apertiffima eft. Experire impofito eom- 

rnode DigiroMedioiiaper Indicem,velAnnularifuperAu- 

ricuiarem , faota decuflatione extremitatum duorui» Digi- 

toram j ita vt inter illas Globulus inferi , & tantifper agftari 

O 



i c 6 * Philofiphu : Optm 

poilit; &L ftatim agnofces , fenfationcm Globuli prxcise fe- 
cundum extremitates ., ad latera Digitorum in fitu ordina-- 
rio auerfa a fe inuicem difpofitas , exerceri, quse tunc facta 
{uperpoiirione fe mutub refpiciunt : quoties.autem adtales 
extremitatcs infitunaturali aliquid tangendum accedit, non 
continuato acceiTu, Sc tacfcione fecundiim partes extenfionis, 
quse in Digitis ab vna talium extremitatum ad aliam confe- 
quenter difponuntur ; femper cuique iilarum proprium tan- 
^ibile correfpondet 5 diftindum ab eo , quod alteri corref 
pondec ; vt tibi ftatim conftabit , fi reftitutis iifdem extremi- 
tatibus Digitorum fuperpofitorum ad fitum naturalems cui- 
que iliarum aliquid admoueas , non continuata confequen- 
ter admotione ad partes Digitorum intermedias : tale eft, 
quod euenit extremitatibus Digitorum modo dido 'fiipcr- 
poiitomm in tactione GIobuli,vt euidenter conftat attcn--. 
denti, 



. Capitis III. Sectio III. 

%An 5 £5* qmmodo daripofit Animalvnico > vel 
plm quamgemino Oculo inBruclur/u. 

7 Idebicurprimo forte minus irrationabile ; fi quis. afle- 
[ rat j ex interna conformatione vnius Oculi potuifTe 
iunicienter incernofci notabilem varietatem proximitatis ,. 
vei remotionis Qbiectorum ab ipfb : fi talis Oculus , miniis 
paiubilis ab illuftrioribus , non egeret eadem coarctatione 
foraminis Vuea», &: correfpondenti coarctatione Cryftallini, 
arque ad nimis actiua, per intenfius lumen , atque adpro- 
ximiora diicemenda : ac proinde mutaretur foliim notabi- 
Hteriniepronotabilivarietate diftantia: Vifibilium ab ipfo. 
Mihi certe puero tam fortes , & vegetes erant Oculi , vt in. 

seftate 



PdrsII Cap. III Se&IIZ 107 

a?ftate eriam meridianuni Sofeni- ex aduerfb irretorta acie 
contuerer , mora longiufeula ; & ftatim conueriis Oculis ad 
minutos charaeleres, iri libro ignoto propoiitos, perlegcrem; 
quoram neutrum poft plures annos in ftudiis bonarum ar- 
tium exaclos , ita pra-ftare non potui, vt nec validam illu- 
ftrationem ab aduerfo Solp tantifper fme moleftiatolerarem^ 
nec, poft iHam adOculos admifTam , ipfa maiora Obiecta 
per aliquodtempusfatis difcernerem. Verum cumHomini 
talis difpofltio Oculi n;ituraliter contieniat, qui limiliter 
conformetur ad lucidiora remota videnda j atque adproxi- 
miora Obiecta , miiius etiam iiluftria , difcernenda 5 atque 
ii difliniiliter conformaretur , talis varietas rninus notaretur, 
neque vllo modo redundaretiiitermiiiationemdiftantia^in 
Apparentia; ideoSect.i.Num. 4. dixi ex hoc etiam gemina- 
tos fuiffe Homini Oculos ad difcernendam varietatem di- 
ftantise in Obiectis ? ita vt vnicus nullo modo ad id feruire 
poflit pro varietate fua? conformationis ; immo determina- 
tionem diftantix , per Vifionem apparentis , duohus Oculis 
alligari , & impreflionem in vno Oculorum factam determi- 
nare ad appreliendendum Obiecrum ibi, vbi , gux panter in 
akerafactafuifTet, pofita extenfione vtriufque extraOcuIos 
in vkeriora , ipfi coincideretjfed ifta ex profeifo coniutuen- 
da, quando de Caufis Apparentiarum agendum erit.His po- 
iitis." 

AiTero I. Homines vno prarditos Oculo non nifi prseter 
Naturam dari poffe 5 &r datis liuiufmodi Monftris 5 ipfam 
niliilominus determinatam apprehenflonem diftantix, 8£ ii- 
tus,naturali determinationiPotentise Viliuai,qu2 perfe duo- 
bus Oculis lit apprehenliua,tribuendam efTe. 

AfTertio , fufrieienter hoc loco , ex dietis deducitur; & eft 
eonformis duobtis.Paradoxis anno M. D. C. XXVI de 
Vifione editis i quorumxi. gemina Oculorum acie ? cuilibet 
Homini debita 3 Cyclopes a Natura exterminauimus. rxn. 
Vero afTeruiinus ■» Hominem akero Oculo per accidens 

O x 



i o 8 Thilofophu Optica 

dvftitutuminapprehenfxone Obie&i vti Oculo , quo defti- 

tuitur. 

Dices L Homini cum vnico , prxter Naturani , Ocnio 
nafcenti , vcl akero amiffo videnti , apparent nihiiominus 
Ohie&a pro varia diftantia difpofita sque , ac iis , qui duo- 
bus Oculis ea confpiciunt quod %num eft in vnico Ocuio 
fuperelfevimnaturaiem deterniinandi Potentiam Viftuani 
ad iitum > diftantiamque Obiectorum difcernendam. Ica fa- 
ne non tam in vno, quam cum vno Oculo fnpereft , prxfup- 
pofita tali conditione Naturali Potentix , fecundum corre- 
fpondentiam impreflionis,in vtroque Oculo pariter exiften- 
tis , in idem Ohie&um tendentis ,• vt ibi terminetur iitus per 
eius apprehenfionem apparens ; vbi terminaretur conuer- 
gentia dictarumimpreflionum in gemino Oculopariter exi- 
ftentiumj fi extra Oculos exterius procedcrent : ficutex ea- 
fum dire&ione in vtroque Organo Viforio,fic ad exteriora 
vergente , Potentia fercur ad apprehendendum Obie&um 
pro fitu, in. quo vere excra Oculum reperitur. 

Inftabis pajlim notari ab accuratis rcrum naturalium Ob- 
feruatoribtis ; Coiumbas ad internofcendum Obiectum, pro 
modica" diftantia ad iatus propoiitum,non conuercere Caput 
ad iiiud , vt gemino Oculo in illud intendant j fed contentas 
aitero Oculo, e regione talis Obie&i ad iatus diipoiito ; &C 
ipium varie agitando quasrere de illo certificari : quod ft~ 
gnum eftnonperfe requiri dire&ionemvtriufque Oculi ad 
vnum Obie&uin ; fed per variam difpofitionem eiufdem 
Ocuii , poffe Videns illud cum fufficienti determinatione 
cognofcere. 

Ab experimento bono mala iilatio ; ex eatamen agnof- 
ces , quam faciie enuntient , qui ad pauca reipiciunt : habes 
ex iupradictisquomodo Potentia naturaiiter Vifiuaper ten- 
dentiam in Obiectum,a geminaimpreifione in duobus Ocu- 
iis. fecundum extrauergenciam, dire&am , poilit vno Oculo 
applicato Obie&um. ibi appreliendere , vbi eft-; cur ergo fi 

tibi 



Pars IL Cap. III SeB. III 109 

tibipro toa commoditate , licet akero Oculo claufo inOb- 
iechim tendere , veldum vnus OculiisprominentiaNail inv- 
peditur ab afpeclu Obiecti adakerom latus exiftentis , fine 
agitatione CapitiSj akerum Oculum ad illud iatuendum de- 
torquere; non licebit Columbx , cui facilius eft ( haberiti 
OcuIosinCapite, non tam anterius , quam ad latera di- 
fpoiitos } in Ohiectum ad latus In vicinq propofiturn tende- 
re , per Oculum tali lateri eorrefpoiidentem , quam per 
vtrumque Oculum cum Captte ,-. &: CoIIo cdniierfum ad 
iUud? ■■:, : ' - "" ■ 

Viium autem in illis peculiaritet ad rem noftram attende; 
quod cum ex didiis fituatio Oblecti determinetur apprehen- 
fiiie ibij vbi coincideret imprefiio fimikter in vtroque Oculo 
facla, fi vltra Oculum in anterioraextendetetiir, id non po- 
teft euenire in linea recta, quxpervtramque Ocuhim hinc 
inde velut Axis vtriufque porrigeretur 5 quare £ fecundum 
iliamcontingat impreflio Obieeti exiftentis ad latus akeriu» 
Oculorum , minus poterunt difcernere diftantiam talis Ob~ 
ie&i , quam meliiis , &melius difcernent , recedendo ab il- 
la* Vndeoriri arbitror illam agltarionem , quanonmutan- 
tes Capitis directionem , attollendo illud , 6c deprimendo $ 
vrgendo , & retrahendo, mutant iitum Oculi, 8c confequen- 
terimprefiioniSjVt hincinde atali linea recedendo certiusin 
fitum verum Obie&I colliment, 

Dices II. in picturis exhiberi paflim plura Vifibilia in 
eodemplano, ita iecrnidum correfpondentias Figuratio- 
nnm5&: varietates Colorationum difpofita; vt appareant alia 
vicina , alia valderemota ; licet ad ea internofcenda nec 
vnius Oculi in fe , nec duorum ad inuicem mutetur difpo- 
fitio - } fed id obtinente fbla varietate imprefiionis in vno, vel 
duobus OcuHs , fub eadem conformatione ad huiufmodi 
piclmram applicatis.- Quare fufficere pofle vnicum Oculum 
fiib vna, & eadem partium fuarum intra fe conformatione , 
ad difeernenda ., pro varia cuiufque diftantia, Obiecta pro- 

O 3 



iTo Thilofophu Optica 

pofita; Cum illavere fic difpofita aptiora fint ad taleniim- 
premonem in illo faciendam , quas ^deterrainet Potentiam 
Vifiuam ad apprehenfionem ipforum in variis diftantiis, in 
quibus vere exiftunt 3 quam ipforum imagiries in pi&ura,ex 
aliquali affimilatione cum illis, adfaciendam imprefllonem, 
qua! determinet ad apprehenfionem diftantix,quas vere non 
eftmter illas, 

Verum notare oportet alia effe , quas apparent per Ocu- 

lum, alia qua! apprehenduntur per Potentias cognofcitiuas 

internas, prarfuppofita tali impreifione in Oculis, &t appre- 

heniione , ex illius determinatione immediate exercita. 

Quarericet non experiamur apparentiam diftantias , nifi ex 

conformatione fupradi&a , quse naturaliter intercedit inter 

duos Oculos,fecundumquam, efto vnicus applicetur , .re- 

manet .Potentix- Vifiux, per dnos ficoperatiua,' , eadem per 

fe determinatio apprehendendi : quiatamen ex affuetudine 

videndi Obie&a, pro variadiftantia,propofita, cum tali pro- 

portione apparentis Magnitudmis, &Paraitatisj &C maioris 3 

yel minoris vigoris in Coloratione; retinemus detcrmina- 

tiuum Potentise Memoratiua: talium prbportionum , currt 

varietate diftantise fimul agnitarnm; fi Oculus poftea cum 

fimili proportionc Magnitudinum,& Colorationum Obieda 

aliquaapprehendat , quae ■illam aliunde obtineant, quam ex 

varietatc diftantise ; tunc Potentia Cogftofcitiua internaia 

illis , iic apparentibus , imitationem pro varia diftantia dif^ 

pofitorum fiicile agnofcctj ac.proinde in eodemplano mo- 

do dicto per picturam propofita, non tam vt vere fic feeun- 

dum veramdiftantiam difpofita, quam per Artem affimilata 

iic difpofitis, cumvoluptate fpe&abit. 

Dices III. ciim pro varia diftantia varietur angulus, fub 
quo determinata magnitudo apparet Videnti; ita vt xquales 
trabes in contignatione , columnx in porticu feriatim difpo- 
fitas,provariadiftantia,fenfimapparenter decrefcant, &: 
pauimentum interpofitum eadem latitudine 3 &;- aequali pla~ 

nitie 



Tars II Caj>. III SeB. III i T ^ 

nitie fuhftratum, proportioiialiter eleuetur 5 ad malores , &' 
maiores anguftias reda&um ; &; hanc varietatem exhibeat 
imptelfioinvno Oculo cum tali proportione angulorum,fub 
quibus Potentia Viiiua necelfario "gx vi vnius Ocuiifub vna 
conformatione partium internarum illius , talia Obie&a ap~ 
prehendk independenter ab viia correfpondentia alterius 
Ocuiij poteritAnimal vnico naturaliter Ocuio inftructum 
fufficienter ex ifta difpoiitione repiu-fentatiuorum in illo 
appreliendere variam determinationem diftanrix inter Ob- 
iecta. 

Recole qua: ex Picturapaulo ante oppofita funt,&: agnof- 
ces tam fecundum illam proponi poffe extenfos in eodem 
plano colores , imitantes trabes , coliimiias, partes pauimen- 
ti interiectas ; quam fecundiim Sculptoriam trabeSj coium- 
nas , partes iacunaris , vel pauimenti pro valde modica va- 
rietate diftantia: 3 cum tali tamen cqnfequentium reali pro- 
portionato decremento, quale pro maiori , & maiori diftan- 
tia apparere foletinter xqualiter extenfa. Ex quo euidenter 
conftat per Ifta non poffe vere cognofci diftantiam;fed quia 
ftmilis Apparetia fuecedit inrer illa,qu2e vere ita diftant,licet 
sequaliafint, dum Virtus Viiiuaper confonnationem Senfo- 
rij, quat naturaliterimportat talempro vario iitu conuergen- 
tiam geminse impreflionis vtriufque Oculi, ea ficmagis di- 
ftare difcernit 3 lub maioris, Scminoris extenfionis apparen- 
tia , ideo poffe fine xqualitate , cum taii realidecremento , 
proponi aliquaita fpectabilia , vt*aliquam iimilitudinem ex- 
hibeant eoram , quas in fe aequalia cum tali proportionato 
decremento ex vi vlterioris , Sc vlterioris diftantis re- 
prasfentantur. 

Addo qubd fi Homo ex nattira fua vno Oculo' prarditus- 
haberettalem apprehenfionem aequalium quidem in exten- 
fione , fed feriatim in vlteriori , 6c vlteriori diftantia difpo- 
fitorum ;"& aliquo experimento fucceffiui acceffus ad vnum 
poft aliudagnofceret diftanriam,quajvere eft inter iic appre- , 

henfa> 



x 1 2, PhilofophU Optic& 

henfai acquireret quidem aliquict, quo poftea, pofita per 
Vifionem apprehenfione fimili , excitaretur memoria facti 
expcrimenti circa iimiliter apprehcnfa , & ex his aliquo 
raodo veniret in cognitionem diftantiae $ fedhic modus co- 
gnofcendi diftantiam Obie&orum : quoties illaeffent aliter., 
dilpoiita,vt maiora eifent , & Coloratione magis viuida,qu§ 
remotiora > vel aliter perturbarentur in Magnitudine,&: Co- 
loratione ; nonfolum.non feruiret intento j fed in magnas 
deceptiones, fsepius exfui conditione, induceret Videntcsj 
ii exiftimarent quae minora , & diiutiora colore,& hinc in-de 
iibi appropinquantia, efleremotiora,aut faltem femper am- 
biguos refinqueret ; niii forte aliundeconftaret de e&tenfio- 
ne reaU in fe eorum, quae ficeflent inaequalia in apparentia: 
quare efiet prorsus improportionatus Naturac , cui Archite- 
cius non defuit in neceflariis. 

Inftabis neque ifta fuiricere ad excludendum vnicum 
Oculum a difpoiitione naturali ; quamuis enim ex apprchen- 
iione per illum videns pateret deceptioni in a-ftimanda di- 
ftantia,&: egererpluribus experimentis, confpirantibus alia- 
rum Facukarum , ad ftabiiiendam probabilcm normam di~ 
irantix Viiibilium:idcm proportionaliter patitur vltra ccrtos , 
terminos, quod duobus Oculis inftru&um efh 

Verum Ammal,quod ad vitam tuendam eg^et qnarrere 
frorutura,&: a noxiis fufficienter recedere , varia applica- 
rione foanim Potentiarum executiuarum , pro varietate di- 
iiantia: , iacis habet intra certas terminos agnofcere diftan- 
tiam Vifibilium,* vltra quos , iiiit capax difciplina.*,variis ex- 
pcrimentis captis, collatis, & expeniis fe extendet'ad maio- 
rem eruditionem. 

Afiero II. qubdficut inter Animaliadaripoteft omni- 
fto deftitutum Oculis ex fua difpofitione naturali, cuinimi- 
rum aJimcntum > proximum aliis Senfibus,fit fuhicienter 
parabile:&adiirexnatiiraliftatione fufficiens tutela a no~ 
wt; ira daripoflet vnicoperfe Oculo inftru&um , cni fuf- 

ficiat - 



Tais 11. TraB. 11. Caj. III. Secf. III 1 1 ; 

fkiat vMio confufa , vt fe retrahat iuflicienter a noxiis , & ali- 
mentiim lit e proximo facile parabile. 

Affertio pofitis dictis videtur fufEcienter ex fnis terminis 
conftare. 

Qubd ad I L ciim paflim non folum in Hominibus , fed 
etiamin Quadrupedibus , &Reptilibus maioribus Terra*, &: 
in Pifcibus communiter agnitis , Volatilibufque geminos 
Ocuios cuique fpeciei attributos videamus ; facile multipli- 
citas vltetior cenferi potuiffet extra difpofitionem natura- 
lem videntium nifi Yitra conuexa minoris, &minoris Sphe- 
ricitatis ad minima qua^que difcernenda invfum deducfca, 
aliter ciare oftendifrent : fiquidem in Araneis, qui Mufeas 
faltu venantur , & communiter inseftate feneftras , & porta- 
rum vaiuas infident, aliqui minores reliquo Corpore, fed 
cruribus longioribus pra? aliis, venationem faltu exercenti- 
bus, quatuor Oculis inftructi funt , duobus maioribus ad me- 
diumfupra Roftruin , duobus minoribus hinc inde magis 
versus latera, fed in eadem cum prioribus dire&ione confti- 
tutis , qui verb crafilore Corpote,Ventre pradertim, fed Cru- 
ribus breuioribus ftmt, fex Oculos habent, nimirum praeter 
quatuor in proportione pra^cedentium > duos versiis occi- 
put, tantifper fuprafiturn, quo in aliis Animalibus comniu- 
niter difponuntur Aures > tertia horum fpecies , adhuc ma- 
ior, octo Oculis prardita, duobus maioribusfupraRoftrum 
extantibus, quatuor ad latera,binis vtrinque minqribu$,non 
'iri eadem cum maioribus directione, reliquis duobus ad Oc- 
ciput fimiliter , vt in fecunda fpecie collocatis ; quarta ve- 
natum exercens inter herbas, Oculis in gyrum difpoiitis cg- 
ronatur. ■;• 

Iftis porrb Beftiolis ,is quiomnia in numero, pondere, & 
menfura difpofuit , prouidentifTime hanc multiplicitatem. 
Oculorum extraordinariam attribuit '; ciim enim viclumfibi 
parare deberentvenationepr&da: volantis,&proportionato ^ 
fe mo-li , viribiifque faltu 5 vt plurimiim occHpandx $■. qim. f 



■114 * Thilofophm Opiica 

licet Oculos crufta , tenuiflimis fpiraminibus perforata , ob- 

te&os habeat , quibus minus ititernofcat Obie&a ; nihilo- 

minus fubtimida , ad motum fa&um in corpore vicino, 

auolat j ft ipfi ad eam , pro menfura fui faltus vicinam dif- 

cernendam , debuiflent fe conueftere , prouocaiTent tali 

-motu.fui ad volatum , quem praeuenire , aut intercipere 

nullo modo potuiflsnt rloco igitur motus conuerfionis ad 

circumfpe&andam huiufmodi prsedam , habuerunt prarter 

duos praecipuos , &: maiores ad anteriora Capitis Oculos , 

alioscircafe difpofitos, in quos licet immotos pr#dse,cir- 

ca ipfos confiftentis , reprsefentatiua incurrerent ; & qui-r 

dem plures , quo breuioribus Cruribus ,&: crafliore reliquo 

Corpore miniis agiles funt , &c facilius in aliquo fui motu a 

Mufcis notabiies. ^ ■ 

Qux pauca de multis , minus paflim edita , plactiit hic, 
ad. propofitum huius Tra&atus 'jpedantia , infinuare 5 vt te, 
Amice Le£fcor, excitarem ad cognofcendam magis , acraai 
gis admirabilem Artem Opificis , qui in difponendis Mini- 
mis Maximus eft j-& omnibus tam proportionata media 
ad fines deftinatos attribueus , fux fummx , &: oculatifll- 
mx Prouidentiae certiflima teftimonia , omnibus fuis ope- 
ribus conteftata nobis exhibuit : fimul ad Araneos , ipfo- 
rum maie semulos , Sciolos edocendos mitterem , qui 
vt fe plus aliis videre apud imperitam tnrbam vendi- 
tent , leuiflimam auram peregrinse eruditionis apud 
Leuiflimos captaturi , contra Diuinam Prouidentiam 
Mimdi Artificem , impia ', . & . futilia Sophifmata inte- 
xunt, -.■ ' ;'" ■ 

gmale textum Arachne librat pndnlafalUcut 

lnuolucriseuolutisVifcerumdes~tamin<ij> 

Dum flkatis implicandos torquet Orbes Orbibm^ * 

CMille ducit fer Maandros fufa Fentris Fellera^ 

Turbmatim mifceratis adtigillum fraudihui. 

Vt 



Pars 1L Traff. 1L Cap. III SeS. II L 1 1 5 

Vt lufit iunior , Pater Leo San£tius Senenils , cuius Viri 
Diuinarum , Humanariimque Litterarum peritiam , Poc- 
ticx Laurea coronatam , qu6 pluribus anriis Romana 
Academia merito plaufu profecuta eft , eo citius fibi ere- 
ptam indoluit : & nos hic ex veftigio vnguis agnofcendam 
Pofterornm memorias commendamus , monumentum ad 
rlnem huius Tra&atus ilii confignantes , aptiffimo ftylo ex- 
aratum , nimirum fuo. 




P i 



II 7 





TRACTATVS II. 

De Caufis Dcterminationum in 
ApparcBtiis Visus. 

I Fundamenta Oftica Philofophiz aliquam 
fibi manum adhiben in aliis non recufant s 
certi tn determinandis fer veras Caufas Ap~ 
parentm Visus effagitant ifiqmdtm autfuf- 
pofithmbw ^nuUimVremenm impetum latu- 
ris , conflituta 3 folis Tyronum ingerins frima rerum fuferfi^ 
cie contentis ,faciuntfat?s> aut tenebm Hjerborum^ mysleria 
infcmtaiilia muolmntium , demerfa , labores altius ejfodten- 
fmm deluduntydum m ? mirimetalibm diBis acquiefcenti* 
bm $ iiiorum Anhitetlt femfer opfomnt j quodminus adfia 
iffomm fcnfa fenetrarint. 

fj\ec tamen tantam -tnolem veterum Commentationum. 
' refoffurus \<vtin folido confiBant qu£ fubfiituam\ abinsli- 
iuia Siethodo mihi recedendurn cenfiti \ qu& ferexferimen- 
ta tuto j f^ facile cafienda 9 ratione duce ad Hjera* Afparen** 
iiamm Caufas Leclorem meum deducerem \ qm iis agnU 
ti4 y mon Caufat fro Caufis allatas dijudicet iffe perfi fc : dum 
mterim boni confidat , me ab aliorum cogitatts kngiore ex~ . 

P 3 



1 1 8 ^PhilofophU Optiu 

curfu circumfcribendis , & operofls fuffoflmibtu deflmendts 
ab&inere , quibm nobu Ubor^molesUbronimu excrefceret ; 
cum pr<sfertim bab.ere foffit admanum , quos de hufer otium 
legat. 



C A P I T I § I. 



Qu&caufa dirigat Apparentiam ObietU adcer- 
tam pofttionis differentiam* 

' Secti o. I. 

De oonnexione conuerfonis Fupffla r & Apparen^ 

tl& Obiecii , ad eamdem pofitionu 

differentianu. 

** \7^ emiir ex P erire vtram< iue faltem communiter 
¥ conneai in Vifione diftin&a, diredta , & naturalij 
proqua i n eadem pofttionis dirTerentia conueniunt c(ireaic\. 
PupiHa» ;■ loci realis Obiedi , & fitiis eiufdem in Apparen- 
tia cum pro tali Vifione femper Oculi Pupillam ad Obie- 
aum , fiio loco confiftens , conuertamus ; &c illud nobis ap- 
pareatibieCfejvbivereeft : conuertimus enim,illam eleuan- 
doadfuperins, deprimendb ad inferius, contorquendo hinc 
inde ad latera difpofitum. Immo in vifione dire&a praeter- 
naturali, vrgendo Oculum Digito , fimul cum illo > tum pu- 
pillam , tum Apparentiam e regione illius femper confiften- 
|em,aloco verb Obiedi diuertimus j fic enimvrgendo Ocu- 
Ium fursum, fimul eum Pupilla attollitur Apparentia, fecun- 
dum quam Obiectum iacens videtur afcendere , & e contra 
dcprimcado Oculum , cnm diredione Pupiflx , Apparentia 

defcendit. 



JPars 11 Tra$. 11 Csfr 1 SeB* L n^ 

defcendit , &: per eam Obie&um, ibidem vere confiftens 
videturdefcendere j proportionaliter aBerrant fimul ab Ob- 
iecto versus oppofitumlatus directio Pupilla? &: Apparentia 
fi Oculus extra fkum naturalem in aiterutrum latus propel- 
latur. - - ■ . ' 

I I. Videmur experiri in Vifione reflexa , & diftin&a 
Pupilla? dire&ionem , &c Apparentia: ad eamdem fimul pofi- 
tionis difFerentiam vergere , aberrando ab Obie&o , nam fi 
Speculum iaceat, & Oculum ad illud deorsum vertamus? 
Obie&um , quantumuis fupra Speculum eleuatum , videmus 
deorsum, Speculum versus, quo Pupillam direximus :fi Spe- 
culo eleuato Obiectum iaceat , eleuantes ad Superiora Pu- 
pillam, fimul fursum versus , illud videmus e regione Pu- 
pilix. 

III. Experimur tamen talem connexionem direcKo- 
nis Pupillse 5 & Apparentix, versus eamdem fitus difreren- 
tiam , nonitafemper in Vifione exercenda adeffe ; quin 
aliquando conuerfa Pupiilaad vnam pofitionem 3 fimuI &fe- 
mel apparenter Obie&um ab illa recedat versus aliam. 
Reuocam memoriam , & praxim experimentum obuium, 
de quo Tractatu piaxedenti : tximirum proftante tibi , pro 
aliquamaiore diftantia , Obiecto lucido , vel illuftrato, con- 
uerte vtramque Oculorum Pupillam ad Digitum tuum , ma- 
gis in proximo conftitutum inter vtramque , &c notare pote- 
ris non foliim gemjnari Apparentiam di£ti Obie&i remotio- 
ris : fed dum Pupilla Oculi dextri a dextra detorquetur in 
finlftram , versus medium, Apparentiam dicri Obiecli remo- 
tioris, illi refpondentem , recedere a medio versus dextram; 
&: dumPupillafiniftra declinat in dextram , pro tali conuer- 
fione ad medium , Apparentiam fimiliter illi refpondentem, 
recedere a medio versus finiftram : eft autem Apparentia 
cuilibet Pupillse refpondens , qux , interpofito impediente 
Opaco inter talem Pupillam & Obie&um , difparet ; altera 

perfeuerante> 



iio Philofophu Optks 

perfeuerante, dum inter alteramPupillam,&: Obie&umnihil 
impedimenti adeft. 

IV. Quin immb in Vifione dire£ta , & ■naturali in vnica 
mediolibero, communiter ita aliquod peculiare Obie£tuni 
vel Pars aliqua Obie&i diftin&iiis apparet e diredo Pupillae,. 
vt plurima ex Obie&is , velexpartibus eiufdem maioris Ob- 
ielri fimul vifis> hinc inde ad alias pofitionesappareant, in 
quibusvere difponuntut ; non tamadpofitionem T adquam 
vergit Pupiik in anteriora , quam in dextram &: iii^iftram 
illiusj fursum & deorsum refpe&u eiufdem ; &: hoc necefTe 
fuit ita euenire >* vt feruaretur diftin&io Vifionis , & per il- 
lam dirigeretur - Videns ad quxrenda, Obie&a j a quibus 
aiioqui y duce viae fallente , in fui perniciem paflim aber- 
raret. 

V, Denique euenire poteft ex denfiori medio,iecundum 
varias facies versus Obiettuin figurato , vt e dire£to Axium 
vtriuique Pupilla: Obiectum non appareat : fed fecundura 
variasfui Apparentias circum circa diiponatur , extra fitum 
veram Qbk&i-, & Pupillarum dire&ionem , vt experiri po- 
tes kvmukis CompiciliisPoiyedris, adhoc per Artem e Vi- 
fro figoiatis. Ex Jiis ah experimentis certo conftantibus , & 
expeniis. • 

Affero fitum Appareiitiarneque determinari a iitu , quem 
realiter obtinet Obiectum Apparens 5 neque a dire£fcione 
PupiJlarum ad hanc veiillam pofitionis difrerentiamjqiiam- 
uistumiimul,tuni diuifim is coincMere poilit cum tali fitu 
r eali-Obiecti , & dire£tione PupiHarum. - 
Affeffio 5 cottcluiioeft exptxmuTiS.: '. 



Capitis 



Pars II Tratt. II Cap. I Secl II ui 



Cap itis L Sectio II.- 

Quam correfjtondentiam habeat direBio Jlppa- 
renth ad certam pdfitionu dijferentiam cuwu 
extmfione ■Repr&fintatiuomm ab Obiecfis ai 
Oculos. 

I. ~Tj Xperimiir Potentiam Vifiuam in determinando iitn 
xS Apparentiae tendere aliquomodo in dire&um ^dum 
nititur diftin&e videre ; quantumuis progrefTus repraefenta- 
tiuorum ab Obie&is ad Oculum inflectatur. Sicinviiione 
reftexa 3 ex quaradijab Obiecto ■ ad Speculum directij&a 
progreifu in direclum impediti , ftectuntut ad tendentiam 
versus Oculum , Potentia per Vifionem dirigens Apparen- 
tiam in anteriora , versus Speculum , a quo Oculus per refle- 
xionem radios excepit , inuento Speculo , non folum non 
flectit verfiis Obieaumifed nullomodoalib defiectens.coni- 
muniter vitra Speculum , fecundum eamdem direcrionem ? 
Obiecti" Apparentiam conftituit. 

Sic in Viiione rerrada radiaciones ab Obiectis 3 oblique 
incidentes mediis diuerfe denfitatis,rranguntur,derlectentes 
a ccepto pro^refiu in reiiqua dimifione adOcuium, iuxtaex- . 
plicata i. Parte ; & nihiiominus experimur paffim, Poten- 
tiamiine vlla flexione extendere Apparentiam in directum 
vkraplura media , quantumuis diueriain deniitate. Accipe 
ad hanc exteniionem Apparentis in direcrum, pro vtraque 
Viiione, certo aimofcendam, Regulam Ligneam , dc cuius 
reaitudine tibi conftet;&: aiteraeius extremitate Ocuio ad- 
moca, akeram extende ad partem Speculi, vel medij deniio- 
■ ris , vnde incipit extenfio radij ,'qua: ad tuum Oculum per- 
uenitj talemautem partem agnofces ex eo-; qubd,vbi Re- 



i%% \ Philo/ophu Optiea 

gulaad eam deuenerit, Obie&um definet apparete > &: Re- 
gula fenfim ab ea recedente incipiet iterum videri , quo fa-. 
£ro aduertes , fecundum Vifionem , Apparentiam fequi ex- 
tenfionem in dire&um didae Regular ; quantumuis Obie- 
ctum fitprorsus inalio fitu ab eo, in,quo apparet ., &in quem 
Regula dirigitur. 

II. Experimurdirecl:ionem,quam fequitur PotentiaVi- 
ftia in conftituenda Apparentia,pro Vifione diftin£ta,difpo- 
ni fecundum progrerTum radij , vltimo ad Ocuium pertin- 
gentisj fiue prx.ceflerint plures flexiones irrpropagatione per 
.plura media diuerfae denfitatis , & in reflexione ex occurfu 
plurium Speculorum , antequam radiationes dirigantur in 
Oculum-i fme pauciores : id facile-deprehendes adliibita Re- 
guli Lignea, de qua ante dixi. 

■III. Experimur j quod licet , vt eft eadem via Athenis 
Thebas , & Thebis Athenas , ita detur eadem re&itudo ra- 
dij ab anterioribus dirfufi ad Oculum pro Vifione diftinda 
applicatum, & ab Oculo in anteriora : Nihilominus Poten- 
tiaVifiua,inconftituendo apparenter Obie<5to pro fitii de- 
terminato , non fequitur diredionem radij , vt ab Obie&o, 
vel Specuload Oculum tenditjfed vt ab.Oculo versusilla 
extenditur : fiquidem illa apprehenfiue fertur extra Oculum, 
tendendo in anteriora refpe&u illius , ad conftituendum 
qtiidem Apparenter Obiedum, iuxta determinationem Re- 
pra:fentatiui,fic dirTuft ad Organum; fed versuspoiitionis 
difterentiam, a qua illud difrlifum eft ,• nonversus illam in 
quam iliud tendit in progreffii ad Oculum 5 appareret enim 
Obiecbim intra Caput, vel vlterius poft Occipitium ; qn6 
versus tendunt radij deferentes Reprafentatiuum , in pro- 
greilu ab Gbieclro, vel Speculo ad Qculum ; cum femper ap- ' 
pareat ante faciem ATpicientis versus Obiedurn, vel Specu- 
luni, vnde diiruii funt tales radij. His pofitis. 

^ AfferodireaionemApparentia2adcertampofitionis dif- 
ferentiam non determinari l tota Extenfione radiationum 

ab 



Pars II Traat. II Qap* LSeB. III I2#J 

ab Obie&o 5 quomodocumque diffufarum ad Oculum j fed 
folum aliquomodo ab illa, fecundum quam immediate ad 
Ocuium pertingunt;& quidem fpe&ata non fecundum pro- 
greffum ab anterioribus ad Oculuinjfed vt eadem eftin Ocu- 
lo extenfione versus anteriora. 

Tota AfTertio perpartes certo conclufa eft ex prxmiifis ad 
illam. - 



Catitis I. Sectio III. 

Jmpreponem Repmfentatiuomm in Retina > fe~ 
cundum Vergentiam ad anteriora Oculi 3 de- 
terminare Potentiam ad liatuendum fiturru 
^Apparenti^ 

SVpponendum I. ._ex manifeftis , iuxta conditionem tdis 
Potentias, & Animalis, cui ea attribuca eft; Potentiam 
Vifiuam effein Vidente,vtper talem manifeftationem Ob- 
ledi colorati , illud apte dirigat ad profequutionem 3 autfu- 
gam ipfius j ac proiiide Vifionem ab illa connaturali modo 
exercitam, noneffe pra*cise apprehenftonem talis Obiedi, 
fed vt conftituti in fitu y in quo iliud vere adeft ; fic enim 3 & 
non aliter, eft dire&iua Potentiaram, confequenter operati- 
uarum ad profequutionemvei fugam talis Obiedi. 

Supponendum 1 1. Potentiam Vifiuam vt .Organicam , 
ideft per fe &proxime determinandam ad operandum, iuxta 
talem paflionem in-Organo Corporeo fadam ,• & vnam ex 
Senfibusexternis, ideft ex primis in ferie cognofcitiuarum, 
cuius Organum ab extrinfeco alterante impreflionem reci- 
pit Repracfentatiudrum fui Obiecti , in tali apprehenfione 
Vifibilis apta dirigere Videns adprpfequendum, autfugien- 
dum illud 3 determinandam effe ab impreflione Reprarfenca- 



ii4 Philo/bphU Optifa 

tiuorum illius, per radiationes diffufas ab illo ad tale pro- 
prium Orgaiumi : Ciim autem iuxta conftituta & probata 
Tract. i. Cap.x.non omnium partium Oculi, nec aliquaruni 
ex ipfis, vel vitra ipfas pafiio determinat Potentiam Viiiuain 
adfui operationem , niii Rctinae , poft Humores in fundo 
Oculi expanfae : aperte fequitur talem apprchenfionem Vi- 
iibiiis fequi iuxta difpofitionem impreflionis Reprscfentati- 
uorum in illa. 

Veriim cum talis impreilio intra illiusprofunditatem re- 
cepta fecundum extenfionem , quam habetintra illani ne- 
ceffario vergat ad duas pofitionis differentias;ideft tam in in- 
tetiora Capitis & vlteriora retroOculos, iuxta directionem 
ptogreffus radiationum in ingteftu Re.tinae : quam ad exte- 
■riora ante Oculos , qub pariter progrederetur eadem exten- 
fio fiiuxta difpofitionem quam habet in Retina vlterius hinc 
inde continuaretur. 

AlTero/impreflionem. Repra?fentatiuorum receptam intra 
Retinam non eite determinatiuam Potentiaj Vifiude fecun- 
dum difpoiirionern fui/vt directam ad interiora Capitis & 
retro Oculum ; ied folum fecundiim illam, vt vergit in ante- 
riora Oculi versiis Obiectum,quod in Vifione naturali & per 
fe pofito medio ordinario & libero , talis Potentiaper vifio- 
nemapprehenditin fitu , in qub vere eft. 

I. Probatur AfTertio a priori ; quia impreflio ab Obieclro 
airlciens Organum formaliter Viforium , fecundiim vcrsjcn- 
tiamiui adillam poficionis dirTerenriam determinat Poten- 
tiam,adquam cxeius determinatione apprehenfiue debet 
vergere expreffio eiufdem Obiecti pcr Vifionem ; quia ad 
direcrionemhuius illa eft fe tota inftituta , &: fic con^ruen- 
terordinata : fed harcin VifionenaruraIi,perfe exercitamo- 
do dicto, apprehenfiue tendit adanteriora Oculiversus Ob- 
iecfcum,- ad illam nimirum pofitionis differentiam , ad quam 
ipfumeft refpectn-Videntis,a quo fic manifeftatum poteft 
apte qusri , ve! vicari : Ergo fecundum difpofitionem fui , vt 

vergit 



Pars II. Trafo II Cap. I. Seti. III. 1 1 5 

vergit in anteriora Oculi versiis Obieetum impreflio in Re- 
tina determinat Potentiam. 

1 1. Probatur a pofteriori : iuxta experimentum euidens, 
expenfiim & ftabilitum Tracr.i. Cap.2. Sect.4. Aftert.3, Im- 
prefliones a variis Obiecfcis 3 vel eiufdem Obiecripartibus,ex 
vi conftirationis naturalis Oculi , difpofiti ad fiiiein inten- 
tum , aptiffime deueniimt ad partes Retinx in oppofita pofi- 
tione difpoiitas , a dextris in iiniftras ; ab inferioribus ad fiV 
periores,& iic de aliis : quare,fi iecundum ralemprcgreffum 
Potentia dirigeretur in apprehenfione ? * ex fuo naturali mo- 
do . appreheiidendi transferret Apparentiam Obiectorum 
femper in oppofitum fitum ei ", in quo Obiecta exiftunt 5 ac 
proinde dirigeret Yidens adrecedendum abiis , quae vt iibi 
bona appereret, ad confectanda ea, quaevt fibi maia auerfa- 
retur ■:■ fed fi fecundum vergeritiam eiuidem in anteriora 
Oculi Potentia. dirigatur , conftat impreitionem in imlftra 
parte Retinx fa&am, fic vergere ad dextram pofitionem ref- 
pectu Oculi,- vnde-ab Obiecto in ea exiftente dirrufe funt 
radiationes ad.ipfium., & ficpropoitionallterde -aliis : quare 
per talem vergentlam fui m anterioraOcuiiimpreilio,quaii- 
tumuis in oppofita"parte -Retinae conftituta , Potentiamita 
dirige t,,vt apprehenfiue femper in Vifione per fe 6c naturall 
tendau ad poiitionem tali-parti exaduerforefponderitem , in 
quavere Ohiectum reperitur. 

Neque dicipotefb quod cumexteniio imprcifionis'intra 
Retlna? profunditatem fpectari poilit , tam vtvergens in in- 
teriora Capitis, & pofteriora Oculi, quam vt vergens in an- 
teriora Oculi extra Videns , ea fecundum vtraraque vergen- 
tiam fimui Potentiam in appreheniione determinabit, ve! 
fecundumneutram : nam ft per vtramque 'fimul; talis appre- 
henfio Objecti non tam diriget Videns ad profequutionem 
Boni apprehenfi , quam ambiguum conftituet ; Immo seque 
diiponet adfugam : fi per neutrara , Videns omnino earebit 
dkectionein profequendo Bono, & fiigiendo Malo, contra 

Q- 5 



i%6 Thilofophu Optica 

finem Vifionis , &contfaapertuTima 3 &communia experi- 
mentaj in Vifione enim per fe &naturali , in medio fibi 
confiieto & libero , Animal fecundum eam determinatum 
ita qua*rit bonum fibi propofitum , vt nec ambigat , nec 
aberret. 

Vennn quidemeft, noneiteinpoteftateVisuSjVt Poten- 

tise neceifaria: , & fic determinatse injnodo agendi, pofitis. 

requifitis ad acM determinare fe ad conftituenda Apparetia 

Obie&i adhancpotiuspofitianis difTerentia,quamad aiiam, 

pofita de feindifferente ad illas imprefiione Repra*fentatiuo- 

rum in Organo, fecundiim quam in aliis determinatam ipfa 

determinatur ,• fed hinc foluminferri rationabiliter poteft : 

ab Agente fuperiori ex praxognitione finis , &: congruitatis 

mediorum operante , & dirigente Caufas fibi fubordinatas , 

determinatum effe hunc modum naturalem agendi Poten- 

tise Vifiux , vtapprehenfiofequatur vergentiam impreifionis 

in Organo Viforio ad anteriora Oculidilpofitam , &adpo- 

fitionis dirTerentiam , ex qua diffufse funt radiationes proxi- 

raeinOeuium ; iuxta quam legem naturalem in vifione per 

fe exercita in medio ordinario Jibero, Videns dirigitur apte 

ad profequutionemBoni, & fugam Mali , determinante Pri- 

• mo Agente, per fuam cooperationem, Caufas Secundas con- 

corrcntes ad Vifioiiem^de fe determinatas ad talem vergen* 

tiam potius fequendarn, quam oppofitam. 

Qiiod fi feruato iioc modo operandi in omni Vifione , 
Yidensinrefiexa&refracliaaberratavero fituObiecTi , hoc 
^onfirmat hunc inodum dirigendi apprehenfionem , fiecun- 
dam diftam extrauergentiam , efte lege riaturali conftitu- 
tum y quiatales leges inordine Vniuerii conftituta? ex eo , 
quod per fe conuenit tali operanti , & pofitis requifitis aliis, 
cerrb ailequitur intentum,' etiamfi,mutatis per accidens aliis 
concurrentibus ad erTeftum , ceffet ratio talis, illse nihilomi- 
nus perieiierant. Nonne determinatio modi agendi in pri- 
mis Quaiitatibus a&iuis, in per fe Agente feeundum ilias, ad 

dnponendum 



Parsll Tra£t. II Cap.I SeciJIL i %7 

difponendum Subic&um ad Formam fimilem, qiii Firtis exi- 
git, vr non fequatur Aclio abillis m iam affimilato in QuaK- 

tate , & Gradu/eruatur etiamcum Subiectum per acridens, 
& prcter naturam fecundum illas alteratum,vt Aqua calida) 
perillas agit potius ad deftrucriqnem Formadlmilis per in~ 
troductionem contrariain diipoikiorium in Materiam illius ? 
fic determinatio Icgum rerractionis exFmeperfe, affionata 
r. Partehuius Philofophia; > feruatur ,. etiamfi variatfc f>er 
accidensconditionibus mediorum non conducant determi- 
nata tali'fini : & ilEoliiter in-aliis in diipofitione naturali or- 
diimtis , vt confbBit legenti librum Vniuerfitaris reruni T Plii- 
loiophantiperexperimenta dihgenter capta^&accuratScoI- 
lata propoiitum. - 

• Vnum moneo, quod fi ahcui Agentifint propofiripiures 

Fines per fe, inuicein non fubordinati, & vni eorum conue- 
niatdeterminatusmodus agcndipro talibus circumftanriis, 
quibus variatis ceffatlo illms conducatakeri,-tunc variatis 
illis circunftantiis, non perfiftet tahs determinario Aclionis 
quomodo. Corpori per fe lucenti in Sole propofita eftfupe- 
riorum Corporum perfeclio; per iliuftrarionem fine. refblu- 
tione ftibftantla? illorum 5 vt determinate de Luna oftendi- 
mus 1 . Parte huins Philofophiae, Hcet Subftanria cceleftis fit 
naturafua refolubilis, vt ibidem probatuin eft, Mafla Solari 
prasbente pabulum- igni in eolucenti : & perfecrio fimul in- 
ferioris Mundi 5 cui congruit, inuento obftaculo £ux illuftra- 
tioni in. ahquo Corpore , illud .per calorem medio Lumine 
productumattenuet quantum poteft : iili igitur con^ruit vt 
Corpore illuftrato s nec vlterius ex prodiictione caloris profe- 
cluro ad recipiendam . iiluftrationem , lumen non vlterius- 
agat.Ex quo drximus eadem i.Parte Corpora infigniter Te-. 
nuia, & Diaphana, atit infignem exiMuftratione Albedinem 
exhibentia , ex illuftratione non incalefcere ■; licet aiiquan*- 
do , incalefcentibus vehementius Corporibus .proxunis ex 
vehernentiori colledionelumiiiisadilla, poiQnt talia , quas 

ex 



n8 PhtlofophU Optic& 

ex iliuftratione apparentcandida, calefieri immediate ab il- 
lis iam calefactis , &fufficienter exfkcataignem concipere. 
Ethaxobiter. : - 

Neque parum prudens rerum a^ftiniator putet importune' 
aduocariPrimum Artificemin iimilium determinatione,quej 
co^noiciturex fola determinatione talium Caufarum Secun- 
darum praefuppofttarum haberi non poffe y fed folurn ab 
omnium Conftitutore & Diredore exprseconcepto fine, qui 
charaetaes fuej Prouidentise rebus conditis ad fui manifefta- 
tionem multo fapientius inferiiitj quam ille fuum nomen in 
Minerua: Clypeo ; quicque non folum Direclror; fed talis Na- 
tura* 3 &; connaturahs modi agendi Potentiarum Conftitutor 
eft, qualem requirit Finis, ad quem illse ex fuis intrinfecis 3 ab 
ipfo rite ad eum obtinendum formatis inclinant: ex quo Fi- 
ne inpluribus manifeftato Phyiicus arguitdeterminationem 
Potentiamm naturalium 3 quam in illis immediate non 



agnofcit. 



Capitis I. Sectio IV. 

Quomodo difponatur impreflio Repr&fentatim°~ 

nmtntra Oculum ad rite \conTtituendunu 

fitum ApparentmextraiUum^* 

DVplici methodo inueftigare pofTumus hanc Reprsefen- 
tatiuorani difpoiitionem, proportionatam ad determi- 
nandtim venim fitum apparentis Obiecti. 

I. Eft velut apriqri ex praftippofita difpofitione partium 
Biaphanarum Octrli fecundiim maiorem, vel minorem den- 
iitatem > & propriam ctiiufque configurationem . de quibus 
aetttm eft Trad, iXap. i. &c z.dC ex prafuppofitis legibtis 

refradio 



Fars II Tract 11 Cap. I SeB* 1K it 9 

refractionom.de quibus ex profetfo determinatiun efh.Part. 
huius Philofophix. 

Veriim cum non poflinc dilpoiiriones dicfer partium Occ- 
li cum futficienci prarcifione etiam phyfica extra coutrouer- 
iiam decerminari j fcd foliim fub aliqua lacicudine ; non po- 
teft ex iliis ita certb concludi diipoficionem Reprarfeiraci- 
uorum in Retina coniiftentem , fccundum vergcntiam ad 
anceriora Videntis pofle fs.m correfpondere partibus Obie- 
cti in Viftone per fe nacurali propoiiti 5 ita vt talis vcrgentia 
partium eius tendere poffit furlicienter ad pofitiones 3 iii qui- 
bus finguhe talium partium Obiecri vete exiftunt : iediblum 
cum aiiqua racionabilicace coiligi poffe , non mulcum dii- 
cordare. ■ - v 

1 1. Velut 2 pofteriori ex decerminatione fitiis Apparen- 
tize y quam de fa&o experimur in Vifione per fe directa & 
naturali , concordare iecundum totum , &rpartes toti Obie- 
cto, $£ partibus eius , cum furlieienti correlpondentia ad li- 
rum , in. quo de facto Obiechim cum fiifs pzrtihm exiftit. 
Suppofitl enim determinatione PotentixVifiuas ad appre- 
henfionem Vifibihsperimpreilionem ReprarfcntatitioHimj 
fecundumvergentiameius ad anteriora Oculi , fiipta proba- 
ta$ neceffaribfequitur difporitionemtalisimpreifionismRe- 
tina y fecundumfui vergenriamad anteriora Videntis, dirigi ' 
verstis ficum,in quo'Obiectiim exiftit, alioqui in tali Vifione 
per fe naturalr } in medio confueto, & libero exercita , Vi- : 
dens notabiliter aberraret a ficu, inquo reperiturObieclum; : 
vel de fe indirferens ad agnoicendum iilud in tali , vel tali ' 
pofitionis dirrerentia, non-determinarecnr ad apprehenden- ' 
dum pro tali determinato fitu , m quo vere exiftit, a fuo na- 
turaii decerminatiuo ; quorum primum eft contra apertiffi- 
ma experimenta 5 (ecundum exipfis terminis arguiturfal- 
fttatis. 

Dices , ad hoc vt pfura fimni aduerti poifint in Bonum Vi- 
dentis noii folum ab Obiectis e direclo Pupillse propoiitiss 

R 



1,3 o Philofophta Optics 

fed etiam hinc inde versiis lateraOculi exiftentibus, deduci 

radiationes intra Oculum 5 quare licet radiationum , propter 

incidentiam magis dire&am , miniis fra&arum, deftexio a 

primo progreffu ad Oculum corrigi aliquomodo poffit per 

refractionem ad perpendicularem intrando Cauum Retince; 

ita vt impieilio in illafecundum extrauergentiam dici poffet 

inObie&um apprehenfionem dirigere ;hoc tamen de radia- 

tionibus ab Obie&is , magis versus latera Oculi conftitutis, 

admitti nonpoteft; quiahas ex incidentia notabiliter obli- 

qua in Corneam 5 per magnam refractionem ad perpendicula- 

remin ingreffu conuexitatis illius, notabiliter valde defle- 

Ctunt a cepto progreffu ab Obie&o ad Oculum ; & deflexio- 

nem augent , tum refra&io ad perpendicularem in ingreffu 

conuexitatis Cryftallini , tum refractio a perpendiculari in- 

trandoCauumVicrei; vtaiiqualireductione versus pofitio- 

nem ,in quamprimus ilie progrefTus inclinabat, per refra- 

cfcionem a perpendiculari in ingrefTu conuexitatis Aquei te- 

niuoris , &: refracf ionem ad perpendicularem in ingreffu 

CauiRetinse paulo denfioris Vitreo,reftirui facisnonpoifmt: 

quare neque per dire&ionem talium radiationum vltimo di- 

fpofitarumintra Retinam ,poterit Vifus appreheniiue re.dire 

vejrsus Obiedum , a quo illse carperunt versus.Oculum pro- 

.pagari. 

Totus hic difcurfus admittitur , pra^ter vltimam illatio- 
nem, quar non foliim ex illo procedit , fed ex alio fuppofito 
falfo i quod nimirum extrauergentia impreflionis talium 
radianonum in Rctinanon refpiciat versiis ObieCtum, nec 
ad illud poflit apprehenfionem dirigerej nifi per illam refti- 
ruantur radiationes ad dircctionem primi progreffus , a qua 
per niplicatam refractionem dire&am , & fingulariter pcr 
primam tam notabiliter deflexerunt. 

Ciim enima Viiibili in taliiitu conftituto diffundi poffint 
quantiun cft de fe , in omnem partem radiationes , quarum 
-Hngula: , iecundiim regreiTum fui, pertingant ad principium 

fi^e 



ParsJl 7faa.ll Cap.I. Se&IV. 131 

fuae difFufionis', pro iitn , in quo vere exiftit> il totusOculus 
effet dxaphanus, & eiuidem denfitatis cum primo Subiecto 
dirfafionis, multx illarum abObiectoconftituentemfitu,in 
qiio exiftit, duinproponitrtr versiis latus Pupiliar, recta deue- 
nirent ad . Retinam , vt , f ecundum regreifum progrelfus cu- 
iulque iliarum , deueniretur ad Obieetiim in tali fitu i non 
autem folum ex regreffu , qui deueniret ad progreffum ra- 
diatiorusdifrufeversusCorneam. Sufficit igitur, vt invlti- 
ma flexione,.quar-fit-ad perpendicularem inprogreilu vltra 
Humorem Vitreum , radiatio., recepta 'intra profimditateni 
Retina?,acquirat fitum alicuiusex illis radiationibus, quxab 
Obiecto adillamrecla deueniffenr,progreffu non impedito a 
Tunicis , nec mutato ab Humoribus Oculi j vtiuxta vergen- 
tiam illius fic difpofitam Potentia Vifiua dirigi poffit,vt ten- 
dat apprehenfiue ad Obiecbm in tali loco exiftens: efto non 
deueniat ad fitum ad quem pertingeret radiatio,prim6 dire- 
fta versiis Corneam,fi a primo fuo progreifu non deflexiffer. 
Ex dictis. 

Alfero I. refraclrionesradiationumintraOcuIem, fecun- 
duni quas proportionate ad rinera intentum » & ad difpofi- 
tiones partium Diaphanarum Oculi , certb detlechmt a pri- 
mo progreifu ditrufionis fiiae versiis Oculum , 11011 obftare 
quominus recepta? in Retina , fecundiim vergentiam in an- 
terioraOculi,difponi poilint versus Obiectnminpropriofitiz 
conftitutum, & ad tendendum apprehenfiue in iliud ad earn 
poiirionis difrerentiam , in qua vere exiftit, non dirigant Po- 
tentiamVifiuam. ' " 

Aifertio probationem habet ex proxime prxmufis ad il- 
lam. ' ' " " 

Affcro 1 1. progreiliones radiationum intra Oculum ita 
effe dilpofitasjvt varientin partibusfingulis, bc m iifdem aliae 
magis, aiix minus deflectant a. directione , fecundum quam 
ad Oculum peraenerunt ; omnium tamen renninationem in 
Retina-ytalem eife fecundum vergentiam adexteriora Ociill 

R % 



131 ThilofophmOptk^ 

vtpofilt aliquomodo refpicere principium talis diicctlonis, 
& in Vifione per fe & connaturali dirigere ad dirrerentiam 
pofitionis , in qua vere exiftif , refpe&u Videntis , ipfiim Vi- 
-fibile. 

I. Pars conftat ex varia difpofitione fingularam partium 
Diaphanaruna , per quas ordinantur progreifiones radiatio- 
num in Oculo iuxta conftituta de illis Trad. 1 .Cap, 1 M 2. 

II. Exyariaincidentia illarumin Oculum , iuxta quam 
magis oblique incidentes in Corneam magis refringuntur ; 
perrefraaiones autem huiufmodi varie defle&untadire&io- 
ne, fub qua pertingunt adOculum. 

II L Ex di&is fupra de 2. Methodo probationis,&: confe- 
quenteradiilam.Solum addo qubd cum difpofttio partium 
Oeuli Diaphanarum fecundum Denfitatem , & Figuram, & 
Coilocationem inteiTe, taiis eflfeftafit, qualem requirebat 
imprelEo Repra^fentatiuorum in Retina, cumtali vergentia 
adanteriora Oculiversus principium dife£tionis radiatio- 
num ad ipfum;in quolibetmodo Vifionis,fequiturimpreflio 
fic dirigens Vifionem ad anteriora Oculi ; quia talis diredio 
inpraxipuo & connaturali modo videndi per medium or- 
-diiiarium , 3c iiberum fatis conuenit cumfitu vero Obie6ti 
.in anteriora Oculi propofiti,& in variationibus per accidens 
ex mutato medio, vel oppofito refle£tente,Oculo non confe- 
quenter mutato,fequitur eadem difpofitio radiationum intra 
Oculum,qua; per accidens dirigit apprehcnfionem ad fitum, 
mquoObiedum repra:fentatumnonreperitur,vtclaris con- 
ftat experimentisiid tamen minus Malum cum maiori Bono 
noatue aiicuius Obie&i , licet imperfeda; , cuius defeclus a 
V idente per confequentia experimenta corrigi poflit , refpe- 
coi maions Mah omnimod* ignoratioms illius,fuit fapienter 
admiilum,fuppoiica tali limitationc Cauf* Secund*. 



Capitis 



Pars II Traff- 11 Cdp.IL SeS. L fj j 



C A P I T I S 1 1." 

De vera Caufa determinante Apparentidnu 

ObieBi ad eertam diHantianu- 

a Videntc^ 9 

CVm extrauergentia impreilionis in Retina "dirigens ex 
fiipra conftitutis , Apparentiam ObiecH ad ceftam po- 
iitionis difTerentiam , nullamde fe afterre pofiit determina- 
tionem Diftantiae h fiquidem seque dirigit ad vicinius , &: ad 
remotius,pro eadem diiFerentia pofitionis ; remanet confe- 
quenter inueftigandum, vndehabeat Apparentia Gbiecti^vt 
per Yifionem conftituatur potius proxima Videnti ,'quam 
remota, 8£in tanta vicinitate velremotione potius , quam 
notabiiiter maiori. 



S E C T i O I. 

3\(eque ab Intenfwne aut Denftate * neque ab 

Extenfone radiationum diffufamm ab Obie- 

Bo\ nequenb Extenfone realisfpatijmtercepti 

fmul confpeBa s determinari Diflantiam Ap- 

parentm Obieciu 

aVod ad primum ; licet cseteris paribus, qu6 Obie&a 
funt remotiora , e6 videri poflint remiifius colorata j 
certum eftenim in recefiu a Principio propagante languefce- 
re Repraefentatiua 5 ac -proiade intenfionem coloris in pro- 



1 3 4 Phdofofthm Optic& , 

pacante repraefentare , 'vt ' ^quiualentem minori &c minori 
intenfioni debilitas tamen intenfionis quse apparet in inten- 
fo remoto ex maiori diftantia, poteft proportionari remiiTo 
viciniori,quod in tanta proximitate repraHentetur fecundum 

illam. ■• .> ., ■■ ■ ■*■'.'.'"' 

Rurfus muka ,'quse fiint intenfius colorata, exiftunt , 6c 
apparentin maiori diftatitia; multa remiflius talia,obiiciun- 
tur , & apparent in mukb minori. Euidenter igitur conftat 
non poffe ex determinatione intenfionis Qualitatum Viilbi- 
Hum in Obie&is fumi determinationem diftantia? in Appa- 
rentia. 

Immb cum tantse partes in Extenfione pro notabili diftan- 

tia non fint per Yifum inuicem diftinguibiles, refpect-uillius 

quafi inuicempenetrantur, quod eft vere proprium partium 

Intenfionisi fieri poteft , vt in maiore Diftantia crefcat ex 

hoc. Apparentia, qu« in talibus ratione Intenfionisprascise 

languefceret. Sic videmus parietem album, ferient-e fole,il- 

luftratum , apparere in magna diftantia fub multb rninori* 

termino extenfionis 3 & ob hoc vt -multo magis album ; in 

proximiori vicinitate fpectaram fub tantb maiori dilatatio- 

ne apparere debiliusalbum. Quare confusa Apparentia ex. 

maiori denlitate cumea 3 qua* eftexlntenfione ,* &: Apparen- 

til ex dilatatione cum ea } quat eft ex remiffione ; fimiliter 

conftat, non poffe exdenfitate , vel diiatatione radiatiomun 

refpe&u Oculi fiimi determinationem diftanti^ in Appa- 

rentia. Verumquidem eft in Obiectis coloratis eiufdem ra~ 

tionis, fi paruitati Extenfionis addatur debiiitas Intenfionis 

in tali f atione colorationis,idinteralia feruire ad Apparen- 

tiammaioris Diftantiae exhibendam, ftx aliis in eodempla- 

no fub maiori Extenfione 3 & Vigore talis colorationis difpo- 

titis'. fed hoclolumprobatj retenta memoria firnilis Appa- 

- rentia? in didis Obieclis varie diftantibus , cum tali difpofi- 

tione prius apprehenfis , poffe procurari aliquam imitatio- 

nem iUorum in pitfaira eiufcfem plani , pro eadem diftantia 

fpe£tabilisj 



Tars II. TraB. II. Ca}. II SeB. I. r ? j 

Ipe&abiiisi S£ talein conformitatem curn voiuptate efle ag~ 
iiofcibiiem. 

Qubd ad fecundiini ; licet in Viflone per fe naturali , qua? 
exercetur in medio ordinario , &libero, eorum q\\x appa- 
rent , vt funt , in maiore diftantia a Vidente , rfeprafentati- 
ua fecundiini maiorem Extenfionem difrundantur ad Ocu- 
lum : &; eorum,qua2 apparent, vt funt, proximiorl, reprsefen- 
ratiua ad illum breuioribus radiis pertingant, non poteft ta-_-. 
men in radiorum liuiufmodi Extenfione dici eonftituta de- 
temiinatio Diftantise apparentis 5 quia cum Leges ex eo^quod 
eftperfe, in Natura conftituta. , non mutentur ex iis , quar 
eueniuntper accidens iuxta menfuram extenftonis radiatio- 
num deferentiiimRepra:fentatiuaad Oculum, apprehende- 
retur diftantia Obiectorum , quod tamen cyLiis , quae expe- 
rimur conftac effe falfum : iiquidem in Vifione ab aqua per 
aerem refracta, deferuntur per longiorem Extenfionem Re- 
pr_efentatiua ad Oculum; Obieetum autem apparet vicinius, 
quam vere iit: in reflexa a Speculo conuexo Obiechim appa- 
ret intra illud inter eius centrum , Sc fuperficiem , cum ra- 
dius reflexus non nifi a fuperflcie Speculi excendarur ad 
Oculum j radius vero ex incidente, &; reflexo compoiitus iir 
tantoproductior : inreflexa aSpeculo Cauo Obiectum. vide- 
ri pofllt citra Speculum, vbi nec radij reflexi Exteniio 3 mul- 
tb minus diiriifi ab Obiecto poteft determinare apparentem 
Diftantiam, vt euidens eft. Denique muka funt intra Ocu- 
lum, quse extra illum, &: in aliquaab iiio diftantia apparent , 
vt fulgor 3 quem videmus , premente Oculum Digito , cum 
aliqua agitatione , ex aduerfo preifionis : & alia , quas velut 
in aerevolitantia ipeclrantur, cum Humores Oculiturban- 
tur , prsefertim in grauiter asgrotantibus ; quorum omnium 
Diftantiam apparentem nullius radij reflexi,vel ex directo,& 
reflexo compoiiti Exteniio-determinare poteft. 

Qubd ad tertium : conftat Exteniionem ipfam Corporis 
intejjf Sfci,- , nifi appareat i.n vkeriori , &; vkeriori diftantia 

diipoiltaj 



t}6 Philofophh Optiu 

difpofita 5 non polfe -feruire ad determinandam in Appreheiv 

fioneDiftantiam talis ObiecH 5 inter quod & Viderjs pofitum 

eftPrarterea per Experimenta modo allata habetur potius ex 

Diftantia,apparenter determinata,determinari fj&tium,quod- 

fimul,& femcl,apparet Videnti interie&um inter fe & Obie- 

&um 5 iic reprafentatumjquam ab Extenfione fpatij interie&i 

determinari diftantiam apparentis Obiedi. Cum enim ex- 

tenfio fpatij ante Oculum patentis de fe fit indiflerens s vt pro 

tanta vel maiori vel minori eius parte intercepta conftitua^ 

tur inter Videns,& Obiechim fecundum Apparentiam, de- 

terminatio apparentis Diftantise Obie&i eftilla 5 quae tanturn 

exillaaccipir,&nontanroplus,autminus:cum enim abfo- 

tate loquendo apparerepoffetObiecturn.tantum vltraSpecu- 

li plani fuperficiem,quantum apparet vltra conuexi 5 fi quse- 

racur, cur tanto maius fparium appareat interiedum-interVi- 

dens per reflexionem exPlano 5 & Obiedum ex tali reflexio- 

ne viium, quam inter Videns per reflexionem ex Conuexo, 

& Obiedum ex eavifum, nonpoteftrefponderi; quiatan- 

tum defado mter ObiecT:um,& Videns, vel interSpeculum, 

&Vidensinreriecbm ct^fed ibliim quia Obieftum per refle- 

xionem ex plano vifum in tanto maiori diftantia a Vidente 

apprehendatur:&vifum exconuexo in tanto minori-cnf au- 

tem illudmtanuo maiori diftantia apprehendatur 5 hoc iri mi- 

non i huiuscaufaminueftigamus,&: dicimus noneife ex fpa- 

tio vel vere , vel apparenter interiefto , & fimul confpecto, 

ficutneque ex radiationum ab Obiedo diftufarum Exten^ 

iiones neque abillarumlntenfione aut Denfitate.Conciudi- 

musigiturtotum 5 quod propofirum eft initio Se&ionis ex 

conieqHentcr allatis,pro excluflone fingulorum ex propofiti* 

m lUojquas nrmabuntur ex confcqucnccr affcrendL dc vera 

L-auia. 



COROL 



Pars II, Tract* IL-Cap.IL Sect I 137 
COROLLARIVW. 

^uod Vnicm per fe Oculm non pofit dirigertj 

Videns determinate ad Ohuctunu 

dtlians. 

TRactatus i. Cap. 3. Secbi. & 3. Vnicum perfe Ocu- 
lum reiecimus a difpofitioiie naturali ■Animaiis ,* per- 
ficiendi per Obiectnm diftans , ab ipfo acquirendum 5 tum 
ex conftitutis i.Parte huiusPhilofophiae-de conformatione 
fimill partium interiorum O.culi tam ad vicinum 5 quam ad 
remotum iuxta exigentiahi aliarum conditionum Obiettij 
tum quia varia conformatio admiifa in illis , affignandis m 
Apprehenfione terminis , non feruiret : hoc autem Tracra- 
tu 2. Cap. 2. Sect. 1. proxime prascedente oftendimus, nul- 
lam caufam de fe fufficientem ad determinandam appre- 
henlionem diftantix contineriin Intenfione , aut Extenfio- 
ne , Raritate aut : ,Deniitate radiatidnum > -aut difpofitione 
fpatij interiecli. Quare per modum Corollarij euidenter 
fequitur refpectu vnius Oculi de fe fumpti ,.non haberi 
caufam determinationis diftantise Qbiefti in Apparentia 3 
neque ex difpofitiorie partium internarum iilius ; .neque ex 
conditionibus Reprsefentatiuorum a Vifibilibus difrtifbmm 
ad ipfum , aut fpatij interieclL 



*3 



PhilofophU Optic& 



Capitis II. Sectio IL 

Determinationem apparentis DiSiantia non ha- 

beri per fe a tali Conuergentia duorunu 

OmlpmmaiObuftttnUi 

DAtur varia conuoktio Ocuiorum ad inuicem pro va- 
ria Diftantia Obie&i, ad quod conuertuntur : certum 
eft eiiiui magis conuergerc inuicem ad vicina , minus ad re- 
mota, & dum riulli Obiecto peculiariter internofcendo ap- 
plicantur-ln fitu velut paraiielo confiftere. Conuolutioad 
inukrein euenit in appiicatione naturali ipforum adaliqiiid 
diftin&ecernendum; quia dum vnufquifqiie Ocuiorum ad 
idem determmatefpe&andumin Obiedo conuertitur, qui- 
libet eorum versusalterum voluitur; & ita ad tale Signabiie 
ObieQiPupiilamobuertit,vtiadius ab illo ipfi normaliter 
incidensj&fine rerra&ione ad Retinam deueniens , iiat fe- 
candiim extrauergentiam Axisillius ; &ita duorum Oculo- 
rum Axes in idem Signabiie Obie&i neceffario dirigantur : 
quodiiconcipiamus lineam iungentem eorumdem Centra 
velutimenfuram diftantia? inter iiia , dicli Axes cum tali li- 
neaangulos,vekt cum bafi, conftituent ; minores fi ad vici- 
nioraconuergant,maioresft adremotiora: licet non fit ea- 
dem proportio. augmenti Diftantise , 3c dictorum an<ru-" 
lorum. . & 

Nihilomlnus fenuV &id:x conuolutionis quicumque ilie 
tandemfit , nullo modo ad Potentiam Vifiuam pertinetjque, 
tamen ObiectumperYifioneminvaria diftantia apprehen- 
dit : Immb communiter , dum Vifio exercetur, nullo modo 
aduertitur, veiex penenuMailliusfenfibilitate, velattentio- 

ne 



Parsll Iraff. II Cap. II SeB. II 1 39 

ae ad alia ;' fra vt plcrique taiia non pencrutantes y neque 
prxmoniti 5 de iila nunquam cogitarinr. 

Qui verb cogitarant, pro vna..& eadem Oculorum con- 
uolutione-, plura fimul Obiecta 3 fecundum variam diiran- 
tiam a Vidente ? & abinuicem > apprehendunt. Qusre iiuEd 
modp j poteft Senfus determinari ad fiftendam Appcrenriam 
prohacveiiilaDiftantia a tali conuolutione Oculorura. $i- 
militerdumad aliquod Signabiie in Obiecto diftincfce intsr- 
nofeendum , Pupilla? Oculorum ad illtid conuergunt ; iti vt 
per Centraillorum producti Axes in illo coincidanrifimi:: & 
iemei & plures eiiifdem Obiecti partes himinie ab illo diflS- 
tas 3 vel multa circumpofita "Obiecla pro firnili diftantia ap- 
prehendimus , ad qtise nec tales Axes 3 nec Anguli s quos ima- 
ginamur ab ipfis conftitutos cum lineaiungente Centra Ocu- 
iorum 3 vllatenus Ipeclant. 

Quomodo ergo ex illis peti poteftdeterminatio Diftan- 

tiae in Apprehenfione Vifibilium f$£ Triangulunr 3 quod ima- 

Stnemur conftitui a Linea iungente Centra Oeulommtan- 

..quam Bafi , & ab Axibus diclonim Oculorum ranquam late- 

ribus j poteft elle per fe deteanlnatiuum Diftantia? ? 

Denique vt hoc Figmeetum prorfus di!lipetur 3 recole Ex- 

perimentum ad aiia comprobanda, non iemel in praeceden- 

tibus addu&im , quodftatim eft ad manum. Erige Dlgiaim 

in mediocri diftantia,-interduosOcu!os, Axibus illorum ad 

medium illius collimantibus , ex.directione vtriufque Pupil- 

lae ad iliud ; tunc Obiectnm e regione Digiti conftitutum in 

vlteriori diftantia, ficut in-dupUciiituvelutgeminumappa- 

rebit ; ita prbvtroqueutu notabiiiter vltra Digitum per ta- 

iem Yifioncmtibirepraefentabitur ttumverb immotoDisp- 

to 3 conuerte vtriufque OcnliPupiHam pariter ad Obie&um 

illud remotius ? ita vt in iiio fimiliterOculorum Axescoihci- 

dant j & tunc ficuti fimui 5 & iemei Digitus in duplici fitu 

velut geminus Videbituxj ita per Vifionem iiam ptomuko 

minori diftantia tibi vicinusreprarfentabitur : & qnidera m 

S 2- 



140 fhilofophU Qftk^ 

v.troque cafu contra determinationeni conuolutionis Oculo- 
rum ad inuicem , & fimilis conuerfionis eorum advnum&: 
idem i . & contra determinationem di&orum. angulorum 
qui ab Axibus cum iungente Centra ipforum' cqnci - 
piantur conftitui , ifta geminatio Apparentice eiufdem pro 
diueria diftantia ab eo, quod ..repraefentatur vt vnum,prorfus 

~euen.it. - . .*«_. ■. . , . . , ; 

Verum eil, quod ObiecK ;, ad quod conuertuntur vtriui- 
que Oculi Pupilla: , & in quo confequenter fiftitur coin ci- 
dentia Axiuni , rlt diftinctior apprehehiio, ficut fecundum 
aiias conditiones Vifibiliuni ; ita etiam diftantia? : quia in ta- 
liOculorum difpofitione adObiectum, imprefliones ab illo 
perfe&iusrecipiuntur ; & iuxta paflionem ab illi,s in Organis 
Viioriisperfectiorem,determinatur Potentia ad diftin&io- 
rem apprelieniionem Viilbilium cum fuis adiunctis-. ■ ; ; 

Non requiritur autem meniura diftantiatprxcognita, vt 
Potentia Vifma ex ea determinetur ad apprehendendurn 
Obiech.im.vt diftans ', fed iufficiunt ea , quse per eamdem, 
cum fuis conditionibus Vifui fubiecris ,. apprehenduntun vt 
vnum exViiispra alio apprehendatiir magis,diftans, aliud 
magis vicinum. Determinatiuum porro ad apprehenftonem 
Diftantia:, debet quidem pra^fupponi ; {ed hon prsecognofci. 
Sicut determinatiuum ad fitum Apparentia; non debet efie 
prxcognitum.ante Viiionem, vt ex eius praecognitione Vifus 
diiceriiat vnius Obiecti fitum , diuerfumafitu alterius : fied 
liiificiuntqu^perVifionem apprehenduntur pto vario fitiv 
vtviium cognoficature direero oppofitum , reliquahinc inde 
ad latera diipofita. Quare pradTuppofito tali determinatiuo 
Poceiitie,iuxtadi61:a Ca.i.fequitur fecundum e^trauergentia 
imprellionis inRetina , apprehenfio fitus per Vifionem -tan> 
in eo, quinouit, quam jn. eo,quinunquamvelleuiter cogi- 
tauitde tali ditpoiitione impreflionis in Retina ; immo qui 
de tali impreffione nunquam vel leuiifime apprehendit.Idem 

:: . proporjrio. 



Pars II. Tract II. Cap. II. Sett.ll. j 4 1 

ptoportLonaliter de determinatiuo ad apprehendendam Di- 

ftantiam, &: de apprelieniione iliius. 

COROLLARIVM. . ' 

De Vigmeniis GeometrU Senfm comntuttii >t§ 

Oculorum s in deierminanda apparenti 

OhieSommDiBsntia: 

CVra igitur-cerris Experimentis aflte propofitis, &rex- 
peniis certo conftet > pro eadem diiaratione Pnpillas 
cuiuiqae Oculi, voiurione illius , & exteiiiiorie Axis eadern; 
<pro eadeni conuolutione duorum Oculorum ad inuicem, 
qax iunt in varia diftantia diipoiita, per Viiionem iimul & 
iemel apprehendi ,• & quidem promuko maiori , vel muito 
minori , quam Axes vtriufque Oculi, ad aiiqnid diftinctius 
vifum concurrentes , terminentur : vel Axis vnius fine aire- 
ro : iure merumrigmentumreputabiturj quod idco Difian- 
tia Vifibilium agnofcatur a Vidente duobusOculisjquiaSen- 
ius communis ex prarcognita per viiim diftantia inrerduos 
Oculos ; & per fenfum contorfionis Oculorum , quantitate 
duorum angulorum , qui cum Linea iungente Centra & di- 
&am diftanriam menfurante conftituuntur ab Axibus Ipfo- 
rum , _& ftc cognitis ab eo duobus Angulis , 8c mteriacente 
Latere,facile agnofcat reliqua LateraTriangulijque. pro vatia 
diftantia Obiectorum varie extenduntur ad ipfa , &c menfu- 
rant diftantiam iilorum : fimiliter qiibd 5 -in Vidente vno Ocu- 
lo j vnus Oculus abinis hoc conftituendi &; agnofcendi Tri- 
anguli negotium peraffuefaetionem didicerit. FacefTant er- 
go ab OpticaPhilofophiaTrianguIa menforia diftantiae , litie 
Bails ponatur in Linea iungente Centra duorum Oculorum 
&Verrex ad SignahiTe Obiecti, quoties duobus Oculis Ob- 
iectum diftans difcernimus j iiue Bafis in latitiidiiie Pupiibe 



1 42- Philofophia Optm 

& Diametro ilHus , coincidente cumLinea iungente Cen-' 
tra duorum, & Vertex ad Signabile, dum vriico Oculo iilud 
fpectamus. 

Faceffant Anguii Axis akervtrius cum Linea iungente 
Centra duorum, quorum altero , a fuo Axe cum illa confti- 
tuto 5 bene cognito dicatur quiHbet Oculus vti ad agnofcen- 
dam extenfionem Axis alterius Oculi 5 tali Angulo oppofiti, 
quse fit ipfamet Diftantia Obie&i, quod per eam apprehen- 
ditur diftans. Profcriptio enim illorum iure fit ex di&is, 



Capitis II. SeCTIO III. 

Determinationem apfarentis DiUantm Obie££i s 
haheri per Ji m coimidentia Apparentiarum 
iiimferdms Ocdos , hanc autema difyofitio* 
ne mturali imprefwnum , quarum qudibet in 
proprio Oculo dirigitur adfitum ^uerum eiuf 
iem ObisSL .' 

CErtum eft ex fupraconftitutis & probatiSj inVifione per 
fe 3c connaturali Videnti , ex qua Leges Optica? defu- 
muntur , & ex variatisper accidens, non immutantur : Obie- 
ctum. duofcus Oculis videri vnum, ex coincidentia duarum 
Apparentiamm illius , eafque dilponi in tali Vifione pro fitu, 
in quo illud vere exiftit j quia Potentia Vifiua eb dirio-itur 
ab impreifzone Repraefentariuorum illius in Retina,quse fe- 
cundum extrauergentiamuu,qua appreheniionejfffHetermi^ 
nat 7 eddemversus diipo£ta eft, 

Dum ergoin Vifione per fe; & cbnnaturali Videnti im- 
preffiones m duobus Gculis^fingulis Obie&is eorrefponden- 

tesj, 



Pars II <&*&. II C*f>. II SeU.IIl 1 4 5 

tes, fecundum*extrauergentiam fiii ita dirigunt, duas x 4.ppa~ 
rentias finguioram, vnamquamque ad iltum , in qua fingula 
exifhiiitJilas fibi coincidunt,&: pro tali coincidentia coniun- 
guntur in propria diftantia : ft enim finguise diiarum Appa- 
rentiarum eiufdein Obiecti dirigerenrur ad pofitionis diffe- 
rentiam , in qua Obiectum exiftit; Sc aiiqua iilorum appre- 
henfiue iifteretur citra veram diftantiam iilius , non ponent 
fibi coincidere , vt euidenter paret : fi fibi "coinciderent , & 
non pro vera diftantia Obiecti aYidente: non dirigeretur 
vtraque ad veram fitum Obietli, contra veritarcm ex eertis" 
firmatam : Quare dum extrauergentia impreflionis Reprae-, 
fentatiuorum cuiuflibet Obiecti in quolibet duorain Oculo- 
rum j iuxta difpoiitionem naturalem illorum in Viilone per 
fe 3 8z in medio ordinario , & libero refpetlu Videntis exet- 
citi , dirigit Apparentiam ad firum , in quo vere Obiectum 
exiftit , vfque ad coincidentiam cum . alia, fimiliter perie 
correipondente impreffione direcra: iieceffarib determinan- 
do ad appreiiendendumObiechim vnum, vt eft, pro fitu, ia 
quo reperirar, determinat ad apprehendendam eius diitan- 
tiam. 

Dices I. vnde habet Potentia Vifiua, vt (ecundum extra- 
uergentiam impreffionis in Oculo , versus Obiecfcum difpo- 
fitam, debeattendereebvfque , dum Apparentiam fiftatin 
coincidentia cum aiia,ad quam difponitur per imprefiionem 
ab eodem Obiecto in aiio Oculo ractam com fimiii extra- 
uergentiaversus iliud. 

Vt percipias intentum.Aduerte qubdftcut Potentia Vifiua 
exfuo connaturaii modo operandi tendit apprehenfiue ex- 
tra Retinam; in qua tamen fiftitur impreifio cum taii extra- 
uergentia ; immb tendit extra Oculum > quia talis modus 
operandi debetur Potentia: propriz Animaiis , perfecribilis 
per aflequutionem Boni abientis , & fugam Mah .imminen- 
tis ; vt per manifeftationem taiis Obiecti dirigat conuenien- 
ter ad talem profequutionem &£ fugam. Patiter ex eodem 

■ connaturali 



1 44 . Philojbphfa Optics ■ 

connaturali modo operandi ; eidem -Subie&o ad eumdem 

Finem proportionato , apprelienfiue feitur fecundum dire- 

cfaonem impreflionis in quolibet Oculorum exiftentis , ad 

■coincidenriam vfque correfpondentis tendentiae:, iuxta di- 

redionem impreiHonis Repraefentatiuorum eiufdem Obie&i 

in-altero Oculo, exercita? ; &: non ante vel vitra. fiftit Appa- 

rentiam 1 alioqui non dkettiua mfficienter , in fuo genere , 

Animalispro conuenienti profequutione talis Boni , fed po- 

tius deceptiua effet; fi non ita fifteret Apparentiam , quia il- 

la fic conftituta in Vifione per fe , & connaturali , in medio 

ordinario, reipe&uVidentis , &libero exercitaprorsiis coin- 

cidit cum locovero Obie£ti repraefentans illud , vt vere eft 

vnumj aliter conftimtaihudreprasfentaret alibiextra locum 

vemm,&r vt geminum,quod eft vnum. 

Sicut igitur Vifio ex naturafuaproportionata Videnti, 8c 
Fini per illam intento, eft apprehenfio tendens extraVideilss 
nec huius quarritur alia materialis determinatio in Organo 
Viforio pra?ter impreilionis Repraefentatiuorum , fiftentis in 
ipfo,extrauergentiam:Iraeftapprehenfio Obie&i in termino 
coincidentiaz huiufmodi tendentiarum extra . Videns per 
vtrumque Ocuium, connaturali modo difpofitum, per ge- 
minam impremonem iii fe receptam cum tali extrauergen- 
tia 5 nec huius datuf alia materialis determinatio prater ta- 
liiimimpreilioniim iii duobus Oculis extrauergentiam ver- 
siis.poiitionisdiiferentiam, ad quam conftitutum eft Obie- 
cmm ; fic enim Apparentifc per Vifionem , vtroque Oculo 
naturaliter difpofito exercitam , coincidunt in vero fitu , & 
loco Ohiecti , in quo iliud vt vnum ibi, vbieft, manife- 
ft?nr. ; % 

U ce? 1 1. ilii, qui altero Oculo deftituti^ p.er reliquum 
^ - : .: :: ad profequutionem Eoni abfentis , vel quicum- 
-.— - --"--•-'> Oculovelato Palpebris , per vriicam in.Vno im- 
-" r " v -inguntur, non poflunt terminare Apparentiam 
*:, :■-:- — \ .:i?: iX cum alia, quae versus Obiecti locum diri- 



gatur. 



ParsII. Tratt.II. Cap.II. Sect.III. 145 

"gatur , ex vi impreilionis, in altero Oculo exiftentis : & nihl-- 
lominus difcernunt iufficienter Obiectum fic diftans. Ergo 
'determinatio Appat entis diftantia^ nullo modo Iiabetur a 
terminatione coincidentia: duarum Apparentiarum" , auta 
difpoiitione naturali pluriumimpreflionuminduobusOcu- 
lis. Recle mones in antecedente : at in confequente aber- 
ras. Experimenta pro antecedente fimt obuia j licet ii alte- 
rum Oculorum claudas, & manum extendas , vt apicem ali- 
cuius Obiecti proftantis attingas , facile Es abertaturus : non 
tamenex eo , quod per vnum Oculum nequeat difcerni 
Obiechira. pro tali diftantia a Vidente conftitutum ; fiqui- 
dem ad illud Digito in tranfuerfum extenfb,autbaculo fimi- 
liter manu extento , & a dextra , vel iiniftra ad tangendum 
accedente, ad illud vno Oculodirigenteperuenies ,* fedquia 
-diim.manum in dire&um ad illud porrigis , in acceffuad il- 
lud,-manusinter Obiecbim, &Oculuminteriecta,aipecfaim 
illiustibiimpedit" ac proindein fine accefSis , fiihlata dire- 
ctione per impreffionern & apprehenfionem Apicis attin- 
gendi , impeditaiiiintali Oculo , facile aberras : quod non 
ita euenit , fi inanus per digitum , aut baculum extentum a 
dextra , vei finiftra Apicis attingendi ,- ad illum accedat,vel 
in acceffu directo , manuinter illum , &alterum Oculorum 
interpoiita, fuperiit alius Oculus , interquembene difporl- 
tum , & attingendum nonimmittitur fimul Sc. femel Digitus, 
& ita fupereft inillorum vno impreilio , & apprehenfio fuffi- 
cienter dire&iua ad ipfum. Verurn nihilominus eft , qubd 
duobus Oculis melius Obiecrumin fiia diftantia difcernirar, 
quia dtiarum Apparentiarum coincidetia ad illud ibi,vbi eft, 
terminattir. - Falfitas confequentis eft ex eo, quod oblitus es 
illiusAxiomatis, quodad plurimaindifpofitione rerumha- 
turalium intemofcenda mire conducit ; Bc ratione dirigente 
per experimenta conforrnia ftabiHtur , cuius fupra non vno 
-in-loco mentio eft-: qubd fcilicet determinatur modus ope- 
'tandi exiis , quse per fe conueniunt Operanti , 5: fini opera- 

T' 



-146 ' Phife/bphm Opica 

tionis , non rmitatur , efto per accidens fiat aliqna mutatio 

inconcurrentibusadexerciaumi&us._ Cum igitur tenden- 

tia apprehenfii £, Potentix Vifiuae fit determinata , iuxta ap- 

tam dire&ionem Videntis ad profequutionem Bonia bfen- 

tis , vt terminetur in coincidentia Apparentiarum , fequen- 

tium difpciitionem impreflionum in duobus Oculis j quia 

hoc modo in Vifione per fe , &; connatutali , in medib ordi- 

nario > &: libero refpectu Videntis exercita, Obiectum me- 

Jius apparetvt vnum inloco, in quo eft, vt probauimiis : efto 

per accidens defit vnus Oculus , aut impediatur, ne impref- 

ko Repradentatiuorum in vno correfpondeat ei , qua? eft in 

aitero , quomodo in Vifione per fe connaturaliter exercita 

rdponderet : fequirar tamen terminatio Apparentias ibi,vbi 

fieret coincidentia duarum Apparentiarum , quae ab impref- 

fionibus duabus,fi confirailiter adeffent, dirigerentur ad Ob- 

iechim: ex quo fit, vt Potentia perfe Vifiua duobus Oculis , 

&: inuentiuaObiedi, dumfublataperaccidens impreilione 

correfpondenri in altero , retinctin determinatione per im- 

preffionem in vnofimm naturalem modum terminandiAppa- 

rentiam Obiecri, remaneat per impreilionem in vno inuen- 

tiua eiufdem Obiecti. 

. Dices III. in Vifione per. media variata in deiifitate ? &: 
per refiexionera a- corporibns fpecularibus variis in Figura, 
non folum idem Obiectum , eadem in diftantia a Vidente 
exiftens , per Apparentiam inodo in maiori , modo in mino- 
ri conftituitur : fed per talem Vifionem Potentia non folum 
noneft muentiuaObiedirfedVidens,fieius directioneni fe- 
quaturprprsus aberrabit. 

Admitto dicta, certis experimentis paftim obuiis confor- 
jnia : fed bonacum venia ex iisipfis veritatem hac Se&rio- 
nepropofitam m eonfTrmo : illa eft lex naturalis de modo 
operandi praefcripta operanti, quse., in operatione per fe 
connaturaliter exercita conferuata , proportionatur Operan- 
ti, & Fini per operationem intento; & Agente naturaliter 

deterrniiiato 



Pars II. Traa.Il Cap. II. Se3. III. i 47 

determiriato feruatur j licet ex mutatis peraccidens, & prse- 
ter difpofitionem ipfi conuenientem,concurrentibus ad Ope- 
rarionem , aiia confequantur, praeterintentionem ipfius:fed 
talis eft tecminatio Apparentia? ad coincidentiam cum altera, 
dum per rlmilem impreflionem , in duobus Ocuiis versus 
Obiectum,extraiiergentem.,vtraque dirigitur : peream enim 
a Vidente lemper conferuatam in Viiione per fe , & modo 
connaturali exercita, iuxta finem Vifionis &: Videntis,Obie- 
ctum vti eft , &£ vbi eft apprehenfiue attingitur ; &per eam- 
dem femper feruatam in Vifione , ex variatis per aecidens 
concurrenribus preter Naturam elicita, attingituretiam quo- 
mod6,8£ vbi non eft:Ergo,occ. 

Conftabunt ifta ciariiis ex confequenter dicendis de canfa 
terminationis Apparentiaeinconcurfulineas rerractionis , &c 
perpendicularis extenfe ab Obieclo ad fuperficiem refrin- 
gentem, in Viiione per medium confequens , diuerfum m 
denfitatea prascedenti i & in concurfiilineasreflexionis cum 
perpendiculari, ducta ab Obiecto ad impedimentum , vnde 
iit reflexio ad OcuiosVidentis : agnofces enim talia euenire ? 
quiain tali concurfii eft coincidentia Apparentiara,iuxta qua. 
determinari diximus diftantiamipfarura.InterimVifionem 
per refra&ionem &c reftexionerri,nonatringentem Obiectum 
in diftantia, in qua vere eft , fed in alia apparenti , in hac ip- 
fadeterminariacoincidentia duamm Apparentiarum eiui- 
dem Obiecti, euidenter -colligitur ex eo, quod Videnti duo- 
bus Oculis Obiectum alibi , quam vere fit , iliud vbi videtur, 
apparet vt vnum prsf cise. 

Dices I V. quomodo feruabitur terminatio diftanria; ex 
determinatione coincidentia? , in Apparentia Obiecti vt 
multiplicis per Vitra Polyedra , quorum quodlibet eft diuer- 
fimode figuratum ab aiio ; ita vt nullafacies vnius Confpici- 
Hj,ex tranfmittentibus cum propriarefractione Reprarfenta- 
tiuum Obie&i ad vnum Oculorum , conueniat in confimili 
fitiictimfackalteriusConfpi6iiij ? ex tranfmittentibus cum 

T x 



1 4§ Thilofophia Optiu 

propria refra&ione Reprcefentatiuum eiufdem Obre&i ad al- 
teram Oculomm ? 

, Sed perinde eft loquide Impreffione vna in aliquo Ocu- 
lorum , cui non correfpondeat , pro confimili fitu 3; jmpreffio 
repEcfentatiuorum eiufdem Obie£ti in altero j fiie. quia Vi- 
densiilo deftitutumeft ; fiue quia interillum ,.& Obie&um 
eftinterpofitumimpedimentum : atqueloquidemultiplica- 
tis variHmprefiionibus in altero Oculorum , quibus nulla 
pro confimili fitu correfpondeat in alio : nam vnaquseque 
Apparentiarum , direda per vnamquamque taJium imprefi- 
iionum , ibi fiftitur , vbi terrninarctur coincidentia Appa- 
rentiae, quac.exvi impreifionis inproportionato, &confor- 
mifitu,inalteroOcuiorum receptse , exifteret i etiamfi de 
fado nec talis impreifio , nec Apparestia , per eam direda, 
exiftant .; idque fiue vna fit tantummodo talisApparentia, 
carens de fa&o alia fimiliter correfpondente ; fiue quan- 
tumiiisfint multiplicata: , ex concurrentibus per accidens 
ad Vifionem, prater modum connaturalem in medio libe- 
ro,&ordinario refpe&u Videntis exercitam. Quo autem 
fenfu in Paradoxis de Vifione anno M. D.C. XXVI. edi- 
m dixi : in apprehenfione Obie&i altero captum Oculo 
vti Oculo ,quo caretj dici vniuerse poteftimpreffionem,& 
Apparentiam correfpondentem ei , fecundum quanj Obie- 
chim certo loco apprehendimus , adefle aliquomodo, etiam 
quando non adeft. 



apitis 



Pars 11 Traci. II Cap. ILSectlK 149 



C A P I T I S I I. S E C T I O IV. 

Quoiiiodo Obiectum appareat Videnti parum 
ab ipfo , vel multum diftare. 

Qua occafione fmgulare Problema de Jpparentm 
per Telefcopmm explicatur. 

CErtum eft ex conftitutis in pra-cedentibus, & paffim ex 
.conformitate cum experimentis manifeftum 5 in Viiio- 
ne per ie in medio connaturali & libero exercita , Videns 
proxime determinari ad apprehehdendum Obiectum vt 
vnum duobus Oculis pcr coincidentiam Apparentiarum &- 
lius,&confequenter ad apprehendendum illudin proprio 
fitu, &: diftantia refpechifui ; vtper talem viilonem diri«ratur 
fufficienter pro exigentia ad quajrendiim , &inueniendum 
Illiid m proprio Ib.co. ■". 

Cognitio autem .paruse 5 vel magna? diftantise eft aliquo- 
modo comparatiua ; quare in ordinario modo videndi habe- 
tur ex-variadifpoiitione , quam iimul & femel plura Obie- 
ctaapprehenduntur habere inter .fe , & refpectu Videntis i 
dum aliqua vltra alia, &"aliqua citra apparehtj atque adeo 
inter aliqua, & vidensplus de corpore extenfo, adquod illa 
varia difponimtur , videtur intercipi , inter alia&ipfum mi- 
niis. Quando vero non attenduntur eodem tempore plura, 
nec varia extenfto akerius, pro qua fingula refpechi Videntis 
difponantur,feruitMemoria inVidente alias viforurn, licet 
aliquomodo confufa, cum quibus ille attendat aliquam com- 
parationem. Placet ad illuftranda di&a exhibere Lecrori 
experimentum in ipateria, iam ab aliquot annis ab accuratis 

T 5 



150 } "PhilofophU Optica 

Naturafinfpe&oribus no&urna verfatamanu verfata diurna, 
minus tamen animaduerfum. 

CumObie&i per Telefcopiavifi apparens Magnitudo va- 

ria deprehendcretur i &castcris paribus , quo illa ad rcpra> 

fentandum diftincte in fuis partibus 'Qbiectum , &: cum pre,- 

cifa terminatione extremitatum,maiorem extenfionem ad- 

mitterent -; vt maiorem pariter ipfam exhiberent : ex hoc 

quimelioribus eflent Telefcopiis inftru&i j atque adeo com- 

muniter longioribus, & magis amplificantibus iri Apparcntia 

Obiedtum , cceperunt illa commendare ; aflerentes fuum 

Telefcoprumlexcenties, autmillies, aut tanto plus Obie- 

ctum in fuperficie vifa ampliflcare fupra menfuram,iuxta qua 

■libero Oculo fpedtaretur. Dumhxc audirem, iam aflueue- 

ram, vtroque .Oculo aperto, Telefcopio longiore vti ,• vt fe- 

mel notato fitu , quo illius extremitas , in Obiectum longe 

; pofitumdireaa,libero Oculo appareretcum Obiedo difpo- 

fita, dumalteriperTelefcopiumidem Obiectum repnefen- 

tabatur; poflcm in pofterum facilius eodem fitu captato 

Obieda quarlibct inuenire , fola vlteriori Telefcopij extre- 

.mitate ad parietem , ad.lignum tranfuerfum, vt occaiio fer- 

ret applicata. Ex tali modo fpedandi aduerteram , 11011 fo- 

Jum Obiedum perTelefcopium apparere multo maius,quam 

vifum Oculo libero , fed communiter multo vicinius Viden- 

ti, & quidem citra ea,qu;e Obiedo ipfo de fadto efTcnt mul- 

tb viciniora : & ex hoc collegi ; communiter decipi eos , qui 

incrementa Magnitudinis apparentis per fua Tclcfcopia mi- 

nus cautedeterminabant, & iadabant : ciim enim compa- 

rarent idem Obie&um , vt apparens Oculo libero , cum fe 

ipfo vtrepraefentato per Telefcopium, occupationem maio- 

ris fpatij in Hemifphamo tribuebant foli augmento appa- 

rentis Magnitudinis , quae partim tribuenda eft apparenti 

approximationi : certe Digitusvalde approximaras Oculo 

plus occupat de Hemifphaeno , quhn Facies integra Magni 

palatijjnec tamen propterea videtur quidriiaitis illa, quia 

apparens 



Pars II. Tract. II. Cap. II SeB. IV. i 5 1 

apparens Magnitudo partim ex apparenti extenfione com- 
parata ad Ha?mifphserium, in quo videtur contineri , partim 
ex apparenti diftantia a Vidente habeatur : fub eodem quip- 
pe angulo quo vlterior Apparentia exhibetur, eo pariter ma- 
ior > ficut terminatio Ha*mifpha?rij , quo longius dfftat a 
centro eb amplior eft. Ratio autem approximandi Appa- 
rentiam Obiecti per Telefcopium, eft vicinior colncidentia, 
quse exifteret, ftmilium imprelTionum In correlpondentibus 
partibus Oculorum pro fttu 3 quem tunc obtinentexiften- 
tium j fi extrauergentise in anteriora extenderentur. Cum 
enim radij, deferentes Repra^fentatiua Obiecti per Vitrum 
Ocuio proximum , ex refractione hinc-inde dilatati, deue- 
niant ad Pupillam illius cumjnclinatione notabiliter maio- 
re , quam il ab Obiedo ad illam per medium primumlibere 
fuiifent diffufi ; neceffario deferunturadpartes Retinx inui- 
cem hinc-inde magis oppofitas , intraquas, ex vltima refra- 
ctione , vlterius inuicem diuergentes , magis etiam defie- 
clrundhinc-indeafitu, quem tenentpartes Obiecti ;ierait 
ici ad dilatandam magis Apparentiam illius , determinan- 
dam fecundum extrauergentiam vltijmse inflexionis illorunr 
hinc-inde in Retina , iuxta fuperius ftabilitaj fed nullam 
xertam diftantiam praefinire poffet, curntalis extrauergen- 
tia,fecundum extenlionem in anteriora, nulliim defe ha- 
beat terminum j nifi in Oculo , per iiberum medium profpe- 
£tante , pratter dire&ionem, quam de faolo habet , inteliiga- 
tur fierideflexio radiorum vlterior, fimili ei, quasfa&a eft in 
altero ad Telefcopium applicato^ fecundumhanc enim im- 
preffio in ipfo cum maiori inchnatione pariter in anteriora 
direda progrefTum alterius,propius Videnti,& citralocum, 
quem de fa&o Obieclurn tenet, interfecaret. 

Ad cuius confirmationem duofaciunt : Primum, quodfl 
Oculus libere profpectans , perfeuerante altero in Vzfione 
catpta , Pupillam defle&at magis ac magis versus Ip&m , vt 
euenit , ii eadirigatur adpartes Telefcopij viciniores ac vici- 

niores 



tji ThilofophU Optics 

niores Videntl ; quia fic magis inclinatur versus alterum 
Oculum eiiis dirpofitio ; &fic impreflionis , quse fimilis im- 
preifioni alterius efiet in ipfo, fieret confequenter ^extenfio 
in anteriora magis ad pofitionem alterius Oculi inclinataj 
ideo vero-eret ad coincidentiam cumprogreflu extrauergen- 
tise impreflionis in altero , viciniorem & viciniorem Viden- 
ti, ac proinde tam prsedicia Apparentia Obiecti per Telef- 
copium apprehenditur propius & propius accedere ad Vi- 
dens j quam fulgor, qui eidem Oculo per Telefcopium fpe- 
ctanti apparet in vitro illius 3 patente ad Obiedum , videtur 
^efcendereadfitumpartium Telefcopij viciniorum & vici- 
niorum eidem , quse fimul cum tali correfpondentia ad di- 
ftum fulgorem fpedantnr Ocuiolibero. 

Secundum ,'quodficut inuerfo Telefcopio, &£ Vitro il- 
Hus eauo ad Obie&um conuerfo , radij magisjlire6T:f<leue- 
niunt ad Pupillam i ita non foium ex minori impreflione 
facfca in Retlna , Obiectum apparet multo minus per Te- 
lefcopium , quam appareat Oculo libero ; fed etiam fimul& 
femel Intelletta fecundum talem direclionem fimili impre£ 
iione In Oculo libero j vtriuique impreflionis extrauergen- 
tia, quse inanteriora extenderetur, remotius a. Vidente de- 
ueniret ad coincidentiam ; ex quo fit 3 vt dum Obie&um Te- 
lefcopio iic inuerfo videtut minus , quam appareat Oculo 
libero, videatur etiam remotius : fcd de his caufis Apparen- 
tiammperVitra conuexa , & caua erit plenior notitia, dum 
de varietate diredionis radiorum in Oculum ex illis infra fuo 



locp ageinus. 



Capitis 



Pars II Tr*g. 11 Cap. II. SecJ. K 1 5 3 



C A P I T 1 S II. S E CT I O V. 

Quare caufa deierminans locum Obiecto V/fo 

canfet demationem Apparmtu k loco & di- 

slantia , inquibm exifttt Obiectum s qumdo 

fpectaturper media ditterfk denfitatis 3 &* am~ 

modo ah tlla talis dematto determinetur* 

ASfememnt Opcici , qui communiter habiti funt Magt- 
ftri huius Philofophia: , ab Oculo exiftentein aere , &. 
aquae oblique inflftente 3 viden Obicchun, intra aquammer- 
fum 5 ibi, vbi linea refra&ionis pertingens adOculum , fi in 
anteriora Oculi in direcium protenderetur, occurreret per- 
pendiculari 5 deflgnats ab Obiecto ad fiiperiiciem talis nie- 
dij denfioris. Quod fi qua^ras qux iit connexio Viiionis 
cum tali fe£rione,qua* effet talis lmea?,perimaginarionepro- 
duttse cum dicta perpendiculari , inuenies apud illos verba> 
quibus voluerunt videri Arcana fubefle , qua? nemo eorum 
fatis expiicaret 3 pofteritas introlpiciendo non inueniret;ncH- 
bis ex iam conftitutis per clara 3 &: certa 5 patet aditus ad cau- 
fam aberrationis Apparcntiae a loco Sc diftantia,in quibus 
Obiechim reperitur, & fimul determinationis ad fe&ionem 
lineae refractionis , ad Oculum pertingentis,&:in anteriora 
product^j cum perpendiculari di&a : quo facto Atfertio,qux 
ex aHquibus experimentis collecta , nunquam fatis ex illis 
■vniuerfaliter conftitiuetjintex AxiomataPhilofbphiae Optic^ 
iure cenfebitur. 

Certum eft I. ab Obie&o intra Diaphanum denfiusmer- 
fo difrundi in direcram radiationes per omnes partes illius 
&; ita peruenire adextremita.ceraillius;qu6d fi , in progrefTu 

V 



i54 Thilofophm Optica 

ex illa , occiirrant oblique fubfequenti Diapliano rariori, ex 
conftitutis i .Parte Legibus refra&iohis,non pergere in dire- 
&um> fed ad pofitionis difterentiam , versus quam vcrgit 
obliquitas, fle&i recedendo aperpendiculari, -quse a Signabi- 
liincidentiae in tale rarius erigeretur fupra extremitatem il~ 
lius. Hinc duo euidenter coiliguntur s primum ad Oculum 
Diaphano denfiori oblique kififtentem , deuenire radiatio» 
nes ab extremitate illius versusillum flexas : fecundum ver- 
siis pofitionis dirTerentias hinc inde, adquas non vergitobli-» 
quicas, nullam talium radiationumfieriflexioncm : 6cin his 
fundatur Axioma Opticum:Signabile Vifibilis cura lineain-- 
cidehtiae ab illo ad extremitatem denfioris , versiis Oculum 
oblique illi infiftentem,fimulque lineam refra&ionis, exten- 
fam per mediurn rarius ad Oculum in talifitu, contineriin 
eodem plano ad fuperficiem denfioris perpendiculariter 
eredo : data nimirum flexione ad vnicam pofitionis dirTc- 
rentiam ab Obie&o versus Oculum , quse tali plano conti- 
nctur, &:nulla alia,quae :ab illo aberret. 

Certitm eft 1 1. idem , qnod dicitm de tali Signabili Vi- 
fibilis, '& radio ab eo incidente ad extremitatcm dcnfioris,& 
confequente intra rarius rcfracto , pcrtingentcquc advnum 
Oculum , tali extremitati denfioris obliquc infiftcntcm ; 
prorsus- dicendum refpe&u altcrius Oculi fimiliter ad talc 
Signabile cum fimili fitu , iuxta modum ordinarium , quo 
■vtrumque applicamus ad fpc&andum , vcrsiis talc dcnfius 
conuerfi : nimirum cum eodem Signabili proprium radium, 
•adextremitatemtalis denfioris incidentcmvcrsiisillum , & 
refradum , ad illura pertingentcm, contincri in proprio pla- 
110 adiuperficiem didi denfioris pari modo pcrpcndiculari- 
ter eredo j conuincitur enim cx iifdem fundamcntis num. i . 
folido conftitutis. 

Certumeft III. iuxtaxix. lib. xi. Elementonim ,& 
mpraemiflis a nobis conftituta; duo plana in codem Signa- 
Uli Vifibilis communicahtia .& modo dido ad duos Oculos 

vcrsus 



FarslL Iracf, IL Cap. II Sect. K 155 

illud fimiliter 



Refractionurn.' 




versus 

conuerfos directa,fi in- 
relligantur fecundum 
progreiTum ab -Oculis 
versiis Vifibile vlterius 
extendi , neceffario in 
tali Signabili Vifibilis 
fe interfecare , &: com- 
munem Sectionem il- 
lorum efTePerpendicu- 
larem ad fuperficies 
vtriufque medij tam 
. ._ " 4 denfioris intra quod eft 
Obiedtum , quam rarioris fubfequentis , intra quod eft Ocu- 
ltisj ex quo etiidenter fequiturperpendicularem, qux aiTum- 
pta eft ab Opticis aSignabili Vifibilis ad fuperficies di&orum 
mediorum , coincidere cum communi Sectione diclorum 
planorum in tali Signabilicomiminicantium,&: ad duos Ocu- 
los, modo diclio conuerfos ad illud, dire&orum. 

Exhis praemiifis & ftabilitisclare, &: certb infertur i.quod 
euminfituandaApparentia Obiecti,iuxta dida prioribus Se- 
dionibushuius Capitis, PotentiaVifiuafecundiim extrauer- 
gentiam vtriufque imprefiionis m duobus Oculis in dire- 
ctum tendat i quarcumque tandem in progreifu ab Obiecto 
ad Oculos facra fit inflexio radiationum ; &ibi fiitat appa- 
renter Obie&um,vbi concurrerent extrauergentia? diclarum 
imprefiionum in vtroque Oculo , fi earum progreffusin dire- 
elum ad anteriora extenderetur : eam neceflarib conftituet 
in cafu noftroin coincidentia di£torum planorum j in quibus 
fictit extenduntur duae linese radiationum refracfcarum , ad 
duos Oculos fic dirfufarum a tali Signabili Vifibilis^ ita £ illx 
fumantur vt Axes Oculorum versus ipfiim conuergenriurris 
■qui iuxta extrauergentiam acceptarum imprefiionum intel- 
ligaiitur in direftum fine Eexione vlla protendi , in iifdem 

V 2. 



1 5 6 PhiloJophU Opttm 

confequeiiter extendentur , & ita heceflarib deuenient ad 
coincidentiam eorumdem planorum j hoc eft ipfae inuicem 
coincident , ad peipendicularem ductam a dido Signa- 
bili Vifibilis ad fuperf.cies vtriufque medij , &: ita adillam fi~ 
ftent apparenter Obiectum. _. 

Inrertur 1 1. quod cum , vt dixinius , Vifus in directmii 
tendat 3 fecundum extrauergentiam gemina: impreffionis, 
quae fimiliter in vtroque Oculo inteiligatur ; innoftro cafu 
nonfequitur inftexionem , qiue eft inprogrefTurcfrado, & 
ita non fle*6titur ad Vifibile ; fed ibi praecise determinat lo- 
cum apparentem Obiecro vifo, vbi extrauergentiaimprefTio- 
num direde produdafecat didam perpendicularem,- quare 
locus apparens tantb magis diftatavero,quantb magisOculi 
Videntis fiftuntur oblique adfuperriciemmedi) variac denfi> 
tatiSjintra quod continetur Viiibile. 

\ Siquidem tali maiori obliquitati correfpondent radij ma- 
gis refradi, vt deueniant ad Oculos,.cuius refradionis fle- 
xioni deberet conformari Vifio , vt apprehenderetur per il- 
lam Obiedum j vbi vere eft : quare cumperrendcntiamin 
tlirectum ab omni flexione diuertac, neceflarioquo illa ma- 
ior eftpro bbliquitate maiori.,- eb magis locus apparens dc~ 
terminatus in dida Perpendiculari ab extrauergentia im- 
prciTionis in Oculo,proditcta in directum ante ipfum,recedet 
alocovero. 

Confirmatur dodrina tradita paffim per experimenta que 
de facto iuxta determinationem a nobis ailignatam fucce- 
dunr , quoties Oculi modo ordinario applicantur, racta fola 
variatione in denfitate mediorum ; etenim femper Obie- 
ctum Videnti apparetVnum ; fed cum determinatione prse- 
dida extra locum verum. Quod autem exemplificauimus 
Obiedo exiftentemtramedium denfius, confequente rario- 
re, poteft iuxta leges rerradionum ,. 6c caufam aflignatam , 
applicari Obiecto exiftente intra rarius, confequente den- 
fiore. 

En 



Pars II.TraB. Il.Cap. II. SeB. VI. i 57 

En igitur vera eaufa deuiationis a diftantia, & ioco Gbie- 
£ri , oblique fpe&ati per media diuerfe denfitatis ,- cur eani 
deferminet ibi , vbi linea refra£tionis pertingens ad Ocu- 
luni , velut in regrettu ab iilo extenfa in dire&um fecat per- 
pendicuiarem , defignatam a Vifibili ad fuperflciem medij, 
intra quod ipfum exiitir. 

Et his fundamentis folide firmatis iniiftendo, varia Pro- 
blemata foluere poferis ex vera caufa determinante Appa- 
rentias ; &C quam vana fmt Arcana priorum , agnofcere ; non 
caufasprocaulisallatas deprehendere j 6c qax iinc fui causa 



in hocgenere afleruntur ftabilire. 



C A P l T I S ! I. Sectio VI. 

^Upmodb Caufa determinans locum OhieBo Vifo 
conftituat Apparentiam Ohiecti > vtfiper refie- 
xionem a Speculo plano s ad fttum oppofitunus 
fed ad eamdemdifiantiam ah ipfo. 

COnuerfis Oculis ad Speculum pianum , quomodo-in 
Vifione ordinaria conuertuntur ad Obiectnm , vt diffu- 
fasab Obiedo adillnd radiationes,per reftexionem abillo, 

recipiant : 

I. Conftat lineam deiignantem progreffum incidentise 
radiationis ab Obiedo , & defignantem progreiTum corref- 
pondentis reflexidnis a Specuio ad vnum Oculorum eodem 
plano .contineri. , non folum ex fimiii probatione 5 qua Se- 
clione 5 .conftituimus in eodeni plano iineam incidentiavS£ 
refraclidnis; fed etiam ex ea qua i .Parte probauimus arqua- 
litatem inter angulos incidentix & reflexionis , iuxta quas 
qua^Ubet determinatio correfpondentium fibi anguiorum 
\ V ? 



158 Philo/ophfaOpiicA- >' 

incidentiae & reflcxionis fecundum quatuot pofltionis diffe- 
rentias, in eiufdem plani latitudine contentas , ita difponi- 
tur - y vt fecundum alias , hinc-inde refpe£tu illarum confide- 
xatas,in neiitram declineiit. 

- II. Conftat , pofito Signabili Vifibilis extra directionem 
lineae iungentis Centraduorum Oculorum, dari duo plana 
fic continentia duas feries radiorum ilicidentia: &reflexio- 
nis j vna*inquamque ad proprium Oculum vergentein.fine 
vlla deflexionein dextram , Sc finiftram ; &illa ita effe fuper 
-Speculum perpendiculariter ere&a, vthocipfo qubd necef- 
fario communicantin eodem Signabili vifoa duobus Oculis, 
modo di&o conuerfis ad Speculum, a quo Signabili prodeunt 
di&a: duae feries radiationum incidentix & correfpondeBtis 
reflexionis i quarum quadibet ad proprium Oculum in pro- 
prio plano difponitur , neceffario etiam fe inuicem interfe- . 
care , & iuxta 1 x . lib. x 1 . interfectionem illorum elfe in li- 
nea a tali Signabili Vifibilis fupra planum extenfum Speculi 
perpendiculariter cadente , quam lineam Cathetum vo- 
cant. 

III. Conftat fic dire&e conuersa vtraque Pupilla, ad ex- 
cipiendum proprium radium reflexum a Speculo plano , de~ 
latiuum Rcprasfentatiui talis determinati, Siortabilis in Vifi- 
bili';cumdem.radium,impreifione fa&a in Rctina, fecun- 
dum extrauergentiamfumptum, fieri invtroq; Ocuio Axem 
dire&iuum Apparentias 5 & vnumquemque illorum termi- 
nare propriam Apparentiam in coincidentia cum alio. 

Ex his infertur necdTario Apparentiam.ihVifionc perre- 
flexionem a Speculo plano , ad quodmodoconfucto vtraqs 
Pupilla conuertitur , fifit Vifibilis , extra lineam itmgentem 
Centra Oculoram conftituti , ex vi caufic communitcr de- 
terminantis diftantiam ^pparen tix in Vifione , iuxtafupra 
probata , conftitui in linea interfeaionis duorum pianorum, 
qnibus cofitinentur feparatim radiationes, incidentes a diclo 
Signabili Vifibilis , vnacpxque illariun .eum fibi eorrefpon- 

dente 



% 



§j Dujplaiia ±.Riflaicnum 
\Tract,-z./ \ \ It'c?.±. 



& 



\ / 




Par-sIlTraBJlCap.llSea.Fl i 59 

deiitereJlexaadpropriuniOcuium deducla;&: talemiineani 
effeeam, qua? perpendiculariter cadens in-planum dictiSpe- 
culi Gatherus paiTim vocatunfiquiderrf in taii ibia linea deter- 
minare coincidunt iinese reflexionis advtrumque Oculum,fi 
fecundum' extrauergentiam fumpta* , vt Axes direcliui Ap- 
parentise vtriufque extendantur in diredum m iifdena 
planis, 

Infcrtur prxterea , 

ruxta paillm nota apud 

Geometras , & aliquo- 

modo a Pkyfico perce- 

ptibilia , ex foia infpe- 

etione Figurae , quod fi 

iinea refiexionis ad v- 

num Ocuium , fiimpta 

vt Axis Ocuii , modo 

fupra di&o intelligatur 

vitra Specuium cxtcadi 

vfque ad cofjicidentia 

cum iinea reflexionis 

ad aiium Oculum , eo- 

.( . .dernmodo fumpta, Sc 

. -■ : - fimiliter extenfa > ne- 

- ceflario talis linea, vltra 

planum fpeculare produ&a , cum iiio conftituet Angulum 

arquaiem ei , quemcumeodem conftituit Lineareflexionis 

a pun&o incidentiaz: adOculumproducras cum dicti Anguli 

fintfibiad verticem , & eonfequenter a:qualem Angulo', 

quem cum eodem Specuio conftituit Linea incidentise; cum 

Angulus incidentias ftt aequalis. Angulo reflexionis : Anguli 

vero, quos conftiruit cum eodem Speculo hinc-inde Linea 

coincidentise duorumplanorum,"quae ad iliud eft perpendi- 

cularis vt diximns , fint ictki : neceiTario duo Anguli Trran- 

guli 3 quod inteiiigitur defignatum citra Speculum a Linea 

'•: E er. 



i6o phikfbphis QpticA . - 

perpendiculari ab Obiefto nd Specuktm & Lineaincidentix 

ab eodem Qbie&o ad ipfnm , &c tertia a pimclio incidcntiae 

perplanum Speculare ad taleni perpendicularemdu&a,funt 

a;qiiales duobus Angulis Trianguli, quod intelligatur defig- 

natum v-Itra Specuium a Linea reflexionis vltra ipfum pro- 

dti&a ad perpendieiilarem diclam , pariter vltraSpecuIum 

extenfam, &a 'di&a perpendicnlari a Speculo ad interfe&io- 

nem eum illa procenfam , & tertia a pun&o iungente lineam 

incidentigf , & reflexionis du&a ad eamdem perpe.ndicula- 

,rem j& in.-vtroque Triangulo talis tertia Linea eft Latus 

■comune vtrique , quodiungit duos Angulossequales vtrumqj 

vtriqiin Vtroque Triangulo.Ergo toturn Triangulum fupra 

Speculum defignatum 3 eft arquale toti Triangulo defignato 

■infra illud j & xeliqua Laterain illisoppofitaasqualibus An- 

gulis ftmt .arqualia ; acproindequod ex perpendiculari dcii- 

gnante . coincidentiam duorum planorum abfcinditur infra 

Speculnm a Linea reflexionis vlterius extenfa,vt Axe Ocu- 

lidirigente Apparentiam , eft aequale ei ., quod a Signabili 

' Vifibilis ad Speculum vfque de eadem perpendiculari cx- 

tenditur. : primum autem menfurat diftanciam loci Vifi vltra 

Speculumj fecimdum vcro diftantiam loci veri Vifibilis ab 

eodexn:,Caufa.igitur ieuiationis Apparcntije in viiione per 

reflexionem a Speculo plano , quando Vifibile eft extra Li- 

neam itmgentem Centraduorum Oculorum; itaillamdc* 

.terminat 5 vt feruet eamdem diftantiam illius vltra tale 

Speculnm , qnx eft Vifibilis, citra illud conftituti,ab eodems 

• ■'«jao.d erat oftendendum. ■ ■ ; 



Cajitis 



ParsllTraa.il Cap.II Sect.FIL 16 1 



Cap itis II. Sectio VII. 

§hta ratione caufa determinans locum Ohieffo Vi- 
fo s in Vifione per reflexionem a Speculis Sph&- 
ricis 3 conftitnat iliud apparenter intra Conuexa^ 
& extra Caua 9 

QVia non defunt apud Opticos communiter deiignatio- 
nes , fed veracaufise, qiiibus oftendatur iuxta tales de- 
fignationes , ex connaturali modo operandi Potentia* Vifiuas 
debere fieri determinationes Apparentiarum j &c ex quibus 
Philofophus Opticus diiudicarepoillt, an& quomodo defi- 
gnationes ex aliquibus experimentis &: coniecturis propofi- 
tse, & pailim recepta?, iint vniuerfaliter verae : ideb ea forma 
diicursus procedam, quseiuxta veram Caufam determinan- 
tem locum Obie&o vifo, iam conftitutam, ita oftendat pro- 
poiitas determinationes fitus & diftantiae Apparentiarum in 
Vifioneperreflexionema Speculis Sphxrice conuexis & ca- 
uis ,• vt Geometriamediocriter inftructus ftatim deiignatio- 
nes aptare poifit, Phyficus ex di&is in praecedentibus Se&io- 
nibus praeparatus minus confundatur. 

Cum igitur in Sphsericis Speculis omiffo cafu , in quo Si- 
gnabiie , videndum eft conftitutum in fitu , ad quem pertin- 
git planum tranfiens perCentrumSpeculi,&:lineam iungen- 
tem Centra duorum Oculorum,plana reflexionum , quibus, 
vt explicatum eftin antecedentibns, continentur radijinci- 
dentix, & reflexionis ad duos Oculos, fecentfecundum An- 
gulos hinc-inde xquales fuperiiciem Speculi Spazrici; ac pro- 
inde Se&iones illorum cum tali fuperficie fint femper Cir- 
eumferentiae maximorum Circulorum illius Sphxrx , cuius 



i£l *PbilofophUOpticA 

portio eft propofitum Speculum Sphaericum; atque ita Circu- 
lorum tranfeuntium per Centrum talis Sphserae : necefTari6 
£equitur,vthuiufmodi duo plana reflexionurn > cbntinentia 
vnumquodque,radium incidentem,&reflexumvni duorum 
Oculorum proprios , tranfeundo per idem Centrum , fe 
interfecent, quam communemipfbrum Se&ionem poffumus 
hic pariter Cathetum dicere. 

DumergoObie&um, di&o modo propofitum, per refle- 
xionem a Speculo Sphaerico apparet vnum: ac proinde vide- 
tur in coincidentia Apparentiarum per vtrumque Ocului» : 
linese reflexionum pertingentes ad funduni vtriufque Oculi , 
ficapplicati, fumptx fecundum extrauergentiam , &c m an- 
teriora produ&ae , vt Axes dire&iui Apparentiaruni p^r 
vtrumque Ocuium , fe interfecabunt neceffarib in tali Ca~ 
theto; & confequenter ad taiem interfedionem iliius cfcter- 
minabunt Iocum Apparentiae Obiedi vifi. Quare ficut Spe- 
culo exiftente conuexo neceffarib intra illud fit talisinterfe- 
cho; ita intraillud pro diftantiaa fuperficie illius , determi- 
naturiocus Apparentiae : at Speculo exiftente Cauo& Cen- 
tro iilius inter cauitatem & Oculum , talis interfe&io fiet 
inter Oculum & cauitatem illius,ex qua Obiedum inter Spe- 
culum & Oculum , velut in aerem profiliens appareat ; fic 
exigentecaufa, quam affignauimus completx determinatio- 
nis ioci Apparentiarum , cui correfpondent in experimentis 
erfe&us; etiamfi, ignorata veraCaufa, videaturin peculiari- 
bus circumftantiis prodigiofus. 



Capitis 



Pars II TrdB. II Cap, II Sect VIII 1 6 } 



Cafitis II. Sectio VII L 

Colligittir Vnimrfale & per fe determinatiuunu, 
hci j4pparentu per Vifionem ; & oflenikur 
falso tn refracia , g^ reflexa Speculari tdtribui 
Sectioni Perpendicularis ab Obiecioadfuperfi^ 
ciem refringentem * aut refletlentem > fa&& a 
radio refraBo 9 aut refiexo prodnclu ad i/*» 
lawu* 

ASfero I. locum Apparentem Obiecti per Viiionem 
vniuerfaliter & per fe determinan per coincidentiam 
duarum Apparentiarum illius, quae connaturaiiter fequuntur 
ki duobus Oculis , ordinario modo applicatis : Apparentia- 
rum ver6 determinationem in tali fitu , & diitantia a Viden- 
te nunquam aberrareacoincidentiafimilium impreifionum, 
quas eiufdem Vifibilis fibi correfpondeantinduobus Oculiss 
vel correfponderent,niii preter naturam variarenair refpectu 
iliorum difpofitiones 5 quas in ordinario modo applicationis 
flmiiiter obtinent : fi tales impreiliones fimiies feeundum 
extrauergentiam, inteiiigantur in anteriora extendi. 

Tota AfTertio conftat tum ex doclrina vniuerfaliter tra- 
dita Sect.3 .tum cx ; dictis Se&ionibus confequentibus de cau- 
fa varie^ terminationis loci vifi in refractionibus ex varia deri* 
iitate mediorum, 6c reflexionibus a Specuiisplams,conuexis 
Sphairicis & Cauis ; oftendimus enim , etiam in quibus Ob- 
ieclum apparenter deuiat magis ac magis a vero fira Sc dk 
ftantia nunquam deuiare atali coincidentia. 
AiTero II. inVifionerefia&a U reflexalocum apparen* 

X' 1' " 



i$4 Philofoj?hk Optiu 

tem Obiecti aberrare nonnunqtiam ab interfe&ione lineas 
reftactionis , & reflexionis , produ&arum in dire&um , cum 
Perpendiculari ab Obiecto ad fuperficiem medij , in quo 
continetur ; vel ad Speculum : acprqiiide in illa aflignarire- 
gulam fallacem determinationis Potentise Vifiuas ad confti- 
tuendum in loco apparenterObie&um, in di&is Vifionibus; 
& non caufapro caufajlicetcum illa farpius etiam vera caufa 



mngatur. 



■ Affertio probatur ; tumquia ex didtis Se£t. 5. 6. &c 7. talis 
Perpendicularis ab Obiedo adfuperfidem medij, vkraquod 
fit refractio progreffus radiorum ad fuperficiem Speculi , 
a quo fit refiexio , non determinatur nifi ex coincidentia 
dubrum planomm , in quibus continentur linear incidentiae 
& refractionis , vel incidentise & reflexionis ad duos Oculos: 
ac proinde ii duo Oculi in applicatione ad videndum Obie- 
ctum non difponantur modo ordinario versus media , per 
quz illud contuentur, vel Specula jiuxta quem modum ra- 
diationes incidenres dictis corporibus, & diredhe ad vnum- 
quemque Oculum in proprio plano difponuntur; fed prar- 
ter confuetum , ita difponuntur ; vt , refpe&u vtriufque 
Oculi , radij incidentise & refra&ionis , vel incidentiae Sc 
reflexionis in vnico plano contineantur ; quod euenit quo- 
ties Vifibile , & partes mediorum refraclionis , vei Speculi 
refle&entis difponaritur in plano eodem cum linea iungen- 
te Centra duorum Oculorum : ftatim rollitur fundamen- 
tum defignandi talem Perpendicularem , & terminandi ad 
ipfam coincidentiam duaxum impreffionum , qua: eiufdem 
Vififeilis in duobus Oculis , inuicem correfpondentes,fecun- 
diim extrauergentiam intelligantur extendi. 

Tuni quia , fi dicfa perpendicularis fine fundamento de- 
€gnetur;iam demonftratum eft apud pofteriores Optieos, 
coincidentiam Axium ad duos Oculos pertinentium , & in 
eodem plano cxiftentium , quar aliquomodo admittatur, 
fieri citra iilam. Dixi ( qua* aliquomodo admittatur) quia 

fi 



Pars iLTraB. II Cap. HSeSt. VIIL 1 6$ 

ii Oculi &d Corpus , a quo fic refractio , vel reftexio in ea- 
dem dire&ione , ita accedant; vt magna aliqua intercape- 
do fit inter partes dirigentes radios refractos , vel reflexos 
ad vtrumqne Oculum ; in iifque admittendis iili confe- 
quenter miniis conformentur inuicem ; fequetur non tam 
coincidentia impreilionum eiufdem Signabiiis in Obie&o, 
qus fecundum extrauergentiam fuam inteliigantur extea- 
di ; quam coincidentia iinpreilionum a reproefentatiuis &i~ 
uerforum condiftinguibilium in eodem Obiecto , ex qua 
non folum Apparentia illius minus prjecifa , fed turbida , 
&: confufa exhibebitur : vel etiam correfpondenres duo- 
bus Oculis Apparenti^ fpatio difiungentur , vt Obiechim 
geminatum videatur. Neque tamen in tali cafii deerit ve- 
ra , & vniuerfalis caufa a nobis conftituta per fe determiV 
naciua loci Apparentix cuiufcumque ; quia- taiium Appa- 
rentiarum vnaquseque ibi fiftetur fuo. Ocuio , vbi fibi coin- 
cideret alia , quae-pariter dirigeretur ab extrauergentia fi- 
milis impreflionis , in altero Oculo proportionate corre£ 
pondentis > vt de fa&o dirigimr , 8c coincidit^ quoties con- 
naturali modo appiicantur duo Ocuii 5 diredis ad eumdem 
terminum conuergentibus Pupiliis : monuimus enim fiipra 
non femel ; determinatum modum apprehendendi Po- 
tentix Viiiua: ex iis , quas per fe reperiuntur in difpofitione 
natuxali Videntis , & Obie&i refpe&u illius , feruari , muta- 
tis , licet per accidens , dc ptseter difpofitionem connatura- 
lem 5 circumftantiis. 



i 66 Philofiphia Optics 



C A P F T j s III. 

D$ Caufa determinante apparenterru 
%Magnitudine?r&. 

Clrtum eft , Magnitudinem Obie&oram aliquomodo 
comparatiue dici vt non abfolute folam exteniionem 
importet j fed extenfionem cuiufque eum aliquali colla- 
tione cum aliis : & videtur communiter in iui appreheniio- 
m inuoluere aliquam proportionem cum expanftone , qua; 
de Hemifpha^rio Oculo patet ; &: cum ha?c pro maiori ab 
Oculo diftantia 5 velut ab aliquo Centro conftituto 3 non 
folum maior fit, fed maior per Vifum a^pareat , quam 
iila qua? in maiori vicinkate terminatioriem habet ; appre- 
heniio Magnitudinis Obiecli inuolnet etiam aliquomodo 
apprehenfionem diftantia? .• ied cum de caufa determinante 
diftantiam apparentem di&um iit Capite pra^cedenti, hic 
agemus de caufa determinante apparentem exteniionem 
Obie&oram. , fecundum quam , pro aeqtiali diftantia, vnum 
apprehenditur ?t Magnum, aliud vtParuum. 



Capitis 



Pars II TraS. 11 Cap. III SeS. I 1 6 7 



Capitis II L Segtio I. 

^mmodo admiiiendi fnt Anguli Vifory 9 ($ 
Verthes Conorum , feu Pjramidum Vifka^ 
lium s qmhm apud Opticos dicitur determinari 
apparens Adagnitudo VifMUum > 0* vndcj 
proueniat ipforum determinatio. 

ASfero I. non poffe^tSignari pro caufa per fe deter— 
minante apparentem Magnitudinem. Vifibilium ma- 
gnitudinem Anguli fiue plani, fiue folidia radiationibusm- 
traOculum conftituti. 

Probatur Affertio I. quia de fa&o Obiecla cum determi- 
natione Magnitudinis videri poffunt , radiis vifiialibus iflo- 
rumnullomedo intra Ocul.um concurrentibus .* £i enim per 
anguftumfbramen.apertumin Opaco, &conuenienter ad- 
motum Pupillae , fpeccetur Obie&um, quod fua extenfione 
notabili occupet partem notabilem jfpatij ex Hemifpharrio ■ 
patenti ante Oculum , videtur fub extenfione determinata 
cum difpofitione fuarupartiu in illa; cum tamenradij omnes 
deferentes Repraefentatiuaa dextris &finiftris partibus iiiius, 
eraiedi per fcramen decufTentur ; & iidem in vlteriori pro- 
greffu intra Oculum non mutent fitu-m ; fcd deferentes Re- 
prasfentatiua partium , quac funt ad dextram inObiecto, de- 
ueniant infundo Oculiad partesRetinacfinift-rasjdeferentes 
Reprxfentatiua partium adfiniftram in Obiecto deueniant 
ad dextras Retinae : atque ita proportionaliter de radiis de- 
ferentibus Repraefentatiua luperiorum in Obie&o dd infe- 
riores Pupiliae , Sc pariter Retinx ; de deferentibus Repras- 
fentatiua mferiorum adfuperiores vtriufque > vtex profeffo 

probatum 



168 Thilofoj)hi& Optics 

probatum eft Tracf . i . Cap. 2. Se&. 6. AfTert. 3 . ac proinde 
nuilum Anguium intraOculum conftituant. 

Probatur 1 1. quia vel talis Angulus a di&is radiis , defe- 
rentibus Repraefentatiua condiftinguibilium in extenfione 
Obie&ifit in Organo Viforio cuius paflio ileterminat Poten- 
tiam Vifiuam in apprehenfidne , vel extra illud ? prirrrum 
confunderet Repraefentatiua partium condiftinguibilium in 
Obiecto, vt de faito reprasfentatur ; ex quo iuxta conftituta 
Ttact.i. Oap.i. SeCr.i. necefTario fequeretur Vifio confufa 
contra id quod clare experimur : feeundurn nullo modo fer- 
uire poteft ad determinandam Apprehenfionem tantae ex- 
tenfionis ex Obiefto , cum Potentia Vifiua operetur deter- 
minate" iuxta difpofitionem receptionis Repraefentatiuorum 
intaiiOrganoViibrio. 

-■ Affero 1 1. pofita , iuxta talem extranergentiam Imaginis 
impreffe in Retina 5 determinatione apprehenfionis fitus par- 
rium Obie£ri j neceffario quo magis extrema; partes Imagp 
nis impreffx fitu diifident inuicem , &: radiationes illarum 
eonfignatiuae per refra&ionem intra Retinam magis defle- 
ftunt ad Perpendiculares,hinc-inde a Centro iilius per pun- 
&a incidentiae extenfas , e6 casteris paribus ixtenfionem 
Obie&i viderimaiorem;6cecontra. 

AfTertio ex conftitutis in antecedentibus euidenter con- 
cluditur : nam cum oftenfum fit , talis impreflionis difpoft- 
tionem versiis anteriofa Oculi , dirigere Potentiam Vifiuam 
in conftituendo apparenter Obiecto j necefTario infertur , 
quod. quo magis partes impreffionis inuicem fitu diilident,&; 
in pofitiones oppofttas derledunt 5 fi iuxta earum extrauer- 
gentiamextendantur lineae in anteriora Oculi, tanto maius 
illae c^eteris paribus fpatium comprehendent 5 atque itaPo- 
tentia'j quxJecundum illarum dire&ionem, cx ptam in Re- 
tina, extra tendit apprehenfiue , in tanto maiori fpatio^. 
caeteris paribus extendet apparentiam Obie&i 3 & e con» 
tra. ■ , 

Hoc 



• Pars II Trmt Il.Cap. III. Sect: l 1 6 9 

Koe bene nora ; quia eft folidumfundamehtum,quopro- 
• xinie niritur difpoiitio Appatentiarum fecundum M agnitu- 
dinem,&: Paruitatem in omni Viiione non foium directa, iecl 
' retracta, eC reflexa. 

Aifero III. dicipoiTe cumftndamentoinrc:fecundum. 
maioritatem Anguli, quemconftituunt.linex, ab extremis 
Imaginis, iuxta directionem extrauergentia? illorum,inan- 
terioraprodu£tae,expanfionem Qbie&i csteris paribus appa-. 
re-re maiorem • ;.&:. econtra. .. 

' Probatur Affertio ; quia cum, iuxta extrauergentiam Ima- 
ginis impreffse in Retina, Potentia Viil.ua apprehenfiue fera- 
.tur in Obiedum, & illud attingat ad anteriora Oculi confti- 
tutum ; eft fundamentum eoncipiendi productionem in an- 
teriora exteniionis extremitatum talis Imaginis : certum eft 
autem,produ&as a talibus extremitatibus in anteriora lineas 
coincidere , vt.qux incipientes abvna pofitione fingulae di- 
x riguntur in oppofitam» &c ex coincidentia conftituere-Angu- 
los adverticem inuicem aequales j atque pro maioritate ta- 
lium, Angulorum, cajteris/.paribus, , Bafim externo oppofi-; 
tam, quam"apparenteroccupat extenfio Obiecri , effe maio- 
rem. 'Quod verum effe conftat 5 non foliira fi a cerris extre- 
mitatibus inuicem, in.Imagine impreffa vel totalivelpartia- 
li ,maxitrie o.ppofitis extendentes lineas, alfumamus Angu- 
los lineares, iiue fuperfkiales ad concipiendam intercapedi- 
nem extremitatum oppofitaram , illis- correfpondentium in 
apparenti Obiedo : f&d etiamfi iuxta conforniationem totius. 
ambitus Imaginis irapref&totius.Obiecti, feucertarpartis il- 
lius, auumamus Angulos folidos, qui per Vertices Conifeu 
Pyramidis indicantur;licet.fint femper Figura? proportiona- 
tx Bafi, quam concipimus velin extenfione Imaginis imprei- 
£e, vel in extenfione, qtiam exiiibet, propofita per Apparen- 
tiam facies Obie&L 

Affero I Vv pariter dici poffe; Obie&a a quorum extre- 
mjs dijJufitadij ad Qculumieinterfecant, fub maiori An^u- 



ijo Philofophm Optica . 

Io i vndecumque id accidat > ea apparerc maiora. Ratioeft 
qiiiapoft interfecrionem fub maiore Angulo didi radij ne- 
ce&io deueniunt intra Ocuium ad partes Retina: , magis 
oppofitas,ac proinde maioris Imaginis intra fe comprehenfi- 
ui. SediftadiftinctiusconftabuntexTracl:. 3. vbi de deter- 
minatione radiorum. 



C.AP ITIS III. ■' SECTIO II. 

*An ES* quomodo circa Magnitudinem Ohiecto- 
mmyifmfMdtm\^qmcaufr 
faBaciamnu. 

ASfero I. in Vifione dire&a per fe naturaliter exerci- 
ta , deceptionem in repraefentanda extenfione Obie- 
doriim non neceiTario fequi ad quamcumque refra&ionem, 
quam patiantur radij , deferentes Imaginem imprelTam ipfo- 
rumintra Oculum ; nihilominus eam , faltem vt plurimum, 
ex refradioneprxfuppoiitaeuenire: fed talem deceptionem 
non obftare dire&ioni Videntis adfuum Obieckum,&muta- 
tionem deferentium radiationes in Retinam poile illi pro- 
delfe ad alia 1 irnrno miram confequi harmomam in propor- 
tione Vniuerfiadfingulas fpecies Videntium ; fi iuxta propor- 
tionem Magnitudinis Molis & Figurae Cryftallini in illis , fe- 
qimtur proportio Magnitudinis Apparentias reipedu illo- 
mm, 

I. Pars Afiertionis-videtur probata fiifficieriter Cap. 1. 
Secl.4. vhi oftendimus, refra&ionem intra Oculum defle- 
crentem radios deiatiuos Reprarfentatiuorum a primo pro- 
greffu , non obftare de fe , quin radius , fecundurn vltimam 
flexionem fiii in Retina fumptus:per extrauergentiam non 
conetpondere poflit alicui radiationi , qux a tali , &: tali Si- 

gnabili 



Pars n. TraB. II. Cap. III SeB.II. 1 7 ! 

gnabili m Obiecto deueniret, progreffu dire&o ncnirape- 
Sim 5 ad eamdem impreffionem faciendam in Retifaa : vr 

iuxta illius impreifionem Yillis apprehenihie iixtale Siimabi- 
ie tendens , attingat illud, reprsfenrando ibi efife, vbi vere- 
exiftit -,$c cpnfequenter etiam ad extrema totius, fiib exren-. 
fione tanta i.nterppfita,quantam de faeTo obtinet. 

1 1. Pars probatur : tum quia ex conftitutis i, Parte huius 
philoibphiae Cap.i 5. Sect. 3. de mutatione Figurar Humoris 
Cryftaliini intra Ocuiuni,pro varietate asatum Videntis , 
ied pra^ertim eodem tempore pro varietate notabili illu- 
frrarionis ab Obiedis ,• certum eft-, ex vi Figurz il!ius s qux 
sam fecundiim faciem exceptiuam radiatipnum ab Humore 
Aqueo, quam fecundum tranfmiiTiuam iliarum ad Vitreum, 
ntinc maioris , nunc minoris Gioboii portio eft , Imaffinem 
imprimimodo maiorem, modo minorem, iuxta quam Ob- 
iectruni modomai.us, modo minus appareat, vt ibiexempllfi- 
canimus in Soie , & Luna.prope Horizontem.tantb maiori- 
bus.: in accedendp ad. Meridianum tanto rninoribus,eadem 
die, mdcmWidmti exhibitis : acprpindeexiftenteObieclo 
fub eerta determinatione extenlionis neceife eft ab illa &- 
pius aberrari.. . 

Eft experimentum variatas Apparentise exteniionis Obie- 
c%i . per exceffum & defeclrum pro arbitratu capiendum in 
promptu j ii vni Oculorum varias conuexitads Conipicilia 
admoueas , quaha pro varia magis &: magis Seneicentium 
exigentia aptari Toient ; dum akero Oculo fimui & femei 
idem Obiectum libere proipetbas : tum" finiiUrervariae caui- 
tatis,-quaHaiunioribus,viciniora diftin&e ,remotiora conni- 
se videntibus, adreniotiora pariter diftincte internofcenda 
prxparantur s vel etiam in Telefcopiis apud Ocuium com- 
muniter conftituuntur : per talem enim appoiitionem con- 
uexorum-aucta Imagine. apparebit tibi Obiecruminmaiori 
fie maiori extenfione, vltxa eam,quam repra?fentabit Oculus 
cle fe eadem tempore 5 ita vt exceffum licear tibi aliquomo* 

y i 



iyt 



]?hilof)fhuOpiim 

do menfiirare > per appdiitioriem ; vero' Gauorum , immiiiu- 
tum iri minore &: minore extenfione , infra eam , quae tibi 
apparebit Oculo iibero ; vt finiiliter valeas menfurare de- 
fectum. 

III. Pars probatur, quia cum Oculorum Videntis difpo- 
ikio proportionaliter augeat vel imminuat omnia Obieota 
iiffiul pK)pofita,& confequenter extenfionem fibi de Hemif-. 
phasrio patentem , intra qnam ilia difponuntur ; non poteft 
Videns tendendo ad talcm terminationem vnius Obie&i 
totalis interalia, velpartialis in eodem totali aberrare : quia 
mnulcumObiedtis* vel totalibus , vel partialibus , ad quae 
■tendit, appareiiter auget, velimminuitviam, qua tenditur, 
& fpatium pet quod tenditur : ac proinde ftcut motu & fpa- 
tio coiTefpondentibus verse extenfioni Obie&i vifi Ocnlo 
libero-*, proportionate iliis difpofito , illud , fiue totale , fiue 
partiale , inter alia fimul vifacerto inueniretur , ita motu &: 
ipatio auctis vel ■ imminutis correfpondenter augmento, vel 
imminutioni tum Obie&i, ad quod tendendum , tumalio- 
'rum fimul vifbrum, interqua; adillud determinate tenden- 
dimi eft 5 in inuentione iilius 3 & congrua comparatione cum 
aliis , non poteit Videns aberrare in detrimentum fui. 

I V. Pars probatur ; qtiia iuxta dicta loco citato' i . Partis, 
minorfitlaiiio a validiorillluftrarite in Oculq Yidentis;dum 
imminuta Imagine imprefTa in Retina , ex comprefftone 
Humoris Cryftallini, immintitum fimul'&: femel foramen 
Viiex, minus radiorum ab illo in anteriora Oculi admittit : 
inObiectis vero minus ilinftrantibus magis diftinfte par tes 
difeerauntur ,dunx audtalmagine imprefiain Retina ex re- 
laxationeCryftaUinidetUmefcentis , audum fimul&femel 
fbramen Vuex plus radiortim ad fingulorum Signabrlium 
coniignationeminRetinaadiuittir.. Certum eft enim a" Po- 
centia Vifiua -niinores partes: in #biedo difeerni , dum illis 
aliquid notabile correfpondetin maioriexpanfione Imaginis 
■impreflar,- iion autem'dum iu imagiae imprella rriinori de~ ■' 

finit 



TarslL Tract. II Cap f III Secf. I 173 

finit effe Hotabile , quod illis aliquoinodo correfponder \ 
iuxta iniinuata i. Parte CapiceiS. Sectione i.& inferius 
dicenda : deniqne fingulorum internofcibilium in Obiecto 
correfpondentia Signabilia in Imagine impreiTa fortius con- 
ilgnari , qub ad hngula coniignanda plus radiorum con- 
currit. 

Vltima probatur ; quia dum cuilibec Videnty uxta fui Par- 
uitatem , aut Magnitudinem intra certos terminos corref- 
pondet minor aut maior Moles & Figura Cornea: &: Crr- 
ftailinij ita correfpondet minor vcl maior exteniio Imaoi- 

fC' - T ' ^ 3 

num impreflarum ; ii conieauenter Paruitas aut Maoiiitudo 
apparens tum fmgulorum Obiectorum, cum piurium iimul 
propofitorumcorreiponderetj immo eius,quod illis pacetde 
Hemifphatrio , Mundus aipectabilis , & partes illius cuihbet 
Videntium , In eadem aliquomodo proportione ad fe ipfum, 
correiponderent i vtiingulis, ex fc ipiis aiiorum Magaicudi- 
nem , aut Paruitatem metientibus , tam magnus viderecur 
Mundus ciiilibet Auiculas, vel Formicx, reipecm iux exigui- 
tatis.j quammag-niis Boui , Equo , 6c Elephanto refpechi fuar 
fflolis.' 

Diees hinc fequi, Animaiia maiora Homine^ium illis ex- 
teniio Qbiecfei amplior videbitur pro caii diftancia, multb fa- 
cilius-Obiecla, Infuis parcibus etiam minoribus diiHncca, In~ 
ternofcicura j ficutHomo in conuenienti vicinitate diftin- 
cfciusilla internofcit , quia maiorem illorum Imaginem exci- 
pit ; at dum magis 3c niagis illa remouentur , minores partes 
.41011 diftingtiit , ex minori Imagine pro maiori diftantia in 
Retinaconfignari. 

Veriini adnerte in Animalibus dicns illam maiorem ex- 

teniionem Imaginis impreffe, & maiorem coniequenrercx- 

tenlionem ObieCti in Apparenria , haberein conformatione 

Oculi ipforum , & partium eius, adiuncfcas caufas confufio- 

^nis, quaeillius fecundum minores partes diftinchonem, licci 



v 



i74 PMkfipbk Optm 

ipfis minusneceffariam, impediant : in maiore quippe Oculo 
illomm eft mafus foramen Vueae quod excedit dilatationem 
vitiatamin Homine j &: quia eft fupra comprefliorem Figu- 
ram Cryftallinij inde piures radij a quolibet Signabili in 
Obieclo fubintrantes non pofTunt ad fufficientem coinciden- 
tiam ,"extra alios aiiis Signabilibus correipondentesjdeduci, 
quod tamen requiritur ad ordinatam difpoiitionem Imaginis 
impreffa? 5 ex qua fequi poilk Vifio diftin&a iuxta diclra Tra. i . 
Cap.2. Se&.6. in probatione vltima? partis i . AfTertionis.Ad- 
de Oculi ipforum Figuram non rotundam , fed e regione 
FupiUse compreifam , quas minuit diftantiam requifitam in 
Cryftallirto fimmtercomprefIiore,aRetina ad impreifionem 
diftin&amviciniorum Obie&orum** 

if contra in Homine conformatio totius Ocuii rotunda 3 
difpoikio ftngularum. partium, & correfpondentia cum zliisy 
eftmire proportionata deducendis ad Retinam cum diftin- 
clione Repraefentatiuis condiftinguendorum in Obiefto ; & 
quidem pro varia diftantia , ■& exigentia Obie&oruffi per 
Ciliares Procefftis tam opportune attemperata, vt conftat ex 
difputatis toto Cap. i . Trad. i . 

Adde ingenium Homihis fibi adiumenta per artem pras- 
parantis ad Vifionem minutiflimorum diftin&am j tam vi- 
ciniorum, quam remotiorimi , de quibus dicemus Txa&. 3. 
exgrefeffo. 



Cajxtis 



Pars II TrM 11 Cap* III Se&. 111 1 7 5. 



Capitis- III. SectioIIL 

<jbtpmodo augmentum vel decrementum Exten- 
fionis apparentu Obie&o correfpohiedt An~ 
guloViforio Se&ionc x. admijjb-\t$ i&e 01- 
ieSto s pro maiorivel minori iiBantia refpeBu 
Viientk conftituto. 

ASfero I. non poffe talem Angulum vilbriiim notabi- 
liter augeri , vel minui \ quin extenfio Obiecii viii pro 
fitu , quo videmr , appareat maior vel minor : ita vt vniuer- 
faliter verumfit j quae proeadem diftantiaTpe&antur fub 
Angulo pliyfice maiori, ea apparere maioraj-minora mwm 
quae videntur fub minori. 

, Probatur euidentet- Alfertio exlupra coiiftituds. ; quia ma- 
gnitudo apparens neeeffario cpntinetur intra iineas , &ex- 
plettotum fpatium interie6hiin inter illas, qax ab extremis 
Imaginis impreflx in Retiria,£ecundum extrauergentiam il- 
larum, versus contrarias pofitiones extenduntur, & in pro- 
grenu necelTario fe interfecantesconftituunt .prxdi&umAn- 
gulum ; fiquidem didae lineae non funt nifi aliqua: defigna- 
tiones adfaciliiis concipiendumtendentiamapprehenfiuam 
¥isus ad extremaextenfionis£>biec\i 5 dcterminatamatali 
extrauergentia extremorum Imaginis impreffx. 

Addidi communi modo loquendi particuias notabiliter, 
& phyfice ; quia taiem paffionem , M palfionis conditionem 
pertantum Anguium viforium requirit Potentia Vifiua in 
Organo ad determinationein fui : experimur enira ex.gr. 
nos diligentuTima infpe&ioneincarie cafei nihiJ aduertere 
Oculo .libero prxter tenuiffimum puluerem ; admotoverfc 

Vitro 



ij6 ^hilofophiAOpk^ 

Vitro ..notabiliter globoib etiam latitudinis minoris qiiani 
Comese, dum dilatatitur ex refradioiie in ilio radi; , impri- 
mentes Reprafentatiua in Retina* Ckulum per illud fpe£ra- 
re Animalia explicatis cruribus fe naouentia ; quod aperte 
cpnuincit , reprxfentatiua quidem tenuiflimorum cruruni 
ante deueniife ad Retinam pro tali diftantia expofitamad' 
iilajfedexminoriimpreirionenon fuiffe fufficiehtia ad de- 
terminandam Potentiam ad expreilionem illorum. 

Efto igitur crefceret Angulus viforius vel .mihueretur abfo- 
lutejfed non notabili incremehto vel decremento, exrenfio 
Qbiecli non crefceret in Apparentiajvtrumque autem euenit 
iilo notabiliter audo 3 & imminuto. 

Afero 1 1. crefcente diftantia Obiedi a Vidente, Angu- 
ium vifonum illi correfpondentem imminui ; &confequen- 
terApparenmmiliius >fed 'crefcente diftantia per partes 
.«quales 5 didum Angulum imminui folum per partes pro- 
pomonales ; fecundum quam imminutionem licetnon pof- 
iic iimpliciter deiicere in ratione Anguli ;.deficit tamen om- 
nmom ratione AnguJi viforij, dum fecundum Angulumita 
dimmutum non fequitur apprehenfio Obiecri , pro taiita di- 
itantia eius^tantas diriiinutioni propbrtionata* 

I. Pars.Affertionisvideri poteftfatis probata i.Parte hu- 
lusl iiilofophi^, dum oftendimus, ab Obicfto magis diftan- 
n ; rrauciente radios cum refradione per denfius Giobofum 
miriorem Imaginem imprimi in excipientc illos poft taiem 
rerracbone; certumeft enimexhactenushic difputatis iuxta 
nunorem Imagmemimpreflwn^minorcm quoque effe Ap- 
parentiam extenfionis Obie^ti : fi prarfertim fit impreiTa per 
ladiosmmusobHque incidentes denfiori refringenti , qua- 
ies ,unt mciaentes ab codem Obiedo magis diftante ab 

F T fi-. r - ParS > , om | fl t d , emo ? ftrationeGcometri ca , quam 

c£m T * m 1 f ebit ad manum > P tobatur ad capaim 
«wn Leuom Phyta . ^ cum Magoitudo talis / aga]i 



Pars 11. 1r*8. 11. Caj. 1/1. SeB, 111. i 7 7 

fit deterirtinata; diftantiavero iii augmento perpartessequa- 
les de fe careat termmc ; poilet ad talem diftantiam Obie- 
cfcum elongari, vtiam ab eo radij ad fitiim Videntisfub nuilo 
Anguio deuenirent : quod tamen eft impoHibile; ciimab ex- 
tremis extenfionis Obiecli propofiti, quantumuis 'diftantis, 
ad quodlibet Signabile vel intusvel extra Oculume regione 
illius conftitutum fint ducibiles, qui non pofilint non confti- 
tuere Angulum inilloj immo in vkeriori progreffu non fe in- 
terfecare , conftitutis Angulis ad Verticem arqualibus ad ip~ 
fam interfectionem. Ergo in vkeriori diftantia aufta perpar- 
tes arquales , Angulus decrefcit fecundum partes minores 6c 
minores ,- fecundum quarum decrementum non poteft abfo- 
lutedeflcere. 

III. Pars videtur conftare ex dicris paulo ante poft pro- 
bationem i . AfTeit.non enim fufficir quadibet diftlifio radia- 
tionum intra Diaphanum Oculi , vt Potentia fufHcienter de- 
terminetur adapprehenfionem eius aquo" dirrimduntur; fed 
debet effe notabilis , vt pafSm experimur j dum pro eadem 
diftantiaa. Vifibili , ailtla confpiratione radiorumcorrefpon- 
dentium eidem condiftingueiido in Obiecto, vel dilatatione- 
Imaginis ,.ipii toti correfpondentis per Telefcopium ,'appa- 
rent nobis,-quae ante libero Octilo erant inuifajvt funtApices 
illuftres in. Luna ad Cornu illuftratum , & Iouis Satellites. 

Affero III. quod licet maioritas diftantix apprehenfa 
feruiat ad apprehendendam perVifionem extenfionem raa- 
iorem Obiedi, magis diftantis, fub eodem, vel etiam minori 
Angulo vifi cumObiecto minori,fedviciniorij vndecumque. 
tamen maioritas diftantiaereddaturinfenfibilisjObiectum 
minus & vicinius, dum fub eodem, vel etiam minori angulo 
videtur , poteft apparere aequale , vel etiam maius Obiecto* 
multo maiorijfed pro multo maiori a Vidente diftantia con- 
ftituto. 

I. Pars Auertionis eft iuxta conftituta initio Capitis. 

1 1.. Pars fupponit maioritatem diftantiae poffe reddi itt». 

2* 



iy8 ' FhilofophU Optics 

fenfibilem , vt euenit vkra certos terminos , dum extenfio 
Corporis interie&i ex tenuitate &rmodica coloratione non 
fentitur j quod experimur in aerea,& fubftantia. vniuersa in- 
ter nos , & Aftra vifibiiia conftituta j aut licet iit colorata ex 
ylteriori progreffu ad maiorem Sc remotiorem extenfionem, 
partes confequentes , fub minori Sc minori Anguloradios" 
'tranfmittentes adOculum , vbinon variant amplius notabi- 
iiter directionem illorum confunduntur in Apparenria cuni 
antecedentibus. Hoc iam fuppofito & probato , reliquum 
fequiturexpraecedentibus : namdum Obie&um taiis deter- 
minate, extenfionis m vicinitate maiori & raaiori,imprimit in 
Retina maiorem &: maiorem Imaginem fui , poteft Obic- 
a-ura muito maius tantum ab Oculo vkerius &c vkerius re- 
moueri , vt eius Imago impreffa , ex remotione decrefcens 
ad asqualitatem, cumlmagineminoris, fed tanto vicinioris 
deueniat : immo remotione adhuc crefcente fiat minor illa: 
atque ita de fa&o eueriire paffim conftat iit traie&ione ra- 
diorumab Obiedis , pro varia notabiliter diftantia proftan- 
tibus,per Vitra Globofa in appofitum debite planum j appa- 
refit enim per fui Imaginem llii impreffam minora,qua: mul- 
tumdiftant,magiiaprxexiguismukumvicinis ; iatente au~ 
tem maioritate diftantiae tota determinatio Visus redigi- 
■tur ad menfuram Anguli Viforij j itavt qux videncurfub 
xqmli Angulo viforio appareant jequalia, maiora vel mino- 
ra 5 qua: fub maipri.vcl minori : fic apparet afpicienti Luna 
squalis Soli, immo maior iilo ; ciim tamen fit circiter trige- 
fima.Pars Globi Terreni j quem Sol tantb plus quam centics 
excedit : ficeadem paflimiantb maiorStellis Vencris, Mar- 
tis, Iouis, & Saturni ex tanrb maiori diftantia , fed ab Oculo 
mobferuabili, in imagine fua intra illum decrefcentibus ; fic 
lnMari ad eam diftantiam Oculo notabilem deuenitur; vt 
ex vlterius 6c vkeriusvelificantibus nauibus quantumuis Ma~ 
gaitudmeinaequaiibus, minores in tajito mmori diftantiavi- 

deantur 



Pars II Trafi. II. Cap. IlK SeB. I. ij 9 

deantur pares •> vei etiam maiores aliis , qvx ipfas longe ex-~ 
eedentes Magnitudine,. niulto tamen longius ipfis ab Oculo 
diftant. 



C A P V T ' I V- 

De cauja ietermimnte apparentiam Figum 
m ViJIbdibm* 

N~ On repetar#hic qttx dixi i. Parte huius PhilofophiaT 
__ Cap. 1 4.-. de conformatione Imaginis impreffz cum fa~ 
eie Obiecti propofiti , tum ex traiectione radiationum ab il- 
lodiiTufarum, vel per foramen minus cuiufvis Figurar aper- 
tuminOpaco; vel per Diaphanum denfius Globofum in pla- 
num oppoiitum : tuiri ex reflexione illarum a Speculo cauo. 
Cap.vero 1, 5. De diftormitate.eiufdemab Obiectis expecu- 
liari modo refraclioiiis : & Cap. 17. Scck.6. De radiatione ap- 
parentereircumfufaObiecHsilluftribus- , confundente Figu-- 
ram illorum. 

Sdliim Sect. 2. fuppiebo defecturri , quem in rdeis & alio-- 
rum difcurfibus aduerti, quoties explicatur ,- radiationum 
traiedlarum per foramen- , minus quidem Obiecto , fed ta-- 
men alicuius amplitudinis fenfibilis , & -diuerfae Figuratiqms 
a-facie Obie&i , ad iiliid conuerfa, reductio ad vnam appa- 
rentem •Imaginem,conformem faciei Obiecti propofiti.Cum 
enini-, exempli gratia, illuftrationes ab excremis Obiecti ro- 
tundi per vnumquernque Angulnm taiis foraminis traiefey 
fingulx fint aptae confignare Imaginem totius faciei dbiecrX 
proftantis ; nec poffint redigi ad vnam Imaginem- apparen- 
tem, nifi in quantum communicent inuicemdumfpatium 
ab vna confignatum fubintrat alia : hoc autemita fieri ne- 
queat ? propter cUftantiam fenfibilem Angulorum foraminis 



i'8o Philofophh Opticm 

ab inuicem,vthinc-inde ad fpatium,pro quo communicant, 
non fuperftt aliquid fpatij ad quod fingularum traie&ionuHi 
feparatim ab aiiis radij deueniant , fequitur ab his exceifibus 
aliquid ex qualibet integra. radiatione confignari extra alias, 
& ira impedire fenfibilem conformationem illuftrationis 
exceptas ' plano , radios per foramen traie&os excipiente. 
Communis folutio huius nodi eft : ex vlteriori progreflu ra» 
diationum trans foramen , femper crefcere in maiori pro- 
portione amplitudinem,fecundum quam illuftrationes dicbe 
communicant inuicem , ad vnam fenfibiliter Figurationem, 
exiiibendam in oppofito debite plano , quam crefcat exceifus 
hinc-mde ; ac proinde adynam fenfibilem cQnfigurationem 
cum facie propofita Obie&i deueniri. Nihilominus cum. 
talis exceifus vltra taiem coromunicationem, femper in vlte- 
riori diftantia a foramine etiam ipfe excrelcat , femper no-* 
tabiiem diflormitatem de fe inducetjlicetpro minoripro- 
portione fui augmenti , comparati ad augmentum commu- 
nicationis extremarum iiluftrationum , quo Figura confor- 
mis faciei proftantis Obie&i exhibenda eft , minus eitis con- 
formitatem turbet in vlteriori & vlteriori diftantia plani , 
quam in maiori & maiori vicinitate, Cum igitur experiamur 
obUterari ad fenfum huiufmodi excefius,remanente tandem 
illultiatione aequaliter in omnem partem conformi faciei 
propofitx Obiecri ,- huius aifignanda eft caufa ; vt habeatur 
eompleta folutio Problematis loco citato propofiti , quse vi- 
.detur adhuc defiderari. Affignabimus autem prardi&a Secl.i, 
ficutSect. i.§. 3. . &Sed. 3, §. vltilno quantum conferat 
ad Apparentiam Magnitudinis immutandam aducrtentia, , 
vel occultatio .diftanriae partium Obiedi inuicem. 



Secti 



o 



ParslLlraff. II Cap. iKSeff. I i8i 



5 E € T I I. 

^Determinari Figuram apparentem Obieffi a 
Figura imprefionu in Retma : hanc autem a 
Figara ipfa OhieSti \ vam tamenpro varieta*-* 
isfitus Qf diliantu eiufdem reffreffu Viiemu* 

L /~*\ Gnftat ex fupra conftitutis de caufa detetmitiante &- 

\^j tum , &c Magnitudinem in Apparentiis. Cum enim 
iuxta .di&a f PotentiaVifiua fequatur di^fitionemimpreifio- 
nis exiftentis in Retinafeciuidumvergenriam in anteriora 
fequitur etiam terminationemtalis impreflionis fie extrauer- 
gentein ^ cui proinde conformabitur in determinanda per 
Vifionem Apparentia, 

1 1» De dependentia Figura? imprefiionis in Retina a 
Figura Qbie&jvidetur pariter conftare , tumex di&is i.Par- 
£e huius Phiiofophix de conformatione Figurx impreflionis 
Repraefentatiuorum in excipiente , aliquomodo terminato, 
eum facieoppofitaObiecti, traiectis radiationibus perangu- 
ftius foramen -apertum in Opaco, &per Globofum denfioris 
Diaphanijtum in hac 2.ParteTra&. i .deVfu foraminis Vuea? t 
vt Humoris Cryftallini in deducenda in Retinarn impref&o- 
ne ab Obie&o proportionata Vifioni diftindfoe illius. 

1 1. Qttod fpe&at ad determinationem vatie importa- 
tam a Figura Obiecti in impreffionem Retinae, pto variatio- 
ne fitus& diftantia* Obiecli refpe&u videntis'; licetnon.ilt 
animus fingula perfequi 5 aiiquatamenproponamjexquibus 
de reliquis fieri poifit conie&ura , fic catio detetmiiiacionis 
propofita? melius innotefcat. 

Experimur L pro aliqua aotabili ab Obieil® diftantia, 
' .- ' Z ■ 3 



i8z Philofophia. Optic& 

qux non eft Geometrice determinabilis, circulariter termi- 
natumfecimdum talem termiharionem ex aduerfo Oculi di~ 
recte propofitum , circulum exhibere in apparentia ; incli- 
natum vero reduci ad Apparentiam Ellipfis:fimiliterellipti- 
cetcrminarum, exaduerfo directe lpedtatum exhiberc hllir 
pfim; inclinatum vero eo deduci,.vt eius terminationcm ne- 
queat vidcns a circulo difcernere. Ratio mutationis appa- 
rentiae in his, ex yariato fitu modo dido eft ; quia cum ad 
apparentem Magnitudinem Obiefti determmandam con- 
currat, ex ftipra probatis, apparens diftantia, & non fufficiat 
dcterminatio Anguli, fub quo dicatur videri ( cuius praxise 
determinationem attendunt qui in re ,, de qua agimivs, mul- 
tiplicant deftgnationes Geometricas , vt ex iis deceptorie 
inferant, quo determinate fitus Ocalus iftas Fignratipniim 
mutationes fpedare poffit). neceitario fcquitur, qtibdfi Ob- 
ic&umin tali diftantia.a Vidente conftitutum fit , vt ex mu- 
tatione fitus ex dirc&o ad Videns in obliquum , camdem 
fcrifibilirer retineat diftanriamjfcd fecundum extefionem ad 
aliquas poiitionis difrerentias nqrabiliter minuat Angulum ,. 
fiib quo radiationes tranfmittir ad Oc.ulum, &: confcqucntcr 
cnrn , ; iub quo Potentia Vifiua apprehcnfiue rcdit in ipfum ;■• 
Apparentia,(ecundum eas dirrereiitias pofitionis, notabilitcr 
minorcm exhibcat extenfionein,.dum, fenfibiliter fectmduni 
alias exhibe-tinobliquo quafi eamdem=, quamexhibebat m 
direcro ad Videiis. Sic Rota quae e diredo fpe&anri exhibct 
Eiguram aliquomodo€ircularem,fi ex obliquo fpedctur,pro' 
diitantia norabili,exhibet Oualem,velut imminuram fecun- 
dum diffexentiaspofitionis ,.quse indir.eae fpe&ata , erant in. 
dexrram&fmiftramrefpecruSpedacoris: e contravero ali- 
quid terminatumEUiptice exhibet.profimilifituarione Cir- 
cularem., * 

AtverifiGbicfo m . yC to^ 
anmSpecl:atori, vt dumpartes ab afpedu dire&o tranfeimt 
«iindinatum 3J mutentndtabiJta diftaniaam a Yidentepro^ 

talii 



Pars II.Traa. II. C^.VI SeB. I. i8 ? 

tali vicinitate > poteft , imminuto quantumvis notabiiiter 
angulo,- fub quo ad aiiquas politionis differentias videri di- 
citur,adhuc videri circulare,vel ellipticuni,vt videbatur e di~ 
re&o propoiitum : quia knminutionem , quam pateretur 
Apparencia ex imminutaimpreflione fub aiigulo iBinori intra 
Oculum dedu&a, fupplet auctaetiam apparenter diftantia 
refpecliu partium illius a Vidente. Huic animadueriioni ex- 
perimenta concordant. Quis e vicino ipedans Chiadratum 
expofito latere ex aduerfo Oculi,iiineoiitducl:aDiameter ? 
non videat tale latus fub maiore angulo » & tame-n illi non 
appareat maior extenfio Diametri ? 

Alia dicemus de mutatione apparentia; Obie&orum ex 
non aduertentia diftantia: Secr. 3. §. vltimo, 8c confideranti 
ftatim conftabit determinationem diftantix a Vidente , pro 
quatanta variatioin illa non eft Vifu notabilis,quxinviciiH- 
tate erat norabiiis , Sciimiiium , qux funt ex taii naturaii li- 
mitatioae Poteatia? Viiiuse f non eife Geometrice definibi- 
lem. 

Experimur 1 1. Terminata fuperficie iiue conuexa, iiue 
caua, fiue piana , pro mediocri diftantia,varia tamen pro va- 
rietate Magnitudinis Corporum , inuicem difcerni ex pro- 
pria Figur atione ,• at in multb maiori videri omnia vt plana : 
fic in Sole & Luna promiiientiam globofitatis non difcerni- 
mus. Ratio huius eft ; quia pro exceffu diftantise illorum a 
nobis , non-eft nobis fenfibilis varietas diftantix pardum,qux 
nobis apparent velut in Difco; vt notari poflit difcrimen^quo 
mediasfint nobis tanto viciniores proe illis » quse vergunt ad 
extrema illius ; cum tamen in terminatis fuperficie pianaj 
vniformiter difformiter aiiquomodo crefcat diftantia a-Vi- 
dente partium notabiiiter recedentium a medio , ad quod 
Oculus direcle conuertitur ; inconuexis vero ita diiFormitet 
difformiter ; vt a minori diftantise augmento inpartibus, re- 
cedentibus proxime a medio refpe&u Videntis, fiat tranfitus 
a-d naaius & maius augmentuni illius iti remotioribus, & te~ 

lEotioritiis 



i§4 Thilofophk Optic& 

motioribus ab eodem : Et in cauis cum difrorniitate dirlbr- 
mi, aminori & minori auganento vicinitat'is'rcipedu Viden- 
tis in partibus proxime recedentibus amedio, admaius &; 
fnaius in remotioribus & remotiotibus a medio, 

Quod fi perfiftente Corpore Globofo in eadem diftantia a 
Vijjente fecundum Centrnm {ui,partesquae prominentcs in 
rnedio Hemifphaerio ad Videns conuerfo non difcerncban- 
turfecundum prominentiam , fed in apparentia xquiualc- 
feantpambesatqualiteriacentibus in fuperficie plana, con- 
uertantur ad circumferentiam' Difci apparcntis, turnorem 
exhibent in illa, quiapro diftantia talis Corporis a Vidente,, 
multo fenfibilius eft difcrimen, quo variatur extrcmitas in 
Irigura imprefFionis ,. quam varietas folius diftantiae.quae con~ 
funditur in raediis impreifionibus. ■ 

Aliquando vero talium Corporum in fua opaeitate fic fi~ 
guratorum, pro eadem magna diftantia,difpofitio fecundunx 
Figuram internofci poteft ; fi iis, .quas in ipfis immediate Vi- 
fui apparent , addatur noritia correfpondentiae Illuminantis 
ad illa; pofito enirn Illumiiiante ad dextcram, fiilluftrado 
totam faciem fimul &femel p.erfundat,Corpus Iliuminat um,. 
ex illa parte planitie fenfibili uerminatuni agnbfcetur , nulla 
fenfibili parte eminente fupra alias , quae fequentibus impe- 
diat illuftrationem : fi vero illuftratio appareat addcxtrarrt 
non fic ad finiftram, & corniculata , Corpus erit conuexa fu~ 
gerficie terminatum ,,fakem ex parte dcxtra : quod fi vlte- 
ifius, ex variatione fitus.inter Illuftrans & Illuftratum,pro'gre- 
diaturfucceffiua continuatione illuftratio ad finiftram cxtre- 
Biitatem Bifci apparentis * conftabit notabiliter regularis, 
conuexitas , faltem facici patentis : f vero incipiat illuftra- 
t-io ad finiftram & fuccefiiue proportionaliter progrediatUE 
sddextram, CorpuseritCaiuim,& agnofcetur tak cffe. 



C&XITIIB-- 



Pars II TraB.ll Gap. 1 V. SeB. fl i g 5 



Capitis IV. SectioIL 

Cur Angulofa pro diftantia vlterioriabQcuIo 
appareant Rotunda. 

§ua occafione ferficitmr Prohlema de tonfotma- 
tione iRufimtionM cum faue liuUrantis^ex 
traie&ione radiationum perForamen cUiufvis 
pigur& anguFtim > fi excipiantur in vlteriori 
dilfantia. 

NOn loquimur hic de iis , quorum Anguli eminent in 
media facie expofita Videntis quia de ipfis dictum fa- 
tis Se&ionepraecedenti : fed de illis -quorum Anguli eminent 
in extremitatibus faciei propofita? > & rationem qua?rimus 5 
quare ex aucla diftantia z Vidente, inarquaiitates ita appa- 
renter ceffent, vthuiufmodivideanturrotundaj omiffis-lu- 
cidis 5 quorum omnis Figura reducitur ad Apparentiam ro- 
tundamexradiationeillisapparenter circumfufa, dequibus 
egimus ex profefTa 1 . Parte Cap. 7. Se<3:.6.. 

Affero L lioc non prouenire ex eo, qubd pro diftantia 
Obiecti incafu talis Apparentiae , Retina non-fit fitu conue- 
nienti ad excipiendam imprcffionem diftincfcam faciei illius 

configuratam. 

Probatur, quia licet ex-probatis i.Parte huius Philofo- 
phiae pro maiorf diftantia Obie&i,dirrundentis radiationes 
ad Globofum denfioris Diaphani , requiratur minor diftan- 
tia terminantis radiationes huiufmodi traie&as per illud .,. vt 
illuitratio exhibeat impreifionem diftin&am in ipfoi-mblo- 
miims ex di&is in eadem 1 . Parte De mutatione Fignrae irt 

A& 



1 8 6 Thilofophk OpticA 

Humoribus Oculi peculiariter inCryftallino , pro varia Ob- 

kaoramdiftantia; &in haci-.Parte Tract.r. de conforma- 

rione Retinse ad excipiendam diftin&am impreifionem , 

conftat Oculum , bene in fua naturali difpofi.tione conftitu- 

tum, fufficienter aptari ad excipiendam in Retina impreffio- 

nem, fatis conformem facieiObiecri; etiam pro diftantia , 

in qua multa insequaliter in extremitate faciei rerminata ap- 

'parent rotunda ,• vtperfuadcnt experimentaex aliis, vel ve- 

re.rotundis, velin tcrminatione inarquali multo maioribus, 

in fua Figura hene agnitis j ac proinde ex vi impreffionis 

diftinctiE illorum in-Retina , pro taii diftantia reprafen- 

tatis, 

Non inficior tamen conftitutionem naturalem Oculi pofTe 
reftringi ad talem diipofitionem in Humoribus & Tunicis .> 
vt de fe nequeat conformari ad impreifionem diftincbim re- 
cipiendam in Retina abenormiter approximatis vel eionga- 
cis a Vidente. 

AiTero I I. defechim extenfionis in partibus impreffionis, 
qua? requiritur ad determinandam fiufficienter Potentiam ad 
repraefentationem minorum partium Obiech condiftincte ab 
aliis, eiTecaufam curanguiofapro diftantia.vlteriori ab Ocu- 
io appareant rotunda. 

.Probatur. AfTertio , quia ex vna parte certum eft minui 
Imaginem impreffam in excipiente radiationes traie&as per 
Globofiim deiiiioris Diaphani , iuxta maiorem &C maiorem 
elongationem Obiecli , diffundentis radiationes. ad illud, vt 
Phyficus ftatimpoteft experiri ad fenfum,variata notabiliter 
diftantia Obie&ia Globofo Yitreo,& plano a tergo illius ad 
excipiendas radiationes debite appofito, donec appareatin 
ilio velut coniignatalmago Obiecl:i,cum aliqua diftinc~tione 
parrium illi configurata : Opticus; autem ftatim admittet s 
nam iuxta correfpondentiam angulorum refra&ionis ad an- 
gnios incidentiae cum perpendicularibus extenfis per pun&a 
incidentiarum & refraclipnum 5 dtim anguli incidentiaecum 

iilis 



Pars II Tract. II Cap. IV.Seci. II 187 

illis pro maiori elongacione iiiinuiinrnr ,* etiam Imago ini- 
preffa per radios refrattos , hinc-inde rninus rccedentes a 
diciis perpendicularibus , cuni minoriamplicudineinexci- 
piente debite coniignabitur: vt propterea eiufclem Obiecti 
.longius remoti Imago imprefla cattcris debite concurrenti- 
bus,minorfit j exquo intulimus i.Parte Philofbpliiae. Opticae 
variari diftantias Solis a Terra: 

Ex alia parte ccrto etiam conftat, ad excitandam Poten- 
tiam Yiiiuam ad difcernendum Obiectum fecundumpartes 
minores, requiri particulas illis correfpondentes in Imagine 
imprefla totius , in aliqua notabili expanfione coniignari m 
Retina , ita vt ex paruitatenimia iftarum, illx latere poilint- 
Sic in animalculis, quorum fuprameminimus , in cane cafei 
e vicino fpe&atis Oculo libero, nulia difcernitur partium s 
£cd omnia apparent, vt grana minutiffimi pulueris; interpo- 
fito vero Globulo Vitreofiib minori multo facie pacente ver- 
sus Obiecrum , quam fit amplitudo Corneas Oculi ; ac pro- 
inde multb pauciores radios,ad. eorum Imaginem confignan- 
dam intra Oculos deducente; necnon minus intenfbs quara 
ii per liberumaerem ad Oculumdeuenirenti exeoprarcise 
quiareprafentatiuacumrefraclione procedentia, exviillius 
deueniunt intra Oculum ad confignandam Imaginem ipfo- 
rum , impreffam fnb maiori amplitudine ; partes minutiores 
ipforum in Oculis & Cruribus difcernuntur 5 & iilarum agita- 
tiones notantur. 

Sic in Obiecto valde Magno/ed longius diftanti ab Ocu~ 
lo, latebunt, exempli gratia, partes digitales, quxextremita- 
tem 'faciei propoiita? in illo fuaextantia. afperantjficutlatent 
etiam partes in mediafacie , iiib eadem menfura de fe fum- 
ptsc 5 ex quo fiat vtprogrediente Lacertafuper illas, nec ipfe 
difcernatur , nec vlla varietas in Obieclo ex partibus,fub tali 
menfura fuccefnue" occultatis in illo. Si verb inter Obie&um. 
huiufmodi & Oculum interponatur Telefcopiiim ,. euius Vi- 
trufn, conuerfum adObiectumnonpateatamplius > quam fit 

Aa 2, 



1 



T>U\ofophhOptiu 

iatitudo Corne* 5 quamuis nec plures nec intenfiores radios 
intra Oculum deducat, quamper aeremlibemm, eo remoto, 
intra iilum difrundantur ; fola diiatatione mtra Oculum Ima- 
^inisimpreflje inRetina ( vt diftinfte fuo ioco oftendetur } 
ftatim patent , ex extremitate faciei Obiefti eminentes, di- 
ftge minores partes, quibus afperatur , & qux in medio illius 
fucceifiue occultantur aLacerta,quaenotatur per illamrepc- 
re". In minori autem & maiori.elongatiorie notabiliter a Vi- 
dente, ficutparticulae , correfpondentes partibus maioribus 
Obiefti , m Imagine impreffa femper minori,fiunt minus-no- 
tabiles ; ita taies maiores & maiores partes Obiefti iub pro- 
portionata menfura latent , fiue in media facie , iiue confti- 
tuentes insequalitatem terminationis faciei iiiius. 

Ex quibus inferrur confuiis ad medium faciei Obiefti 
iiuiufmodi partibus , fed vifibilibus fub maiori menfura, eas 
apparenter in extremitate aboleri ; quae fihaberent aliasia 
eadem extremitate , ita fimiliter extantes in furEcienti vici- 
nitate , vt cum iiiis confundipouenr , pariter inaequalitatem 
iliius apparenter abolerent , &: ad rotundam Apparentiam 
Obiedum dediicerent ; fiueminoi-em, velutminorem, ve- 
lut abrafis talibus partibus , vitra reliquas exporreftis ; fiue 
maiorem, iis inuicem, ad mediam Apparentiam amplifican- 
dam, inuicem confufis. 

Dices , ex vicinitate piani excipientis radiationes, per fo- 
ramen apertum inOpaco, traieftas ab Obiefto longius pofi- 
ro,.figuram excepta? illuftrationis in illo non affimilari ter- 
minationi faciei Obiefti,fed figurae foraminis ; ita vt ab Ob- 
iefto rotundo illuftratio excipiatur triangularis , fi foramen 
fit triangulare: quidni igitur ex vicinitate Retinas, excipien- 
tis radiationes, per foramen Vueae rotundum traieftas,figu~ 
ra impreillonis ia Retina ab Obiefto, fecundiim extremita- 
tes angulari , non debeat apparere rotunda , non autem an- . 
gularis s & iuxta determinationem illius, Potentia Vifiua ap- 
prehendere rale Obieftum non angulare fed rotunjlum. 

Addes 



Pdrs 11 Iraff. 11 Cap. 1K SeB. 11 i % 9 

* Adde , quod dum plaiio excipiente recedentea forami- 
ae , in^qualitates, inilluftratione a viciniori terminatAappa- 
rentes,difparentjid minus recre didum eftetienire exconie- 
quente diminutione proportionis talium inaequalitatum , ad 
iliuftrationem mediam cum tanto maiori exceiTu ampliatam 
exeiusremotione. 

Quod fpecTat ad folutione quxfiti primb pofiti in Tit. Seet 
aliata in mftantia non poffe caufani a nobis in ea propofitam- 
io dubium reuocare j cum in Oculo poft foramen Vuese fe- 
quatur Lens Humoris Cryftailini , quam oftendimus tum 
i . Parte huius Philpfophise Cap. 14. Sect.4.. per ordinatas fuis 
- legibus refractiones difponere illuftrationem adfaciendam 
imprefTionem configuratam faciei Iiiuftrantis : tum hac 1. 
Parte Cap.i. Sect.6. determinateferuireadinducendam im- 
preilionem.illuftrationis in Retinam,conformem faciei Ob- 
iecti, -&: in hoc iuuari ab ipfo rotundo forarnine Yueae. Quid- 
quid iit an diftantia Retinse a foramineVuea? fit comparario- 
neiilius tammodica;vt.illuftratio,a quolibet Obie&o ion- 
gius reraoto. 111 ea recepta , per fblam traiecHonem radiatio- 
fiiuii vltra fbramen illius, deberet configurari rptunditati fo- 
raminis, & 11011 angulari faciei eius. 

Quod vcrb fpe&at ad id,quod quod ^ddimmeft de caufa, 
cur ex elongatione plani terminanris iUuftrationemjinsqua- 
■litates euanelcant, qux in eo minus remoto afojainiae 'appa- 
rebant » occaiionem exhibet perrkiendi fblutionem Proble- 
rhatis propoiitii .Parte Cap. 1 4. Sect.i. De conformatione il- 
luftratlonis cum facie Obiecti ex remotione terminantis il- 
lam 5 traiedam per foramen cuiuivis Figurae ; 6C fioiul often- 
dendi expropriis quam diuerfimode de ipib,&: de prasceden- 
ti iam foluto Philofophandum fic. 

-Dumloco citato quxrerem, curex. remotione .terminaa- 
'tis illuftrado dirrbrmisraciei Obiecci reduceretiirad.conrbr- 
mitatem cum iiia , attentior fui indetegendafallacia com- 
menti Kepleri 5 quia illud mihi pafftrxi ingerebatro a Recsii- • 

A a -j ' 



ic^o Thilofophia Optica 

tibribusOpticaeftudioiis, tanquam vnicum innenttim ad ve~ 
rani.caufaHi,totSa?culis latenteni agnofcendam Apparentice, 
alioqui omnium Oculis expoiitx : miniis interim attcntus in 
examinanda ratione allata ab aliis ,• quod ideo.piiires illu- 
ftrationes extremse a totafacie Obie&i per oppofita extrema 
foraminis dedu&ac in oppofitum terminans, & ita aliarura 
perintermediaforaminisdedu&arum comprehenfiuae , fen- 
iimin maiori elongatione terminantis a foramine, reduce- 
rentur ad vnam lenfibiliter Apparentiam , faciei Obiecti 
conformem ; quia pro tali receflu aforamine in multo ma~ 
iori ■ prdportione crefceret confequenterfpatium,proquo ta- 
les extremse illuftrationes , delatiuse integrae Imaginis faciei 
Obieeti , inuiceni communicarent , qua communicatione 
perfectiori , tandem advnaro talem Imaginem fenfibiliter 
deuenirent ; quam crefceret fpatium,quo tales illuftrationes 
fe 'viciflim hinc-inde excederent : ex hocinferenrestalcm 
maiorem ampliationem communicationis fupra mutuum ex- 
cerTum,tandem abforbere fenfibilitatem exceffus, quo, velut 
tandem iiiobferuabili , vnica Imago configurata faciei Obie- 
cti ad fenfum appareat* 

B %_. Accipeadhocprbban- 

- A \ ^ /\ . , dumdefignarionemMau- 

"xy{7. \ V rolici de Lumine & Vm- 

rrad-xpy^ j^.j. ' bra Theor. 22. Sit A,B 



,/ 



T./__^K 



/ 



m 



\o - \m 



Diameter Obiecli ; Fora- 
minis vero per quod ab 
Obiedo traiieiuntur radij,. 
-Diameter C,D, deducan- 
tur a b extremisDiametri 
Obiecii A,B, radiationesperextremumDiametri-Foraminis. 
C, inplanumF,E, Foramini expofituhi, Qc fint A, C, H, & 
B 3 QESimiiiterabiifdemextremis Obie&iA,B,deducantuf 
radiationes per alteram extremum Foraminis D 3 &' fmt A 3 
D v E> fc B^ 1X_. K. Tum vera intelligatur aliud jjlanum L, M^ 

priori 



Pars II TrkS. II Cap. IV SeB. II i 9 1 

priori parallelum a'd quod producantur radij B, K, & B, F, in 
L, N:fimiliter ndij A, H, &: A, E, in O, M : denique a B s du- 
catur recta per H, qux iltB, H, P. Quoniam igitur in Trian- 
gulo B, L, P, recta F, H, eft parallela bafi L, P, erit ex Scho- 
lioPropoC^. lib.6. F, H, adF,K,vt L,P, ad L,N:fedL, O, ad 
L, N, maiorem rationem habet , quam L, P, ad L, N, & 
confequcnter quam F, H, ad F, K. Poterunt ergo eo vfque 
produ.ci radii , vtfpatia F, K, &H, E, refpectu ipfbrumF,H, 
K, E, in multo maiori .proportione excrefcentium , infenfibi- 
iia fiant : ac proinde quo magis radij prodticuntur per remo- 
tionem viteriorem plani eos terminantis a Foramine,eo ma- 
gis fpatiis, quibus integrac Imagines extremsefe excedunt,ad 
inienfibilitatem redadis, vna fenfibiliter appareat iUuftracio 
configurata faciei Iiiuftrantis. 

InfufEcienria huius modi pliilofophandi detegitur ex eo -j 
quod ii pro tali diftantia plani , termmantis illuftrationes ,.'a 
Foramine,per qtiod traiiciuntur , excefTus F, K, & K, E, funt 
ieniibiles , &£ femper necefTario crefcunt pro viteriori remo- 
tione plani terminantis , iemper etiam in vlteriori diftantia 
emnt magis fenfibiles ; fiquis Oculo accedatadattendenda 
taiia ipatia j &: fi velit quis ea Circino examinare pro minori 
&: maiori remotione , neceifarid pro maiori maiora depre- 
hendet ; eftc? , dilatata notabiliter magis communicatione 
illuftrationnm pro maiori fpatio ex xemotibne terminantis 
maiore , Ocuius ab eo recedens,facilius eo deuenire poflir, 
vbi fpectanti exceilus reddantur inobferuabiles , apparente 
interim iliuftratione ficmagis aucta , pro fpatio ampliore,in 
quo plures communicant. Aperta autcm expcrimenca often- 
dunt, exceffus F, K, &: H , E, qui fpectata propius illuftratio- 
nc plani in vicino terminantis , notabiliter apparent ; licet 
illa fpectetur propius in plano, e longinquo termmante,pror- 
sus euanefcere. 

Ratio vero 5 cur pro vlteriori remotione , exceffus Iiuiuf- 
mocU euanefcant, eft quia radij a partibus Obiecti ' versus 

extremum 



j^i Philofiphk Optics 

extremumB,cuicorrefpondet radius determinans exceffum 
B, F, K, quique proxime ad Foramen iliuftrant fpatium ex- 
ceffus F 3 K,in vlteriori receffu a Foramine alij poftaiiosinter- 
fecantur cumradio D, K, N, terminante fpatium in quo ex- 
tremae iiluftrationes inuicem corhmunicant > & ita cbnfe- 
quenter definunt illuftrare fpatium quo iilse fe excedunt, & 
tranfeunt ad illuftrandum illud 5 quo iliseinuicem commu- 
nicant : idem proportionaliter euenitradiis a. partibusversus 
oppoiitum extremum A, cui correfpondet radius determi- 
nans exceffum A, H, E. Quare cum radij illuftrantes fpa- 
tium, quo extremse iiluftrationes , aliarum comprehenfiuae» 
fe excedunt , in viteriori remotione a foramine deftituantur 
ab aliis '& aliis , & ipfi in ampiiato fpatio magis ■& magis di- 
latentur 5 fit vttandem in fpatio ipfts correfpondente illuftra- 
tiofie attenuatanondifcernaturjfola apparente illuftratione 
ipatij 3 pro quo extremse coincidunt, ad vnam fenfibiliter fa- 
ciei Obiecti conformem exhibendam. 



CapitisIV. SectioIII. 

De Immutatione Figurs Obiecti ex peculiari dif- 
p&fitsoneRefringentium & RepRentium , uel 
fimOcnlirefpkimtk* 

SVppofitis legibus refra&ionum & reflexionum per fuas 
eaufas conftitutis i. Parte huius Philofophiae , & cauiis 
determinationum in Apparentiis tam fecundum Locum &c 
Magnitudinem , quam fecundum Figuram conformem Ob- 
ieSis vifis, quas hoc eodem traetatu praemifimus, faciie erit 
colligere , Yr.de & quomodo caufestur difformitates , quas 
paflirh aduertimus,provaria difpofitione refringentium , &: 
xefle &entinra e uenire- Noa eft animus glura congerere, fe d 

aliqiia. 



Tars II. Tralt.. TL Ckp. iPrSeff.IlI m ■ 

aliqua proponere ,-in- quibusita immutationis Figurse canfau 
ceruficeturj vt exiis facilior fit de reliquis cmoiectura, 

L iMut&wr mcejfkm Figura w Affarentia fer 
%?fr&Bionm, 

QVoties. aliqus* partes di&i Obiecti fpe&antut per me- 
dium deniius , aliis in medio rariori exiltentibus , & li-- 
bere ad Oculum fuas radiatioiies tranfmittentibus j &: qui- 
dem ex eadem caufa 3 per quam radiorum propagatione re- 
fratta in progreffu a denfiori ad rarius versus OcuIum 3 often- 
dimus deuiare Apparentiam a veroloco, in quo exiftunt di~- 
d:x partes intra denftus; fequitur enim neceflariOjVt partium 
in medio rariore ordinario exiftentiuin coincidente Appa-~ 
rentia cum loco vero illarum, in totali apparentia part.cs ex-=- 
liibeantur aliter difpofita: > quam defacto difponanturin to-- 
tOj 6c.in ioco vero correfpondente ipft toti :. ita euenit.m ex- 
perimento commimiter aiferri folito de Baculo dire&o, qui, 
fecundumaliqtias partes immerfus aquas videturinflexus 5 re- 
cedentes enim partes immerfe apparenter a loco ver# 5 & 
eleuatsein altiora, recedunt etiam apparenter a dire&ione^, 
quam obtinentcum aliis in totoBaculo. 

Quoties deniius y per quod t.raiiciuntur radiationes totins, 
Vifibilis ad Oculum ex fui flguratione ^ & partium Obiedi 
varia adipfum correfpondentia aliter immutat direttioiiem : 
ladiationum difTufarum ab aliquibus versus Oculum ? aliter 
dire&ionem radiationum diffufarum ab aliis ad eumdem,ob 
variarn obliquitatem incidencia; in ipfum &: variam confe- 
quenter refraSionemj neceffarib inducet difpofitionempar-. 
tium in Apparentiam 3 diuerfama difpofitione 5 quam obtinent; 
in Obie&o ; cuius fant obtfia paffrm experimenta „ dum qu^- 
llmtplana^in aliqua notabili extenfione fpe&ata,, per talia- 
mediadenfioraapparenrmflexa , &vniuersetaierefrlngens.; 
camtibi in Appaientia exhibebit figurationen^ dtetfamsb- 



194 Thilofophiti Optic* 

ea , qua? eft in Obiedto, quam de facto haberet aliud Obie- 
clum, quodpraxiseratione conformationis fuariim partium 
fimilicer dirigeret radiat-iones pex mediumiiberum ordiha- 
riuni ad Oculum. Ratio horum eft,quia flgura cuiufvis Ap- 
parentie, iuxtafupra conftituta fequitur figurationem inipref- 
fionispraefiippofitaeinRecina;haec autem neceflario deter- 
minatur extali deductione radiationum ad partes Diapha- 
nas Oculi , quae quantum eft de fe feruiunt traiectiorii pro- 
portionata? ad inducendam quamlibet cpnformationem im- 
preflionis in Retinam ; ciira fint ab Authore Naturae difpo- 
fita;, vt poilint feruire Obiectis cuiuflibec configurationis ad 
inducendam correfpondentem fibi impreflionem in iilam, 
perrnedium ordinariumliberum, 

II. De.ImmtttationeFigttraexvireflefifenrium* 

SVppofitaasqualitate inter angulos incidentia?,& reflexio- 
nis, &: eaufa determinante magnicudinem,& locum Ap- 
parentiarum m ordine ad ipfa reflectentia, iuxta fufficienter 
determinaca in pracedencibus Cap. 2. aduerce quod refle- 
ctencia, qua;propofiras imagines cum deformacionc,ad con- 
nenientemformamimmutando reducunt, eadem inconue- 
-nientiformapropoficas deformanc ■: fed vcreforment,debent 
proponicumdeformatione proportionata tali fiiperficieifpe- 
fujari,vt conftabit ex dicendis. 

III. 4)#id euepiat ex vi Specult Conuexi. 

PRopofito Speculo conuexo , cuius tumor fit notabilis 
refpectu Viiibilis & Videnris,ita vt refpcctu illorum non 
poificphyfice aequiualere pJano;& quod fit magis conuexum 
ad aiiqnas poficionis difTerentias, quam ad aiias,vt in Vicreis 
Amphoris pluribus videre eft ; vel Conuexum.praeeise ad 
auas,vt in Spcculis Columnaribus feu CylindricisyriecefTario 

mutabitur 



Pars 11 TraB. 11 Cap. IV. Se&. III. 1 9 5 

murabitur in Apparenria Figura Obiecti , per refiexionem in 
ilio vifi, eius excenlione ad illas pofitionis diirerentias maeps 
m ar&um coarcra , quam ad aiias j ex eadeni cauia, qua de- 
terminacur locus & magiiicudo Apparenriae inconuexis Spe- 
cuiis, cendencibusplanis reflexionum ad Centra,& Axes ta- 
lium conuexicatum , & decerminancibus in canco fpatio ex- 
paniionem Apparenciar , per coincidencias huiuftnodi plano- 
rum,vc ex profeilo fupra oftendimus; ex quaparicer caufaia- 
ferre poteris. 

Quod II talia Specuia varie firuentur refpechi Oblecco- 
ram , vt fecundum parces magis eonuexas , vel prxcise cum 
conuexitate ad duas pofitiones nunc ad aliquas, modo ad 
alias poiitiones (ipiis Obiectis in eodem fimperfiftentibus). 
dirigantur 5 neceflarib varie deformabunt dilpofitionein il- 
lorum- - , - ■. 

Quia vero in Specufis Conicis conuexitas versusVerticem 
fempereft rnagis &: magis talis ; per refiexionem ex iHisma- 
gis & magisirnminuetur exrenfio Obiecti propofitiin Appa.- 
rentia illi correipondente- .. 

Caue tamen ne decipiaris, fi legas apud aliquos , in Spc- 
culis Cylindricis, & Conicis non imminui dimenfiones Ob- 
lecti , qux refpondent direcnor.: Axis ipibram : ficut nullx 
dimenfiones eiusimminuuncurin Srecuks planisxuanecur- 
auiii cocam roi expanfionem, ad Obiectum conuenam , ibiit 
directa ; aperta enim experimenra, &: racio emcenseuiccur.t 
in inclinacis Obiectis euenire opponcum.Licec erini Axes il- 
lorum in directum protendantur ; nihilominus ciim Obieita 
intra illa non appareanc cum inclinatione, cuam obtinen: .n 
propoiirione refpecru illorum r neque cum variecace diftan- 
tiae 3 quam obcinencpartes Obiecti indinatliicpropolitiilM 
pro ficu coincidencis linearam reflexionis , vt ab Oculis in- 
telliguntur extendi versus talia Specula , in planis refiexio- 
num fe interfecantibus ad media Conuexitatum ipiarum . 
iitxm dicts, Cap, 2».ScdLj. neceffario fequitur qud&sioaio- 

Rh 2. 



x$6 Jphilofophia Optics 

fum imminuatur in apparentia totalis magnitudo correfpon- 
dens in Qbie&o , fed diftantiaa fuperflcie Speculmmminuta 
autem apparentia. diftantia^, fecundum quam extenditur di- 
jnenilo Obiedi qua? reprasfentatut* fecundiim dire&ionem 
Axis talis Speculi,necef]ari6 imminuitur inapparentia etiam 
talis dirnenfio , qnx correfpondet dire&ioni Axis illius j fi 
Videns profpe&et ex aduerfo talis Speculi , vt communite r 
fit. In pianis autem Speculis propofita cum inclinatione ad 
iiia,apparent cum pari inciinatione intrailla protenfa,&: cum 
eadem diftantia, qua tam fecundum tota , quam fecundiim 
partes difponuntur extra illa,iuxta caufam aflignatam Oap.z. 
Sech 6. Immh fiin Speculo plano ere&o perpendiculariter 
ad Horizontem fupra Qbie&ura. in Horizonte iacens ,, deter- 
rainate fumeretur akitudo , fecundumquam refle&it ad 
Oculuni, exaduerfo profpe&antem, radios ab extenfione 
ObiecH, vt in anteriora Speculi difpofita eft : ficutextenfio 
illius altitudmis multo minor effet dimenfione, qua GbiecM 
a Speculo iecc6.lt; ita fi iuxta menfuram illius ; velut erecia ? 
&illi proximareprafentaretnr talis dimenfio apparencer illi 
commenfurata , quomodo in apparentia difponitur refpeclu 
Axis Speculi Cylindrici, &: Conici ; neeeffarib ia. di&aappa- 
rentia talis dimenfio diminueretur. 

Dixi euenite in Speculis Cylindricis 5 Sc Conicis , vt di- 
meiafio qua? refpondet in Obie&o iacente aldtudini Axis il- 
lorum,minuaturinapparentia> fividens profpe&et ex ad* 
tierio talis Speculi, vt communiter flt:quia ficut ab rationem 
allatam experimur de faclo ; Obie&a iacentia anteillud fe- 
cundum dimenfionem qua rccedunt a medio illius , vt con- 
uerii ad ipfa apparere minora , &c &c iri minori akitudine ap- 
parenria^quamilt talis dimenfio : Itafi Videns erigatur fupra 
Speculum &l itaprofpeciet, extenditur Apparentia per lon- 
gitudiiiem Speculi notabili excefTu fupra talem dimenfiV 
nera y quia fub tali obliquitate incidentia: radiorunt in Spe- 
culum^ reflexionis abillo , 1 cgnto rgaiori ext^nfione iii 

altum 



Pars II TraBt* II Cap, IK Seff.- III. % 97 

altumtalis Speculi pofTimt reflecfi radij ad Spe&atorem pro 
tali fitu-. Et cum radij reflexi a taii SpecuIoadOculum,fecun- 
dum extrauergentiam ab Ocuio ad Speculum versu^ Axeta 
iliius directi, prope iiium determinant fitum Apparenti2e,ne- 
cefFario apparentia aliquomodo coextenditur taii maiori ai- 
timdini Axis talis Specuii : quia vero a Specuio piano reftexi 
radij determinant intra ipfum Apparentiam in diftantia & 
fitu, quac totum & partes obtinent extra, refpe&u illius; ideo 
licet reflexio rlat amagna extenfione Specuk* versus Gcu- 
ium , non tameri propterea augetur apparentia -, nec coex- 
cenditur partibus Spe.culiferuientibus taii reflexionLExperie-- 
re, fi Specuio plano proxime adiaceat Obiediim,modica fiii 
latitudine parum recedens ab- ipib » durn iliud. Ocuio ,ad Spe~ 
culuminciinatoprofpeclabis.. , 

1 1 L J^md eueniat) Frofojtto Speculocam cas$ita£$ 

notahilu 

CAuitatem fumimus,vt di&um eftNum.i.de conuexita- 
te taii refpe&u Vifibilis & Videntis, pro tanta diftantia 
¥identis,pro qua a taii cauitare adOcuiumnon poffunt pro- 
uenire radij reflexi, correfpondentes incidentibus,a partibus 
Obieffei , ad eamdem cum partibus Specuii pofitionis ditre- 
rentiam difpofitis , ob necefTariam a;qualitatem inter angu- 
ios incidentia^ &reflexionis.jfed ptoueniunt correfponden- 
tes incidentibus a partibus Obie&i , ad oppofitas pofitiones 
conftitutis , Obie&um videbitur inuerfum , 6c quideta pro 
tantb minori diftantia Videntis , quantb minoris Sphxrse 
portio erittale Speculum. At pro notabiii proximitate Vi~ 
dentis pro qua deueniuntad Oculum reftexi, correfponden.- 
tes incidentibus a partibus Obie&i , ad eamdem cum patti- 
bus Speculi refie&entibus pofitionem difpofitis , Obie&um 
apparebit in fitu naturali ; fed maius quam Oeulotibero,aut 
perreflexionem a Specuio plano ; quia ficut cauitaseletiat^ 

Bb 3 



ic/8 Vhildfophi&.Optk& 

medio partes confequentes Speculi versiis Oculumexad- 
uerfo conftitutum, itaneceffario imminuit angulos inciden- 
tiac ad ipfas; dum.redditradiosincidentesmagisinclinatos 
adtales partes Speculi versus illos flexas,quam inclinarentiir 
adpartesin Speculo plano ^equabiliter extenfas : ac proinde 
imminuit confequenter correfpondentes eis angulos refle- 
xionis cnm maiori inclinatione radiorum reflexorum versus 
eauitatem, vt ab Oculo admedium, recedentem : quare di- 
riguntur radija.cauo Speculo hinc-inde reflcxi cuni maiori 
inclinatione ad Pupillam , quam dirigerentur re&a proue- 
nientes ab Obie&o ,, aut reflexi a Spec.ulo plano ; atque ita ' 
iuxta probata Tracl. i.Cap. i.deueniunt adpartes Retinze 
intra Oculos magis oppofitas > hoc eft ad faciendam amplio- 
rem impreiHonem in illa , determinantem necefTario ad 
maioritatem Apparentise 3 . vt conftat ex dictis hoc Trad. 
Cap. v j. 7 

Quod fi Speculi cauitasiit cum aliqua etiam vniformita- 
se diftorrnis, vt eft Elliptica , maior nimirum ad aliquas po- 
finonis difterentias,quam ad alias ,. immutabit ncceilario ii- 
guram totius Obiecti ; dum exteniionis ilJius Apparcntiam 
magis ad aliquas pofitionis difterentias dilatabit , quam ad 
alias. 

At enormiter deformabit,fi ilt diftormiter difrormis,cuiu$: 
Bio.di cauitaris Specularium tumultuario opere faeile paratisj. 
fi crafllori Chartz , fub Qculi cauitate inflexa? , fubtiliorem 
Laminam ex Selenitas lapide difle&am agglutines, quaiii 
pro-libito varieinpartibusinfleclras vel comprimasicuius. exr 
perimenti feftiuum exitum paucis affero. Tufculi in Aldo- 
brandiiiis hortis captabat & augebat delicias Veris,primari#. 
Flos JSIobilitatis : illuc ab Vrbe tranfmifi huiufmodi Specu- 
lura/cpncinnatum .intra ciftam Eloribus. contectum ,. cum fi- 
niiliJEpigraphe infuperpoiito folio : Nemo m%fehorreat r fem 
d&aft x/ii^Retecl:umSpeculum & paflim nnnc huic nunc 
ilipropofitum ? . tantanobiliumMulierum indignatione ) yr„ 



Tars II. Traff. II. Cap. IKSetl. III. i 9 $ 

noiifemel prolectl ab iis cifta , profuerit Speculo nonfuilfe 
vitreum. Adeo monftruose Vultum cuiufque, &: quidem va~ 
rie, pro rnutacione fictis Speculi, deformahar;nunc Oculum 
nunc Nafum , nunc Aurem prar reliquis partibus enormi- 
ter extendendo : non difplicult tainen eruditioribus inuca- 
tunx 

IV*. Bdformat^lmagmescm refirmsnturfer certa 
Spectda* 

INueftiganda eft caufa experimenti , lioc tempore notilTi- 
mi;quo nimirum deformata: adignotam moiiftruoficacem 
Imagines , ft Speculum conuexum , vel cauum , vc communi- 
ter fic, debice apponatur , perreflexionemex illo adcertam 
formam , dato Obieclio conformem, reftituuntur. Pro cuius 
inueftigatione. 

Supponendum eft primb , qubd ficut Speculum, ex cuius 
talireflexione Imago Obie&i prsecogniti, cumdeformatio- 
ne delineata vel pi&a , ad Apparentiam illi conformem redi- 
genda eft, aliqyam de fado habet Figuram certam ,■ ftcut & 
imago conformis,quamtaIireflexione quammus,eam debet 
habere ; deformacio proponenda nondebec effe temerepro- 
iecca : non enim caufa aliquomodo in fe decerminata , & 
complece in fuo modo caufandi decerminanda ab Obiecto 
propofico,poceft edere effeccum plane decerminacum ex quo~ 
Hbec cemere propofico. Quare in fuas parces diftribuenda 
eric , &l in illis cerminanda , iuxca proieciionum reonlas ad- 
hibendo Speculo proporcionacas , quas fibiperitiorGeome- 
tra conftkuere poceric , vel facilius infpicere a pluribus iam 
edicas , & quidem folida &diftincta Mechodo accuratiusa 
Nicerone in Optico Thaumacurgo. 

Quod fi Phyfkus aliquod fpecimen talis deformacionis 
hahere cupic , qus per reflexionem a certo Speculo MTor- • ' 
mamintemaiii redigatur ? adeat akquem ex Artifkibus, qui 

Specula 



ioo Philofophk QpticA 

Specula Cylindrica ,-yel Conica ex metallo, ad huiufmodi 
captanda Spedacula, poliunt : & videbit prompca fed rudio- 
fiMineaiadciineantem primb Imaginem in charta folidiori, 
conuexitati Cylindri aptata ; petilkiiiadextra m finiftramv 
&a fummo deorsum paribus interuallis lineas parallelas du- 
centem , quibus inter areolas parallelogrammas particuix 
Imaginis includantur; quod totum per fuper extenfa fila 
prxftare folent in picturis .,. fic eas-innoxias diftribuendo in. 
partes > ad prototypas- in maiorem etiam: vel minorem for- 
mam per imitationem deducendas.. Ita praeparata'Imagine 
transformanda , videbit defignantem pamium circulum inr 
febie&o pianojlocum rmponendoSpecuIo Cylindrico.de- 
ftinaatem , quo impofito ,.& per admotum ei in plano digi- 
uim y aotato fitu quo ,. pro eonuenienri Ociili conftitutione,, 
vukincipere a parte eius inferiori Apparentiam; ex prioris. 
circuli centroadfitumnotatum protcnfo alterocircinipede,. 
.^efcribentem primam circumferentiam,.a qua- debet, inci- 
pece Imago deformanda. in taii plano : tum verb dilatato*. 
siagis ac magis circino ,,per vkeriores &: vkeriores eircunv 
ferentias .,- vel femicircumferentias pro numero 'linearum,. 
qux; in tranfuerfirm pcr Imaginem coaptatam Cylindro- 
' "• Specuiari , funt deductae r diuidentem planum;, in quo diftri- 
iuenda eft ance tale Speculum imago deformata.,' -ita tamen. 
vt fpatia talibus per dilatatum circinum defignationibus in~ 
dudendai r quo semotiora fimt aloco tali Speeulo deftinato^ 
co..fintGonfequenter ampliora.Denique n®tatisin primi cir- 
culi Gircumferentia punctis ,,ad qua* defcenderent lineae a 
ibismo Imaginis ptototypae iIliimpofitx,,deorsum dedufaf 
ab eodem centro per talia pun&a lineas rectas deducentem. 
^er omnes praffignatas circumferentias.: ex quo -remltabunt 
lotidem fpatia licet multum dirfbrmia, intra Rete 7 per tales 
fineas fe interfecantes ^in fiibic&o plano defignatum , quot 
fint pam^ paralielogrammatas ^ defignata per lineas primb 
^fjgesdb&as ia Imagiie tjrototypa: i intra fiuiufeiodiiparia 

get 



Pars 11. 1ra&. 11 Cap. IV. Seff. 111. % o i 

per cortefpondentiani ad proportionalia in tali primalma- 
gine, diftribuet partes Imaginis iecimda?,quarn delineabit 
mplano > itavtfpatia maxime vicinaioco Speculi imponen- 
di, contineantpartes correfpondentes inflmis in prima-fma- 
gine ; & fic confequenter vt remotiilima ab ipfo contineant 
correfpondentesfupremis in illa.In taii defignatione videbit 
partium prima; Imaginis fattani effe prodigiofam defqrma- 
tionem , prarfertim in fpatiis remotionbus a loco Speculi : 
quam ii voluerit additis opportune coloribus complere cum 
aliquaproporrione adlmaginem primariam depiclam, fer- 
uata correfpondenter in pattibus lege vmbraram &: illuirra- — 
tionum ,. quo partes Imaginis deformatas fueriht viciniores 
loco Speculi, colores in iis apponet magis dilutos , in renio- 
tioribus confequenter magis faturatos. 

Proie&a fic Imagine deformata in planum ,.addat deftina- 
co loco iniiftens Speculum Cylindrictim , &per reflexionem. 
ex illo videbitillam , ad coiiformitatem cum Imagine proto- 
typa redadam in fiii Apparentia intra Speculurmconueiiien- 
tibus partibus in proportioiiata inuicem men£ira ad iiiius. 
formam. conftituendam. 

Supponendum fecundo , ex fupra conftitutis & probatis, 
quse per hic confequenter dicenda viterius ftabilientirr ,, per. 
Viiionem aliquomodo apprehendi diftantiam Vilibilis a Vi- 
dente, $£.Vifibilium inter fe, ctim differentiisillius.intra cer- 
tos terminos, & magnitudinis appreheniionem in Viiione 
non determinari ex folo angulo,fub quo Potentia Viiiua , vt 
fuo loco determinauimns , dki poteft tendere in Obiectum,, 
iuxta directionem extrauergentia: impreffionis , ab illo rece- 
ptx in RetinacuiuflibetOculorum: fedconcurrente appre- 
henfione diftanti^ , quam diximus determinari ex coinci- 
dentia , quas in Vifione naturaliter perfe&a fit Apparentia- 
mm eiufdem Obie&i pei duosOculos,confoan^iu$-iin--- 
|>reiIione affe&os i vel altero folum Oculo applieato , fier.e£ 
ibidem, £i aker fimili eum imgrejGfioiie applicaretnr»- 



io % Thilofophk Optica 

Ex quofit, vt ft ex taiideteimiinationeSpeculi refle&entis 
varietas fitus coincidentiamm , ac proinde diftantiarum rcd- 
daturvalde exigua , quxin Viiione dire&a effet valde nota- 
biiis s &:remaneat dire&io radiorum reflexorum a dextris& 
finiftris fub eodem angulo , licet proueniat a Bafibus in vlte- 
riorij&vlteriori diftanciaiilioppoiitis, appareat ad fenfum 
sequalis in dextrum 5c fmiftrum exteniio piurium , qua: funt 
ad taies pofitiones valde inarqualia. Sicut dum maioris in 
anteriora extenfionis radij colliguntur fub asquali angulo, 
cumradiis a minori, fedviciniori extenfione,illx fibi mutuo 
arquiualent. 

Quare ii ex valde notabili varietate extenfionis ad dex- 
tram & fiiiiftram, ■& ad vlteriora &. vlteriora in partibus ali- 
cuius Imaginis in plano depi&x , oriatur deformatio illius ; 
appofito reftectente apto ad rcddendam velut infenfibilem 
varietatem diftantiarum talium partium , & ad redigendos 
adfenfibilemaequalitatem angulos reflexionis radiorum,qui 
ab extremis iliarum proportionaliter trafmittuntur ad ipfum, 
&: exinfo ad-Ocuhim ; neceflario ipe&anti talem Imaginem 
per reflexionem ab ipfo , illa in fui Apparentia refbrmabitur, 
& ciim Obie&i, in notabili obliquitate propofiti,alterum ex- 
tremumpropinquius, alterum remotius communiter appa- 
reat, duni per Vifionemreflexam a tali Speculo tollitur Ap- 
parentia notabiiis inaequalitatis diftantise,necefTari6 tollatur 
in Apparentia obliquitas fitus. His fuppoiitis. 

Caufa reftitutxperhuiufmodi reflexionem conformatio- 
nis eft,quiacum omnes partes imaginis deformata? inplano, 
quantumvis indextram 6c finiftram varie extendantur,con- 
tineantur intra eafdem lineas quar versiis Cylindrum ad an- 
guiumtendunt poiTuntad Cylindrum dirigere radiationes, 
quxillius conuexitatiincidantfub eodem angulo,conft4cra- 
ti incidentia in dextram &.finiftram, ac proinde fecundum 
eumdemangulumadOculumreflei&antur, cum vero ex lli- 
pra conftitutis de determinatione lociApparentia: intra con- 

uexa, 



Pars II Tracl II Cap. lKStBJU. zc 3 

ttexa , plana reflexionum ad duos Oculos, iictit ad Centrum 

Sphaericorum, ita ad Axem Cylindricorum diriganrurj& vbi 

intra iila didaplana prodiicta 5 fe interiecant ; ibi determi- 

neturlocus Apparenrise s varietas diftantia* huiufmpdi Appa- 

rentiarum in Cylindro non erit notabilis, qua^. Oculo, in pla- 

no partes Imaginis deformatx liberefpectanti , apparet tam 

magna, & tammagnaappareret fpectanti eafdem per refle- 

xionem a Specuio pla.no , quod loco Cyiindrici apponere- 

rtir ; neceffario per ralem arqualitatem incidentiarum, & re- 

flexiontim reipectu Speculi Cylindrici ,'quod ad duas oppo- 

fitas pofirio-nes in dextram& finiftram ( fiue radiationes ve~ 

niant a partibus remotioribus , ad tales paiition.es enormiter 

expanfis , fiue a vicinioribus mukb minus exteniis , latentc 

tantavarietate extenfionum inter il!as)tolIetur in Apparentia 

deformitas , quae exiftit ex tam varia extenfione partium in 

dextram &finiftram pro varia diftantia a Speculo Cylindrico 

difpofitarum> 

-Rurfiis cum a partibusin anteriora Speculi magis &r ma- 
gis ab lllo recedentibus veniant radiationes versiis ill.ud cx- 
teris paribus roagis inelmatse, & confequenter ab extremita- 
tibus iliarum ; vt in vlteriora diipolitis , fub minori angulo j. 
non poterunt ad Oculum , in eodem fitu perfiftentem , ab 
iifdem partibus Speculi Cylindrici dirigi radiatiohes reflexx 
partium Imaginis viciniorum ipfi > & remotiorum ab ipio; 
quare neceffario ad illum deuenient radiationes reflexa? re- 
motiomm a partibus fuperioribus Speculi ; quic, cura fub a> 
quali angulo habeant necelfarioin fitu remotiori coniequen- 
ter terminatse ad planum , Bafes magis 'inclinatas '& ita m - 
ioresinillo s conftat a Bafibus confequenter maioribus & 
maioribus, invlteriora plani di(pofitis,pofie deuenire radia- 
tionesfub eodem angulo ad partes fuperiores &fuperiores; 
Speculi Cylindrici , &fubeodem refle&iad Oculumjac pro- 
inde minus obferuabili in ta-li Speculo varietate diftanriar 
taliuiii partiiira ab ipfo-, redigi ad gequalitatem fenfibil en* hi 
; Cc i 



% o 4 Philofophm Optic% 

Apparentia difformitateni, quas eft ex aucta in plano,. fecun- 
■dum vlteriorem remotionem a loco Speculi , extenfio-ne 
partium. 

V. Defirmatarum Imagwum reformatio exfm OcttlL 

I. YJ' Venirepoteft extali fitn Oculi profpe&antis ,-vt ei 

1~\ occtikentur fpatia interie&a inter partes alicuius noti 

Obiecfci,vel inpropria conformatione facile ditcernibilis, fe- 

riatim cum notabiliinrcrruptione dilpofitas, &c magnitudine 

promaieri rembtione proponionaliter auclias; nec fatis ad- 

uettanturcorpora magnitudine , &diftantiavaria circa illas 

conftituta. Quare dum partium , viciniorum Oculo, reino- 

tiores extremitates fitu coincidunt cum extremitatibus pro- 

ximioribus partium longiuspofitarum, & harum colores ex 

arte viuidiores poffunt asquare in Apparentia minus viuidos 

viciniorum, exhibeantur Vifui per modtim vnius continui in 

fuarum partium extenfione , e difpofitione proportionati,&: 

quidem proximi Videnti , pneualente appreheniione certa 

proximiortim , nec iatis in oppoficum animaduerfa tanto 

maiori diftantia remotiorum ; dumpro alio fitu Ocuii non 

fpiirm apparent notabiliter interraptae , magnitudine varia 

ad conftitutionem vnius integriimproportionata;:fed & cum 

.aiiis Obiectis in fpatiis interniediis Senftim valide mouenti- 

bus confuik, nihilfimile priori Apparentise exhibeant Vi- 

denti. 

1 1. In aliquo fubiedlo in longum notabiliter extenfo 
partesjmaginis continuatadefignatione aliquando ita dilpo- 
nuimir ;» vt viciiiiores vni extremitati illius iint miilores tam 
fecundum difpofirioheni fui in vlteriora Subieclii , quam fe- 
ciuidum alias duas poiltionis difeentias,qii3e refpedu di&cx 
longkudinis fiint m tranfuerfiim ; remotiores vefb ab ilk 
magnitudiiie femper^magis woque^modo , fed liiaxime in 
ioagu-m excrefcant. £x,qu© takfobie^um>€X ; ad;uerfo; : dire- 



Pars II. Tra£t. II. Cap. 1 V. Se&. III. r o 5 

Qre infpicienti Apparentiam exhibet Imagims omnino de- 
format^ >• quas admoto ad alteram extremitatem, minotibus 
partibus confignatam , Oculo , reducitur ad eonfuetas pro- 
portiones , & conformationem aptam. Hniufmodi defigna- 
tiones per fuas praxes , iicet minus exaclas alioqui pi&ores 
nouitatis ftudioiiores , hoc tempore exhibent ; Peritiores vc- 
ro Perfpecriuae Scenographicie per certiores regulas Appa- 
rentias exacriores dirigunt. Phyficus fignatse cum fuis pro- 
porrionibus Imaginis Obie&i noti in charta craillore dclfc 
neationem, apcrtis interpuncKoneforaminibus,exa£re' pro- 
feqmmn&c chartam iic prseparatam velut perpendicuiarem, 
aut modice inclinatam , propius ad altcram extremif atem 
plani iongius extenfi , applicet j ita vt accensa candela pro 
modica diftantia a rali charta colloeata, & tenebris apte con- 
ciliatis ex omni alia parte fpectetlucidas notas omnes , e fo~ 
raminibus chartas prodeuntes , fignatas in plano , quas fi op~ 
portuna deliriearione profequatur , habebit aliquod experi- 
mentum Imaginis intali plano deformatas; eodemad lumen 
<hunmm patente/i Oculum ad locum ' flammulse*candela: 
conftifuet interpofita Tabella ad latus plani , per cuius fb- 
ramen profpe&are poilit , in ■ Apparentia reformatam vi- 
debit. 

Caufa inftituenda: reformationis in Imagine deformata. 
pertalem maiorem & maiorem extenfionem partiunyllius, 
pro vlteriori remotione a tali extremitate plani, adquam de- 
bet accedere Oculus , cumtaliinclinationeadplanumeam 
profpecturus eft : quia , vt non femel monuimus , & experi- 
menta rationabiliter expenfaconuincunt , ad hoc vt impref- 
fio aiicuius Vifibilis in Organo poflit fufficienter mouere Po~ 
tentiamYiiiuam adillud difcernenduni, debet eflephyllce 
notabilis in magnitudine , intenfione , -&'mora ; quas autem 
Vifibilia in tanto maiori vicimitate,& min-ori fui obliquatio- 
ne ad Oculum,tranfmittunt radiationes ad iilum&h angulo, 
fob quo* fnmcienrer difcernuncur , qub magis fmiouentur A' 

C c z 



i o 6 'PbilofophU Optica 

obliquantur., eo imagis angtilumimmintiunt ,• quare vt resi- 
neant fub. :tali ma-iori remotione y & obliquatione angulum 
seqimle.ni, & fuirlcientem fub quo difcernantur, debent ne- 
ceitarie» aecipi 'iri maiori& maiori extenfione,- &quideni 
maioricate .ad eampofitionem magis excrefcente , ad quam. 
erefcitfimulremotio,fi£ obliquitas reipectu Videntis. 

Caufa reformationis in Apparentia eft ; quia refpectu 
Qtuli, ad Imaginem pro taii fitu eonftituti ? partes Imaginis 
pro tarito maiori remotione , &r obliquitate tanto maiores 
trartfinittunt radiationes ad illum. fub angulo seqtiali ei ,. fub 
-quo dirigunt fuas eiufdem partes tanto minoresi pro tali mi- 
nori remotione, 8c inclinatione fui. Prasterea Oeulo viden- 
te, directo fecundum Axem adillud ,. quod in Imagine con- 
formi eflet ad medium illius, itafecundum extrauergentiam 
diri^itur impreflio fafta in ipfb ad fitum- talem j vt fimiliter 
fatfca.impreflio- in alio Oculo ,. fecundum extrauergentiam 
fui illi pro tali diftantia eoincideret :. viide partes fic maiores 
&: remotiores Iniaginis reducuntur ad aequalitatem anguli, 
fiib quofcum proximioribus; <Sc velut adducuntur, vt pro 
diitantia cum illis asquali reprefententur.Recole di&a Cap.i.. 
Sect.4. 



C a r V t V. 

Be Caufa determinante Yhitatem f§ pluralita- 
tem JpparentUrum in Vtfiont^* 

Dlxi aliqtm de multiplicatione determinata adNouena- 
rium- Apparentiarum eiufdem Obie&i fimul & femel 
pro eademVifione 5 ex traieetione radiationumilliiis.per fo- 
rami-aa exigu-a telas Hollandicx , ad Oculum appofitse ; vel 
ad alios numeros determina-ta ex traiectione perYitraPolye- 

cii 2.'. 



Pars II. Tratt. II. Cap. K SeB, III. %0? 

dra i.Partehuius Philofophias Cap.14. Sect.j. qusehk non 
repetam^fed per do&rinam vniuerialiter traditam propofito 
breuiter fatistaciam, 

AiTero I. Caufam proximaniidentitatis, vei pluralitatis 
Obiecti in apprehenfione per Vifionem eife Apparentiarum 
coincidentiam vel dedutiionem ,* harum vero Caufam eife 
impreflionum in Retina , vel Retinis, ext-rauergentiam,colli- 
mantem in idem fpatij, vel directam in diuerfa, & hancde- 
terminari a tali radiationum intra Ocuios dedu&ione , qux 
pro varia Oculoram, vel mediorum difpofitione variatur. 

I. Pars Aflertionis conftat ex dictis in hac z.Parte Tract. 1. 
Cap.3. Seft.z.dum quarreremus cur , &; quomodo iri Vifione 
connatnraliter exercita, conueriis duobus Oculis ad idem 
Obiectum , & duobus abeo intraillos impreflionibus rece- 
ptis; nihilominus id appareat vnicum, vt vere eft : ibienirn 
reie&is non caufis allatis pro cauiis , oftendimus prouenire 
ex coincidentia Apparentiarum illius pro eodem fpatijjita vt 
quacumque ex Caufanon coincidant, duobus Oculis idem 
Obie&uin videamus vtgeminum ,• ita euenit ObieCto remo- 
tiori fimul & femel vifo cum proximiori, ad eandem aliquo- 
modo directionem refipe&u Videntis, qnoties adproximius 
difcernendum Oculos conuertimus ; &c viciniori finiul & 
femel vifo cum remotiori,quoties ad difcernendum remotius 
Oculos conuertimus. 

I L Pars , ftante 1 . probata eft hoc Tra&.i.partim Cap. 1. 
Sect. 3. vbi oftendimus Potentiam Vifiuam in conftituendo 
fitu Apparentia: fequi extrauergentiam impreflionis, quac eft 
in Retina partim Cap.i. Sed. 3 . vbi oftendimns detcrminari 
Apparentem diftantiam Obie&i refpe&u Videntis acoinci- 
dentia Apparentiarum, qux dirigantur ad idemfpatij afimi- 
libus impreilionibus , quae de fa&o fint in duobus Oculis , vel 
eflentjfi exiftenti in vno Oculo correfponderet conformis in 
alio. Etenim fi extrauergentia impreflionijj in Retina vnius 
Ociili dirigatur ad ldcmfpatij ,-ad quod dirigimr extrauer- 



^enna 



ao8 Philofiphk OpticA 

genria imprcflionis in Recina alterius , palam eft , quodcon- 
ftitu'en$ Apparentiam proeodera fpatij v in quo proinde Ap- 
parentiaeper duosOculos coincident inidem. Qupdfi im~ 
preiTiones duorum Oculorum habeant extrauergentiam, 
prorsus in diuerfadirecTam , .iuxta cuiufque illaxum determi- 
cationem Potentia Vifiua alib & alio diriget geminam Ap- 
parentiam eiufdem Obiecli , & ibi fiftet vtcarnque , vbi cui- 
libet illarum occurreret alia , li extrauergentiae impreffionis. 
exiftentis in quolibetillorumcorrefponderet extrauergentia 
impreifionis , quae eflet in alio. , versus idem. fpatij directa.. 
Quare multiplicabuntur. de. fa&o fitus Apparentiaruni iuxta. 
diuerfitatem dire&ionis, extrauergentias in pluribus impref- 
fibnibus in Oculis de facto exiftentibus;. 

1 1 L Pars euidenter fequitur ex didis de modo , quo 
deducuntur radiationes abObiectispermedia extrinfcca in. 
€>culum,.&: per-Diaphanas partes Oculi anceriores in Reti- 
nam.j quia omnis determinatio talis ■Pot.enfiisc Organica^eft 
atali paifione proprij Oxgani ,.& hanc in fui difpoiitionc ne- 
ceifario variarur , pro varia difTufione ladiarionum adinte- 
rdoraOculi, iuxta variuro fitum Obiectorum.ad Pupillam,5i 
difpofitionem intermediorum. 

AiTero 1 1. Vnum continuatione , vel multiplex. difcre- 
tionenon repraefentari per Vifionem,nifi ex fimiliter confe- 
quent.e Apparentia , vel ex notabiliter interruptaj neque v pcr 
Viiionem difcerni •continuum diftinguibile in partes a conti- 
guoin eas difcreto : poife autem latente interruptione, quae 
fimt. non folum difcreta , fed multum loco diftita , per mo- 
dum vnius continui,repm;fentari,& inter continuata. appare- 
.re dilcretionem.. 

AfTertionis I. dc II. Pars facile conftabunt confideranti 3 
•qtiod in ipfo toto continuo non funt difcernibiles partes ab 
diis , nifi fumptazrfub atiqua notabiliext.enfibne ) vt videre eft: 
admoto ad Oculnm Microfcopio in arena fubalbida,in qua, 
JSinutuTima grana deptehendua|ur effe Limaces,tefta vari^ 

aonuoiuta r . 



fars II. Tra3. II Cap. K Setf. III %o 9 
conuoluta, & diuerfimode colorata , qu-evidebantur , ve- 
lut in fe indiftinguibilia , & einfdem Colorationis , Oculo 
libero j nimirum latentibus illorum particulis fub minori 
determinatione fumptis , quibus talis Figura, &Coloratio 
peculiaris continetur : immo vt -alibi notauimus , ex fola 
maiori diftantia a Vidente , latent in toto continuo partes 
fub maiori etiam exteniionis determinatione fumptae, que 
in proximo facile difcernebantur i ex quo dicebamus eue- 
nire vt in pariete diftante non aduertantur Animalcula per 
illum reptantia ; licet diuerfo colore tin&a , dum alias &C 
alias partes albedinis in illo Apparentis fuccemue occul- 
tant , illius albedinis continuatam Apparentiam velut in- 
terrumpant. Multo ergo facilius quemlibet Oculum late- 
bit contiguitas , qax nullam importat latitudinem : dif~ 
cernetur autem ob rationem oppofitam interruptio ab Ocu~ 
lo-liberoy qux in Obie&o pro tali diftantia, fufficicnti exten- 
iioni ab eo- difcernibili correfpondeat. 

1 1 L Pars conftabit volenti experiri , tranirniflis peir 
varias refra&iones , vel reflexiones ad Oculum radiationi- 
bus ab Obie&is , inuicem diftaiitibus , vel partibus in eo- 
dem Obie&o continiiatis. Satis vulgatum iam eft expe- 
rimentum dc partibus vnius faciei , in locis diftantibus 
eiufdem plani depictis , inter alias diuerforum Obiectorum 
Iniagines , fpatia media implentes, velut ocultatis, quasVitro,, 
fecundum varias facics figurato debite interpoftto , apparen» 
ter reducuntur ad continuitatem » aliis Obie&is intermediis 
"iiuIIq modo-vifis,. 



JLf CJS- 



% i o ThilofbphU Optica 



C A P V T V L 

J)e Caufa determtnante ^ipparentiam , motus 
latiom > £f confislenim Ohieffiomnu , 
per Vifionerru. 

Via de caufa determinante apprehenfionem loci rei 
Vifibilis fatis dictum eft ho.c eodemTractatu,dum age- 
■r-emus de caufa .determinanfe fituni & diftantiam Apparen- 
tiae , quxLedor fi nonhabet prompta ad memoriam, facile 
habet adOculos, reuolutis aliquotpaginis; ideo iliis fuppoii- 
tis, quse perficieiitur etiamex dicendis hoc Capite,non infti- 
tuitur -peculiaris de illa Trachitio. 




Sectio I. 



De A^arentla motus lationi$ s £5* confiHentU per 
Vtfionem* ^ua occafione explkatur modo per 
illam agnofcatmhcm rei Vtf&* 

A.Sfero I. locum rei vifas non appr-ehendi per Viiibnerci, 
nifi apprehendendo correfpondentiam eius ad aliud. 
Probatur Affertioj tum quiafi aliquomodo continens lo- 
catum faltem ex parte , ipfum fimulvideatur , vt Aquavel 
Terra , per correfpondentiam apprehenfam cnm ipfo dici- 
■mus difcernilocumreiViiibilis,aliquomodo exiftentis in ipfo. 
Quod ii primum ambiens non fit anobis Vifli notabile , per 
correfpondentiam apprehenfam ad aliud determinamus lo- 
cumrei vifaj. Qup fenfu, dumcorrefpondentia cum deter- 

minaro* 



Pars II TraSt, II Cap. Vl SeB. I nr 

minato ,-licetnonapprehenfa per Vifuni , ftafuatur vtioeus 
verus rei Vifa: , correfpondentia cnm alio per Vifum appre- 
henfa dicitur locus vilus ,-&: condiftinguitura' vero : &iuxta- 
variamcorreipondcntiam-cura variis, apluribus appreken-- 
fam , diftinguuntur plura loco vifa , vt diximus i . Parte htiios- 
Philofophias Cap. 1 6. agentes de mutatione iitus fecundum, 
Apparentiam ex refra&ione &Parallaxi. Tum quia ii nullum 
aliud iimul videatur, vtcum reliquis conftitutis in tenebris 
fpeclamus aliquod lucidum a longinquo , dererminamus illi 
difFerentiam loci aliquomodo relpectu noftri ,• ita vt licbtin- 
cipiat apparere Oculo quidem aperto, fed confiftente,appre- 
hendamus illud efle ad aliquam pofitionis difFerentia. potius, 
quam ad appoiitam ,• efto diftincie. noftras partes non appre- 
hendamus-j &C iic aliquomodo apprehendimus plurium Luci- 
dorimi inter fe,vel pmritrad vntim aiiqualem loci differentia. 

AfFero. I I. motum localem Viiibilis apprehendi per Vi~ 
fum,apprefiendend<*in illo fieri fueceiliuam mirtationem- 
correipondentiae ad aliqua, quae ftniui per Vifum apparent 
confiftentia , ex perfeuerante apparenter eorum correfpon- 
dentia ad alia ; cuius mutationis partes aliqus fint ipfir pari— 
ter in fucceflione ad inuicem Vifu difcernibiles ;- quod iifo- 
lilm iint inter fe difcernibiles-termini ralis mntationis : ex 110- 
tabili remotione. abinuicem; fed obnimiam tarditatemnon. 
iit obferuabilis in mora notabili mutafio aliqua talis corref- 
pondentisE in fucceiiione talium partium , poterit quidem 
Videns, retentamemoriacorrefpondentix cum illo, a quo 
receilittale vifibile , visa correfpondentiacuni eo,"ad quod- 
accefIit,agnofcere ipfnm ■ mutatum effcfed non apprehende- 
re per Vifionem ipfnm moueri- 

I. Pars Affertionis probatur,quia £ dererminatio locinon 
apprehenditur iuxta paulb ante -conftituta , nifi apprehen-- 
dendo determinatam correiporxdentiam ad aliudyimpofli-- 
biie eftper Vifum apprehendi mutationem loci , nifiappre- 
hendendo.fieri niutationem talis correfpondentia:. Veruim 



%lh Philofophu OpticA 

quia ila Vifo motu Vifibilis a termino a quo , ad tcrmihum 

ad quem , neceffarib fimul & femel aduertitur mutatio cor- 

refpondentiae cuiuflibet di&orum terminorum a Vifibili , & 

tarnen illi non apprehenduntur deferri, fed ipfum Vilibiie 5 

neceffe eft vt per Vifionem aliquomodo apprehendamus, 

iftam mutationem fucceifiuam correfpondentiae inter illos & 

Vifibile, quod mouetur, prouenire ab ipfo Vifibili ; quod ob- 

tinemus , fi terminos ipfos, ex notata fimul &femel perfeue- 

ranteeorum inuicem vel cum aliis correfpondentia , appre- 

hendamus confiftere. At fi Vifibile quod vere fua latione 

defertur, excorrefpondentiafui apprehenfa vt perfeuerante 

cum aliis pro eadem mora , apprehendatur vt coniiftens,ipfe 

terminus a quo videtur ab illo recedere. , $£ terminus ad 

quem adillud accurrere. Ita pafiim experimur ,:dum atten- 

taperfeuecantia nofte correfpondentias ad nauim j mutatio 

correfpondentiae pernoftrum motum cum Teme partibus, a 

quibus recedimus , & cum aliis partibus, ad quasaccedirnus, 

ipfis apparenter tribuitur, &: illae a nobis videntur recedere, 

xfbe ad nos accedere. 

Quod fi mutatur refpechi noftri , dum in rheda , vel naui 
fedentes velocius ferimur, apparens correfpondentia inter 
aliquaa longe profpe&a,quia pariter ex perfeuerante eadeni 
correfpondentia noftri ad proxima , nos velut coniiftentes 
apprehendimus , dum inter arbores fic vifas a dextris &: fi- 
niftris diftantiaapparetmaior, ilkevelut inuicem receden- 
tes apparent , dum fucceifiue minor , velut mutuo fibi occur- 
rentes. 

Siverb, nobis ftantibus, mutetur correfpondentiainter 
aliqua a longe profpecta, exmotu akerutrius illorum , vel 
vtriufque 5 at defixo ad alterum obtutu Oculi , ipfum dum 
mouetur, fui Axis direttionc fubfequentis, nobis ex tardita- 
te agitacio Ocuii reddamr infenfibilisj dum interim aduer- 
timus correfpondentiae inter illa fucceftliiam mutationcm > 
apprehendimus iilud in quo obtutum defigimus , velut con- 

fiftens» 



Parsll TmB.Il Cap. VI Sect l %1% 

fiftens j aliud vero cuius impreilio mutat fttum in Retina 
Ocuiij ad ipfum deferri , vei ab ipfb recedere : ilc paffim-eue- 
nlt , mutata correfpondenria inter Lunam & nubes-; vt fi ob- 
tutum defigamus ad mibes , Luna nobis videtur moueri ad 
iiias , ii apparens diftantia inter ea minuatur , vei . ab iliis 
recedere,ii augeatur : e contra vero defixo obtutu in Lunam, 
nubes videantur ipfac agitari accedendo ad illam , velrece- 
dendo ab illa. 

1 1. Pars Alfertionis probatur, quia ft nom fint pariter dif- 
cernibiies pro moranotabili-partesmutationisfucceiliuas ta- 
lis correfpondentias , pro tali mora videbitur taie Obieehim 
coniiftere in eadem correfpondentia , & Toliim poft moram 
iongiorem poterit aduerti,ipfum non correfpondere amplius 
ei 5 cui prius videbatur correfpondere, fed alteri, in difcemi- 
bili diftantia ab illo : hoc autem eft poit tantam morarn Vi- 
dens certificari , Obiechim motum eife ; non vero Videns 
cognofcere ipfam mutationem taiis correfpondenriie dum 
fit. Ita communiter euenit in motione , qu# fit per incre- 
menta Vegetabilium,in conuolutione Indicum in Horoiogiis 
rotatis,vel mutatione vmbrarum in Soiaribus. 

AiTero I I L motum iationis taiem apparere Videnti , 
qualis ei apparet fucceffiua mutatio correfpondentia^ ad 
aliud, ilmul animaduerfum : quare fi ex maiori diftantia mo- 
bilis refpedu Videntis , quantumuis celerrime iliud mouea- 
cur , fucceffiuamutatio correfpondentiarin tranfuerfum non 
fit ab ipfo difcernibilis s vei ex fitu direclo in anteriora ipfius, 
ipfi occultetur, videbitur illi confiftens quod celerrime mo- 
uetur : fi vero fucceffiue variet correfpondentiam in eadem 
proximitate ad partes alterius fimul fpe£tati,m directum con- 
ftitutas , videbitur motu reclo deferri , efto aliis circumftan- 
tiis fufricienter attentis , cenfendusfitmaximecuruoagitarii 
3c ex his fieri pofTe conieciuram de aiiis determHiationibus 
Apparentiarum in lationibus Vifibilium. 

L Pars Aifertionis euidenter fequitur ex Affertionibus 

Dd 5 



ZJ ^ ' Philojophu Optica 

praemi&s , Sc earum probationibus , 6c clarius conftabit ex 
dicendis pro fequentibus. 

1 1.. Pars conftatex eo quodficut ingens fpatium ex ni- 
mia diftantia non poteft fub angulo fiifficienter. notabili 
tranfinittere. radiationes ad Oculurn , vt in eo fint difcerni- 
biles partes- , ita pro taii diftantia lion poteft Mobile quan- 
tumuis ceierrirne motum difcernia parte illius recedenda 
ad aliam eiufdem accederej & hoc modb proaliquamora 
ftell2E.fixseiicet velotiflima agitatione intranfuerfum refpe- 
du Yidentis ferantur , videri poiTunt in . eodem loco per- 

fiftere. . # . 

III. Pars fimiliter conftat > quia vltra aliquos termmos 
noa efl difcernibilis per Vifum maior diftantia Yifibilium a 
minorijquarefi^retentGeodemfitu adalias pofitionis difFe- 
rentias, Mobile tendat vkerius in dire&umpra^cise refpe&u, 
Oculiperiiftentis in eadem fenfibiliter applicatione adipfum, 
non porerit Videns ex Vifione prascise-notare mutationeiiL 
fucceffiuam ccrreipondentise talis Mobilis ad alia. Quod ii 
non moueatur ornnino ad eamdem direcTionem ; (cd per 
motum defle&at adaiiquam aliam pofitionem , poterit talis 
fuccefliuamutatiocorrefpondentisE versus" illam aiiam pofi- 
tionem per Vifionem aduerti, dum Potentiam Viiiuam latec 
eloiwatio maior vkra certos terminos talis Vifibilis fic moti,. 
kVidente : aua ratione etiamfi aliquod lucidum pofitumin. 
nQtabilidiftantiaelongetur a loco Videntis. vlterius & vlte- 
rius in dire&um, videbirur ipfi nihilominus ac fi perfifteret :■ 
fLverb declinet ad aliam pofttionemin t-ali vkeriori rece-ffu >.. 
videbitur. acfi prascise tali motu declinationis moueretur*. 
Quare ex Yifione prxcise nihil inferri de exiftentiav.el.ne- 
catione talis motus, quatenus per eum Vifibile vkerius elon- 
outur a Vidente. 

Reiiquum AfTertionis- patet ex terminis.. Ex eo habetur 
ratio cur iiue moueatur Nauis, fiue perfiftat , graue deotsum 
oefcendens cum mutatioEefuccelfiua adpartes-Mali in dire- 

ftum. 



Pars II. Tratt. II. Cap. VI. SeB. II. '% i y 

^um conftitutas videatur aduertenti per Viilonem talem 
rnutationem correfpondcntie; prcecise ad Malum,defcendere 
motu re&o; cum tamen mota "Naui defcendat motu maxime 
in tranfuerfum defleciente : quam tamen deflexionem non 
poterit aduertere perViiiimqui intra eamdemNauim mo- 
ueatur \ fiquidem perfeuerante eadem correfpondentia ipfius 
cum Naui & Maio Nauis,non poteft aduertere perVifummiii 
mutarionem qua eftin Graui, reipectupartium Mali,in dire- 
ctum inferius &: inferius conftitutarum , & correfpondenter 
refpectu aliarum partium Nauis in eodem iitu cum Ma-lo 
perfeueranrium , adquasfic accedit tali motu dum recedit 

ab aliis. 

Quod ft aliquis extra Nauim motam,in littore perfiftens, 
ad-alia e regione -Nauis perfiiientia motum ipiius Nauis, 6c 
Grauis ad ipfius inferiora accedentis infpiceret,facile per Vi- 
fionem aduerterettale Graue, tnotuan in obliquum deferri, 
& fuccelliue ad inferiora Mali, iii directum cum fuperioribus 
illius, a quibus tali motu recederet , conftituta. 

Sectio II 

^md determinet Apparentiam fuccefiuA^aria- 
tionii in correfpondentia Mobilu adalia* 

ASfero I. illam non perfe determinari ab Ocuio,motii 
locali , qui fiac in Vidente. 
Ratio eft , quia quiefcente quantumuis Vidente , etiam 
fecundum Oculos , detenninate defixo iilorum obtutu ad ali- 
quid omnino confiftens 5 pailirn, licetinuiti, aduertimus Vi- 
fibilium inter fe niutari correipondentiam, mobili receden- 
fce ab aliquo , periiftentein eadem dilpofttione , &acceden- 
£e ad aliud fimiliter periiftens. Fige obtutum ad aliquid ribi 



1 1 6 Phrlofophid Opfka 

€X aduerforperfiftens , & Manum interim versus illud admo 
ue , vel illiproxime correfpondentem ab illo remoue , & ft- 
mul, dum confiftentem ad Axem Oculi immoti diftin&e in- 
tueris , vidcbis etiam nolens Manus motae ad illud fuccefliue 
mutari correfpondehtiam. 

AfTero I L Apparentiam fuccefliuar variationis in cor- 
refpondentia cum aliis eius , quod videtur transferri , deter- 
rftinari ab impreftione reprsefentatiuorum eius inOculo, fe- 
cundiim extrauergentiam fui alio & alio confequenter dire- 
ctl » perilftente aliquomodo interim impreflione eorum , 
qua* per Viiionem notantur vt termini talis tranflationis in 
eadem dire&ione. 

I. Pars Affertionis probatur , quia cum ex fupra conftitu- 
tis determinetur Apparentia Viiibilis ad certam pofitionis 
difrerentiam per extrauergentiam impreffionis ab illo rece- 
ptae inRetina, directam ad illam j impoflibile eft eius Appa- 
rentiam per Vifionem alio & alio transferri , nifi per extra- 
uergentiam impreflionis eiufdem Vifibilis alio & alio di- 
rectam. 

I I. Pars, poritis ante conftitutis , conftat ex co,quod cum 
in appreheniione delationis alictrius Vifibilis apprehendatur 
neceflarib variatio correfpondentix curti alio, vt refpecTiu ii- 
lius aliquomodo confiftente; immo non aliter apprelienda- 
tui* per Vifionem talis motus delationisj neceffc eft in Reti- 
na talis Vifibilis impreflionem mutare difpofkionem ad irn- 
jreifionem alterius fimul exiftentem in illa. 

Affero III. Talem variationemintraRetmamin difpo- 
f tiene impreflioniseius , quod apparet motu lationis agitari 5 
nullo fenfu effe difcernibiiem 5 etiam dum per eam Senfus. 
Visus determinatur ad apprehendendam variatioaem corre- 
fpondentiae- talis Viiibilis cum aliis : prouenire autem vel 
connaturaliter a yariatione pofitionis pre,qua Vifibile vere^ 
agitatumtranfmittitfuas radiatiories ad Oculum > vel praetcr 

natuxai» 



Pars II. Traa. II Cay. VI SeB. II. 1 1 7 

naturam ex Hiimorum Oeuli agitationej ex qua vere confi- 
itens poteft apparenter agitari. 

L Pars euidenter conftat j quia nec impreilionis alicuius ; 
Obiecti determinati in Retimii nec difpoiitionis iliius in ea- 
dem, nec correfpondentia? illius cum impreflionibus ab aiiis 
Obie&is vilam experimur nos habere notitiarmque iiadeifet, 
inftruerct paffim homines de his ; &: conuinceret negantes 
tales impreilionesjcorrigeret errantes m illarum difpofttione, 
quorum commentitias Aifertiones apud ipfoSj alioqui Yeri- 
tatis amatoreSjiion folurn extinxiiretjfed febnafcifatis fupeV 
que prohibuiifet. . 

1 1. Pars pariter eonftat experienti correfpondenter ad 
agitationem qua^ vere exerceatur in Obiecto , etiamii Axis 
Humorura Ocali fixus in aliquo cpniiftente , Obiectum agi- 
tatum non fubfequatur ,.ex taii Obieclii motione radios per 
Humores^Ocuii traie&os ad aliam & akamRetina^ partena 
impreiTionemtransferre i quod : ii Oculum Animalis iionha- 
bes ad manurn,aut piget ad experimentumprseparareyaceipe 
Cjioboium. ex Vitrq f pen quod ex legibus refeclriomiin fim i- 
litertraiicereipoces Imaginis impreilionero in appoiitam,pr.o 
eonuenienti vicinitate, jchartams dum iiio confiftentc agita- 
titr ante iiiud^ObiectuiB»- ; ; 

II I. Pars itatim ftabiiietnr, fi proftante Obiecto immoto 
admoueas Digitum Oculo tuo perurgendo,vt eius fucceflmo 
in alterampoiitionem impuifu varies Pipiila? fitum adiiiud: 
ftatim enim variato' confequenjer iliius impreili©nis : fitu in 
RetinayvideDis- Apparentiam' vereimmoti transfettr ad eam 
pofitionem,ad quam Ocukis,preifione vrgetunquod fimiiiter 
eueniet aiia prseternatuVaii eaufa agitanrje. Hurrrores,ad quo- 
rum agitationem,radiationis per ipfos tranfmiflxfitus varic- 
turinRetina 3 quantumenmque. Obie&um, a quo ilia dtffun- 
ditiiradOGukimyperfiftatriiruaaoturn. ■ * - 

. i ?! ] r r i ". - i ■ > > • ■ • ■ ; p ; - - - 
. . .''.'■ ■>')'.'■ ».. ■" ' •: - j, v . iii". . ',. . '■ s '. '. '. '■ ■'-'<■ »i- * 



xi8 PhilofoftbU Opfica 

COR.OLLAR.IVM. 

In gratiam Physicorvm. 

^uam accurate capienda -, examimand } a 3 confe- 
renda experimenia^ vt aliquid ffattti poJSit dc^ 
conditiomhm SenfiUiiunu. 

CVm ex oftenSs i. Parte hiiius .Philofophia: de Viiibili- 
bus & eorum Reprefentamiis , hac z. Parte O.culorum 
vfu 3 & cauiis Apparentiarum , conftet quam fallax iit iudi- 
cium quod iine aecuratifiima diiciiiTione innititur Vifioni, 
non foliim quodad fenfibilia 3 .vt yocant communia 5 fed 
etiam quod ad propria: .apprehendendo eodem modo . colp- 
rem in aliquo fubiedo j etiamfi 11011 firin illo , fed in alio , 
cuius Reptarfentatiua illud -fefledit adOculum j & quidem 
exiiii aiperitatc, iine vila fitifricienti determinatione ad cau- 
fandamin OculoappreheniionemFigura^ aurSitus", autDi- 
ftantias Colorari , a quo primo talia Reprafentatiua difftin- 
duntur ad illud ; apprehendendc*eodem modo colorem vi- 
fum in talifubiecto , etiamii non fit in illo in fpecie coloris, 
in qua apparet ; fcd folum fecundum altemm extremorum, 
cuius Reprcfentatiuum diifunditur ab illo ad Oculum j dum 
ab illo vcrsus eumdem Oculu rcflectitur Reprxfentatiuum 
alterius extremi , terminatum ad illud ; &: % reali mixtione 
in tali remperamento inuicem huiufmodi fteprxfentatiiio- 
rumin Organo Viforio , fequitur apprehenfio coloris medij, 
tali temperamento correfpondentis, qui coior medius iii taii 
ipccie , mrfquam exiftitin rerum Natura, niii obie&itie in 
Viiione. \ ... 

Ex dictis-auxem Caoite proxmie praxedenti conftetappa- 
rere^ V identi , vt velocitcr agitata; , .qux -prorsus confiftqnt; 
coniiftentia quse velocuTime feruntur. 

Conftat etiam exnotitiaperSenfumprxcisehabita non 

poffe 



Pars HTrdB. II.Gap.VI. Sett. 11 % i 9 

n C £c nos. de huiufmodrcertificari :';immo Appaxentiam per 
Scnfumnominnquam ad iudicium falfoni prouocarerac pro- 
inde fi quis Apparentiam per feniiim praecise fequurus pro- 
nuntiet, de veritate fecurus non eft j efto non detur de fa&o* 
via illum,per contrarium experimentnm redarguendi. 

Eft enirn tali Obieelo per aecidens, quod aiise obferuatio- 
nes fieri non poffint,exquibus.fimiliter apparere poffet oppo- 
iitum ei>quod videtur cum iam fa&is aliquomodo confenti- 
re ; fi Apparentiar-.exquibus aliqui de talis Obiecti attributis 
philofophantur,ex fuo genere ambigux funtjcuiufmodi funr, 
quoties eumaliquoitaiunguntii^vtftaret etiacumoppofito, 
eriam fi non liceat alia experimentatentare 5 quibus determi- 
netur, an»de facto cum oppofito iungantur,- necne. 

Quis intra Nauis vel quiefcentis , vel eodem tenore per 
aquamiine fuccuiTatione delata: , Camera conftitutus , non 
sequaliter videat Grauia elacunari ad pauimentuferri,& qui- 
dem refpe&uomnium^quxfimul aduertet, recd correfpon- 
dentia ? quis non eodem modo apprehendat Mufcas abvno. 
ad aliud latus voiatu tender.e?& tamen Naue quiefcente 5 rales 
motus ad talespofitiones folu dire&i*tales re vera funt,quales 
ei videntur ex correfpondentia cum iis ,qtixfimul aduertit: 
Naui verb delata funt de fado in illis Mobilibus lationes pror- 
sus diuerfiE qux tales viderentur ei , qui extra Nauim confti- 
tutus-in Terra ; pofFet eas aduertere j & illisprorsus per acci- 
dens eft,qubd ab eo aduerti no.n poflint. 

Dices vtrumque Spe&atprem vifurum talem directam 
eorrefpondentiam'huiufmodi Mobilium cum iis, qux ad illa 
iic funt conftituta in Naui,fiueNauis quiefcat,iiue deferaturi 
&pofTe iudicium ferre verum de illa fucceffiua correipon- 
dentia jcum ipfis > non pofie tamen intra Cameqam Nauis 
confhtutumexfuae Viiionis Apparqntia quidquam rationa- 
biliter pronunciare de corrcfpondentia cum extremis a fe 
nonfurficienterfimul animaduerfis:ac proinde nec de condi- 
tione talisdelationis infe/iue fit de fa&o variatio-fucceffiu» 

Ee % 



u0 : ' ' ThilofophmOpNcs 

correfpondentise fimul & femel cum aliis confiftemibus, fiue 
non/eddeberefufpendereiudicium. 

ka plane refte mones; fed huiufmodi monitis inftrue eos, 

•qui conftituti in Terra non funt contenti agnofcere corref- 

■.ppndentiamfuccemuam Mobilium ad ea,que, ilmul per Sen- 

fmn aduertere ppfluritjfedex iis,quse fibi apparent,de condi- 

tionibufctaliummotuumvfquequaque determinare conten- 

dunt ; &c ex illis, ficut etiam ex variatione correfpondentiae 

interTerreftria& Aftra,qu£ ex alterutrorum delatione appa- 

■rere poteft, de ftatione Terrse fcientifice pronuntiare , pro- 

■clamantes ftarepro fua fententia Griterium Sensus,cui duni 

■nequeunt fieri experimenta,quae oppofitum oftendant,aut in 

■oppofitum non militet certitudo fuperioris & infallibilis 

Scientix, nefas fit in Quaeftione Phyfica,non certo aflentiri, 

.alioqtii Scientiam Phyficam totam periclitari. Verum huic 

jnalo , fi indicata a nobis in propofitione Corollarij fubfidia 

Senfuum Apparentiis adhibeant,facile occurrent$& innume- 

ra commentitia fub Philofophise Paliio prodeuiitia,ad ludifi- 

eanda incautorum ingenia, & Veritatis locum occupandura, 

l Libris & Academiis magno opera: pretio excJudenr. 




TRACT. 



Itl 




TRACTATVS JIX 

DE VITIIS IN VISIONE OCCVR- 
rentibus,ex propordonata radiorura traic- 
dione in Retinam , & Vitrouim rite figu- 
ratorum appofitione ,.corrigendis* 

De nasuralibus Oculorum limkatiombm ' per ea*- 
#* dermpromomndis* 

RATIO DICENDORVM^ 

EL INQVIMVS Medicormru 
induBrm cognofcmda 9 mrandaqucj 
ea 9 qm ex Oculorum intemperie Vi- 
l} fionem vitiare folent \ de illis folum 
aHuri 3 qm Philofophiam Opticam propius attin- 
gunt \ quorum imtefiigationem, & emendatknem 
pmpofmmm naturalihm Oculorum limitationi- 
bm \ quia iUis.cognofcendk , & promouendis ipfin 
rum pr&mijfa TraBatio viam aperiet:immo primo 
loco , vt omnibut necejfarias * Hatuemm *varm 
determinationes radiomm s pro varia figuratione 
Diaphanorum Denfiorum 5 cumpr^diSAyiSomm 

E e 5 




■%%% ThilofophU Opth& 

Coroliaria videri pofimt : adhibitu pafiim regulk 
refractionum i. Parte explicatis > i$ Ftabtlttis^ 
quarum direiiione Phyficm opportunis defignatic- 
mbm Imaginationem wtsabit>Opticm verb propo-* 
fitafacile percipieL Mu tamen opportune addo 
eonformiter experirmntu iam notis \ ($ apert^ 
rationi * 5 eamdem ejfe *uiam radij 3 fiue ille progre~ 
diatur a Raro in Denfum y fiue a Denfo in Ra- 
rum y quaniumenimafua direciione receditincli- 
nando ad perpendicularem , intrando Denfius > 
iantum recedit declinando J| perpendicula/e% s 
intrando Rarim 5 fiinter idem Ramm($ idem 
Denfum radim commeet. Quia autem in hac 
2. Parte Traci. i . Cap. tl. Seci. % . oftendimm 5 quii 
fit impnfiio- Reprsfentatiuomm difiincla , ex 
qua fequknr Vtfw dilimcJa - s quid confufa 9 ex 
quafequitur vitmm confufionis m apprehenfion^j 
VifibUmm. , fit» . . . 



Cl.Ff T 



Pars II Tra&. HlCap. -I SeB. I zzj 



Capvt L 



De radiorum determinatione ex Figum Dia« 
phanorum conuexomm refringehtmm 3 (f i%r 
teruaUu excipientium illos a refrimentihm 

S ■£ C T I O I. 

Quam determinationem inducat in radios diffu- 
Josab Obiecio, Clobofum Denfim Diaphanum^ 
illis occurrens 

On repetiimis conftituta i . Parte Cap. i .Sect.4. fed ex 
iis fupponimus omne Globofum Deniks Diaphanum> 

expofirum IUuftranti, excipere ab illo radios inuicem confu~ 

fos , & confundentes partium illius 
Reprefentatiuajied per refra&ionem, 
ex vi fnx maioris Denfitatis fic fisu- 
ratas, inclinare illos ad impreiiionem 
aliquomodo diftinctam ,• quateniis ex: 
vi refractionis in ingreiTu illius , Sc 
egrefTu ab illo inRarius, diriguntur; 
vt pro certa diftantia , aiiquomodo 
concurrant inuicem radij,coniignati~ 
ui alicuius condiftinguendi ab aiiis in 
Obieclo , extraipatium , in quo con~ 
currunt inuicem coiignatiui aliorum, 
condiftinguendorum ab ipfo ineodej 
vtinObiecto AB;Signabiiis A,Radij 
. A C;F,&AD F,c6currant in F.Signa- 

bilisv.erb B, radij B D H,&B C H,concurrantinH.Hisfupp. 

AiTero 




i ^' A. 



ThilofofhU Opfka 
Aflero-I.~Gl©bofum Denfius tcrminatum conuexitate 
aiaioris Sphxrici radios confuse exceptos a Vifibili ordinare 
ad. impreifionem aliquomodo diftin&am pro maiori a fe di- 
fbaiftia, quam eos ordinet terminatum conuexitate Sphaerici 
miinoris ; cuius "diftantise intemailo minus fetuato ,ftradij 
excipiantur , traiectia GlobofisDenfioribus fic iiguratis,, ne- 
ceflario fequi in excipiente impreffionem confufam* 

I. Pacs Aflertionis probatur peculiariter,du.m conuexitas 

maioris Sphserici pro tanta parte luae extenfionis adeft fpatio^ 

pro quo adeflet tanta conuexitas minoris : recipit enim 

tunc radios incidentes ab eodenx Signabili Vifibilis cum taiv 

HO minori inolinatione , quam reciperet conuexitas minoris 

$pliserici 3 pro tali fpatio neceffarib magis obliquata refpedu 

eorumdenuac proinde minus refringenda illos ad perpen- 

diculares dudas a Centro fuae conuexitatis per pun&a inci- 

dentia?, minus illos inclinat ad ! conuergentiam- in vlteriori 

progreflu-: ers;o ex vi illins in maiori diftantia a tali refrin- 

0-ent-e- con crurrent. E x con t ra vero pro a?qu ali fpati o incidcn- 

tes niagis obliquac faciei conuexi ,conuexitate Sphscrici mi- 

ooris, magisiri-iiTgreflirillius refracti- , ex vi^talismaioris re- 

tia£tionis- versus perpen-dicukres r a Cen|ro talis minoris 

Spbxriciratis extenias per punctaincideiii^a! , magisincli- 

nanrur ad. conuergentiam.^vt proinde propreuiori diJGtantia: 

eoncurraiTt. . - »- 

Eadem conftabit vniuerse ex dcterminatkrne coneursuy 
radioTtim ad-menfuram, conuexitati Globofi proport-iona- 
mmSedvfequentiaflignanda j. licet dererminate cumradi) 
meidurir parallelfc ' •■■■ 

AltemPars Aifertibnis euidenter fcquitur ex eonftituta 
praecdenti, ..currr-enim impreifio diftinctafequatur, concur- 
rentibus in proprio fpatio pro tanta diftantia radiis,deferenti- 
bus Reprarfentatiua eiufdem- condiftinguendi in Obiedoj 
neceffario ante , & poft fufficientem concurfum «Jilatantur in 
[patio : -eommtuii cnm- radiis* defef entibus Repriefentatitia 

aliorum: 



-G 



Tars 11. Tradt. 11. Cap. I. Setf. 1 %%s 

di-orum : ergofipro tali interuallQ.excipiantur, exhibebunt 
in excipiente impreilionein confimdentemRepra?fentatiua 
diuerforum condiftinguendorum in Obiecto. 

Affero II. GIobofuniDenfius, determinataconuexitate 
serminatum, exceptos confuse radios Obiecri remotioris,per 
refraclionemin fe deducere adimpreilionem diftin&am,pro 
minori diftantia, quam deducat radios Obie&i proximioris^ 
quos facit concurrere pro diftantia vlteriori : ac proinde ex- 
cipiens poft refractionem radios in diftantia proportionata 
knpreilloni diftinctas remotiorum ? excipere neceflario im- 
p reffioiiem confufam viciniorum : & e contra. 

A t ' I. Pars AfTertionis probatur j quia fi- 

cut a Signabili propoiito in A,deueniunt 
radij A B, & A QfuperfaciemGIobofi 
DeniTbriSypro vlteriori remotione illius 3 
conftituentes minorem angulum cum 
perpendicularibus , a Centro O conue- 
xitatis- extenfis per puncta B,C incidai- 
dserj &pro maiori approximarione in E, 
maiorem s ita per tertiam regulam re- 
fracl:ioiium 3 .conftituuntfemper in refra- 
dione correfpondenter anguloscumiif- 
dem perpenaUcularibns minores & mi- 
nores , radij A B D , &~ A C D 3 proue- 
nientes ab illo vlterius remoto in A;ma- 
iores <$£ maiores radij E B F , & E C F , 
qui proueniunt ab eodem proximius ac- 
eedente in E : fed radij hine-inde ad 
perpendiciilares , ab eodem Centro deductas adeadempun- 
ihi incidentise , fub minorf angulo mclinati, magis etiam iw- 
mccm conuergunt : fub maiori angulo inclinati , mimis 
eonucrgunt:ergo illi citiiis pro diftantia breuiore conciurent* 
Tt in D, ifti tardius pro maiore interuallo,. vt in F. 

Sed vbi fit fufficientejc- concurfos radiatiomim prouenienv 

Ff 




n 6 Pkilofbpbh^QpticA 

.itium ab .eodem Signabili ., condiftingtrendo in Obie&o , ibi 
fic impreffio iuo modo diftincta,ii adfit excipiens ': ergopro 
breuiote diftantiaaDenfioriGlobofo refringente , excipitur 
imprefiio iiib diftinclione , qua prouenire poteft ab illo , fi 
Obiectum radians erit remotiusjpro longiore,fi erit vicinius. 

1 1. Pars .conftituta I. euidenter fequitur;nam in diftan- 
tia proportionata diftindae impreffioni Signabilium condi- 
■ftmguendorum in Obiecto remotiori , radij _pertinentes ad 
.quoduis Signabile cbndiftinguendum in illo,concurrunt ex~ 
traterminos .concursus aliorum, pertinentium ad aliacon- 
diftin^uenda in eedem jfed pro ilia dlftantia nondum fic 
■concurrunt radij pertinentes ad Signabile condiftinguen- 
dum ab aliis in Obie&o viciniori j ergo adhuc inuicem diua- 
ricati neceflario communicant in fipatio cum radiis per- 
tinentibus adalia condiftinguenda : ergo pro tali diftantia, 
remotioribus proportionata, adimpreflionem diftinctam , ra- 
dij aproximiori &: proximiori non liabent pr&parationem, 
niiiadimprefiioneRiconfufani. E contra radij Obietti re- 
motioris poft fiiuin concurfiim interfe£tione facba, hinc-inde 
diuerguntj& magisin vlteri.ori progreffu j quare vbi deuene- 
c unt ad-vlteriorem diftantiam , proportionatam impreflloni 
diftin&ae proximiorum , communicantrhultum in fpatio ea- 
dem , pertinentes ad varia Signabilia hinc-inde condiftin- 
•guendain Obie&o remotipre ; quod eft ibi non effe propor- 
-tionatos , nifi impreilioni confufas remo.tiorum vbi £>b.tinetur 
diftinttaproximioris, 

Affero III. Denfius termrnatum conuexitate minoris 
.Sphaerici inclinare radios fibi incidentes.ab Illuftrante, ad 
impreilionem aliquomodo diftin&am illius, in minori fpatio 
-coniignandam , quani fit id , ad quoddirigunair radij confi- 
-gnatiui Imaginis eiufdem ab ipfo termktato conuexitate 
Sphaerici maioris : Vtrumque autem infuaproportione fem- 
per magis amplificare Imaginem eiufdem Qbiecti dum pro- 
ximius elb mmus dum remotius eftab ipfb,. 

X» 1 '3.1$ 



ParsIL Tradl. IIL Caf?> I. Se&. I 2,2.7 

I'. Pars AfTertionis probatur; quia radij , qui. ab extremis 
Obie&i hinc-inde deducuntur ad extrema pofitione contra- 
ria in facie talis Diaphani Deniioris , tanto obliquius iiliin- 
cidunt ,quantb iliud mirioris Sphaeras conuexitate,fecundum 
portionem radils expofitam , terminatur ; & confequenter 
tanto magis in traie&ione illius ceteris paribus refringuntnr : 
extali autem refra&ioneconuergentes, dum illa maioreft,- 
magis etiam ipfi conucrgunt- ; 8c confequenter magis acce- 
dendo ad fe inuicem fecundum illam , accedunt.etiam ma- 
gis inproportione ad perpendiculares extenias a Centropro- 
pria^ Couexitatis ad talia extrema iliius quibus hinc-indeipil 
incidunt, Cum ergo dicti radij ab extremis hinc-inde difpo- 
fitis deduCri ad extrematalis Conuexi;&exvi iliius ilc con- 
uergerites,neeeiTari6 fint extremi in coniignationelmaginis,- 
& ampiitudinis iiiius comprehenfiui,eam intra minus fpatium 
determinabunt,quam fiper fimiie Diaphanum maiorisSphe,- 
rx conuexitate terminatum traie&ij ac proinde rainus refra- 
£ti,&: minus conuergentes,eam coniignarent. 

I I. Pars. Afiertionis probatur 3 quia ab extremis,in eadem 
facie Obiecti proximioris , deueniunt radij , fub maiore an- 
guio propius decuflati, ad extrema BiaphaniDenfioris Con- 
uexi; ac proinde cum iinea iungente talia extrema faeiunt 
angulos minores ; & confequenter alternos feu angnlos de- 
inceps, vt vocant,niaiores cimiperpendicularibus,hinc-mde 
a Centro Conuexitatis extenfis per pun&a incidentia^Qua- 
re , iuxta tertiam regulam refracliionum , fub maiore angulo 
cum dittis perpendicularibus refringentur & itaminus acce- 
dent ad Axem extenfum per Centrum , & minus adfe inui- 
cem:ergo in fpatio interie&o ampliori Imaginem impreffam 
comprehendent. • 

Infinuata eft vis argumenti pro 1 .Parte Aflertionis,quoties- 
Segmenta Denfioris funt xquaiia,fed diilimiiiconuexitate 
terminata 5 attendendo radios, qui ab extremitatibus-Obie*- 
&i deducuntur ad- extrema Lentis Vitreae, pofitione contrav 

E f z- 



^g Thilofiphk Optm 

ria, Sirefracti deueniunt,addiftantiamaLcnte,()ro qua i&- 
minatur Baiis diftinaalmaginis,&func illius tocius compre- 

henfiui. 

Potes id fecilius affequi defcriptis partibus arquahbus cir- 

cumferentiarum maioris & minoris circiili, fe tangentibus,. a 

Centrismcommuni Axe vtriufque conftitutisjfi a£> extremis 

Obiedi, e xegionepofiti deducas radios perpendiculares ad 

ilias, qui irrerraditranfeantperCentrumcuiuflibctillarum, 

extenii ad diftantiam vfque totius Diametri , ad quam dice- 

mus ex iam demonftratis in Dioptricis , quantum eft ex vi 

•conuexitatis deduci concurfum radiorum etiam refractorum 

adconfignandam Imaginem diftindam : tum vero extremi- 

tates taiium radiorum perpendicularium ad Vitra , poft in- 

terfe&ionem inCentro eb deueniencium , iungantur pro x- 

qirahdiftantia.perlineam rc&am, quse terminabitextcnfio- 

iiem Imaginis, vi cuiufvis conuexitatis eo dedu&am. Siqui- 

dem cum in tali Baii diftin&ionis debeantinuicemconueni- 

ic omnes radij, a quolibetSignabilicondiftinguendo in Ob- 

iecto fupra totam Lentem diifufi , nccefTario ad tcrminnm 

radiorum perpendicularirer incidentium Lenti, &finere- 

fraclione tranfcuntium, deuenienc etiam reliqui a .talibus Si~ 

«rnabilibus extremis cum varia inclinationc & refra&ionc 

deducti. Quare conftitutis triangulis fimilibus facile proba- 

bkur maior extenfio Imaginis per Lentem maioris Sphatrx 

conuexitate terminatam , fi prazfertim attendatur difcurfus 

modb inftituendus ad idem probandum quando Lentes 

funt inequaies,fed fimiles porriones in£qualium.SpheraruiTL 

Sintergo fimiies Lentes feeiuidum circumferentias inx~ 

quales C D B,N O M, & incidantradij. A B,L M , xquales 

-angulos inclinationis facienresxum incidentise e_quales fint, 

etiam anguli rcfractionis E B G, P MQ^ acquales crunt ; &L 

quia arcus D B, iimilis eft arcui O M,anguli D E B,& O P M ? 

ajqiiales funt , adedque & cornplemenra B E G,M P Qjrqua- 

lia, Igitur mtriangiiiis B E G, M B -Q^fimilibus, vtE B, hoe 



,'F 



Pars 11 TraB.JIL Caf. J< SeM. L %^ 

cft D E, ad E G, ita M P, Iioc efl 
O P 3 ad P Qi & componendo vt 
D G ad £ G , ita O Q_ad P Q^ 

Q-iiia vero vt E G ad D E ' ita P 
Q^ad OP, &vtD E adD I, ita 
O P, ad O S, erit ex jequalitate» 
vt EG ad D I,ita PQjidO S. 

Cum itaque ex dicfcisfk vt D'G 
ad E G, ita O Q^ad p Q^fc vt 
E G ad D 1, ita P Qad O S } erit 
etiam ex xqualitate , vt D G ad 
D I, itaO Q^ad O S,Sc ditiiden- 
do , vt D G ad G I, ita O Q_ad 
■Qji. Quoniam autem Baiis Imar 
giais diltin&e H I fecat Axem 
ad anguios iimiles anguiis , ad 
quos fecatur Axis a Baii R S, an- 
guli autem ad G, & Q^arquales 
iiint ex demoriftratis > erit ob 
criangulorum G I H, ■& QJ> R 3 
fimiiitudinem,,vt G I ad H I, ita 
Q_S ad R S : erat autem vt D G 
ad G I,itaO Q_ad QS; ergoper 
.i4..Quinti,cum D G ■primacom- 
pofita ex duabus BE, ■& E G^ma* 
ior il: quam O . Q_tertia , qux 
-ccmponitur ex M P, 6c P Q^eft. 
■etiam G £ fecunda maior quam 
QS quarta, ergo.ctiam Baiis H I, maiot eit Baii R S* 
• Hactenus attendimus peculiarirer directioneni radiarum 
cx vi refra&ionis in ingreuu Globoii Denlioris , rermihati 
versiis Obie&um conucxitate maioris, vei iiiinorisSpfcmd: 
fme Obiechun fit .remotius ,(iue proximius illi propofiruru : 
iamconfideranda eft eorumdem dire&ioex vitefra&ipnisy 

Ff i 




iy<* -' / Philo/opfjk Optics 

quam-pathmturin egre/fu in Rarius ab eodem,alia fuperficie 
dppofita plana, fiue conuexa terminato,- 



Capitis- I. Sectio I L 

Qu& fequatnrjeiermmatio radkrum 9 . in egreffu 
, $x Clobofi Denfioriin Medium Rarias yfiin 
■typofitafaciefuperjicie planat terminetur. 

^■'■Sfero L fiue Denfius , terminattrm fuperflcie aliquo- 
x\. modo Sphaerica versus Obie&um , terminet-ur in facie 
©ppofita auerfa ab Obiecro y fuperficie plana , fiue conueta,^ 
eceptamin ingreffu iliius conuergentiam radiorurn perrefra-* * 
etionern ad perpendicularem., augeri in egrefiu ab illo-per 
refractionem aperpendiculari. 

ProDitio Allernonis, defignatis-rite perpendicularibus fta- 
tim patet ; quui dum radij deueniunt cuni conuer^entia ad 
Jiiperficieiii, vnde excunt ,- perpcndicularis exrcnfaperpun- 
eiuni egrelsus-3 Denfiori , &pun&um ingrefius in Rarius ■ 
nccefTanb remanctexterior refpeetu radij cum alio con- 
uergentrs adMediumxrgo firnprogreM ad Rarius taiis ra- 
dius debet ab- illa -recedere, ncecffarib vltcrius vcrsiis Mc- 
dhim debet inclinare ; & fie cum alio ,. fibi correfpondente, 
ad Medium pariter magis ia vlteriori progrefTu , ob eam- 
demrationem, inciinantein taii egreffu magis conuercrere. 

Ailer-o 1 1. ■ fi radij refracti adperpendiculares in in<?refm 
Globofi Deniloris noa denenerunt per talem refradioncm 
a<d-conuergentiam 5 terminationem planam in facie oppofi- 
ra Denfioris , & confequenter Rarioris , aut ad iiiam nihil 
proacfle, autab illaeosviteriusremouere;poffc tamen dari 
fcalem conuexitatem in facie Globofi Denfioris auerfa ab 
©mecto, : sc confequenceffl cauitatera in Rariori immediate 

coniequentij, 



Pars 11. Tratt. 111. Caf I SeS. II. I) , 

oonfequenti , ^uas per refractionem huiufmodi radtos in vl- 
teriora inclinet ad inuicem aliqno modo, 

L Pars AfTertionis euidens eft , quia taie-s radij ex refra- 
tMone iningreiluDenJioris non conuergentes , ant iiicidunt 
perpendiculares faoiei plana: in egrefliij&rconfeouenter il~ 
milifaciei Rarioris eos excipientisjaut diuergentes:inprimo' 
cafu iine nouarefra&ioneperpendicularesillis fuperficiebus 
Sc inuicemparalleii progredienrur» in fecundo caiii riecefla- 
rio diuergent a perpendicularibus extenfis per pun&a inci- 
dmtix in talibus fiiperficiebus planis , & ita per nouam re- 
fractionem in ingreffu rarioris necelfario ab illis fi!nc-indc,&: 
fiintil a medio recedentes 5 vkeriiis remouebuntur a conuer- 



-eentia. 



1 1. Pars conuincitux ex eo,quod -femper terminari poteft 
tale Denfius Globofum in facie auerfa ab Obiecto conuexi- 
t ate minoris &c mmoris Sphazrici, & Rarius immediate con- 
fequens cauitate prorsus conformi ; vtCentmm illarum., a 
quo deducendse funt perpendiculares ad puncra incidentix 
radiorum in egmfluaDeniioreinRarius,iitproximius ipiis, 
-quam punctum, ad quod versiis Obiectum conueniunt tales 
radij j quifupponuntur inprogteffu prima refractione ordi- 
natOjdiiiergentes minus,quam fia talipunctoineademdire- 
-ctione,qua deduci ceeperant fuiffentrac proinde perpendicu- 
lares a tali Genr-ro proxi-miori s extenf^ ad puncta ^grenus,ne- 
ceffario in fuo progreffu remanent exteriores refpectu radio- 
rum egredientium iuxtadiredionemacceptaminingreiTuta-- 
lis Denfiorisrquare ipfi a talibusperpendicularibus in ingrefTu 
ad Rarius,noua refractione hinc-inde deflectentes, necefTa- 
rio magis accedunt aiiquo modo ad inuicem. 

AfTero III. Globofum Denfitis plano-conuexum exce- 
ptos Radios,ab Obieclo per Medium rarius libere adfedifhV 
fos, per refractionem facere comiergentes , sequaii conuer- 
gentia , fiue fuperficiem planam conuertat ad Obieebim , Sc 
conuexam auertat ab iilo,fiue econtra* ac proinde eamdein 

diftantiafli" 



j, 3 z, . ■ 'PhilofophU Optha 

diftantiam femper eife proporcionatam impreiTioni diftinthr 

inducendac per radios ex viillius. 

Aifertio eft conformis quotidianis experimentis ; nam fl 
fragmina Speculorum planorum ex altera parte adconuexi- 
tatera formentur , feruiunt seque pro- eadem diftantia ,., fiue 
ad Oculos immediare adhibita , fiue inclufa Tuboipiciliis, 
qvralibet fui facie obuertantufc ad Obie&um, ; nec vlitim no- 
tare eft difcrimen^ fi facies vna, vel akera ad Gbiectum con- 
mertatur. 

Hsec autem experimenta probant a pofterioti xqualem 
pliyfice fieri refractionem in radiis ab Obie&o diffufis ex tra- 
kctioneper Denfius plano-conuexum ,, intraRarius confti- 
tutum , qualibet dua-rum eius facierum conueria; ad Obie- 
&um : ipforum verb reddetur ratio a priori ex tali refractio» 
ne quammodb in probatione Affertionis oftendemus aequa- 
Eter fieri ex.interpofitione talisDenfioris,fiue plana,fiue con- 
uexa illkis facies ad- Illuftrans conuertatur. 

Ad fadliorem probationem AfTertionis ex admiflis com- 
muniter in Dioprricis a Recentioribus,. fine prad-udicio exa~ 
minis infriinftituendi ad exaclioremdeterminationem alio^- 
rum Cap. j. $e€t. $>. 

Supponicur I. . Vitri refractiones vfquead^ 30. grad. incii- 
natiouiseife ad Senfunr proportiona-les inclinationibus ; & 
quod angulus. refra&ionis intra Vitrum , non vltra talem 
terminum ,. fit tertia pars inclinationis. Nsmirum radiusr 
I _G>exaere incidens in. fuperiiciem Globofi Vitrei A B-C ? 
fi cum perpendiculari DH faciat angulum inclinationis 
F G H minorem gr.. 1 5*per refractionem versus perpen- 
dieularemD G, faciet angulum refractionis D G I, qui mi- 
nor erit angulo inclmationis F G H, tertia parte anguli 
F G H: erit igitur angulus F G H, qui inMedioRariore, 
fefquiaker anguli D GI, qui inmedio Denfiorij vt L G K r 
korum anguloruin differentia fitvnatertia anguliF G H,. 
& media pars anguli D G L 

1 



Tars II. Tratt. III. Cap. I. JWF. 11 



- 7 



y 



i'ia-%- 



o- 



:nt. 



'AL 



Iam fi intelligarur MediumDen-. 
,h fmn co-ntinuari vkra L , radius G I 
refrattus concurret cum radio E B 5 
perpendiculariter incidenti conue- 
xitati Denftoris , &fine refractione 
extenil per Centrum illiosi& termi- 
nus concursus ponatur L : quare fiet 
triangulum D G L,- in quo angulus 
D G L,eft dupius anguliD L G : eft 
enira duplus a^qualis & alterni ipfi y 
anguli, nimfrum I G K : ergo latus 
DG,& latus D L erunt inter fe irt 
ratione ftnuum angulorum oppofi- 
! ; torum ; atqui finus angulorum mi~ 

ij norum gradibus i y. funt in eadem 

|! ratione ac ipfi anguli : ergo latera 

1'l D Gj D L iunt in ratione oppofi- 

torum iibi angulorum : eft auterrt 
angulus D G L duplus anguli DLG: ergo latus-D L duplum 
lateris D G,Eoc eft D B i igitur ex vi refractionis in Conue- 
xo Denfiori talis radius coucucret cumperpendicuiari ex- 
lenfa per Centrum in diftantia Sefquidiametri illius». 

Supponatur II. iuxtaadditainitiohuius Tra&atus 3 eam- 
dem efTe viam, qua radius procedit iiue a Raro in Denfum,. 
fiue a Denfo m Rarum difrandatur : ea femper , intra ter- 
minoshuic ratiocinationi prxfcriptos, feruatiregula ;■ quod 
angulus- factus eum perpendiculari ab illo intra Denfum fic 
fubfefquialter anguli facri ab illo? cum. eadem intra Ra- 
rum. 

Hinc fit qubd fi radius a Denfo tendat m Rarum , refra- 
ctionis angulo addit SemifTerrE anguli inclinationis^quem 
intraDenium conftituebat cum perpendieulari : fic exrne- 
dio L B Denfo venietradius-L G faciens angulum. incliha- 
tionis L G D 3 cui ft addatur angulus ilii fubduplus I G K,b> 

G g . 



% 3 4 PhHofophk Optic& 

nea K G continuata in F dabit radium refra&um coniii- 
^uentem cuni perpendiculari angufum refra£tionis F G H 
squalem angulo D G K, qui eft ei ad verticem, ac proinde 
fefquialterum angulo inclinationis D G L. 

lam intellio;aturDiaphanum Denfum non continuari vf- 
<pc in L, quod fuppoiitum eft priiis , quando radius F G 
incidens in conuexitatem illius ABC,& refracrus in G I, 
per tertiam partem fuse inclinationis, probatus eft cum pcr- 
pendiculari , ad talem conuexitatem, vkeriiis produfta,con- 
eurrerein diftantia Sefquidiametiitalis conuexitatis;fed ter- 
minari fuperficie plana AC, ad quam fequatur Mcdium 
eiufdem raritatis cum antecedente conuexitatem illius. 
Vtique radius G I, non re&a tendit ad L , fed refnngitura 
perpendiculari I M parallelaipii B L, &rhabetangulum in- 
clinationis sequalem angulo L I M;addatur illi Semiills,& iit 
angulus N I L, &: fiet totus anguius refradionis illius intra 
RarumM I Nfefquialterangulo inclinationis,qui eft ^equa- 
Us angulo L I M. Ciim autem anguli L I M, & I L N fint 
xqualeSjVt aiterni facti ab incidente in parallelas 5 angulus 
vero N I L iit ex conftru&ione Semiilis ipfius L I MsTequi- 
rur angulum N L I duplum eife anguli N I L ,• ac proinde 
iatns N I duplum effe latcris N L: atqui latus N I eft fere x- 
quale ipfi N B propter modicam craflitiem Lentis : ergo 
N B eft dupla ipfius N Ljerat autem BL Sefquidiameter: er- 
go refractio deducens radiuni in N facit concurrcre radios 
E B, Sl F G, parailelos deuenientes ab aere ad Lentem Vi- 
tream conuexo-planam,in ingrefTu per conuexitatem illiufc 
Sl egreffu per fuperficiem eiufdem planam in aerem refra- 
ctos,in diftantia B N fere Diametri conuexitatis illius. 

idem aliter quoque demonftratur , intelligatur , vt cft in 
eadem Figura 3 ducta ex I re&a I O parallela ipfi D G, & erig 
.angulus O I L equalis angulo.D G L extejnus iaternd ab in- 
cidente in parallelasj & propter eamdem rationem angulus 
L I M xqualis angulo I GK: ergoficut I G K eft dimidium 

anguli 



H 



l 




Trdct'3- 



3 

o 



N 



M 



Tarsiil IraS. III Cap. I Seft. II i j y 

anguli I G D, ita MIL eft dimi- 
dium anguli O I L. Atqni anguli 
O I L femiilis eil anguIusJL i N: 
igitur totus M I N continet tres 
quartas anguli O I L. Iam ex angu- 
lo O I L auferatur N I L, qui eft 
vna quarta illius $ remanet O I N 
tres qiiarrxipfius O I Lrergo OIN, 
MIN anguli funt aiquales. Atqui 
angulo M I N sequatur .angulus al- 
ternus O N I : igitur anguli O N I, 
&: O I N funt sequales , &£ confe- 
quenter latera O I,& O N arqualiar 
funt autem O I, &c D G,hoc eft D B" 
' fere sequales ; ac proinde B N fere 
Diameter conuexitatisAB C. 
Ex liis colligitur anguluni refia- 

^; — dionis y qui flt in aere poft fiiperfi- 

ciem planam A C "Vitri conuexo- 
plani,efle Semiflem primi anguli inclinatioms qui fa&us eft 
cum perpendiculari, a conuexitatis Centro -ducti perpun- 
crum" incidentias , 6c radio incidente in illam : ciim enim 
oftenfum fit angulum M I L eiTe arqualem angulo K G I,hoc 
eft Trienti ipilus F G Hjangulus vero L I N iit Semufis'ipfius 
L I M,.fi Trienti addas Trientis Semiflem,habebis totius AlTis 
Semiflem : lgitur cumM I L iit Triens anguli primi inclina- 
tionis F G H , erit etiam angulus refracTionis M I N Semiills 
eiufdem F G H. 

Sed iam radij A B , F G paralleli veniant ex aere in foper- 
flciem planam Plano-conuexi vitri C E T &c A B tranfiens per 
Centrum conuexitatis CDE exeat ex D, irrefrachis 5 ra- 
dius F G , quia eft perpendicukris ad fuperficiem C E venit 
irrefraclus ad H, vbi fit ab ipfo cum perpendiculari angulus 
inclinationis F H A xqualis alterno inter radios parallelos 
■H A K. Cum aiuem radius F H a Vitro , cuius fuperficiei 

G g z 



%]€ 



Philofophu -Optica 

obuerfas accidit inclinattis , m exi- 
tu ad aerem recedat a perpendi- 
culari A I , & angulo I H L , qui 
aequalis eft inclinationi FHA, ad- 
det L H K SemifTem fui ; ita vt to~ 
tus angulus refra&ionis I H K fit 
fefquialter inclinationis. In trian- 
gulo igitur A H K angulus HAK, 
eft dupius anguli AKH, nam 
A K H , & K H L, vt akerni ab in- 
cidentein parallelas, sequales funt; 
& iimiliter I H L ipfi H A K exter- 
nus inrerno a^qualis : eft autcm 
K H L SemifTis anguli I H L ex di- 
6tis : quare K H, quas ob modicam 
Lentis craffitiem fere arqualis cft 
linea^ K D eft dupla linear A H, 
Semidiametri conuexitatis. ' Ergo 

concurfus. fit in diftantia D K , qua: fere arquaiis eft Dia- 

metro. 

Siue igitur planum,fiue conuexum Vitri plano-conuexi, 
cuius connexitas non fitmaior gradibus 30. obuertatur ra- 
diis parallelis , eorum concurfus fit in a^quali fere diftan- 
tia , nimirum quanta eft Diameter conuexitatis ; quod crat 
d^monftrandum. 




CAPIT'15 



Pars II TraB. III Cap. / ■ Sefr III. % 3 7 



Capitis L S E € t 1 o 1 1 L 

Qmmodo concurrant radij pofi Lentem vtrin- 

qm conuexam : cur radtj ajfumpti fiwL» 

paralleli: £5* qm concmfm ihrunu 

requiraturad imprefiionem 

diHinBanu* 



A 



Sfero I. datoGlobofoDenfioriinttadictosterminos, 
«a_ .*_ vtrinque conuexo , radios incidentes parallelos ex vi 
refractionis concurrere poft iliudin minori diftantia, quam 
iit Diamerer conuexitatis illis obuerfe ;& fi fit eademvtrin- 
que conuexitas i in diftantia proxime Semidiarnetri: fi verd 
conuexitatesfint difiimiles ; in maiori diftantia , quam fitSe- 
midiameter minoris } m minori quam fit Semidiameter 
maioris. 

I. Pars faciie conftat ; quia. radios , qui per refracKonerrt 
ex oocurfu Denfioris apti funt conuergere , fi cum maiori in- 
ciinatione incident , euidens eft magis refringi , &: confe- 
quentermagisconuergere:cumergooccurrente ex. gr, con- 
uexitate^radio inclinato , loco fuperflciei planse, Lentem 
conuexo-planam terminantis , maior fequaturadillam incii- 
natio radij , neceifario maior ex occurfu illius fequetur re- 
fractio s & confequenter radiorum fic incidentium maior 
conuer^entia, & pro minori diftantia,concurfus,quiin Len- 
te plano-conuexa oftenfus eft paulo ante fere pro diftantia 
Diametri conuexitatis illius terminari. 

I L Pars probatur. Sit Lens vtrinque conuexa acquali 
conuexitate ASB, & A HB, & Axi GF veniatparaikius 
DE 3 qui refactus amittit tertiam partcm.fuae incknatiqnis 



Tract-3- 



Iig-s. 




^SPbilo/ophu Optic® 

\ &eft E I, qui venitet in F, nifi inue- 

niretfuperficiemMedij Rarioris. Fa- 

cit ergo radium inclinationis C I E, 

feu O I F ilii ad Verticem , cui fi ad- 

das SemifTem fux inclinationis, facit 

angulum refra&ionis O I G;eft autem 

G I F dimidium anguli F I 0,hoc eft 

angulorum I C F , & C F I, quibus 

ille externus eft & aequalis fimul furn- 

ptis. Cum vero angulus I C F ad an- 

gulum C F I, fit vtFI ad I GSemiffis 

I* iliorum duorum angulorum ad C F I,. 

I eft vt dimidiumFIplusdimidioIC, 

ad I C, hoc eft ad C H. 

!-.'' Atqui angulus GIF ad ■' angulum 

I F G, eft vt G F, ad G higitur G F ad 

GI, eftvt dimidium FI, plus dimidio I C, ad CH,& dupli- 

eatis anrecedentibus eft vt G F bis , ad GI, ita F I plus I C 3 

ad C H, hoc eft , quia F I paulo maior eft quam F H,ita F G ' 

adCH. 

Qu^oniam vero eiufdcm conuexitatis fupponitur vtraquc 
Lentis fuperficies , & FS ex demonftratis pro antecedenti 
Auertione,eft tripla Semidiametri C H, iam tota F C eft fe- 
requadrupla ipfms CH : acpropterea GF bis fumpta, eft 
fere quadrupla ipfius G I : igitur F G eft fere dupla ad G I,. 
hoc eft ad G H; & quia modica fupponitur crailities Lentis 
eiit F G, ad G S proxime dupla 1 : eft autem S F, Sefquidia- 
meter • ergo concurfus fit proxirrie in diftantia menfurata 
'Semidiametro. ■■ 

III. Pars Aiiertionis probatur , quia fieut pofita conue- 
xitate maiorisSpha?ricitatiscumminori in Lente vitreater- 
minanda , neceifario adillam minus inclinantur radij, quam 
m fimili conuexitate minori, quae alteri correiponderetjita 
in traiedione vlterioriperillam mmhs refr&cti , minuscon- 

uergunt: 



Tdrsll TraBJIL Cap* l SeB. 111 ly^ 

tiergunt : ergo vltra diftantiam,Sernidiametro ininoris mei> 
furatam concurrent. 

Pariter pofita conucxitate minoris Sphxricitatis ad alte- 
ram faciem Lentis, loco alterius fimilis maiori, ficm adiilara 
magis inclinantur radij , quam ad maiorem qux iimilis cor- 
refponderec akeri , ita maiori refractione difTufi vltra iilam 
radij magis conuergeiit,quam fi permaioremakerifimilem 
traiicerentur : ergo citius citra diftantiam Seniidiametri 
maioris concurrent ; pro qua concurrerentfiiefletvttinquc 
in Lente conuexitas fimilis , iuxta probata ad 1 1. partem 
Affertionis. 

Dices ad quid in re propofita radij paralleliad Globofum 
Denfius deuenientes, 8£ tam operofa determinatiodiftantije, 
ad qu.am per refractionem in illo concurrant, cum a quolibet 
Sagnabili Viiibilis deueniant radij phyfice diuergentes fuper 
totam conuexitatem Globofi Denfioris iliis expofitam,vt ex 
profeffo dicetur Cap. 3. SecL 3. & de iftorum concurfu fit 
determinandum, vt neceflarioad impreflionem diftinctam, 
ex vi rcfra&ionis in illo obtinendam. 

Recte monuifti. lam patienter attende refponfum : De~ 
terminatio parallelorum eft clarior , &: expeditior, & ad in- 
tentum hoc locofatis eft 5 ex illorum enim difpofiitione fatis 
colligitur quomodo fequatur ex Lente plano-conuexa ea« 
dem determinatio quecumque facies obuertaturradiis,quod 
afferuimus Sect. praxedenti, &c quomodo varienturtermini 
concursus in. Lente vtrinque fimiliter , vel difllmiliter con- 
uexa,de quo hac. 

Collio-i pneterea poteft expramihTa determinatione,quod 
fi radij ad talia Denfiora plano-conuexa ponantur deuenire 
aliquomodo diuergentes , . nece/fariq proportionalitcr, vkra 
Diametrum conuexitatis illprum concurrent,,ii vero conuer- 
genreSjConcurrentcitraDiametrum eiufdem,&:c. _. 

Affero. 1 1. impreilionem furricienter diftinctam feruan 
pro aliqua maiori -& . mmori diftamia a Globofq Denfiori, 

praparantc 



i&o ■-■■Philo/bphia Qptka 

prseparante per refractionem radios adillam : maiorem aur- 
tem admittere talis fufficientis diftantise varietatem radios 
eoncurrentes fub minori angulo. 

Ratio L partis AfTertionis eft j quia ciim furriciat a-d Vi- 

fionem , admiflam communiter vtdiftinckim, quod Vifus 

non aberfet in iis , quse expedit eommuniter iiuernofcere; 

8£ radij deferentes Reprscfentatiua Signabilium , condiftin- 

guendorumab aliis,in tali Vifione non fint indiuifibiles>non 

poteft immediate ante,& poft concurfum illorumfieri tanta 

diuarieatio ; vt communicent notabiliter in eodem fpatij 

cum deferentibus Reprsefentatiua aJiorum , pro tali Vifione 

Mnc-inde candiftinguendarum ineodem Obie&o. Quare 

licet deferentes Reprxfentatiua particularum minorum S£ 

minorum 3 propius & propius ad' interfectionem , communi- 

centin eodemfpatij adinuicem', & confrquenter aggrega- 

tum ex huiufmodi partieufis inuicerrr praximis videatur cum 

aliqua cpnfufione per rnodum vnius, ex impreifione recepta 

Repra^fentatitiorum pro tali diftantia , poft interfe&ionem 

vel ante ; quodpoffet, ad Vifioncmmzgis d'iftinctam,procu- 

rataexceptionelmaginis imprefTas magis diftin&a,fecundum 

tales particuks clarius internofci ; attamen cenfetur com- 

muniter Obiectum videri diftm&e, pofita confufione parti- 

eularum minorum & minorum illius: itaputamus i-n medio- 

cri diftantia nos aliquid diftinfte videre, in quo tamenma- 

gis approximato minores partes diftinguimus,pro tali diftan- 

tia-minus diftinctasj &c m perfeetiane Oculorum naturali 

quantumuis ftngulari, putamus nos diftinguere pulutress 

quoram fingula grana ab aliis internofcimus. ;,• dum, interim 

infihgulis granisplurimaeparticulaeinuicem confunduntur, 

quas Oculo, Vitvis ad id apte conformatis promoto^ vltcrius 

plures & plures m illis diftinguimus. 

1 1. Pars facile- eonftat y quia radij deferentes ftcpfatfer*- 
tatiua eiufdemSignabiIis,candiftinguedi ab aliis i» Obiccto,. 
momh rriaiori an^uIaconcurrunt >; e6 ia maiori fpaticx, ante- 



Pars II. Traci.III Cap. I. Se£t. IV. 141 

& poft concurfiim, diuaricantur ; ac proinde in minori di- 
ftantia a concurfu inuicem 5 extenduntur ad fpatium , ad 
qnod aiioram Signabiiium , hinc-inde condiftinguendormii 
in eodem Obie&o > radij iimiiiter concurrentes,&: diuarica- 
ti pertingant ; & ita cum iliis confundantur. E contra con- 
currentes fub angulominori & rninori foliimfub maiori 6z 
maiori diftantia a concurfu ftc diuaricantur , vt notabiliter 
fubintrent fpatium dirFufionis alioram ad talem confuiio- 
nem. 

Qux determinatio radiorum fequatur ex Denfiori Con- 
uexo-cauo in Medium Rarius dicetur Capite z. Se&ione 2» 
AfTertione 3. 



CatitisI. Sectio IV. 

Quam determinationem inducat in radios s per 
Clohofum Denfim ad Medium Rarim cunu 
refraciione traduBos 9 aliud Globofum Denfim 
illis occnrrens. 

ASfero I. Globofum Denfius occurrens radiis 5 ab alio 
antecedente dedu&rs ad terminum impreffionis di- 
ftincTx , eos noua refra&ione deducere ad imprcflionem 
confufam : & e contraoccurrens illis in termino iniprefTionis 
confufas diiponere ad diftinetaiTL 

I. Pars probatur; qnia radij a qnolibet Signabili , condi- 
ftinguendo in Obie&o, difriifi fupra faciem Globofi Denfio- 
ris» iuxta conftituta i.Pirte Huius Philofophias Cap. 14* 
Seft. 4. deducuntur ad proprium concurfum, extraconcur- 
fum radiorum pertinentinm ad alia , .hinc-inde condiftin- 
guenda in eodem : fed ex tali concurfu fit interfe&io hu- 



%^% 'JPMofophU OpttM 

iuihiodi radiorum, poftquam inuicem diuaricantur,tenden- 

tes hinc-inde in oppoiitas fttus .dirferentias ; non foliim 11 
-dirfundantur cenfequenter re&a per Medium Rarius •> fcd 
etiamft tranfeant cum refractione per confequens Denfiiis ; 
ciim per refra&ionem , iuxtaibidem -dicta, neceflario radius 
fuperior in incidenria fiat inferior in refractione ; ero-o ex 
talitendentiaviteriori per Globofum Deniius ,, occurrens in 
termino concursus ad impreflionem diftin&am , diuergunt 
radij eiufdem Signabiiis hinc-inde ; & ita ad communican- 
duni in fpatio cumaliis , ad alia condiftinguenda in Obiecbo 
pertinentibus , iimiliter binc-inde versiis illos, ob eamdem 
rationem , poft fuum concurfum in tcrmino impreiiionis di- 
ftincte, diuaricatis ; quod eft eos prasparariadimpreflionem 
confufam. 

Verum eft quod ad eam deuenirent etiam fine occurfu ta- 
-li alterius Globofi Denfloris , vt in probatione infinuatum 
eft i nihilominus aliquid prceftat ipfum occurrens noua hu- 
iufmodi radiorum rcfractione , quodnon obtinetur confe- 
quenti iiiorum per Medium liberum difrufionc, de quo dice- 
mus in probatione III. Affef t. 

1 1. Pars conftat > quia iuxta probata loco pro I. citato 
GlobofumDeniius ex vi fuse configurationis radios fibi cum 
omnimoda confuiione incidentes difponit per refractionem 
adimpreflionemdiftinctanijconformem faciei Obiedi; nul- 
liimque difcrimen inducit in confufionem diftinguendam , 
iue illa fit immediate a fmgulis Signabilibus in Obiecto , dif- 
Fundentibus fuos radios fupra eamdem totam faciem eiu£ 
dem Giobofis fiue raediate per talem refracliionem in alio 
prccedenti , occupantibus per fuos radios fmgulis totam fa- 
ciem.eiufdem, vt ftatim patebit confideranti. 

Aifero IL^ quod ii nouum Globofum Denfius occurrat 
radiisex vi refra&ionis in ingreflu prarcedentibus, & egre£ 
fu in Rariusinclinatis ad impreflionem diftindam , fed non 
terminatis ad illam j accelerat. tcrminationem ? ;atque. ad 

minus 



Tars II. TaB. III. Cap. I. SeB. IV. % 4 j 

minusfparium impreifionem diftin&am reftringit. 

Ratio Affertionis eft , quia pofterius Globofum Denfins 
aptum eft ftmilem difpofitionem in.radios indtrcere , iuuans, 
ex refra&ione in fui traie&ione,conuergentiaraiUorum,duiTi 
ingrefiu iliius accedunt ad perpendiculares , a Centrp fuae 
eonuexitatis extenfas per pun&a incidentiar in Rarius ; vt 
illis defignatis , iuxta regulas fuo loco traditas &c fiepiusin 
vfum deductas , ftatim conftabit : ergo ex vi refractionis isi 
traiedione fui , magis inclinans ad inuicem radios conuer- 
gentes , ad impreflionem diftinctam faciet. concurrere eos 
citius ,* Sc quidem in minori fpatio dum externos liinc-iiide 
magisinflectet ad medium impreflionis. 

AiTero III. fequens GlobofumDenfius occurrens radiis 
in traie&ione prxcedentis ; non quidem in termino impref- 
fionis diftin&ae ; fed , poft interfe&ionem pertinentium ad 
idem Signabile , diuaricatis ad fufficientem vfque confufio- 
nem j eos noua refractione dirigere ad nouam impreilione.ra 
diftin£tam,fitu partium oppofitam prascedenti •> ita vt fi illa 
exhibuiffet Obied um inuerfum, ipfa exhibeat erectumiquod 
fi tertium occurrat radiis per duos prascedentestraiectisnon 
in fecundo termino impreflionis diftin&as , &L ere&x ; fed 
poft interfe&ionem radiorum in illo , in tertia Eafi confu- 
fionis > eos per refractionem in traie&ione fui difponit ad' 
tertium terminum impreflionis diftinto ,fed euerfk. 

Probatur Affertio > tum quia ex alibi oftenfis , Globofum 
Denfms poteft conuertere ad imprefTionem diftin&am ra- 
dios , a Signabilibus in ferie fibi propofita ad fe difrufos cun* 
©mnimoda confufione : & perinde eft, fiuecum tali confu- 
fione diftundantur ad ipfum a Signabilibus fiic difpofitis in 
Obie&o , fiue a Signabflibus fimil-iter difpofitis in termino 
impreflionis diftincbe : tum quia ficut prifnum Globofum 
Denfius occurrens radiofo Triangulo,.feure£tiusdixeris Co- 
no,. deferenti Reprarfentatiua einfdem Signabiliscondiftin- 
guendi in Obie&o, cuius Vertexeftin tali Signabili Bafis m 

H. h %. 



i44 ' Fhilofiphfa Optics 

ipib Globofb j ex regulis refra&ionum , conuertit illam 
ia oppoikum Triangulum > feu Conum , cuius Baiis fit 
ia ipfo , Verte-x in termino confequentis impreffionis di~ 
ftin&iE j fed in fitu oppoiito ": itaprorsus a termino im- 
preflionis diftinitse prarccdentis , in quo eft "Vertex nouas 
dimiiionis confufa* , fi radij vlterius diffunduntur, Globo- 
fum fequens excipiendo Baiim talis confniionis -, per refra- 
dionemin fe, deducet non folumadnouumVerticem eo- 
mm radiorum pertinentium ad idem Signabilepro termino 
impreifionis diftin&ae ; fed ad fitum oppoiitum ei , in quo 
tale Signabile exiftit, a quo facfca eft adipfum diiilifio : ac 
proinde fi taie -Signabile exiftit in fitu oppoiko ei , quem 
obtinet in Obiecto iliud, a quo primoccepit diffufio, Vertex 
Coni, ex vi pofterioris Globoii dedudus ad noiram termi- 
nurn diftinctionis feruiet ad exhibendum ObieCtum in fuo 
iku ; qui modus idem philofophandi feruit comprobando 
progreifui radiorum afferto in appoiitione terrij Gioboii 
Deniioris. 

Affero I V. quod fi radiis ab Obiecto diffulis , & occurfu 
primi Globoii Denfioris ad impreifionem aliquomodo di- 
ftinctant pra:paratis,oqcurratfecundum in tali termino con- 
cursus pro impreffione diftin&a , & ab ipfo per nouam refra- 
cHonem difpergantur ad confufam s fi pariter in termino ta- 
iis confuiionis apponatur tertitim , a quo ad nouam diftin- 
ctani, refra&ione noua dirigantur,&" fic eonfequenter j talis 
impreffio diftincla , viillorumprocurata, non folum erit in 
fitu oppoiito przcedenti,- fed ex vi difpofitionis radiorum 
perilia pluribus radiis confignata prse limili, quae ex-titiflet 
duobtis folum -'Globofis Denlioribns ad radios excipiendos, 
poft primum appofitis , collocato fecundo in termino con- 
fuiionis, poft interfe&ionem radiorum fa&am in MedioRa- 
riorivkra terminumprimaeimpreffionis diftin&a? ,& fic de- 
mceps. Tota Affertio , praeter vkimam partcm, conftat ex 
4i4fcis pco Affertionibusantecedentibus. 

Vkima 



Ptrs II. Tract III Cap. I Sett. IV. 2.45 

Vltima pars probatur , quia in termino impreflionis di- 
ftincbs , ex vi primi Globofi prseparatse, inuicem concurrunc 
Radij cuiuflibet Signabilis ex oppolitis partibus conuexita- 
tis illius ad concurfum deducti ; poft quem in Medio libero 
digreditur hinc-iode in oppoiitas ftttis dirferentias re&a dif- 
fuiione ; & confequenter ad maius &: maius fpatium extra- 
kcitudmem Globofi dilacantur j inuento aucemnouo Glo- 
bofo Deniiori in tali termino diitinctionis per refractioiiem 
m illo , inflcctuntur versiis fpatium Medium., eregione il- 
luis.-Gpnftitutumjac proinde deueniunt omnes intra fpacium 
a tercia Lente occupandum in termino confuflonisj ergo 
tertio Giobofo polito in termino confufionis , poft refractio- 
ncm tactam a fecundo in termino primae impreilionis diftin- 
ctarplures radij concurruntadfingula Signabilia coniignan- 
da 111 fecuiida impreftione diftincta ; quam fecundo poiito 
foium in tcrmino confuftonispoftpriniuniconcurfum -radio- 
rumex vi prxccdenris praparatum.. 

Dices occurrentibus craflioribus Diaphanis nph dirfundi- 
ttir totum lumen .vlrra illa, fed, ex determihatis i. Parce 
Opcicce ex cercis experimentis , non parum reflectitur per 
vtramque Cruftam iilius in anteriora : pluribus ergo Globo- 
iis Denfioribus Obiecto iliuftranti oppofitis ex.multiplicata 
reflexione radiorum in anteriora po.teft miniis luminis traiici 
pro coafequenti impreflione diftincta ; qua.ni oppofitis pau- 
cioribus modo fupra dicto ;,efto in tali pauciorum difpofitio- 
ne , poft concurfum ad impreflionem diftin&am ex libera 
diuaricatione radiorum aliqui difpergerenturhinc-inde , qui 
non detienirent ad confequens , a quo excipiendi funt qui 
perucniunc ad terminum confuftonis , vt prxparentur aS 
aliam diftin&am. 

Licec Aflercio foltim attendat quid fequatur ex difpoiltio- 
ne radiorum ordinata in traiectioneipforumperpiura Glo- 
bofa Denfiora,certa ab inuicem diftantii, propoiita , &: illis 
occur.rcn.tia, Monitum tamen, eft opportunum. : fediiiifaci- 

H h 3 



x ^6 PhilofophU Opiica 

lius fatisfiet experimentis , quam ratiocinationibns ; poteft 
enim multum itruare , vel impedire viuidiorem impreifio- 
nem materia Vitri , quae infignis in perfpicuitate multum 
tranfmittat inminis incidentis , minus refle&at : aut parum» 
peripicua minus tranfmittat multum reflectat. 

Sed ad terminationem magis prascifam , & maiorem di- 
ftinctionemtotius impreflionis feruit multiplicatio Lentium 
qua illai ad ftngulas Bafes diftinctionis, & confufionis' appo- 
nuntur j vt dicemus in explicatione Telefcopiorum tribus 
vel quinque Lentibus inftructorum ad finem Tracratus Co- 
roli.2. Prasterea.multum iuuabit, non foliim inclufis Lenti- 
bus intratubum prohibere radios aliunde ineidentes quam 
per illas , aplano terminante,* verum etiam procurare vt 
progreffui radiorum ad vltimam Lentem , occurrat Tubulus- 
©reminus'patente,perquem intrare pofiint radij perante- 
cedentes-traiectiones ordinati : > exclufis aliis, qui per refle- 
xiones varias ab antecedentibus Vitris, vel partibus Tubr,eui 
Lenres eifent coniertae , poffent inordinata prorsus & con- 
traria progreffione per medium liberum ad illam deuenire;., 
& confeqtienter impreifionem per illam vltimo pracparan- 
dam confundere.. 

Affero .■ V.. quod licet Diaphanum • Denfius terminatnm 
conuexitate- minoris Sphaerae ex flii conformatione deducat: 
radios ab Obiefto fibi incidentes ,, 82 in fe refra&os ad con- 
fignandaminminoriamplitudine Imaginem illius; attamen 
illos fie per fe ti-aie&os- prasparat, vt poft interfedionem in- 
€idant in aliud tale Diaphanum Globofumcum maiori in- 
clinatione ad Imagiriem in ampliori ipatio confignandam x 
qmm confignatetur per radios ab Obiedro libero in ijlud in- 
cidentes^vel peraliudDiaphanum Denfius,terminatum con~ 
uexitate maioris ■ 5phaer;e,ad ipfum traie&os. 

Probatiir ArTertio j quia , dum iuxta deteaminata in Affer- 
lione 3. SecL 1. conuexitas minoris Sphatras in Diaphano» 
Deufori di/ponit ladiosab exttemis Obie&i ad extrema fui, 

irk 



Pars 11 <&*&. lllCap. I. SeB. 1J/. 2,47 

iii contraria pofitione incidetites , vtpro breuiori diftantia 
conueniant cum aliis ad Baftm diftinctionis,in quaconfigna- 
tur Imago impreffa,intra minusfpatiumab ipfis comprehen- 
fa; fimul &femel deducunturprobreuiori cbftantiaa refrin- 
gente adcoincidentiamfub maipri angulo , Sc in illainterfe- 
cti , coafiequenter fub maiori angulo diuaricati ,'deueniunt 
cum maiori inclinatione ad Diaphanum Denfius,conuexita- 
te Sphxrica iliis occurrens , &ita eonftituunt maiorem an- 
gulum hinc-inde cum perpendicularibus a Centro illius ex- 
tenfis per puncta incidentiarum. Quare iuxta tertiam regu- 
lam refracrionum , fiib maiore angulo in eius traiedione re- 
fra&i ; comprchendunt in progrefiu ad Bafim diftinctk>nis, 
pro diftantia tali Giobofo Denfiori occurrenti proportiona- 
ca, maius fpatium amplitudine Imaginis imprimendse confi- 
gnandum , quam efiet illud quod comprehenderent radi), 
qui fine prseparatione per talem conuexitatem minoris 
Spharrici incidifient in illud,vel ab Obie&o in ipfum iibere- 
radiante , vel traiecti per conuexitatem maioris Spliseficij fi- 
quidem fitb minore angulo interfecti fub minori inclinatio- 
ne in ipfum incidifient ; ae proinde fub mitiori angulo inci- 
dentiae , &: minori refractionis in minori diftantia hinc-inde 
ab Axe illius , &: a fe inuicem ad talem Baiim diftinctionis 
deuenifTent. 

Confirmant Afiertionem, & habent demonftratjionem per 
propriam eaufam ex probatione illiuspraemifia^tot experi- 
menta,quibus paflim apponuntur huiufmodi Denfiora Dia- 
phana minoris &£ minoris Sphaeras conuexitate terminata,ad 
amplificandas Imagines Obiectorum integras ad illorum 
partes minores & minorcs internofcendas , ia Telefcopiis 
longioribus 5 conuexisvtrinqiieinftrucl:is. ., .- ^ 



Ca-fv.t 



2/4' 



Philofophis Qptica 



C a v v t I L 

2>' difpofitione induBa in radios a Cauis 
Denfwribm* 

SVppoficis lcgibus refractionum in radiis inclinatis , qtii 
pariter intrando Caua Denfiora accedunt ad perpendi- 
culares, & ex illis progredientes ad Rarius recedunt a per- 
pendicularibus ; ita tamen vt illae a Centro Cauitatis Den- 
■fiorum, obuerfae progreflbi radiorum , extendantur per pun- 
&a incidentiarum. Suppofita fimiliter menfura refractionum 
quam ad argumentum propofitum fufficientem attulimus in 
pramiflisCap. i.Se&.i. ad probationem Aflert.j. 



Sectio I. 



Deradiorum Cauitati Denfiom oblique inciden** 
tiwm dilatationcj» 



JHL 



Sfero I. radios Caukati Denfioris oblique incidente-s 
ex vi refra&ionis in illo .communiter dilatari , licet 
aliquando reftringantur. 

I. Pars probaturj quia fiue radij huiufmodi fumantur tart- 
quamihuicem paralleli aremotioribus deuenientes , fiue vt 
inuicem diuergentes difrufi a proximioribus , fed vltra Cerir- 
trum cauitatis conftitutis, neceffario per refra&ionem inui- 
cem dilarantur : fiquidemperpendiculares , aCentro Caui- 
tatum extenfac per punda incidentiarum , cum huiufmodi 
radiis in di&is pun&is interfe&^ , poft interfe&ionem , ab 

illis 



Pars II 1ra&. III Cap* II SeB. I 14^ 

illis hinc-inde versus exteriora recedunt >\ac proinde radij 
vltra puncta incidentise progredientes intra Denfius cum 
refractione , declinando hinc-inde a progteffu directo verstis 
ihas receduntamedio afe inuicem. 

1 1. Conftat a contrario \ cum enim radij a Signabili ci- 
tra Centrum cauitatisconftituto , ita incidant cauitati Deri- 
iioris ; vt perpendiculares a Centro iliius per puncta inci- 
dentiarum hinc-inde ad Axem fibi correfpondentium ex- 
tenfe interfecentur cuin dictis radiis oppoiito modo >qua- 
tenus poft interfeciionem ipfi radij fmt qui a di&is perpen- 
dicularibus hinc-inde versus exteriorareceduntjneceifario 
m progreffu intra Denfius a ccepta dire&ione versus per- 
pendiculares deflectentes , ficut raagis accedent ad Axem 
extenfmn per Mediiun 3 ita pariter ad fe inuicem. 

AlTero 1 1. Caua Denfiora , cauitate profundiore , plus 
dilatare radioss minusvero , quas funt minus Caua. 

AfTertio faciie patet ; quia pro xquali fpatio extenfionis m 
dextrum &: iiniftrum incidentes fibi radios cum maiori in- 
clinatione recipit magis Cauuir^cum minoriminiis Cauum; 
ergo ex maiori refractiorie ptoportionata maiori incliriatio- 
ni in incidentia , radij in Denfiori magis Cauo plns deHe- 
ctent versus peipendieulares liine-inde recedentes ab Axe 
taiis cauitatis .', quam refracti in minus Cauo ; &: fic ab Axe 
inedio plus diuertent hihe-inde , & confequenter ab inui- 
cem cum maiori diiatatione radij excepti a magis Cauo* 
-quq;m recepti a minus Cauo. 

Ad^quod.adde ipfas etiamperpendiculares aCentroma- 
-gis Caui: extenfas per pun&a incidentias in pari progreifu 
•plus recedetea rmedio-5 quani extenfas ab eodem a Centro' 
minus Caui.. Antecedens euidenter probatur j quia cumex 
fupra conftitutis inclihatio menfuratur anguio facro a, radio 
incidente cum perpendiculari extenfa a Centro taliscauita- 
tis per punct-um incidentias ; ftatim conftat perpendieularem 
aCenrro cauitatis magis Caui 3 vt extenfanra pancto , illius 



i j o PhilofophU OpticA 

■cauitati viciniori ; quam fit Centrum cauitatis miniis Caui, 
in extremo Semidiametri illius maioris , neceffario longius 
a taii caiiitatein Axeipfius conftituauii) face.re maiorem an- 
o-ulum cum radio incidente ,• fiquidem talis- angulus continet 
vt partenl fui, quemiibet angulu.m fadluna 'cum. tali radio a 
perpendiculari qualibet a puncco remotiori in Axe dedudta 
ad idem puncrum incidentia:. 

Affero III. intra idern Cauum Denfius plus dilatare 
radios incidenres oblique-ad eadem puncta cauitatis a Signa- 
biii Obiecti vicinioris > fed vltra Centrurrii quamincidentes 
a Signabili remotioris in eadem dnre&ione conftituto. 

Probatur Aiiertio , quia iuxta probata i . Parte in tertia re- 
gula refractionum radij incidentes qui conftituunt maiorem 
angulum cum perpendiculari , etiam poft refractionem con- 
ftiruunt maiorem angtilum. cum eadem ;■ fed incidentes a 
Signabili reniotiori , neceffario. conftituunt maiorem angu- 
lum cum -perpendiculari a Centro cauitatis extenia per 
punetumincidentiae , cuius fempereft pars angulus,cum ea- 
dem conftitutus per radium , a Signabiii viciniori inciden- 
temadidem pun&um eiufdem cauitatis : ergo poft tranfitnm 
cum.-refractione iritra Denfius,radius a Signabili remotiori 
conftituet maiorem angulum cum eadem , &: iic minus ad 
eamdem accedens minus recedetab Axe cauitatis. 

Neque obftat quod talis radius a Signabili remotiori inci- 
dens cum maiori inclinatione ad tale Signabile cauitatis 
maioremin progreffu patiatur . refractioriem ad talem per- 
pendicularem intra. Cauum Denfius diquidem admiffare- 
fraftione,iuxta fupra conftituta, quae fit terria pars inclina- 
rionis j ficuttertia pars inclinationis maioris exhibet maio- 
rern : refractionem versus perpendicularem intra Caiium 
■Deniius ; ita dua: reliqux partes eiufdem , poft factam. ma- 
iorem refractionem , relinquunt maidrem angulunxeiufdem 
■radij. cum eadem perpendiculari, &fic minorem .acceffum 
ad illam a Medio , quam relinquant dua: tertise partes anguli 

minoris 



Pars II. TraSt. III. Cap. II. Sett. II M i 

xniiioris inclinationis , fub quo incidit radius a Signabiii vi^- 
cinioris poft facfarn refractionem , fecundum tertiam par- 
-tem minorem illius , versus eamdem perpendicularem , vt 
euidenterpatet. 



Sectio II. 



^De determinauone radiorum e^redientmm e Cauo 
/-> ■■***«■• .■■■■■■ 

Denpori in Medmm Kartm iuxtavarias 

terminaiiones alterim facisL 

■A Sfero I. radios ihtraDeniiusCauumdiuergentes, in 
X"\.egreiTu ab illo in Medium Rarius amplius dilatari,- 
quomodocumque terminatum fit versusegrerfum, nonverb 
parailelos Axi u" lit Cauo-planum. 

I. Pars AfTertionis probatur , quia radij dirpofiti cum di- 
wergentia intra Denilus vtrinque Catnim , oblique incidunt 
tam cauitati illius , vnde exeunt ? quam conuexitati Rarioris 
m quod progrediuntufj ac proinde in egreffu ab ilio in Ra- 
rius neceifario refringunttir;& quidem refractione a perpen- 
dicuiari -ducta adpimdaincidentiie ab eodem "Centro aili- 
gnato fimul &: femeiin Axe , eommuni tam cauitati Denilo- 
ris 3 quam conuexitati Rarioris immediate confequentis:er- 
goin receiTu abhuiufmodi perpendicularibus recedunthinc- 
inde tam ab Axe , quam a fe inuicem. Si verb iit Cauo-pla- 
num, oblique incidentes cum diuergcntiahuiiifmodiinpla-- 
nitiem neceffarid iiitrando Rarius refringuntur a perpendi- 
ciilari,cumaugraento diuergentia?A T t ftatini patet, intellecta 
diipoiitione perpendicuiaris ad illa. 

I I. Pats de fe patet ; quia paralleli Axi intra^Cauum 
Denfius neceifario perpendiculariter incidunt vtrique iix- 
perficiei planse Deniloris , & mbfequentis Rariofis : perperi- 

li % 



i^i Pkilo/bphi&Optic* 

dicularel atitem radij non refringuntur quantumvis Mediura 
mutent. 

Affer-o II. radios ditatatos iia irigreflu intra Cauum Den- 
fius comrauniter plus dilatari in egreffu obtiquQ ab illo in 
Ranus^fi illud fit vtraque facfe Cauum, quam fi fit Cauo- 
planum. , 

Probatur AfTerdo,quia diuergeiites a*b Axe, & abinuicera 
mtiuDenfius,inegremiobliquius incidunt fuperficiei couexej 
Rariotis immediarefubfequentis ad Cauurn Denfioris,quam 
fuperriciei pianse quae confequatur ad Denfius Cauo-planum; 
obliquatur enim ipfumconuexumrefpedu plani, cuiputetur 
contingens inpun&o incidentiae eiufdem radij:per maiorem 
igitur refra&ionem in egrefiu e facie Caua Denfioris intra 
conuexum Rarius , plus recedent a ccepto prpgreffu inrra 
Beiifms ; &: pariter ab Axe , &: a fe inuicem plus diuergent;. 
quam ii egrederentur e Cauo-plano Denfious ad planum 
Rarius. 

R-adij vero poft dilatationem aliquam in ingreffu cauita- 
tis Denfioris , adhuc intra illud conuergentes tam ad Axem, 
quamadfe inuicem, conuergentia, qux dirigaturad conctir- 
fum vltra Centrum commune cauitati Denfioris , & conue- 
xitati Rarioris > neceffario . in egreffu obliquo , dum refran- 
guntur a perpendicularibus , a taliCentro ducHs adpuncTia 
egreffus , pariter recedendo ab iliis recedunt ab Axe, & a fe 
inuicem >* quod ii receffus non iit tantus ,,vt conuergenres 
intr.a Deniius faciat inegreffu parallelos, ditferet concurfum. 
illorum ad maiorem diftantiam a Lente. 

Obliqua autem conuergentium incidentia in fuperficiem 
planam, ad egreffum illis oppofitam , neceffario fert feciim 
refiraclionemaperpendicularibus versus Axem,&ad fe in- 
uicem , qua? auget conuergentiam , &: accelerat concurfurn, 
vt ftatim patebit etiam Phyfico leui defignatione iuuante 
imaginationem ; agnofcet enim perpendicularem a Centro 
cauitatis, 6c conuexitatis du£tam ad incidentiam di&orum 

radiorum 



P4rs If. Tratt. III. Cap. II SeB. I. ,. j , " 

radiorum in illas remaiiereinreriorem reipectu progreifionis 
ipfbrumjductam vero firperplanam ftiperficiem,cui incidant f 
■remanere exteriorem - ac proinde iicutin refractiotie ab il- 
la recedentes a medio vltefius dilatantur > ita- in refractione 
ab ifta accedentes ad Medium amplius conuergere. 

Denique radij, exconuergentibus, facti, intrando Cauum 
Denfius , parallcli inuicem, fednon Axi, in obliquo egrefifu 
ex iilo in Conuexum Rarius,pius variant obiiquitatem mul- 
tipiicis incidenti^ in varias partes cauitatis, & confequentis 
conuexitatis ■; quam fi inciderent variis partibus eiufdem pla- 
nitiei p.ofito Denfiori Cano-plano , & plano Rariori confe- 
quente ; ac prokide pius variantes refractionem aperpendi- 
cularibus per incidentias extenfis; plus recedunt afe inuicem 
in egreffu a Denfiori vtrinque Cauoin conuexum Rarius 4 
quam a Cauo-plano in Pianum Rarius. 

Dixi in AfFerrione tales radios communiter plus dilatari 
in egreffu obliquo in Rarius, &c. Quia fi valde conuergen- 
tes , aiiquomodo dilatati ex incidentia in Cauum Denfius, 
dirigantur j niiiiiominus adconcurfum citra Centruin caui- 
tatis,per quamegrediantur, 6c confequentis-conuexicatis,* 
perpendiculares a tali Centro ad puncta egrerTus extenfie 
neceffarib refpectu talium radioram vkerius progredientium 
remanentexteriores ,* ergo illi recedentes ab illis in ingrelTu 
Rarioris multo magis reftringentur, & magis inuicem con- 
uergentes acceierabunt concurfum pro minori a Lente di~ 
itantia. 

Affero 1 1 1. radios incidentes par aileios Axi Cauo-con- 
uexi Denfioris, fi cauitas &: conuexitas fint circuiorum x- 
qualium , non tranfire -fiMiiiter Axi parailelos ; fed conuer- 
gentes ; quaecumque tandem ex faciebus illius obuertatur 
illufh-anti ; ■& folos aliquos , diuergentes ab Axe in inciden- 
tia tranfire illi paralleios. 

I. Pars AfTertionis probatur primo in radiis paraileiis ex 
Raro ineidentibus cauitati Denfioris. Ex pundis C A sequa- 

l i z 



54 



Tract.7. i Fia . o. 




J?hilofdphUOptica' ; 

11 interuallo defcribantur due 
circumferentix , qux deiig- 
nant terniinationes vtrinque 
eiufdemDeniioris Cauo-con- 
•uexi 5 vt per C A extendatur 
Axis illarum i tum ad cauita- 
teni Deniioris dirTundatur ra- 
dius B P parallelus Axi, qui & 
progrederetur in diredum 
yltra Denfius 5 euet B D 0,fed 



in ingreffu 



illius refringitur 



ad perpendicularem C D E,, 

extenfam a Centro C 5 per 

pun&um incidentiae D , de~ 

x » t clinando ad illam fecundum 

\ ~ -L .tertiam partem fuae jnclina- 

[ \ | ■ tionis , & fit D I, qui vlterius 

| I protenfus in-directum. eilet 

_J ^i DJMj fedexeiindoiiiRarius 

^ refringitur. a perpendiculari 

A I G, extenfa a-Centro A, per-punctum exitus in I, decli- 

nando ab illa per dimidium £ux inclinationis iuxta determi- 

nationes -progreffionum in radiis per diuerfa Media, Capite 

pr-aecedenti eonftitutas i &r iit I H quem dicimus non efie 

parallelum radio B 0,qui Axi extenfus eft parallelus^&con- 

fequenterneque Axi. 

Si enim I H, & B. O funt linea: parallete , reclra D M inci- 
densmilksfackanguIosHIM,.& I D O aequalis,externum 
interno , & oppoflto; fed M I H eft dimidium anguli G I M y 
quieft ■ adverticem angulo inclinationis.DI A, &r angulus 
ID O eft dimidium anguli E D I,vt tertia pars anguli EDL 5 
qui eft ad verticem angulo inclinationis B D C : crgo.anguli 
ID.E, 8c G I M funt.aequales'inter fe. Ergo recta D M, quse 
incidens in re&as A G,&; C E facit angulumexterniim aequa-r 

lem. 



Pars II Tr*&. III Cap. II .Se3. 11 z 5 5 

lem incerno , 8c oppofico , incidic in illas vc parallelas: ergo 
linea Dl erk aequaiis linea^ A C j cura A I, & C D , quas iun- 
gunr, fincsequales & ponancur paraileie : crgo eric D I eideni 
AQ & confequencer ipii D O parallela; cuni qua camen co- 
incidic inpun&oD. 

Quodverb IH vergacadD O, & coniequencercum Ax& 



conuergac ; 



Probacur , qiiia iinea G L A/illas incerfecans , facic cum 
illisversus progreifum aDenfion in Rarius, anguios ad eal- 

demparces minores duobus rectis: tiquidem angulus qui ad 

Cencrum A iic ab Axe cum perpendiculari A G , eft maior 

anguIo,qui fic ad Cencrum C, cum eodem a perpendicuiari 

C E,& confequencer maior angulo, qui aicernus > & arqualis 

ilHjfic cum eadem perpendicuiari a paraliela B D j & paricer 

maior angulo, qui eft huic ad vercicem. Sed angulus GLO, 

qui fic a perpendiculari G A,incidenre parallelas BO, ££ CA, 

eft alcernus,S£ arquaiis ei, qui fic abeademperpendicuiari ad 

Ar Ergo- ipfe eciam eft maior angulo EDL, fed angulus 

G'L O , vc excernus exprodecto iacereD L criangulil D L, 

eft xqualis duobus incernis 5£ oppollcis liiius : ergo ilii fimul 

iumpci fiinc maiores coco angnio E D-- L, quo parirerproba- 

.cus eftmaior dicrus excemus. Ergo angulus DIL caiis crian- 

o-iili , eft maior angulo E D I , &c .eodeni niaior eft angulus 

■ G I M, qui eft ad .verticerh anguio D IL, Ergo angulus 

M I H, qui ex confticucis eft mediecas anguli G I M eft ma- 

ior anguio I D L , qui- patiter ex conftruccione eft medietas 

anguii £ D I : ergo cocus. angulus. G I Hmaior eft , quam an- 

guli D I L , &£ I D L ihcriangulo I D L iimul fumpci ; &: ica 

maior quam angulus I L O , qui ipiis eft extemus &: acqualis. 

Ergomaiores func G I H, &H I L angulifimul fumpci,quara 

fmc H I L, & I L O, fed iiii func aequalcs duobusrectis.Ergo 

ifti funr rainores,& confequencer I H,& B D O conuergunc, 

quod erat oftendendum. 

;Pro,batus: eadem prima pars -AiTcrcionis in radiis paraileiis 



56 



fhilofophU 'OpticA 

Axi, incidentibus conuexitati 
Denfioris % & exeuntibus per 
cauitatem in Rarius. 

Defcriptis circumferentiis 
circulorum £qualium,&: com- 
muni Axe extenfo per Cen» 
tra iliarum , vt prius ; radius 
D C parallelus Axi , incidat 
conuexitati , qui extenfus in 
dire£tum, eifet D Cl K > fed 
incidens conuexitati Denfio» 
ris ad punctum C, refringitur 
per tertiam partem fua? incli- 
nationis ac perpendicularem 
BE,extenfam a Centro B y 
per puncrum incidentiae '. & 
fit refra&us C F , qui paricer 
extenfus in directum eifet 
F G , fed intrando Rarius re~ 
fringitur per dimidium fiKE 
sncfiriationis a perpenliculari AF versus D K, & eft F H„ 
quam dicimus non effe parailelam Axi> neque lineae DI K» 
fed conuergentem ad Axem. : " 

Curn enim dase perpendiculares B E , & A L , a Centris 
per pun&a incidentiarum in contiexum &: Cauum exten- 
& , nonlint parallelse» £cd ad partes conuexi corraergant y 
txiiente anguio minori a perpendieukri L A cum Axe , 
-cpiam afelB cum eodem 4 duo anguli B C F ,, & C F A fi- 
mtil fumpti maiores funt duobus rectis. Duo verb anguB 
C F A, & A-F G atqtiaies Juobusre&is > anguius B C F ma- 
mi eft qtiam angtiks A F G : efVautem angulus I C F me- 
•dietas anguli G F A :quare maior.-ell anguhisl C F, quam 
arigiilus H F G> & quoniam anguli M F C, &: G F A funt ad 
•veftic^m ^pialesj iaaicttesexuat duo anguliM C F } $£ MFC 
- trianguli 




Pars II. TraS. III Cap. II. Seti. II. % 5 7 

trianguii C M F, quam anguli- HF G, & G F A j hoc eft to- 
tus angulus H F A. Eft autem angulus I M F ex producto la- 
tere dicli trianguli externus , xqualisciuobusintemis,& op- 
poikis M C F; &c M F C fimul fumptis. Quare niaior etiam 
erir quam toms angulus H F A. Ciim autem totus angulus 
H F A iimul cum angulo H FM a*quiuaicant duobus rectis, 
idem angulus H F Miimul cum angulo I MF maiores erunt 
duobus reclis : hon fimt igitur parailelar I K , & F A . led dl- 
uergences : quare F H, alinea DKdiuergens,neceflario con- 
uergit ad Axeni , lineae I K parallelum. Quod erat often- 
dendum. 

Secunda Pars AfTertionis ftatim patet : quia iiii ipil radij, 
quiin ingreflu Deniioris 5 paralleli Axi,fiunt in exicu ab iilc 
cum Axe conuergentes ; fi intelligan-tur recrocedere , incra- 
bunt diuergentes,&:exibunt paraileli. 

Affero IV.qubdlicetpofita concauitate fecundum circum- 
ferentiam aliquo modo minorempre circumferentia,qua dif- 
ponicur conuexitas Vitri Cauo-conuexijpoflit retineri aiiqua 
conuergentia radiorum , incidentium cum parallelifmo ad 
Axem : attamen fi fit fecundum circumferentiam eanto mi- 
norem > vt perpendiculares a Centris earum dudx ad pun- 
fta incidentiarum , exiftant parallelre ; radij , in incidentia 
paraiieli Axi , exibunc pariterparalleli ; ii verb iit fecundum 
tanto minorem,vt perpendiculares versiis faciem conuexam 
diuergant , radij incidentes paralleli Axi,exibunt diuergen- 
- tes ab illo. 

Pnma pars probatur ; quia cam oftenfum iir , exiftentibus 
conuexitate, &c cauitate Vitri Cauo-conuexi fecundum cir- 
cumferentias aequales, fequi aliquam conuergentiam in ra- 
diis traie&is, qui inciderantparalleli Axi j ii ab eodempun- 
do egreuus radij conuergentis cum Axe extendaturparal- 
lelaAxi, illa neceffarib cumtali radio conftituet angulumr 
reclilineum diuifibilem : quare poteft fieri minor , & minor 
reccffus a tali paralieia vcrsas Axem : fedper drcumfeieii- 

K. K- 



:t 



H. 



Trcci.jJ. Tip.6. 



158 Thilofophk Optm 

tiam minorem cauitatis , prae circumferentia conuexitatis-, 
neceOarib in radio traiefto minuiturconuergentia: ergopo- 
tefl- cum aliqua minore circumfereriria cauitatis , pra: cir- 
cumferentia conuexitatis retineri in radiis incidentibus pa- 
rallelis Axi , poft traiectiohem Cauo-conuexi , aliqua con- 

uergentia. « 

Secunda,&tertiapars ex conftructiombus , & ratiocina- 
tionibus,proportiohaliterdireftis ad normam earum,quibus 

probata eft Mertio 3 • racile conftabunt. 
1 ' Cum enim , reiumptis 11- 

neis prioris Figurse, perpendi- 
culares A G,& C E fupponan- 
turparallelas 5 linea M D in- 
cidens in illas neccflario fa- 
cict angulum externum MIG 
arqualem interno 5c oppofito 
MD E : ergo anguli M D O, 
& M I H,qui funt horum me- 
dietates , etiam ipii erunt x- 
quales incer fe : fed hi fiunt a 
linea M D .incidente in iineas 
IH , &c D O, vnus externus, 
aequalis alteri interno , & op- 
pofito. Ergo linea I H,& D O 
funt etiam ipfe, inuicem paral- 
lelse,&:vtraque Axi. 

Similiter , fi perpendicuia- 
•res A G , & C E diuergant , 
•ma.ior erit angulus CDM, 
quam G I M , & confequenter maior erir angulus M D O 
medietas anguli E D M, quam M I H medietas anguli G I M: 
quare lineae I H , & D O in quas incidens M D faciet di&os 
angulos, &quidem externum versus partes MO minorem, 
non erunt parallelae,fed I H diuerget a D O, quae pomtur pa- 

rallela 




Pars II. TraB. III Cap. II Seff.IL % § 9 

rallela Axi , & confequenter diuerget- ab Axe. Quod erat 

oflendendurn. -. r 

Affero V. Poiita eamtate .fecundum circumrerentiam 
maiorem , &.maiorem prre illa,qua terminarur conuexitas 
cTuidem Cauo-conuexi, crefcere^conuergentiam radiorum 
rraieetoruni per illud : *quanto vero circumferentia, iecun- 
dum quam difponitur cauitas , magis accedit ad circumre- 
rentiam conuexitatis 5 minuitur conuergentia & producitur 
talium radiorum concurfus. 

AfTertiOjpofitis ante conftitutis facile parer. Quia talis. 
eonuergentia radiorum, qux iuxta probata in prseedennbus 
fequitur ex vi conuexitatis , quanto minor diuergentia mdu- 
citur ex vi cauitatis , minus imminuitur ; fed quantb maior 
eftcircumferentia,-fecundumquam difponitur cauitas ,ie- 
quitur minor diuergentia ex vi illius-. E' contra vero, quan- 
to circumferentia, fecundum quam difponitur cauitas , ma- 
gis acceditadiilam, fecundum . quam difpofita eft conuexi- 
tas , rantb magis affimilatur difpofitio inducens- diuergen- 
tiam in radiosei , quas conuergentiam inducit , Bc fic femper 
iila minus pra:ualente,minor fequitur conuergenna. 

Ex quo habes breue Corollarium de Lente Vitrea fecun- 
dum conuexitatem minons circuli plano-conuexa, pro bre- 
uiori Telefeopio prjeparati , aptanda ad longius producen- 
dum , ii ex altera facie , .fecundum directionem eiuidem- 
Axis ,' excauetur cauitate circumferentia: , maioris quidem 
prse circumferentia conuexitatis j ad illius tamen minonta- 
tem proximius accedentis. 

AiTero V I. dato Diaphano Denilori vrrinque Cauo ca- 
uitateinxquali, autCauo-plano r aut Cauo-conuexo conue- 
xitate fecundum- maiorem circulum, eamdem, ialtemopn- 
ce , fequi dilatationem radiorum, quaecumque facies : lpiius 
ad illos , e Hariori in ipfum incidentes , conuertatur : fimili- 
t-er dato Cauo-conuexo , conuexitate minoris circuli 3 eam- 
dem^fequi in exitu ad Rarius conuergentiam. 



z6o Thilofophi&Optict 

Affertionis huius rationabilitas agnofci potefc ex fimili 
probata Cap. i.Se&.i. de Denfiori plano-conuexo ; &: dictis 
hlc proprimaparte AfTertionis 3. & ftabilitur apertis expe- 
rirnentis. Si exercitatus in Geometricis cupit cxactiorem 
probationem,cum pracifa in Axe cauitatis huiufmodi Den- 
iiorumdeterminationepuncli,in cuius dircctum radij diuer- 
gunt, confulat exercitatione IV. Caualcrium,cui,pofr, alios 
fcribentijin his Dioptrica inter primos debet. 



C AP V T III. 

De difpofitione in radios inducenda per Lentes 
Cauam £? Conuexam varie Combinatas. 

Xplicatis ad propoiitum fatis detcrminationibus radio- 
■ rum, ex vi incidentix, & traiectionis per fingulas Len- 
tes cauas, vel Conuexas, intra Medium Rarius conftitutas; 
fiueillas fintvtrinque Conuexx, vel vtrinque caiue ; fiue fe- 
cundum alteram facierum diuerfimode figuratae , vt plano- 
conuexae, & plano-caua;, & conuexo-cauae. 

Pariter explicatisdeterminationibus perplurcs conucxas 
certo ordine & interuallo inuicem collocatas , quia cx illis 
licet in eodcm genere , pluribus ita difpofitis , diuerfr ra- 
diorum , & intcr fe oppofitae difpofitioncs confequuntur, 
quse ad cognofcenda, &c emendanda Oculorum vitia , limi- 
tationefque promouendas fcitu vifae funt ncceiTarix-.Omitti- 
mus plurium Cauarum combinationcs , quia non ita diuer- 
fificant difpofitioncs radiorum ; & quod magis & rainus ob- 
tineri poiletin eademrationc difpoiitionis, facilc colligitur 
exdictis de variadilatatione radiorum per fingulas 5 tnm ex 
iliorum varia incidcntia ; tumcx rlguratione ipfarum fecun- 

dum 



Pats II ffia&. III Cap« III Sect* I % 'gi 

dum minores, aut maiores circulos;&: fecundum vnius 9 auc 
vcriufique faciei cauicatem. 

Quare ad combinationes Lentium conuexarum , &: ca- 
uarum progredimur,quae nobis multa fcicu digna,eademque 
ad inftitutum neceffaria exhibebunt. 



Secti o 1. 

De opportma radiorum determinatione ex Cam 

Denfiori ante Conuexum pofito\qu& dumper 

fuas caufas probatur 9 experimentorum, 

affertu de illa conformiurru* 

caufas affert. 

ASfero I. radios per Globofum Derifius traiectos in 
Rarius Medium &; poft interfectionem in vlterioridi- 
ftantia ctim confuiione exceptos } facile difponi pofTe , ad 
impreffionem diftinctam pro eadem diftantia vlteriori exhi- 
bendarn, perCauumDenfius illi conuexo praepofitum. 

Probatur ex conftitutis in praecedentibus ; cum enim ex 
vna parte certum fit exrefracfcione in tranfitu per conuexum 
Dcnfius radios , ad quodlibet. Signabile condiftinguendum 
in Obieclo pertinentes , pro maiori diftantia ab illo concur- 
rere,fi fint diuergentes in incidentia m illud,quam fi fint pa- 
ralleli ; &c adhuc. pro vlceriori, fifintmagis diuergentes : ex 
aliaparteconftetj ex refractione per Cauum Denfius radios 
traiici cum dilatatione, perquam ex paralleliseuaduntdi- 
uergentes , & ex minus diuergentibus plus diuergentesj & 
dilatationem tanto fequi ampliorem , quanro illud fuerit 
Cauum fecundum minorem circulum ; iiecefTariofequitur 

K k ? 



%£% 9hi!ofophkOpfiu 

prxpoftto Cauo in tali proportione profundb poiTe prxpara^ 
ri radios ad talem incidentiam inConuexum Denfius, ad 
qnam fequatur concurfus iilorum pro talivlteriondiftantiaj 
acproinde ad impreiTionem diftindam pro illa exhibendani 
iu excipiente. - 

AiTero I L Cauum Denfitis prxppfitum Conuexo,dum ra- 
diorum. eiufdem Signabilis,condiftinguedi in Obiecto, con- 
curfiim differtad vlteriorem diftitiam, poft tale Conuexum 5 
Imaginem totius Obiecti impreflarn exhibere minorem , &: 
paucioribus radiis confignatam ; iicet ex reftri&ione ad mir- 
niis fpatium poffit apparete viuidior , &: Obie&um vt viuidius 
eoloratum reprxfentare. 

L. Pars Auertionis probatur confiderando radios", qui ab 

extremisfaciei Obie&i diriguntur prae aliis ad partes faciei 

Lentis conuexx , ad oppoiitam pofitionem conftitutas j &: 

neceifario funt extremi in confignanda Imagine diftin&a 

totius Obiedi,fed euerfo fitu poft Lentem conuexam.Quan- 

cb diifli radij , qtii ab extremis hciei ObiecLi diriguntur ad 

part.es pofitione contrarias Lentis, cum maiori connergen- 

tiafub maioriangulo concurrunt, tant-o poftinterfectionem 

fubmaiori angulo, cum maiori inclinatione incidunt in fa- 

ciem Lentis, &: proinde fub maiori angulo cum perpendicu- 

lari refracti, in maiori diftantia abAxe illius & ab ihuicem 

difponuntur ad. confignandam in maiori amplitudine di- 

ftiiitram Imaginem poft Lentenij' quantb vero imminuta 

conuergentia deueniunt ad interfe&ionemfub minori an- 

gulo j tantb poft talem interfecTionem minus inclinati deue- 

nitmt ad faciem Lentis j quare fubminori angulo ctim per- 

pendiculari incidentes , . fub minori cumeadem, minus re- 

ceduntab Axe Lentis ; & confequenter in minori diftantia 

hinc-inde ab illo ,& ab inuicem determinant extremalma- 

giniscumdiftinctione irnpreffae poft Lentem: fedpropofita 

Lente Caua 3 dum radiorum .,. ad fingula in Obie&o condi- 

ftinguenda 



. Pars II. Tra&. III Cap. III SeB. I. z 6 1 

^ftinguenda pertinentium , ex auctadiuergentia, iuxta pro- 
batapro AiTertione i. dirrertur viterius concurfus , pro Ima- 
gine impreiTa diftincti coniignanda poft Lentem conuexam; 
ctiam radiorum , ab extremis faciei Obicdci ad partes taiis 
Lentis poiitione contrarias directorum > imminuta conuer- 
gentia, dirfertut interfectio, vt fub minori angulo fiat ante 
incidentiam in Lentem dicfam , fub minori confequentet 
inclinationis angulo peragendam , -cui correfpondeatrefra- 
ctio fub minori angulo cum perpendiculari, & ita minor re- 
ceiTus talium radiorum ab Axe , .&: a fe inuicem : ergoper 
Cauum Deniius prarpoiiturfi conuexodum difrertur concur- 
fus radiorum , ad confignandam Imagineni diitinctam Gb- 
ie£ti totius, pro vlteriori diftantia a taii contiexo,ipia Imago 
diftincfca exhibetur minor. 

Ex quo fequitut, qubd quanto eauitas eft profundior fe- 
cundum minorem circulum , & in vtraque facie Lentista- 
lis reperitur ; licuttanto magis ex aucla diuergentia radicv 
rum , a fingulis inObiecto condiftinguendis dirfuforum , vl- 
teriiis differtur concurfus illorurm ad exhibendara pro vlte- 
riori diftantia a Lentexoixuexa , cui illa prarponitur., Ima- 
oinem diftinctam : ita fimul &c femel ex imminuta tanto 
magis conuergentia radiorum ab extremis Signabiiibus in 
facie Obiecti , &• iimiliter ab aliis hinc-inde fibi correfpon- 
dentibus inilla , ad partesLentis pofitione contrarias,difru- 
forum ; tantb ad minorem ampiitudinemreftringiturlmago 
imprefla in tali concurfu ex vi iliius. 

Dices in maiori proximitate Obiecti ad Lentem conue- 
xam fimul &c femel augeri diftantiam Balis diftinctionis a. 
Lente, pro qua obtinetur Imaginis impreflio diftincta ; & 
augeri amplitudinem Imaginis lic impreflk : iicut in maiori 
remotione eiufdem, fimul cum diminutione amplitudims 
Imaginis , miiiuitur diftantia a Lente conuexa procfuaex 
vi traiectionis radiorum per illam ipia diftincte impri- 

rnitur. 

At 



i.#4 ThilofophU Optics 

Ac facile patet difparitas , qug.ni afferre non piger , quia 
dum rationem reddit experimcnci allaci ininftantia ., eonfir- 
mat rationem a nobis allatam pro i.Patce noftrx Aifercio- 1 
nis.. In maiori igitur proxirnitate Obiqdi libere radiantis- 
fuper Lenrem canuexam , ficuc radij a fingulis Signabilibus 
deueniunt adfaciem illius cum maiori diuergentia,& ex hoc 
differtur concurfus illorum ad exhibendam Imaginem di- 
ftin&am pro maiori diftantiaaLente : ita radij ab extremis 
m facie Obiecli , adpartes Lentis poficione contrarias, diri- 
guncur cum maiori conucrgentia ad concurfum fub maiori 
anffulo ,. & fub maiori diuaricaci incidunc in Lentem , incli- 
natifub maiore angulo cum perpendicutaribus a Centro ex- 
tenfis liinc-inde per pmicTraincidentiar: ac proinde rcfracti 
hinc-inde fub maiori angulo- cum pcrpendicularibus cxccn- 
fis per pun&a egreffus a Lente ; neeeffarib cum maiori re~ 
ceriu ab Axe Lentis &: a fe inuicem deueniunt ad-confi- 
gnahda. extrema Imaginis cuerfx pro tali maiori diftantia a. 
Lente. 

Eodcm autem Obie&o in mcdio Rariori libcre radiantc, 
& lomniis remoto a Conuexo Dcnfiori , dum minuicurra- 
dioruma fingulis Signabilibus dirluiorum fupra facicm Lcn- 
Eis diucrgencia , imminukur fimul radiorura ab excremis 
faciei Obie&i ad concrarias pofitionc partcs facici Lentis 
dirliiforum, conuergcntia ; & dcterminatur illoram intcrfe- 
£tioadminoreni angulum , imminuto confequenter angulo 
incidentipe ipforum in Lentem , &£ angulorcfra&ionis : qua- 
re dum radij a fingulis Signabilibus minus diucrgcntes in in- 
cidentiaad Lcntem conuexam , poft illam in minori diftan- 
ria concurrent ; etiam. radij ab extremis faciei Obiccti mi- 
niis connergentes fub mmore angulo inuicem interfccti , Sc 
fnb minore incidentes in Lentem , pariter fub minore rcfra- 
■e"B > ncceffario cum minore recctfu ab Axe Lentis, & a fe 
inuicem comprehendent extrema Irnaginis ± confignatjr m 
minori amplitudinel. 



TarsII.Tra&.HLCap.lIl. SeB.I 265 

At vero interpofito Cauo Denfiori inter Obieiftum 5 & 
Lentem conuexam dum crefcic ex vi refra&ionis in tranfitu 
radiorum 5 afingulis in Obiedo Signabilibus diifuforuni, fu- 
pcrfaciem Lentis conuexae, ad producendum eorum con- 
curfum 5 quo conftituitur Imago imprefla diftin&ain vlterio- 
ri diftantia ab illa 5 non augetur fimul 5 fed immmuitur con- 
uergentiaradiprum ab extremis faciei Obie&i adpartes po- 
fitione contrarias in facie Lentis difruforum j itavtexvi il- 
lius fe interfecent fub minqri angulo ;.tum confequenter ftib 
minori inclinationis incidentes in Lentem conuexam;& fub 
minpji refracli in tranfitu per illam, aptentur exvitalis Ca- 
ui Denfioris ad terminandam Imaginem impreflarri diftin- 
ctam in minori fpatio, dum aptantur radij a fmgulis Signabi- 
libus , ex vi eiufdem , ad eam confignandam per fuos 
concurfus prpductps in vlteriori diftantia a Lente con- 

uexa. 

1 1. Pars Aflertionis probatur quia multi radij > qui a im- 
gulis Signabilibus Obiedi cum minore .diuergentia difrufi in 
Medio liberp deueniebant ad faciem Lentis conuexa: 5 & ex 
refractione in tranfitu iUlus ordinabantur cumaliisin com- 
m.uni concurfu, ad confignandain Imagine imprefllSigna- 
bilia 3 ipiis correfpondentia 3 neceflario, per refraaionem in 
Cauo Denfiori interpofito , fadi magis diuergentes, &ita 
admaiusfpatiumpro diftantiaLentis conuexae dilatati non 
deuenient ad illam ; quare neque ex refradtione in iliacon- 
uero-entes dirigentur adcommunem concurfum cum aliis ad 
eonfignanda Signabilia dida in Imagine imprefla. 

Apparere tamenpoterit perlmaginem paucioribus radiis 
impreffam Obiecrum viuidius fi praeualeat reftridio talis 
Imagimsadminus fpatium taliurn radiorum a fmgulis difju- 
forura 5 difilpationi extra Lentem 5 quia vt 1 .Parte huius Pni- 
lofophiacfepiusanimaduerfum eft 5 denfatio Reprxfentati- 
uorum talis efTe poteft in Apparentia 5 vt asquiualeat mten- 
fioni. Quare ad Apparentiam explicandam non eft fubtilrus 



2,66 ' FhilofophU OpticA 

litigandum ; an fit ibi proprie intenfio maiot , cum prsefer- 
tim , vt di&um eft hic Cap. i. Sed. 3. Aifert. 2. Imago di- 
ftin&e" impreiTa ad Vifionem, non reftringatur ad punctun^ 
Mathematicum,in quo debeat fieri interfedio omnium %i- 
diorum, ad idem Signabile in Obiec~to pertinentium. 

Aflero III. in viteriori receifu Caui Denfioris a conuer- 
xo , cui pneponitur , Imaginem diftinctam , ex traie$£one 
per couuexum confignandam , magis ac magis imminui,do- 
nec Cauo propius ad Obiectum accedente non folum ceifet 
imminutiojfed fenfim magnitudo reftituatur. 

I. Pars Affertionis' probatur 5 quia radij , qui iuxta fupra 
dicraabextremis Obie&i diriguntur ad contrarias pofitione 
partes, Conuexi Denfioris, '& ex rcfractione in tranfitu per 
illud deueniunt ad comprehendenda extrema Imaginis 
euerfo litu imprimenda: , quanto Cauum pr&ponitur in vl~ 
teriori diftancia ab illo, tantofubmaioriinclinationeincU 
dunt in partes versus extrema eius cauitatis ; acproindema- 
gisrerradti ad perpendicularesin ingreifu illius, &: a perpen- 
dicularibus in egreifu ab illo , ranto magis dirferunt interfe- 
etionem fub minori angulo peragendam versus Conuexum , 
in quod fic incidentes cum minori angulo inclinationis cum 
perpendicularibus, per puncta incidentise f extenfis, ctim mi- 
nori pariter angulo refracti minusrecedentes abAxe Conue- 
xi,& a fe inuicem minorem neceifario intra fc pro minore- 
fpatioimpreifamcomprehendunt Imaginem. 

I I. Pars probatur ; quia in acceffu propius ad Obie- 

ctutti , huiufmodi radiorum, abextremis Obiecti ad partes 

pofitione contrariasinConuexoDeniiori directorum , incli- 

narioversus extremas partes Caui interpofiti ita crefcit ; vt 

validiori illorum fa&a reflexione , iuxca alibi certis experi- 

.mentis comprobata , minus notabiliter per iliud tranfeant ; 

quare loco illorum (uccedunt in funicienti tranfitu radij, ab 

iifdem extremis Obiecti hinc-inde confequenter occurren- 

res magis versus medium Cauitatis, talisDenfiorisinterpo- 

liti, 



Pars 11 TmB.IIlCap.lIISeBJl %6y 

fiti qui ■din>ebantur ad mutuum concurfum fub maiori an- 
ciilo, \mm h , quibus modo dicto fuccedunt ,-■ ac proinde 
interfedi fub maiori pra: illis, progrcdientes pertraniito Ca- 
UO versusConuexumDenfius,adincidentiam fub rnaion 
ano-ulo cum pcrpendicularibus , liinc-inde a Centro conue- 
xitatis illius per punda incidentiae exteniis j & confequenter 
refra&ifub maiori angulo cumperpendicularibusextenfis ad 
puncta egreffus ; necelTario ia niaiori diftantia ab Axe Con- 
uexi , & ab inuicem terminant Imaginem diftin&am euer- 
fo fitu imprimendam. Quod autem didum eft de his , de 
aliis -pariter , in accefiuvlteriori propius & propius ad Qbie- 
&um,ioco ■ pracedentium fuccedentibus,intellige. 



C A P V T III. SEC TIO II. 

Beopportuna radiomm determinatione ex Cauo 

Denftori t poB Conuexum Benfm rite 
confiituto. 

■ A Siero I. appoiito Cauo Demiori ante concurfum ra- 
^fVdiorum , ex vi refradionis in tranfitu per Globofum 
Dcnfius , ad Imaginem cum aliqua diftindione imprimen- 
dam prseparatum- j non folum talem concurfum diftern ad 
vlteriorem a conuexo diftantiam fcd ad Imagmem m maio- 
ri amplitudine confignandam dilatari : & vtrumque abun- 
dantius prsftari a Deniiori vtrinque Cauo & iecundumde- 
terminationem minoris circuli Cauo. 

Ratio Affertionis , experimentis -prorsus -contornus ,- raci- 
fe patet ex fupra conftkutis de radiorum determinatione ex 
tranfituper CauumDenfiusi quia ex vi traiedionis per- illud,. 
dum dilatantur radij per talemrefradionemnon fo uffi mi- 
nuicuc conuergentia radiorum percinentium ad fingula Signa. 



2,68 Philo/bphUOptica 

biliain Obie&o condiftinguenda,ex quaimminutione euide- 

ter fequitur concurfum illorum ad vkerioreVdiftantiam pro- 

tendi » fed neceffario pariter minus ab inuicem recedunt ra- 

dij , qui ab extremis in Obie&o hinc-inde difpofitis dire&i 

versus extrema illuftranda in Globofo Denfiori , pofitione 

contraria,perrefra&ionemmillo difponebantur, adconfi- 

o-nandos hinc-inde extremos limites Imaginis euerfo fitu im- 

primendse : ex quo neceffarib fequitur vt in maiori ab inui- 

cem remotione, extraie&ioneperCauum appofitum di&os 

limites -confignent , quam illo non interie&o confignalfent; 

ficut autein ab vtrinque Cauo , & fecundum minoris circu- 

li determinationem profundius Cauo magis minuitur coii- 

uergentia radiorum ad fingula in Obie&o condiftinguenda 

pertinentium ; ita augetur dire&orum ab extremis in Obie- 

&o remotio ab inuicem, ac .proinde dum magis difFertur 

illorum concurfiis , horum pariter cum- maiori amplitudine 

fpatij intercepti fit confignatio. 

Affero 1 1. in diiaratione Imaginis per Lentem Cauam 
poft Conuexam , modo di&o appofitam, Imaginem impref- 
fam reddi multo magis diftin&am , efto videatur prodire 
miniis viuida. 

Ratio Affertionis eft; quiaciim Imago fub minori termi- 
iioimprefTadiftribuipoffitin pauciores partes difcernibiles, 
quas cum notabili extenfione fingulse de fe.fint furrlcienter 
■prouocatiuae Potentiae , cuius Organumfingulae per fuam im- 
prefTionemnotabiliteralterent,necefTari6 in earum fingulis 
"plures partes Obie&iindifcriminatimhabent non fiifficien- 
terfpatio diflitas imprefftones fuorum Reprafentatiuorum : 
e contra verb in impreifione Imaginis ad maius fpatium am- 
pliaca, ficutplureshuiufmodi partes , cum furficienti exten- 
fione difcernibiles , continentur ; ita plures Obie&i partes 
condiftinguibiles perVifionem habent intali ImagineRe- 
prsefentatiua fui , fufficienter fpatio diftin&a , a Reprsefenta- 
tiuis aliarum in eodem Obie&o condiftinguibilium > & flc 

per 



Pars II.Traff. III. Cap. III. Seff. //.- % s 9 

per Vifionem , tali Imagine impreffa determinatam piures 
diftingui poffunt in Obie&o : quia camen in talibus maior 
expahflo sequiualet temiifioni, iuxta conftituta i. Partehuius 
Philofophiae, inifta maiori diftinclione exhibetur tanthper 
Imaso dilutior. 

Confirmatur quotidianis experimentis traducentium in 
planum oppofitum Imaginem Solis per Telefcopia, Vitris 
conuexo &: cauo inffcru&a-, ad internofcendas macuiasj qub 
■enim minori ambitulmagocomprehenditur, eo piures Solis 
partes in vnum confundit; vt nequeant inuicem difcerni,qu6 
latiuspatet, eo partesmagis explicat inuicem plures difcer- 
nendas : ita vt rnaculse minores , quaein difco minorenon- 
funt notabiles , facile internofcantur in m^iore > & qua: in 
minore vniusApparentiam exhibent,in maiori &; maiori dif 
cernatur in plures:minus tamen viuidus turic Sol exhibetur. 

Affero 1 1 L per Catium fecundum minorem circulum 
magis detegi vitia conformationis conuexi , cui appomtur, 
cuius inarquabilitas in fuperficiebus extimis ex imperfecla 
politura,atque ■heterogeneitas in medulia ex maioribus bui- 
liSj vel vndulationibus interpofitis , in Imaginem maiorem, 
vi illius procuratam , notabilius redundat,inficiendam; iliius 
tamen finceritati ea non nocerent , fi Vitrum e resione vi- 
tiatarum partium tegeretur $ efto tota Imago aliquid inde 
claritatis amitteret. 

I. Pars ex terminis , quibus propofita eft , facile conftat» 
fiquidcm ex dittis imperfedionibus in conformatione Con- 
uexij'radiorum , ad iingula Signabilia in Obiedo condiftin- 
guenda pertinentium , notabiliter perturbatur coordinatio 
refra&ionum in illp , & confequenter concurfus omnium a.d 
idemfpatij , pro Imagine diftin&acorifignanda neceffarius : 
quare & confufio in Imaginem redundabit ; qux in Imagine 
ampliori ex tali Cauo interpofito reddeturriotabihor, vkiis 
■pariter cum reliqua Imagine dilatatis. 

I I. Pars probatur , quia quodlibet Signabile in Obie&o 

Ll * 



2,70 ' '■ ■Pbilofbphi& Opfica 

habebft correfpondens fibiinlmagine impreffa confignatum 
a radiis^extota rdiquafacie Vitri conuexi dcte&a,per refra- 
ctionem- ad idem fpadj, inclinatis j cfto deiint correfpon- 
dentes parcibus eiuidem tedis : quare nulla inordinatio in 
radiis concurrentibus ad confignanda correfpondentia in 
Imagineimprefia,.fedfolum aliquis defeaus radiorum fe- 
cum confpirantium ad eadem confignanda ,' qui adruiflcnc, 
fi toco vitro , fmeillis imperfeaionibus in certis fui parti- 
bus perfe&e conformato , tota facics illins radiationibus ab 
Obie£to libere patuiffet : ex quo in fingulas particulas , & 
totam ex illis Imaginem minorclaritas ,Xcdnulla confufio 
redundarc poteft. H.oc difeurfu. emendaui Vitrum Viuo. 
Prineipi kMagno Artifice proTelefcopio ■ extraordinaria lon- 
gitudinis fummo artificio- elaboratum ,. fed in experimen- 
toexnotabilivndulatione in medulladeficiens r Apparen- 
tiamqjie perturbans.,- vtparte ficici illius vndulationi corre- 
fpondenti obteda, reliqutf patente , diftin&e 3 •&. ordinate 
Appareiitiam.in magna amplitudine diktatam: ,. v.t atantar 
longitudmis Telefcopio expcdabatur, exhiberet. 

AlTero I V. quodlicctex mod.6 -probatis , aliqux partcs; 
m facie Conucxi Dcnfioris , expofiti Obie&o ,. impeditx. 
oninino a traiedione radiorum ■„ iion macnlcnt , nec man- 
cam exJiibeantlmagineiB,. per radios, a telrquis eiufdem- 
pambus traiecHos, configpatam ; vtrinqqe tamen fequkur 
inlmagme coniignanda^traieclis radiis per Cauum Conue- 
:x0.appofttuni, qualibet eius notabili parte aradiorum traic- 
Uione lmpcdita. j. ficut ex qualibet.parte fimiliter impedi taj 
inconuexo.a&pra:ccdens' confequentet appofito,vcl incon- 
curfu radiorum traieaornm aprxcedenti pro impreffionc di- 
itinaa;velprope talem eoneurfum.. 

RatioAffertioniffc{t,quiaparticulaeinfacie-Conuexi.Ob- 
lecro pniiio expofiti-,,a diflufione radiorumimpcdita?,.nulli, 
pcculian particulat Ohkdiaufemnt Repwfentatiuuni cor- 

tcfpondcnsA 



Fars II. Tratt. III. Cap. III Se8.II> z 7 1 

-refpondensinlmagine impteffa vt pauI6 ante diximus , fed 
foliim funtincaufa vt fingularum Sc omnium correfponden- 
tes particulx in di&a Imagine confignentur paucioribus ra- 
diis, quam confignarentur tota facie talis Conuexi libere tra- 
iiciente radios , a fingulis in Obiecto ad ipfam diifufbs. At 
vero particulas in Cauo , vei Conuexo , modo diclo appoiiris 
ad Conuexum prsecedehs , impedientes traiectionem radio- 
rum adipfas diiFuforum , impediunt totas determinatas par- 
tes extenfionis radiationis integne , ad talia Vitra difmfie , & 
per ipfa tranfmittendse , qua* certis Obiecti partibus confi- 
gnandis determinate correfpondebant non fic zliis : ac pro- 
inde macuiarum Apparentiaminducuntin Imagine integra, 
deflcientibus in iila certarnra Obiecti partium Reprsefenta- 
tiuis, non fic aliatum. 

Affero V. Conuexum fecundum maiorem circulum,tra- 
iicieris radiationes per Cauum , debite appofitum magis ma- 
nifeftare imperfecBones talis Caui-, qu3»catterisparibus,ia 
Cauo fecundum minorem circulum exiftentes maiores ap~ 
parent in Imagine. 

Affertio paflim comprobatur ' experimentis , quibus Vitra 
caua , qux appofita conuexis fecundura minores circulos vi~ 
dentur fincera, ad conuexa fecundum maiores vitiata depre- 
henduiuur. 

Ratio eft, quia talia Conuexa fecundum circulos maiores 
radiationem , ad ampliorem Obie&i Imaginem confignam- 
dam , traiiciunt per appofita Caua 5 ex refra&ione, magis iri 
illorum traiedione dilatandamjita vtfingulae particulse Caui 
feruiant traie&ioni ad certas partes Imaginis dirigenda::qu6 
igitur Imaginis par-s , per illas confignanda , erit maior i pr<J 
maiori fpatio in Imagine integra vnius talis particula? defe~ 
clus expandetur ; ac proinde poterk ex magnitudine fleri 
notabilis, qui ex nimia paruitate inlmagine, muko minqri» 
non difcerneretur , qualis prxpolito Conuexo fecundum 
muito minorem circulum , vel etiam Cauo feciindum mul- 

tb 



x7 2, ^hilofiphkOpticA 

xo maiorem^fuiiTec traie&is per vtrumque radiis coiifi- 



snata. 



C a r i t i s III. Se c"t i o II I. . 

%An 65* quomoioradiomm per Lentem Sphmlce 

conuexam diffufio emendetur per Dmfim 

Sp&ric\ Cauum s ad imprefionenu 

difiinBam^S * prmfanu -;■ 

exhibendaiYu. 

VT fatisfiat quaefito propofito , & aiiis confequenter 
determinanis , expendenda funt duo v qu.ae commu- 
niter fupponuntur apud pofteriores in Dioptric.is Anteft- 



gnanos. 



Primum eft quodradij 5 a fingulis Signabilibus diffufi/upra 
faciem Lentium , Obie&is multum diftantibus expofitarum,. 
accipi poflint v.t paralleli. 

Alterum qubd.ad 3 o. vfque gr. inclinationis radi j ineiden- 
tesinfaciem Sphaericam Lentis habeant refracldones pro- 
portionales ,* vt nimirura in omnibus refra&io in ingrelTu 
PenfiQrisinfte&atradrnm a fuo progreifu 3 quo peraerera 
ieuenit ad illud ., versus perpendicularem a Centro conue- 
sitatis extenfam ad pun&ura ineiden.tiae , per tertiam par- 
teminclinationis ; sltque angulus , qui.fit a radio incidenti 
cum perpendiculari y vltra pun&um -incidentias protensa/ef- 
quiaker anguli , qui fit a radio refrado cum eadem 3 a Centro 
ad pun&um incidentis: exrensa. AtverbinprogrefTuvkra 
30. gr. inclinationis mutari notabiliter hanc proportionem 5 
crefcente femper magis refra&ione , vt quae, fecundiim pro- 
portionem primo fernatam 3 in indinatione triginta graduum 

exiftens 



Pars II Tm3» III Cap» III SeB. III z 7 3 

exiftens graduum decem, non poterat accedendo ads>o. gr. 
inclinationis , niil ad 3 o. accedere 5 de facro perueniat 

ad^S. . .. 

Superhxcduo fuppofitafuasdemonftrationesDioptricas 

extruxerunt , quibus determinarunt Signabilia in Diametris 
Lentium 5 ad qua? radij per conuexas conuergunt, &:aquibus 
per cauas diuergunt j minus foiliciti de reducendis ad comu- 
nem concurfum radiis cum varia diuergentia incidentibus 
in conuexitatem SphamcamhuiuiiiiodiDenfiorum, autde 
expiicanda caufatalisfurEcientis reductionis,quam de facto 
experimur , appofito opportune Gauo cauitate Sphsrica : 
agnofcentes communiterintraiecrione per Cauum,fic appo- 
fitum 5 nudam dilatationem radiorum , ad proferendum vl- 
terius concurfum eorum, qui pertinent ad idcm Signabile 
condiftinguenduni in illuftrante], &: ampliandam Imaginem 
ab illorum concurfibus fic prolatis confignandam. 

Primum tamen experimentis allatis &expenfis y &.ratio a - 
cinatione Geometrica prxmiffa 1. Parte huius Phiiofophia^ 
Cap. 1 7. Sect. 3 . conuincitur , non folum in rigore Geometri- 
co , fcd. ad negotium Opticum , eife phyfice loquendafal- 
fum : cum Sol ipfe pro notabiliter varia a Terra diftantia 
in curfn annuo , muitum variet inclinationes radiorura ,.a 
ftngulis in ipfo condiiringiiendis difFuforum fupra faciem 
Lentis.conuexx r ipia in Telefcopio expofitam , per cuius 
Vitratraiickuriiliuslmago inplanum debite oppoiitumjita 
vt ad obtinendam huiufmodi Imaginem diftin&am r & prae-- 
cifam in concurfibus dictorum radiorum r neceffe fit in pe- 
riodo eius annua,mutare notabiiiter diftantiamVitri Caui a 
Conuexo , minuendo ciim Sbi pergit ad Tropicum Cancri,. 
augendo cum accedit ad Tropicum Capricornisquod radiis, 
venientibus in vtroque termino tam infignis diftantiae paral- 
lelis, non eCet neceflarium.- 

1 1. Rationabiliter cenfetur , non refponfiirum expcri-- 
mentis j fi per maiora notabiliter inftrumentarefradionum 



2,^4 Thilofophisz Optic& 

menfurae examinentur ; licet in progrefTu vkeriori a 30. gr. 
versus 90. multo maius appareat augmentum refradionum: 
immo ex liac tam notabili excrefcentia fupra. tertiam par- 
tem in progreffu femper maiori vltra 3 o. gradus inclinationis 
radiorum m incidentia videtur irrationabile ftatuere eam- 
deni conftantem inNatura femper menfuram refiradionum, 
per tertiam praxise partein inclinationis , pro qualibet de- 
terminatione infra 30. gr. leruare. 

Reftat igitur dete.rminandum quomodb per communem 
combinationem Lentium , fecundiim Sphasricam confor- 
mationem elaboratarum , dum Caua poft Conuexam pro 
certa diftantia apponitur in Telefcopiis , per exada expcri- 
menta comprobatis, reducantur ad communem concurfum, 
proeademab ipiis diftantia, in eodem fpatij omnes radij, a 
quolibet Signabiii condiftinguendo iii Obiecro difFufi fupra 
totam faciem Lentis Conuexas illi expo.fitae ; fiue Obicdum 
fttproximum, iiue in remotione longe maiori conftitutum; 
ad bene prascifam in extremitatibus , m medio fufficicnter 
diftindam, Imaginem obtinendam. 

Affero I. qubd fi Deniius Sphaerice Cauum , exceptos 
ante concutfum a fimiii Conuexo radios fblura dilataret,nec 
prxciiionem in cxtremitatibus Imaginis,ad reprasfentandam 
exadam terminationem Obiedi 5 nec furficientem diftin- 
dionem in fuis partibus intermcdiis ad intcrnofcendas mc- 
■dias Obiefti partesexhiberet. 

Ratio Aifertionis eft , quia fola radiomm , ante concur- 
fum ex conuergentia in Conuexi traicdione acquifita,cxcc- 
ptorum dilatatio per tale Cauum protraherct quidem iuxta 
iupra conftituta, illorum cohcurfum , & Imaginem, cx tra- 
iedione per vtrumque ab iiiis confignandam, ampliaret;pcr 
neutrum tamen horum obtineretur radiorum', ab eodem 
Signabili , condiftinguendo in Obiedodiffuforum , concur- 
fus pro eodem fpatij ■: fed cum omnium confimiliter dilata- 
torum difpofitione,cx virefradionisin precedenti Conuexo, 

6c 



Tars 11. Trattrlll Cap. 111 SeS.Ill. i 7 s 

&c tr aie£tione per illud acquifita , alij propiiis, alij notabiliter 
"longiiis concurrerent > vt aliquibus concurrentibus ■ pro tali 
diftantia,alij notabilirer adhuc effent diuaricati,quib 9 coeuh- 
tibus,priores poft interfectionem notabiliter deducti corref- 
ponderent ; &: confequtmterinuicemperturbati^cumradiis, 
ad alia hinc-inde condiftinguenda in Obiecto pertinenti- 
bus j confunderentur ; ex quo terminationis Imaginis per- 
turbatio , & partium illius intermediarum confufio ne- 
ceifario fequitur , in Imagine ampliata clarius agnof- 
cenda. 

Aflero I L tale Denfius Sphsrice Cauum ante concur- 
fum radiorum , ad finguia in Obieeto condiftinguenda per- 
tinentium, &: conuergentium ex antecedcnti difruiione per 
Denfius, fimiliter Conuexum , fi debite appofitum iit , eos 
certa proportione diuaricando , ad communem concur- 
fum pro Imagine prascise terminata , &c diftincta pras- 
parare. 

Probaturfimul, &: explicatur. AfTertio-j quiaficut exradiis 
ad idem Signabile in Obie&o pertinentibus , & incidenti- 
bus in totam Lentis, illi propofita?, conuexitatem, qui hinc- 
inde propiiis ad Axem Lentis cum minori inclinatione inci- 
dentes , cum minori pariter proportione refra&i , tanto mi- 
nus conuergentes longius ab, illa concurrunt : quiverb re- 
motius ab Axe cum maiori inclinatione incidentes , &: in 
maiori proportione refracti tantb magis conuergentes , ira 
rninori ab ea diftantia concurrunt : ita Denfiore Sphatrice 
Cauo ante huiufmodi concurfus debite appofito, radij , qui 
propiiis ad Axem , perMedium illius confequenterexten- 
fum , incidunt hinc-inde mintis oblique , in minori propor- 
tioneex tranfitu per illud dilatentur ; &: proinde concurfus 
illorum minus producitur vltra terminum , iilisextalicon- 
uergentia per Conuexum acquiftta prseparatum : -qui vero 
mmaioriremotione ab Axe hinc-inde curn maiori -inclina- 
tione incidnnt eius. cauitati , in maiori proportione 3v magis. 

Mm. il 



2,76 Thilofophu Op$ic<z 

ab inuicem , & ab Axe dilatantur ; ac proinde iiiorum con- 
curfus in maiori confequcnccr proportione producitur. Ex 
quo aperte fequiturj vt dum quonim,ex traiedione per Lea- 
tem Conuexam , plus difFerebacur concurfus , eorum ex 
traie&ione per tale Cauum minus protendatur , & quorum 
cx traie&ione- per di&am Lentem Conuexam minus diffe- 
rebatur , eorum ex traiectione per tale Caunm plus proten- 
datur , fimili augmcnto proportionis tam conuergentix m 
rcceffu ab Axe , per Medium Lentis Conuexae extcnfo , 
quam diuergentiae in iimili receffu ab Axe per Medium ap- 
pofiti Caui Denfioris produ&o : omnium tandem radiorum, 
ad idem Signabile , condiftinguendum in Obiecto , perti- 
nentium concurfus , ex traiectione per vtrumque Deniius 
Sphaerice Conuexum, & Sphaerice Cauum , furficienter or- 
dinetur ad coincidentiam pro eodem fpatij , ad confignan- 
dum correfpondcns cuilibet tali condiftinguendo in Obie- 
do , a quo funt difrufi , extra correfpondentia aliis fimiiiter 
condiftinguendis confignata in Imagine , hac viabenc prx>- 
cifa&diftincta. 

Totus difcurfus ex ante explicatis , iuxta leges refra&io- 
num, de Conformatione radiornm ex vi traiectionis per fin- 
o-ulahuiufmodi Denfiorum , peculiariter figurata, facile con- 
ftiterit attente legenti ; atque iuxta illum , emendata radio- 
rum difrufioperSphaerice Conuexum, ex appofitione Den- 
fioris fimrliter Caui , quod erat propofitum, & confirmabitur 
ex dicendis Cap. 4- Secb i. 



Casitis 



Pars II Tratt* III Cap. III Se& 1K z 77 



Capitis III. Sectio IV. 

<tAn £5* quomodo S^hmce Cauum inier duo ftmi^ 

llter Conuexa debite collocatum 9 feruiat 

difponendis radm \ njtper fequens ad 

Imagimmdiftinciam 3 procerta 

diftantiateminentur* 

ASfero I. poiita notabili conuergentia radiorum. ex 
traiectione per Lentem Contiexitatis Sphxncx , non 
pofle iilos per firnile Giobofum confequens deduci ad con~ 
curfum , quo Imago diftincta , in certa diftantia , conftitua- 
tur, pro qua talis Globoft conformatio deftinata eft ordinare 
folum radios ditiergentes vel aliquomodo parallelos ; poilc 
tamen , ii Denfius Cauum interponatur , quo difruforum a 
prazcedente notabilis conuergentia emendetur. 

Affertio , poiitis fupra conftitutis de difpofitioneradiorum 
per Denfiora modo di&o conformata , patetfacile ex ipfis 
terminis quibus propofita eft , &: paflim euincitut, fi at~ 
tendantur experimenta , qu^ cum ipfa AfTettioiie expli- 
cabiuiturmox,&: fblutis iis,quse videntur in oppoiiturn,ftabi- 
lientur. 

Conformis enim eft AfFertio experimentis in Teiefcopiis 
communibus , in quibus diifufis radiis a quolibet Signabili, 
condiftinguendo in Obieclo propofito, fupra faciem Lentis 
Conuexitate Sphserica terminatx , &c ex refraclione in tran- 
fitu per illam notabiliter conuergentibus ad concurfum 3 iion 
applicatur Oculus ad eos excipiendos, nifi interpofito Cauo 
Vitro ad tollendam talemconuergentiamj qua^nifi auferre- 
turyfequeretur Vifio confufa vt de fa&o fequitur ablato Cauoi 

Mm j 



%j% PhilofophU.Optha 

quia Oculus, ex fliaconformatione aptatus ad deducendum 
in Retinam concurfum radiorum diuergentium , vel ad 
fummum aliquomodo parallelorum j vtfunt qui veniunta 
Signabilibus in Obiectis proximis , vel remotis , in Vifione 
per Media naturalia , pro impreifione diftin&a j neceffario 
concurfum notabiliter conuergentium determiriaret , ita 
citra Retinam pro breuiori diftantiaa. CryftalHno ■, vt fa£ta 
ipforam interfe&ione m termiiio talis concursus ', cum no- 
tabili diuaricatione deuenirent adRetinarn, &£ confequen- 
ter confuii cum radiis pertinentibus ad alia Signabilia, con- 
diftinguenda in Qbiec"fco,hinc-inde pariter diuaricatis. 

Dices L non poffe , interpofito tali Cauo apte ittuari 
Oculum in fua naturali conformatione difpofttum ; cum 
enimadViiionem,per Medium ordinarium exercendam, 
determinetur radiis , ad Corncam diffufis a Signabilibus^ 
condiftinguendis in ObiecTro , vei proximo , vel remoto ; qui 
ad kuufmodi impreifionem femper deueniunt in Corneani 
diuergentes, velmagis , velminus j interpofitio Vitri Caui, 
poft conuergentiam radiorum ex traiectione per primam 
Lentem Tclefcopij, nuiiomodo facit.diuergentes i fed ne- 
que paralieios antequam incidant in Comeam Ocuiimain 
fi fa&a ipforum traie&ione per Vitrum Cauum in vltima 
Teiefcopij conftitutum, excipiantur aliquo Plano,euidenter 
cognofcuntur deduci ad .primum concurfum ,. qui eft pra 
Imagine diftin&a Obiedi , impreffainfitueuerfo, ad quem, 
eft impoffibile deuenire radios.qui in traiedione per Cauuni 
fiant diuergentes vel parallelij horumenimconcurfus eft im- 
poifibiiis. 

Dices II. non interponi Cautim ad tolleridam conuer- 
gentiam radiorum , per praecedentem Lentem Conuexam- 
traie&orum, vt per Giobofum fequens , modo dido deter- 
minatum , fequaturpro aflignata diftantia, impreflio diftin- 
&a ,. idque conftare in ipfo experimento de Oculo , &Te- 
Iefcopio 5 .in quo deducitur in Retiaam impreffio- diftindta 

per 



Pars II TraHJII Cap.III. Se8. IK 2.79 

per Cauum, intcr Lentem Conuexam , &; Oculum confti- 
rutum 3 non fublata radiorum conuergentia. Si enim Te- 
lefcopio perfiftente in eadem difpofitione , eidem traie&io- 
niradiorum , quse vt modo dicebamus , deducebat in pla- 
num oppoiitum , per radios conuergentes , Imaginem Obie- 
cti diftincram & euerfam , opponamus Ocukim 5 excipit fi- 
militer in Retina oppofita primum concurfum talium radio- 
rum , qui eft pro Imagine diftincta, &c euerfa ; vt colligitur 
euidenter , quia per talem receptionem in tali diftantia, 
PotentiaapprehenditObieclumdiftincre in fuo iitu natura- 
li, dc ere&o , cui- ex oftenfis Tracr. 2, fempcr opponitur fitus 
impreffionis in Retinam , per quam ad Vifionem .deter- 
minatur. 

Admitto I. quod difpofitio Oculi naturalis fit ad dedu- 
cendos ad concurfum pro confignanda imprellioiie diftin- 
£ba , &£ prxcifa m Retina , radios , a fmgulis Signabilibus ift 
Obie&o incidentes Cornex cum aliqua notabili diuergen- 
,tia , fi fit proximum , vel aliquomodo parallelis proximos , fi 
valde remotum; Gryftailino intus, t am ad Obiectorum pro- 
ximiorum quarh remotiorum exigentiam , a vi motiua Pro- 
cefTuum Ciiiariiim conformabili. 

Admitto II. quod per idem Globofum Denfius dedu- 
cantur ad concurfiim pro breuiori diftantia radij conuergen- 
tes quam diuergentes , & magis conuergentes, quam minus 
conuergentes : atque iracitraRetinamaliqubmodoconcur- 
rant,qui per Telefcopium,Lente Conuexa,8c" Vitro Cauo in- 
ftructum, cum tali conuergentia deducuntur ad Oculum. 

His tamen etiam admiflis nodi propofiti foluuntur ex eo, 
quod ex debita interpofitione Vitri Caui , inter Lentem 
Conuexam , $£ Oculum , in vfu communis Telefcopij , cer- 
tum eft notabiiiter imminui conuergentiaro. radiorum per 
Lentem Conuexam traiectorum ; 6c hanc imminutionem 
conuergentia: nonfolum ipfprum concurfum admouerepro- 
pius ad Reunamj vt cuni minori diuaricatione poft illum 






% 8 o Philofophm Optic& 

& confequenter eum rninori confufione cum radiis , ad alia 
hinc-inde in Obie&o condiftinguenda pertinentibus,deue- 
niant adillam : fed etiam ita difponere , vt interfecrio con- 
currentium fiat fub multd minori angulo ,•- ex quo fit , vt in 
breui interuallo non deueniant,poft interfe&ionem notabi- 
Iker diuaricati ad Retinam; ficut deuenirent, fi magis con- 
uergentes fub maiori angulo fe interfecarent. . 

Notauimus autem fupra Cap. i. Se£fc. 3. Affertione z. Ba- 
fim fuffioientis diftin&ionis nonconfifterein indiuifibili; ita 
vtimmediate citra &vkrainterfec~tionem radiorum, fequa- 
tur notabilis coafiifio radiorum , ad condiftinguenda hinc- 
indein Obiedo pertinentium , quae tollat fuificientem di- 
ftin&ionem ab Imagine imprefTa & praxifionem ab ambitu 
illius ; & confequenter ab apparentia Obie&i in Vifio- 
ne , quam iuxta determinationem impreffionis Potentia 
exercet. 

Caiium igitur interpofitum nonfolum ampliat Imaginem 
impreffam,vt per illam difcerni quoquo mo.do poffint plures 
partes in apparente Obie&o , quam per Imaginem , qax 
multo anguftior confignaretur,ex fola traiectione eorundem 
radiorum per folamLentem Conuexamj fed etiam admo- 
uendo propius ad Retinam concurfumomniumadsfihgula 
in Obie&o condiftingtienda pertinentium &: eos deducendo 
ad interfe&ionem fub multo minori angulo , Imaginem in 
intermediis reddit magis diftinclam , &meliusin termina- 
tione ambituspr«cifam,quiapoft interfectionem ante Retir 
nam deueniunt ad illam fine notabili dkiaricatioue. 

Dices III. ante multos annos elaborata Vitra ab infi- 
gnibus Artiflcibiis , magnitudine folito ampliora, .conuexita- 
te feeundum maiores circulos terminata,quibtis in magna ab 
Oculo diftantia conftitutis, nullo prorsus inter ipfa, & Ocu- 
ram Vitro Cauo interie&o , exhiberentur Obie£ta in Appa^ 
rentia maiora , quam fpe&arentur Oculo libero ; &: in fuo 
Itu execta j non tamen jn amplitudine qua apparentper 

Telefcopia: 



Pars II. TraB. III. Cap.IJI. SeS. IV. *8 1 

Tclefcopia communia etiam minusproduuta, in quibus Vi- 
rro Conuexo apponitur Cauum; ac proinde per radios in tra- 
ie&ione illorum ex refra&ione conuergentes , & ante con- 
curium ab Oculo admiflos 3 Obietta videntur maiora. HuiuP 
modi Vitrum primo mihi exhibitumad experimentum Pra- 
gsc anno M. D C. XXIII. tum anno fequenti Romse > 
poftremo Florentis a Viro Principe , cuius Magnitudinem 
non tam cognomento , quam eximiis animi dotibus expeti- 
mento pari conteftatam,nemo qui fanoj&dibero Oculo pro- 
ipectet,non agndfcat. 

Adfoiutionem nodi,& experimenti caiifam agnofceridam 
aduerte ; quod radij ad Oculum pro tali diftantia muko ante 
concurfum iliorum appiicatum a profpectante , deueniunt a 
partibus Vitri circa Medium exiftentibus modice inclinatis, 
& exigua varietate inclinationis cumexigua conuergentia,8c 
exigua conuergentix varietate ; quare miniis egent interpo- 
litione Caui vt eorum concurfus intra Oculum propius ad 
Retina admoueatur 3 & ad aliquam fufficientem Symmetriam 
reducatur j vt vitetur notabilis confufio in impreflion"e:ficut 
recolenti qua? iuperius diximus facile conftabit. Quse ex hoc 
ipfo experimento,cum aliis per aliaVitra Conuexa facfcis col- 
lato , ex propriis eius conditionibus , modd adducfcis , mire 
ftabiliuntur. 

Cenfeotamenex iam conftitutis , qubdii propiusad con- 
curfum radiorumin maiori diftantia a taliVitro,radij excepti 
interpofito Cauojtranfmitterentur ad Ocuium muitb plures 
a partibus etiam remotioribus , Gbie&aper iilud longe me- 
liusin maiorimultoamplitudine exhiberentur.. 

An & quomodo per Lentem Sphaerice Conuexam appo- 
fitam ad praecedentem tollantur imperfe&iones diffiifionis 
radiorum a pracedenti, dicemus Cap. 5 . SecL 3 * 



Mn 



t% Thik/ophmOptics 



. . Capitis IIL Sectio V, 

^AnimperfeBioms difufionu radiorumpcrLen™ 

tem * terminatam conuexitate Sph&rica t 

corrigend&fint r ad perfe^ionem Ima«* 

gmu obtinendamfubHitutdloco 

Mtm Hyperholicd» 

QVi hac noftra xtate , Viftoni contemplandae , & perfi- 
ciendas collatis multorum ftudiis peculiariter intenta , 
de Dioptricis accuratiiis fcripfere , paflim arguunt in Lenti- 
bus terminationem Conuexitatis Sphaericae , vt minus aptam 
ad incidentes iibiradios a fingulis condiftinguendis in Obie- 
clo ad eumdem terminum concursiis deducendos j ficut vi- 
detur necefiarium ad bene prarcifam , &: diftinctam Imagi- 
nem. Obie&i confignandam. Quare minus attenta infpe- 
ctione Anatomica , ipfos potius redarguente, in auerfa Hu- 
moris Gryftallini parte pro Conuexitate Sphserica termina- 
tionem Hyperbolicam conftituunt , vt diximus Tract. i . 
Cap.2.Se&. 7. & totifuilt ineius aptitudine ad praedi&um 
concurfiim obtinendum demonftranda , &: cogitandis arti- 
ficiis , quibus induci poflit m Vitra, pro inftituendis Teiefco- 
piis praeparandajmirapollicentes, fi, quod maxime arduum 
exiftimanr, ea in certam praxim deducantur. 

Horum conatus in formanda ad fuas commentationes 
Natura, a veritate difcordes, & fini per Humorem Cryftalli- 
num intento prorsiis inutiles, immo infeftos , oftendi loco 
citato ex Trad. 1. Cap.2.Se&.7.&ibidemSe&. 6. oftendi 
adhibuifie AuthoremNaturas intra Oculum Media propor- 
tionata ad obtinendamimpreffionem fufficienter prsecifam 



Pars II. Tracl. IILCap. III. Secb.V. igj 

&C diftin£tam in Retina , pofita terminatione^phserlca in 
vtraque facie Cryftallini. Hoc verb TratL 3 . Cap. 3 . Sect. 3 . 
expofui quomodo corrigantur per Yitra Sphssrice Caua,iii 
proportione appofita, imperfediones ab ipiis notatas in Len- 
tibus Conuexitate Sphasricaterminatis , vt per combinatio- 
nem ipforum, radij Lenti Conuexae incideates ad commu- 
iiemconcurfumredigantur,pro Imagine diftincta , excepti 
in proportionata diftantia 1 vel ad talem incidentiamin Cor- 
neam deducantur, ex qua fimilis concurfus obtineri poiiit in 
Retinaj emendatio enim per tale Cauum feruit advtrum- 
que ■; quam emendationem illi nonvidentur attendiffe. His 
"pofltis. 

Aflero minus fuifle laborandum de terminatione Hyper- 
bolica , in Diaphanum Denfius inducenda , ad Imaginem 
Obiectorum, traiedis per iiltid radiis , cum diftin&ione &c 
prascifione obtinendam ; cum ifta in Natura ad Vfum viden- 
tis furncienter habeatur per conuexitates Sphaericas in vtraqj 
facie Cryftaliini , extenfa defuper cuni exiguo fdramine 
Vuea ,- immo aptius , quam per terminationem Hyperboli- 
cam : ab arte vero fiifficienter , & facilius per taliaDenfiora ? 
Sphserice Conuexa,& firniliaCaua, apte fociata. 

Afiertio per fiias partes fatis conftat ex prsemulis ,*" quibus 
addes quse dicemus Cap.4. Sect. 3 . de vitandis imperfe&io- 
nibus r 'm difrufione radiorumper primam Lentem Sphaerice 
Conuexamvenientibus , per appoiitionem alteriusSpliasrica 
conuexitateterrninata^loco Vitri Caui. 

Aflero prssterea quod licet admittatur vt demanftratum» 
radios incidentes , parallelos Axibus Hyperbolici , & Ellipti- 
ci ex Diaphano Deniiore ad idem commune punduni dedu- 
ci : quodnon obtinentqui incidunt paralleli Axi Sphaarici, 
atque id feraiat ad oftendendam aliquam pecuiiarem apti- 
iudinem in illis , ratione talium Figurarum , determmaiidl 
focuni, ad quem huiufinodi radij, afole deducti, congregen- 
turyftorij;ad intentum tamen OpticumnonfuiEcit, 

Nn % 



2,84 Phikfiphm Optic& 

Probatur quia cum propofitum fk corrigere varietatern 
concurfuum radiorum , pertinentium ad idem Signabile in 
Obie&o,condiftinguenduin ab aliis , ex qua varietate,inter- 
ueniente iu Diaphanis Denfioribus , Conuexitate Spha^rica 
terminatis , oftendimus Imaginem impreflam confundi , 6c 
inrici. 

Gertum eft piimo attendendos efle in hoc negofio radios, 
qui a quolibet tali Signabili fuper totum Diaphanum Den- 
fius , Obie&o expofitum , dirrunduntur , quorum incidentia 
iiullo modo parallela; fed neceffario eft cum notabili diuer- 
gentia, etiamphyfica; vt fe&ione tertia probauimus de ra- 
diis cuiuflibet Signabilis in fole apogseo , incidentibus in hu- 
lufmodi Diaphana Denfiora, 

Certum eft fecundb attendendos effe huiufhiodi radios 
prouenientes a di&is Signabilibus condiftinguendis, non fo- 
lum dire&e , &: ex aduerfo correfpondentibus Hyperbolico 
vel Elliptico j fed ad latera hinc-inde difpofitis , quorum 
omnium radij in incidentia fecundum totuni variant notabi- 
t liter refpeclu illorum. 

Dices experimenta faepius m Vitris Hyperbolicis fada mi- 
rosfucceffus habuiffe. 

Confule modum rlgurandi,&: poliendi Vitra ; & exercita- 
tiiHmos in tali Artificio mecum interroga j atque agnofces » 
quam facile lit in Vitris elaborandis fecundum menfuram, 
qua Jeiefcopiis folent inciudi , cceptos inftitui fecundum 
vmbilicurn Hyperboiicos currente rota Sphxricos exirej 
quarn difHcile ilios iam expolitos vni ptftiusdi&arumfigura- 
xumeertb a|fignare,'quam alterl 



Ca?vt 



Pars_ II TrsB. III Gf , / K Sec% I %i 



C A P Y T IV. 

De difiantia , €5* proportione , ^ iifpmmda 
ftmt ad muicem Diaphana Denfmta varie i¥- 
gurata » ad obtinendam intentam determina* 

tionem radiomwu* 

Lleet ex dicfcls de mukipllcattone Conuexorum, & Cotn- 
binatione Conuexi culii Cauo , diipofitio i.n proportio- 
nata diftantia aliquorriodo argui poffet; &eam lector, in his 
exercitatus , ad finem iiitenturn racile determinaret : aliqua 
tamenpeculiaria ex propriis cuiufque rationibus conftituta, 
erit vt fperoj ipfi leiiamento , minus Inftructis documento. 
Sitigttur» 



S 1 C T i O I. 

§l&aUVitrum Cauum, €5* quo fitu Cohcmdum 

inter Lentem j '& concurfum radiommex vi 
iUius 5 adlmaginem impreJfam»diBin&am>f$ 
prscijam ope vtriufqueobtinendamj. r 

ASfero I. Deductionem 'radiorurn eiufdem Signabiiis 
in Obieclro ad communem'terminum coincidentia?, 
emendata improportione conuergentise, quae effet interillos 
ex traiectione perVitrum Sphsrice Conuexum, non requi- 
rereCauurrifecundum deteraiiiiatum Circulum ; fedcolio- 

Nn } -- '" 



z 8 6 Philofiphis Qptm 

catiqnem illius in diftantia determinata a Conuexo in qua 
radii ex vi illius conuergentes fimiliportibne cauitatis exci- 

piantur. 

1 Pars Affertionis conformis eft experimentis pailim ca- 
ptisab exercitatis in vfu Teiefcopij , -qui VitraCaua fecun- 
diim maior.cm Girculum in extremitate illius, Ocuio proxi- 
ma apporiunt , dum iierri Obie&um volunt apparere viui- 
dius-j Cauafecundiim Circulum minorern, dum maius, licet 
colore dilutum, malunt exhiberi j perfiftente eodem femper 
Conuexo in akera extremitate ad Obiecrum conuerfa. 

Probatur , quia fi conuergentia radiorum per Lentem 
Spnsericsfc Conuexitatis traiectorum ; non deducat eos ad 
cbmmunemcohcurfum, fed "traiectos perextrema illiusplus 
conuef gentes, & in miriori diftantia ab illa concurrentes fa- 
eiat traie&osverbperpartes Axi proximiores minus con- 
uero-entes, &: pro maiori diftantia ab illa concurrentes red- 
datTnbheft emendanda permaiorem, vel minorem fimpli- 
citer dilatationem , fed per dilatationem proportionatam, 
quse-eitius concurrentes y ex nimia prx aliis cQnuergentia., 
maoisdilatandoplus retardet; tardius concurrentes, exmi- 
nori mx aliis conuergentia minus dilatando minus retardet: 
liuiufmodi autem proportio dilatationis non eft alligata de- 
termihato Circulo ; fed conformationi circularis cauitatis» 
qiwe ineidentes libi radios propius ad extre.mitates,. &cum 
maiori inclinatione , pliis dilatat , cum minori incidentes 
propius ad Axem dilatat minus ; vt facile patet confiderannV 
S£ explicabittir mox m probatione -f r Partis. 

I L Pars probatur , quia nifi Cauurm apponatur pro-tali 
diftantia -, ,pro qua portio cauitatis ipfius excipiens radios» 
traiectos per Cpnuexum , fit fimilis portioni Conuexitatis 
iliius, radij incidentcs partibus Cauitatis , hinc-inde receden- 
tibus ab Axe ipfius, in diffimili proportione , non feraabunt 
m&i-dilatatione 3 .ex refractione in' tranfitu Caui progref- 
fumaminoridilatatipn^Jncidentiurn propihs 'ad Axem, ad 

xaaiorerii 



Pars II. TraB. III Cap. I V. SeS. I. 187 

maiorem incldentium ad partes remotiores ab Axe Caui- 
tatls, . fimilemprogrefTui minoris conuergentias , &£ taxdioris 
concurfiis radiorum traiect-orum per partes propiores Axi 
Conuexi , ad maiorem conuergentiam , &: celeriorem con- 
curfum traiectorumper partes Conuexi, remotiores ab Axe; 
ac proinde non fequetur emendatio insequalis conuergen- 
tiz y quas, prsefuppofita, ex traiectione per taie Conuexum, 
deducebat radios, ab eodem Signabili Obiefcti diffufosln 
iliud ? ad varios concurfus , pro varia ab illo diftantia di£ 
pofitos. 

Dices peritiores InFabrica, &vfu Telefcopioram certis 
conuexis adiungere certa. Caua ad conciiiandam meliorem 
Apparentiam Gbiectis profpectis per . illa ; quod iignum eft 
npn fufficere , vt radij , per Conuexum traiecti , incidant in 
Cauitatem , qua; taiis fitportio fuasintegra-Cauitatis, qualis- 
eft iiiius Conuexitas integrae. fuas Conuexitaris : nam ifta 
proportio inter Conuexum , &£ Cauum Vitrum feruari poteft 
etiam fumptis Cauis fecundiim mInores,&:..mIiiores Circuios 
excatiatis. *■ 

' Satisrlt Iiuic inftan&ae per ea quac praemifimus probationi 
I . Partis Affertionis : cum enim Teiefcopia longiora,inftru- 
cta Conuexo fecundum maiorem Circulum,valde ex vi illius 
dilatent Obiecta ,• fi accedat ad alteram extremitatem vei*- 
susOcuIum. Cauum,fiecundum Circulum tanto minorem, 
ex vi talis Cauitatis maiori dilatationi Apparentias feruienss 
quar inter illa miniis funtilluftria, ex tali expanfiorie nimis 
dilutareprxfeiitantur , & quae .funtmaiora.,.nimis mutila. 
Quare vtnimiam , ex aucta notabiliter expanfione , remif- 
iionem Apparentiae .-vi.tent in -fimilibus.Obie£fcis,&co.nfbr- 
mationem ex piuribus fimul partibus.vifis afiequantur,appor 
iiunt Caua 'fecundum Circulum, non tanto minorenvvtex 
moderata, per minus profunde excauatum Vitrum dilatatio- 
ne, Obiectariuiuimodi faciliusintegra,&: colore viuida appa- 

reantprofpe&antl .. . 

E contra 



i88 FhilofophUOptica 

L* contra ver6 Telcfcopiis breuioribus , Go nuexofecun- 
.dtun.minbre^'.Cir.cukffn'terminatb-irift-ru.d:is'5- &ex vi illius 
minus dilatantibus Obieclra , ad augendam , &confequenter 
diftinguendam Apparentiam illorum, apponunt Yitra fecun- 
dum miriorem,S£ minorem Circulum excauata. 

Quoties tamen fpecTranda funt Obiec"ta , qiiae ex magha 
diftantia,vtfubmiuoritermino, ita notabdliter illuftria ap- 
parentVquia ex incremento Magnitudinis in Apparentia, 
• conformationem illorum diftinctius alTequi poffunt , &ni- 
miam illuftrationisremiffionem non timent , in Telefcopio 
longiore , Conuexis , fecundum maiores Circulos , Caua fe- 
cundum minores & minores , aiTociant. 

AfTero 1 1. Vitra Caua , excipiendis radiis a Conuexo, & 
ad impreffionem Imaginis, fumcientef diftiridte, & bene 
prarcifae, deducendis apponenda; fifintfecundum minores 
circulos excauata , propiiis ad terminum, concurfibus radio- 
rum ex vi Conuexi deftinandum , effe collocanda : fi vero 
fecundum circulos maiores & maiores rninus prope ad illum 
conftituenda. 

Afiertioni concordant experimenta ; qubties enim Vi- 
trum Cauum quod in extremitate Teiefcopij,Oculo admo- 
uenda conftituitur , fuerit acutius , vt vocant , ideft fecun- 
dumminorem circulumprofundiusCauum , producitur Te- 
lefcopium ; qua produ&ione 'Cauum, quod femper ante ter- 
jminum diclorum conetirfuum ftatuendum eft , dum longiiis 
a Gonuexo remouetur , propiiis ad talem terrhinum accedit: 
quoties ver6 fueritminus acutum, Telefcopiurn corripitun 
quomodo tale Gauum fecundum circulum maiorem , dum 
magis accedir ad Conuexum in altera extremitate conft- 
ftens, longius remouetur a concurfu. 

Ratio illiusnon eft petenda exeo, qtibd radij defefentes 
toriusObiediRepr^fentatiua per totum Conuexum, primo 
expofkum y diffufa,, reftringantur versiis terminos concursiis; 
&ita.versus.ipium Conuexum,. recedendo a didis trerminis 

sxiiiDcanc 



Pars II. Traff. 111 Cap. IV. Sect. I, 185, 

exhibeanc radiationemintegramampiiorem:vtproinde por- 
cio Cauitatis, quac in Vitro apponendo, fecundum minorem 
circuium diiponirur, ad miniis ipatium expanfa, debeac col- 
locari propius ad cerminos concursus, vbi-radiatio integra 
magis reftringicur $ porcio vero fimilis , fecundum maiorem 
Circulura,longius a dictis rerminis conftirui,propius ad Con- 
uexum , ad excipiendam radiationem pro ficu 3 quo magis 
expanfa, iliius ampliori cauitari proportionaturjnonfucura 
pro eodem ficu proportioiiacaanguftiij firailis portionis, Ca- 
ua^iecundiim Circulum minorem, 

Nam primo per Vitra Caua longioris Telefcopij comrnu- 
nicer non excipicurfimulradiariointegra, per quamfimul& 
femel habeatur Imago integra Obiecti , quod notabile fpa- 
tiumoccupecin ambicufuse diftantise, quare fiue perCauum 
fecundum Circulum minorem,fiue perfimileCauum 3 fecun- 
diim aiiquanto maicrem , ficut excipiuncur parces integrae 
radiationis , qua poifet repnefentari totus Lunas difcus , itz 
per partes fpecl:atutLiina,modica declinatione Telefcopijad 
illam : plures quidem, appofito Cauo fecundiim Circulum 
maiorem fed in minori expanfione apparentes ; pauciores 
verb, poiito loco illius Cauo fecundum Circulum minorem 
in limili porrionefuae integrs Cauiracisjfed ad maius fpatium 
diiatatas. 

, Nihilominus ii pro determinata extenfione Telefcopi), 
appofito Cauo fecundum Circulum maiorem, videantur di- 
ftinctae , & prxcifse in ambitu , eerta? partes Lunas > iila re- 
tenta,-& appoiito Cauo fecundum circulum notabiliter mi- 
norem , multae quidem ex iifdem partibns adhuc apparebuntj 
fed confufae,& inambitu non prascifie. Ex quo conuincirur 
determinationcm elongationis Caui a Conuexo , & confe- 
quenter approximationis Caui ad terminum concurfuumra- 
diorum,ex vi traieclionis per Couexum conftituendum,non 
effe direete ordinatam ad radiationem integram , delatiuam 
Repraefentatiuorurn totiiis Obiedi, fecundiim plus vel minus 

Oo 



%^o ThilofbphU Optica 

excipiendam 5 fed ad excipiendas praecipue in proportiotie 
conuenienti radiationes ad quodlibetinObiect,o condiftin- 
guendum pertinentes , vtfequi poflit exillis impreilio illius 
diftinclia. 

Secnndo poteft ita tegi maxima ex parte facies Lentis 

Obie&o expofita j vt ab Obie&o ampliore radiatio per par- 

tem illius exiguam traic&a,deferens nihilominus Reprxfen- 

tatiuatotius Obiecfci, recedens a tali parte exigua Conuexi 

versus tcrminum coiicursus radiorum , femper amplius di- 

lacentur : Cauumigitur iecundum minorem Circuium tunc 

deberet propius ad Conuexum , remotius a dicto termino 

collocari , corripiendo Telefcopium ; &: e contra Cauum 

fecundum Circulum maiorem , productoTelefcopio , elon- 

gari a Conuexo versiis di&um terminum : ciim tamenetiam 

in hoc cafu , ad impreffionem diftin&am , & praecifam obti- 

nendam , Vitrum acutius amplius remouendum fit a Con- 

uexo y miniis acutum propius iili admouendum 5 vt facile 

tibi conftabit,veI itaipectando folum debilitato fic eius lumi- 

ne ex traiectione radiorum per tam exiguam partem Con- 

uexi 3 vel conciliatis aliunde tenebris , traducendo in char- 

"tam, Telefcopio direcTie oppoiitam , radios folis , ad illius 

Imaginem licet valde dilutam obtinendam. Quod fspius a 

me fa&um , vt oftenderem , reliquis immutatis , fola immi- 

mua latitudine Diaphani Conuexi , traiicientisradios , 11011 

imminui amplitudinem Imaginis in oppofito , ad eamdcm 

diftantiam,excipiente: vt notaui 1 . Parte huius Philofophise 

Cap. 15. Secfc. 3. 

Probatur igitur Aflertio ex difpofitione, quam fupra do- 
x:uimus iiiducendarn in fingulas feries radiorum pertinen- 
•tium adfingulacondiftinguendain Obiecto ad obtinendam 
■impreulonemlmaginis fuificienter diftin&s,&pra?cifa!;quia 
tales radij non deducuntur ad communem Baflm diftin&io- 
nis fuificienter protali Imagine ^nifi conuergentia radio- 
rma, adidem condiftmguendum in Obieclo pertinentium, 

per 



Pars II IraH. III Cap. IV. SeB. I 19 1 

perLenteni, nocabili portione Sph^rics Conuexitatis ter- 
minaram , traie&orum , emenderur a concurrente Cauo : 
fed in minori diftantia a termino concursiis, ad quem dictos 
radios dirigit talis conuergentia , fit talis emendatio pro tali 
Imasine a Vitro Cauo acutiorhin maiori verd diftantia ab 
eodcm ,a Cauo fecundummaiorem Circulum : ergoadta- 
iem Imaginem obtinendam illud debet longius a Conuexo, 
& propius ad di&um concurfum collocari ; hoc vero prope 
adconcurfiunhuiumiodi,minuslonge a Lente. 

Minor conftat ex eo quia didti radij ad fmgula condiftm- 
guenda in Obie&o pertincntes, & ex vi traiectionis pcr 
Connexum prsecedens conuergentes, propius ad concurium 
reftringuuntur in minori fpatio , & egent, vt ibi correfpon- 
deatpro minori fpatio Cauitas Vitri, qua: illis occurratfe- 
cundum partes, aptas terminare ipfos, cum notabiliter varia 
inclinatione j & tranfmittere cum notabiliter varia diuer- 
genria ; quae oppofita, cum proportiohe illorum notabiliter 
varia? conuergentia: , poilit illos ad communem concurfum 
deducere in Bafi diftiiiclionis ■: fola autem Caua fecundum 
mmorem Circulum porlunt, pro tali minori fpatio, partes, 
cum notabiii inuicem difcrimine inclinationis deuenientes, 
mododido conftituere ; vtde fe patet :^ ficut e contra Caua. 
.fecundumCirculum maiorem ., -longiusaproprio Axe , &ita. 
pro maiori fpatio extendunt partes , in fimili proportione 
variantes notabiiiter inclinationem , aptas inducere variam 
notabiliter diuergentiam in radios fibi incidentes : ac prom- 
de non funt nifi longius a tali concurfu apponenda ,- vbi ra- 
dij notabiliter variam inclinationem in incidentia, & nota- 
biiiter variam , per refra£tionem in traie&ione illorum 3 di- 
uergentiam exigentes , pro maiore fpatio- pariter difpo- 

nuntur. ,. v ,.,« 

Confirmatur ratio allata exmotabiliter,iuxtafa:pius ditta r 
erefeente propoitione refractionum ad incliiiatroiies , quo- 
iies notabiliter mukiplicancur gradus , hinc-inde recedeiaoo- 

G o= »■ 



192. Philojophu Optic£ 

ab Axe. in Conuexis Denftoribus , ad maiorem & maiorem 
radiorum conuergentiam 5 cui videtur fimilis excrefcentia 
admittenda in Cauis ad correfpondentem' maiorem & ma- 
iorem diuergentiam : h?ec enim pofitasequirit, ad reducen- 
dos radios in Symmetriam concursus pro Imagine diftincta 
& prxcifa ; vt radiis fic notabiliter magis refractis & con- 
uergentibus ex traie&ione per tales gradus Conuexi tatis in 
Lente , correfpondeant ante male confpirantem concurfum 
tales in proportione gradus Cauitatis in occurrente Cauo. 
Certum eft autem tales gradus in portione Cauitatis , qua^ 
fit fecundum Circulum maiorem , difponi maiori diftantia 
ab Axe illius, quam difponantur in fimili portione Caiiita- 
tis fecundum Circulum minorem ; ac proinde Cauum mi- 
nus acutum debere occurrere radiis, varie conuergentibus 
ex traiedione per Conuexum, in maiore diftantia ante con- 
curfiim j vbiad maius ipatium ampliantur , vt illosfua maio- 
ri ampiicudine p.roportionate excipiat , & magis vel minus 
diuergentes faciat , ex magis vei minus conuergentibus,ficut 
requiritincidentia iliorum ad eumdem concurfum ; e contra 
vero Cauum minus acutum in minori diftantia ante con- 
curfum ,- vtillis/, ibi ad miniis fpatium reda£tis, occurrat fua 
minori amplitudine ; & varia inclinatione fuarum partium 
in illa exceptos, varie dilatet , vtfimul ad idem Sio-nabile in 
Imagine imprcfia concurrant , correfpondens eidem condi- 
ftinguendo in Obiecfco, vnde difrafi. 



Ca pitis 



Pars 11 TraclIIL Cap.IKSeBJL 2.95 



C a r 1 t 1 s I V. Sectio II. 

Quale Vttrum , C5* quojitu , to Caui apfonen- 

- dumjit ad Conmxum pracedens , vt habeatur 

in oppofito plano Imago ereBa s (f in Oculo 

apparentia integra maiom OhieBi 9 licet in** 

uerfa* 

AD intelligentiam propofiti , &: eorum , quoe circa illud 
determinanda funt ex Hiitoria Optica fupponen- 
da duo. 

I. Ciim Vitrum Sphserice terminatum 3 & aliquam no- 
tabilem portionem (ux Spha?ricitatis continens,exceptos ab 
Obie&o radios , cum refra&ione traieclos ita conuergentes 
faciat, vt ad confignandam illius Imaginem, & quidem in- 
uerfam m appoiitb terminante , cum aliqua confufione , &: 
fine debita praecifione deducat .: iuuatur quidem a Sphserice 
Cauo y ante concurfiim radiorum ex vi iilius terminatum , 
conuenienti fitu , vt paulb ante ftatuimus , appofito , ad di- 
ftinctionem & prxclfiohem Imaginis ampiificatse ; fed non 
ad ere&ionem ; cum dilatentur tali Cauo 3 jndebitapfopor- 
tione radij a Conuexo tranfmifli , non in oppofitos fitus 
transferantur. Quare necefTe -fuit ad obtinendam impreffior 
nem in taii terminante , quas dire&e correfponderet Obie^ 
&o, vt adiungeretur prxcedenti Conuexo , loco Caui, aliud 
Conuexum ; & quidem.prb tali maiori diftantia,vt exceptos, 
poft primum concurfum ex vi Hlius , radios , iterum conuer- 
gentes faciens ad impreffionem fitu oppofitam pra*cedenti 
deducat. L 

II. Cum Oculus per Imaginem, euerfo fitu terminatam 

O o 3 



1^4 Thilofophia 0]>tic& 

ad fuam Retinam , videat Obie&um in fuo fttu dire&o , vt 
fuoloco ex profeffo probauimus ; ei ad Apparentiam , fitu 
conformem , diftinchm in aliqua maiori amplitudine , & 
prarcifam obtinendam \ funicit Cauum debi.te appofitum. 
Conuexo , quare primo Telefcopiomm vfu , per multos an~ 
nos , Conuexo , ad extremitatem Obie&is expofitam confti- 
tuto, appofitum eft Cauum ad alteram , proxime Oculo ad- 
mouendum. 

Verum cum per Telefcopia minus longa non apparerent 
Obieeta fatis ampliata , vt minoresin illis partes internof- 
ci pojfesn ad longiora paranda Opticorum ftudia conipi- 
rarunt , quibus Conuexa,maiorisSpha»rae Conuexitate ter- 
minata, &c Cauismodo praedicto adiuta, Imaginem, 6c ex 
iila Apparentiam vkerius dilatarent. Hinc tamen facium 
eft , vt radiatio , ftc dilatata ex traiechone per huiufmodi 
Telefcopia, non poffet intra Pupillam integra , fed folum 
■per partes diifundi ; atque ita Obieftum alicuius Magnitu- 
dinis notabilis , pro diftantia , in qua ipe&abatur, non nill 
per partes , diiatatas illas quidem , apprehendi ,. jion autem- 
totum fimul poffet > & licet applicatione iucceifiualongioris- 
Telefcopij Oculus totura-fucceifineluftraret ; conformatio- 
nemtamen totius r Sc Symmetriam partium In-toto non fatis 
affequeretun 

1 Qnare anno X XVI. fijpra M. D C. tentata eft in Col- 
legioRomano fubftitutio akerius Conuexi minori Sphseri- 
ckate terminati, loco CauiinlongioriTelefcopio : quodih. 
•■muhro breuiori inftramento fociatisConuexis, ad tranftnif- 
■fionem prxcise fpeciernm eredarum in planum terrninans* 
non ad rranfpiciendum , aliquot -ante annis fuerat dedu&um 
in vfum ab aliis alibf. Exqua diipofitione duorum Conue- 
xorum in illo, non folumimpreua Imago in plano terminan- 
te ere&a eft ,fed Obie&amaiorapro fua diftantia integra £t- 
mul &: femel tranfpici potuerunt nouo vfu. 

- Quia. tamen. inuexfa. apparebant y multiplicatfc intr a Te~ 

kfcoola 



Pars II Trac% III Gap» IV. SeB. 11 ^ $ 

lefcopia Conuexis,tandemeffe&umeft hifce proximis an- 
nis , vtObiecfca huiufmodi maiora, fimul 6c femel multum 
dilatata , & ere&a in fuo lltu fpe&arentur , de quo Artincio, 
eiuique difpofitione, & ratione ailignata agemus ad finem 
htiius Tractatus. His poiitis. 

Affero I. ad intentum primo propofitum neceffario prio- 
ri Conuexo aiterum , pro Cauo , Conuexum efte apponen- 
dum , fcd poft concurfium radiorum ex vi praecedentis ter- 
niinatum, 

I. Pars probatur ; quia Cauum , ante concursus radiorum 
ex vi praecedentis Conuexi terminandos , appofitum , diia- 
tando proportionate radios , non poteft nifiordinare melius 
tales conGurfus,&vlteriusproducereinampliori fpatio ter- 
minandos ad primam Bafim diftin&ionis , in qua Imago im- 
preffa difponitur in contrario fitu refpe&u Obie&i; qubd-fi 
apponaturpoft concurfus , radij pertinentes ad finguia con- 
diftinguenda in Obiecfco in illis concurfibuscongredientes,&; 
iavlteriori diffufione neceffario interfiecti, atquepoft inter-- 
fe&ionem hinc-inde diffuft ad niutuam cum aliis confufio- 
nem , occurrente Cauo non nifi hinc-inde dilatari amplius 
&: cum aliis pluribus,adaliaplura m Obie&o condiftinguen- 
da pertinentibus, confundi poffunt , vt de fe patet attendenti 
fupra conftituta. 

Probatur I I. quia Conuexum , iuxta conftituta i .Parte 
huius Philofbphiae, ex conformatione fui excipiendo radios, 
ad fingulain Obie&ocondiftinguenda, pertinentes , curn 
confufionefiiprafe diffufos , aptum eft illos ordinare ad con- 
curfus inuicem aliquomodo diftincfcos , fed fitu contrario ei, 
quo difponuntur illa ipfa,a quibus digrediuntur versiis ipfumj 
ergo, appofitum debite aiteri , radios , ab ilio dedudos ad 
concurfum priore,pro Imagine iitu euerfo imprimenda,iteru 
Ai gredientes,8£ confufos adfe tranfmiffos aptum eft ordinare 
ad nouum concurfum; in quo,fi'tu contrario ei j.quern tene- 
bantin priori , difponantur 5 acproinde projmagiiie fitu di- 

reclo 



^og *Philo/bphia Optica 

re&o imprimenda in oppofito terminante. 

II. Pars aiiqua ratione probata in probatione pr^ceden- 
tis quod ad aptitudinem Conuexi 5 taii fitu ad pjpaecedens 
appofiti , ad obtinendum intentum j iam per exclufionem 
aliorum fituum ex fupra conftitutis pariter complet£ proba- 
tur ; quia ficut modo oftenfum eft ,■ Conuexum priori Con- 
uexo appofitum feruire impreffionilmaginis ere&ae in oppo- 
fito terminante , fi , poft concurfus radiorum in prima Baii 
diftmcHonis , apponatur ; ita probatum eft Cap. 1. Se&. 4. 
priori appofitum ante concurfus radiorum ex vi illius termi- 
nandos , tales concurfus accelerare , & ad minus fpatium re- 
ftrino-ere ,• quod; eft: eodem fitu, Imagini inuerfic proportio- 
nato , fed minus diftinfe, radios ex vi vtriufque terminan- 
dos deducere ad primam Bafim diftin&ionis , & ibidem Af- 
fertione prima abunde probatumeft , appofitum Conuexum 
praecedenti intermino concurfuum pro Bafi diftincHonis,de- 
ducere radios ad folam confufionem. 

AfTero 1 1. ad obtinendam Imaginem Oculum fimul & 
femei , determinantem ad Apparentiam maiorem ObiecH 
integri, N pro fua diftantia,notabilis Magnitudinis,addendam 
effe praecedentiLentem , Sphaerae mediocriter minoris Con- 
uexitate terminatam , cuius facies fit apta fimul & femel ex~ 
cipere integram radiationem, totius Repraefentatiua defe- 
rentem vtrinque Connexam , quae facie ampliori excipien- 
do radiationes aequiualeat Conuexitati Sphaerae duplo mi- 
noris. 

Affertio probatur; quia ad obtinendam fimnl & femel 
intra Oculum Imaginem ObiecH notabilis Magnitudinis , 
cum fufficienti expanfione ad difcernendas partes illius , re- 
quiritur tanta reftrictio radiationis integrae illi correfponden- 
tis, vt fimul Oculum fubingredi poflitj &: tanta inclinatio ra- 
diorum incidentiumOculo; vtfub maiori angulo refra&io- 
nis intromiffi , minus accedentes ad perpendiculares , hinc- 
inde a Centris extenfas ad pun&a incidentise , Imago ab illis 

m 



Pars 11 TraB, 111 Cap. IV. Se3.lL 2.97 

in ampiiori fpatio Retinas confignetur. Vtrumque prseftat 
Lens vtrinque terminata Conuexitate Sphxra: mediocriter 
minoris , nam in facie lata ,.ad Conuexum praecedens con- 
uerfa s recipit integram radia'tionem,correfpondentem Obie- 
&o,etiam ampliorij & ex vi Conuexitatis vtrinque termi- 
nantis equiualens Conuexitati Sphxrx duplo minoris inre- 
fra&ione radiorum , per eam traie&orum ■, eos tranfmittet 
ad Oculum cum inciinatione fufficienti ad ampliorem Ima_ 
^inem in Retina confignandam vt ex profeffo mox in proba- 
tione AvTert.3. comprobabo. 

Aduerto interim Obie&a maiora., fed pro maiori diftantia 
equiualentiaparuis in reftringedaradiatione fui,traiecta per 
primum Conuexum ad minus fpatiu , egere notabili amplia- 
tione fuae Imaginis intra Oculum.; vtpoifint a Profpettante 
in fua conformatione difcerni : quare ad ea fpedanda videri 
adhibendam Lentem terminatam Conuexitatibus Sphazrae 
multo minoris, fiquidem fufBcere poteft facie anguftiori ad 
integram pro iis repra^fentandis radiationem excipiendam, 
Scfuanotabilicuruatur-a, pro ilio exiguo fpatio , incidentes 
radios ad condiftinguenda fingula in Obie&o pertinentes^ 
cum notabiii inclinatione excipere ; Sc iub maiori angulo 
refra&os, adcoincidentiam-& pariter ad interfe&ionem fub 
maiori anguio deducererex quo paulo poftdicemus exhiberi 
illis ingreffum in Oculnm debite appofitum ad confignan- 
dam Imaginem ampliorem. 

Obie&a vero non folum maiora , fed etiampro diftantia, 
quam obtinent a Vidente, notabile fpatium in Ha?mifphaeriQ. 
occupantia 5 radiationemintegram, fuarum partium Reprae- 
fentatiua continentem , per primam Lentem , Conuexitate 
maioris Sphazne terminatam 3 tranfrnittunt ad ampliorem 
Bafim diftin&ionis ; vtadeampoftmodumexcipiendamfa- 
cies-fecundae L^ntis fub Conuexkate minoris Sphxixnon 
fufficiat ,* ac proinde non nifi per partes traie&am in Ocu- 
km in-fiauet. Ex quo fit vt lioetope ipfius partes , quse cb 

p P 



% 9 8 ■ ThitofophU Optic& 

Obie&is huiufmodi fpe&antur , fub maiori.expanfione-ap- 
pareant 5 totius tamen Obie&i conformatio & partium in il- 
lo Symmetria minus difcernatur j immo ex maiori expan- 
fione radiorum ad Totum,& magnas Partes pertincntium, 
tum vi prima; Lentis in Teleficopiis longioribus , femper 
Conuexitate maioris Sphserae neeeflario terminatae ; & ita 
ad Bafim latiorem eos tranfmktentis tum vi .fecuridse, fi ter- 
minetur Conuexitate valde minoris , ex tali interfe&ionc 
ftib maiori angulo , radios , vt dicemus, ad ampliorem Ima- 
ginem intra Oculum difrundentis sfequitur nimia Totius &c 
maiorumPartium in colore dilutio. Quare expedit pro hu- 
Jufmodi Obie&orum integra , & fuificienter viuida Repue- 
fentatione , adhibere Lentem non adeo minoris Sphaerse 
Conuexitate terminatam , vel etiam Plano-Conuexam 5 vt 
dum impreffio minus ampliata, fied integraRetinamafficit, 
Obie&umintegrum, &' fufficientcr in fuarum partium colo- 
ratione viuidum melius difcernatur : quod expertus fum fin- 
gulariter Teiefcopio vigintitrium palmorum in Luna,fecun- 
dum varias, modo di&o , Lentes in extremitate ad Oculura 
conuertenda inftru&o. Lens tamen acutior , qua; in ilio Ap~ 
parendam Lunse valde amplificando nimis diluebat , in. Te- 
iefcopiis aliquanto breuioribus , fociata praecedenti minus 
Conuexae,&fic minus Bafim illuftrationis primam dilatanti, 
rnire deferuiebat. 

Affero III. Lentem Conuexitatis Sphaerae minoris eife 
propius'admouendam concurfibus radiorum in Bafidiftin- 
cHonis ex vi pnecedentis terminatis,* &: Oculum pariter illi 
propius admouendum , quamfiadintentumpropofitum ad- 
liibeatur Lens Conuexitatis Sphaene maioris : cuiufcumque 
vero.Conuexitatis Lens apponatur rali prsecedenti , ia ex- 
tremirate Telefcopij ad Obie&um conftitnts , Obie&um 
Tranfpicienti non poteft apparere diftin&e., nift inuer- 
furn. 

Affertio conftabit expficatione progtefius pdiorum, qui 

■■ • ab , 



Pars II. Tratf. III Cap. IV. Sect IL %99 

ab extremis in Obiecro oppofitis cledueuntur ad extrema 
Imaginis^ imprcfla: , & funt omninm aliornm, ad eius imprei- 
fionem concurrentium,comprehenfiuijhorum eifimdifpo- 
iirione iuxta-regulas refractionum,& applicationcillarum ad 
huiufmodi Lentes varise Conuexitatis , minori confuiione 
Imagiiiationis fingula in Affertione pofita irabilieiitur. 

Radij igitur ab extremis Obiedi ad primi Conuexi Den- 
fioris extrema, pofita in contraria pofitionis dirrerenria , in- 
cidentes j & ex rerra&ioiie in illius traiectione aiiquomodo 
conuergentes , deueniunt , tanquam extimi , & omnium 
aliorum comprehenfiui , ad primam Bafim diftinctionis , in 
qua ab oppoiito terminanre excipi poteft prima imprefiio 
Imaginis Obiccfei , cum aliqua diftinctione fed iitu iemper" 
euerfo ilii correipondens,iuxtaalibioftenfa : ibique quod- 
cumque taiium radiorum coincidit cum aliis radiis, ad idem 
Signabile, In Obiecti extr-emis, fecum pertinentibus, adcon- 
fignandacurn illis" extrema Imaginis ,fitueuerfo correfp.on- 
dentia talibus extremis Obiecti. 

Sedii nullum excipiens terminartim ilftat radios pro tali 
Bafi diftinctionis modo dicto- concurrentes 5 in vlteriori pro- 
greifu , in quo neceiTarid fit concurrentium interfectio , &: 
poft interfedionem diuaricatio , dicti radij , qui ab extremis 
Obiedti ad extrema Bafis diftinctionis , pofitione contraria, 
deuenerantjcum aliqua hinc inde ad inuicem conuergenria: 
dum non impediti vltra dictam Bafim progrediuntur , pro- 
pius accedunt adinuicem , quo acceffu pro diftantia deter- 
minata inuicem coinciderent ;" appofita autem tali illorum 
progrefftii fecundaLente , minoris Siphxrx Conuexitate ter- 
minata, ex tralecHone illius, citius & fub maiori ansulo- m~ 
uicem coincidimt s quare £tb maiore etiam confequenter 
diuaricati, Oculo aecedenti incidurit magis inclinati, &ita 
fub maiore anguio cnm perpendicularibus , in Ingreffu 
Oculi , hinc-inde refradi dcueniunt ad Retinam , in fitu 
hinc-iiide ab Axe Oculi magis diftanti ,•■ & quidem oppofico 

Pp 1 



2,go Philo/bphia OpticA 

illi, queni obtinebant vi prioris Conuexi in pr^cedenti Baii 
diftincfcionis. 

Fiunt igitur extremi impteffionis in Retina pro maiori 
fpatio expanfa? ; quam fi incidifTent Oculo,traiecti per fecun- 
dam Lentem, maioris Sphscrx Conuexitafe terminatam 5 ex 
vi cuius minus conuergentes , fub minori angulolongius ab 
ilia coincidiffent; &£ fub minori confequenter diuaricati mi- 
nus inclinati adOculum deuenifTent : acproindeintraillurn 
fubminori angulo refra&i,in minori hinc-inde ab Axeiilius 
diftantia , pro minorefpatio impreflionem in Retina termi- 
nafTent. 

Rurfus ex fecunda interfecfcionc -, qua: fit huiufmodi ra- 
diorum, ab extremis Obiecti deductorurn, pod: traiectionern, 
perLentem praccedenti adiunctani , modo dicto , illi dei?e~ 
niunt neceflario ad fitum oppofiturn ei , quem ex prinia in- 
terfeclione directi ad extrema Lentis pra^cedentis poiitione 
contrariarefractione in illis aliquomodo conuergenfes obti- 
nebant inprimaBafi diftinctionis , aliorum in ea concurren- 
tiuni comprelienfiui ; ac proinde ficut in Imagine inuerfa 
confignanda in prima Bafi diftinctionis tenebant fitum m- 
uerfiim, contrariumpofitioni Signabilium Obie&i, quorum 
Reprarfentatiua deferebant ; ita iri fitu illi oppofito in Ima- 
gine ere&atenent pofitionem conformem pofitioni Signabi- 
iium in Obie&o, quibus correfpondent. 

Potentia igitur Vifiua , qux, iuxta probata in Tradtatibus 
praumffis, fequitur extrauergentiam impreffionis receptx in 
&etinajperimpreffionem in eam deuenientem in fitu eredTro 
apprehendit Obiectum in fitu inuerfo, ficnt in Vifione libera 
per medium ordinarium , determinatur ab irnprefilone 
euerfa,ad apprehenfionem Obiecti erecti infitu, quem reaH- 
terobrinet. 

Dixi Lentem minoris Spha^ra? Conuexitate terminatarri 
debere propius aecedere Goncurfibus radiorum m prima Bafi 
diftrfldionis ex vi refra^tionisifi^rarcedeiite termiiiatis- y quia 

€1 



Pars IL c Ira&* IILCapJV.SeB.il 2.91 

£i in maiori diftantia ab illis conftito-eretur , ponent tales ra- 
dij, mocto dido ab extremis Obie&i dedu&i ad extrema 
dicix Bafis diftin&ionis , m vlteriore progreffu ita conuer- 
o-ere , vt incidentes in illam , per refradrionem ad perpendi- 
culares, a Centro illius ad puncta incidentia? hinc-inde de- 
du&as , diuergerent potius notabiliter ab inuicem -j & exilla 
diuergentia non folum difrerretur illorum concurfus > (ed 
fieret iub multo minori anguii : ac proinde fub mukb mino- 
ri interfe&i deuenirent ad Oculiim modke inclinaci ad con- 
fuftonern potiiis Imaginis nimis reftringendse m ilio,qiiam ad 
diftincHonem,.ad quam vidirnus rnultum conferre au&am 
illorum conuergentiam ex vi talis Lentis , qua: illis deducit 
ad; interfectionem fub maiori angulo, fub quo confequenter 
diuergentcs, cum maiori inclinacione incidunt hinc-inde in 
Oculum, & licamplioremin eo caufantimprcflionem. 

Dixi Ocultrm debere fimiliter propius accedere ad hniui- 
modi Lentem Conuexitatis Spha:rse minoris ,• quia aiioqui 
prardicli radij exvi illius fub maiori anguio interfecti,& con- 
fequentet diuaricati notabiliter adinuicem,hinc-inde in op- 
pofitas pofitiones diftra&i in Oculum , loiigius ab ipfa conii- 
ftentem,non deuenirent,vt patet. 

Lens autcm Conuexitatis Spliseras notabiliter maioris,.hpc 
ipfo quod a Centro, in fuo Axe tanto remotius a tali Conue- 
xitate conftituto , pcrpendiculares extenduntur hinc-indc 
ad puncta incidentias radiorum , tantb facilius poteft illos 
ingredientes , intra ipfas comprehendere ; ficut compre- 
henderet perpendiculares illas qua hinc-inde extenderetur 
ad pun&a eorumdem radiorum incidentium , a Centro 
quod tanto propius ajjignaretur in diftantia proportionata 
Conuexitati Sphacrae tanto ininoris ; accedences igitur pra> 
dicti radij per refractionem ad tales perpendiculares , m .ia- 
grerTu propofitjeLentis t diuactcarentur ab inuicems Sc.con- 
fequenter traie6ti deducerentur ad coiiicidentianit, «Scinter- 
feclionernfubmulto minori angulo , &: iis fub ttnto minori. 
">^L- * P p 3 



j o£ Philofophm Optic& 

inclinatione pofl illara ad Oculum incidentes nimis &n<ra- 

i\x , & confufx impreilioni, atque adebreprarfentationi fer~ 

uirent. 

Longius vero remota a Baii diftinftionis , determinata 
Eliquomodo ex vi Conuexi praxedentis , excipit quidcm ra- 
dios ab iifdem extremis Obiecli diffufos ad partes primi Con- 
ucxi in poiitione oppoiitasj fed miniis remotas ab Axe illius, 
qui proinde vltra di&amBaiim diftincliionis , ex minore re- 
ffa&ione in traie&ione primi Conuexi , cum minori conuer- 
gentia progredientcs incidunt in illam cum tali inclinatione, 
vt in ingreiTuillius tendant extra perpendicnlares , a Centro 
extenfas hinc-inde ad puncfa incidentiae , acl quas dum ac- 
cedunt iningreifu ipfius , inuicem conuergunt, & deducun- 
tur confequenter ad coincidentiam fub maiori angulo,quam 
radij fupradidi , qui ipfi propius admota? incidentes , & in- 
cra parallelas a Centro extenfas in ingreiTu progredientes 
cum refra&ione , ad illas aliquomodo diuergebantab inui- 
cem i licec deueniant ad coincidentiam & interfc&ioneni 
■fubminori anguio , quhm radij ab iifdcm cxtremis Obiecrv 
diffuii ad partes praecedentis Conuexi , remotiores ab Axe, 
qui poft Baiim diftin&ionis ex vi refracfionis inillo , exci- 
piebantur,ytantedixi, a Lente Conucxitatis Sphscrjemi- 
noris propius admota : quare cum fufBcienti , licet minori 
inclinatione , ab illa in Oculum incidentes dcueniunt ad 
coniignandam impreifionem in minori amplitudine Retinse; 
fedtamen fufhxienti, vt per illam Potentiadcterminetur ad 
apprehendendum Obiedum fub minori expaniione , qnani 
determinareturexviLentis Conuexitatis minoris Sphserses 
fufflcienti tamen ad partes etiam mjnores difcernendas, 
Jicet minus diftinefe , quam ex vi alterius difcerne- 
rentnr. 

Porro Oculus ad talem Lentem minus approximandus. 
quia tales radij ex vi illius miniis quam alij ex vi alterius,con- 
«ergentes 3 ficut longius ab ipfa &: fub minori angulo coinci- 

dunt, 



Pars II Traft. ffl Cap, HKSeBJtL ) o j 

dunt, ita confequenter prasparantur in maiori diftantia , poft 
interfectionern, ad incidendumcum diuaricatione , ab imi~ 
cem, &: inciinatione conuenienti hinc-inde in Oculum. 

Symmetria aliorum radiorum , ad eadem Signabilia m 
Obiecro repraefentato extrema pertinentium , ad eadem ex- 
trema impreffionis correfpondentis deductoram ; & petti- 
ncntium iimiliter ad Signabiiia in Obiecto incermedia, &: 
concurrentium ad intermedia impreffionis illis correfpon- 
dentia , ordinatur iuxta regulas refractionum cohaerenter ad 
prardi&a, totius imprclfionis comprehenfiua , & determina- 
tiua ; vt Peritiorfacilius afTequetur, Phyiicus miniis multipli- 
catis tot progreffionum determinationibus , minus confun- 
detur. 

Habentfupra dicta ab experimentisconfirmationemficut 
ipfa caufas reddunt experimencorum ; qua; tamenexacte ca- 
pienda 5£ diligentius attendenda. 



- C A P I T I .s I V. Sectio flf. 

^uomodo per Lentem Conuexitatu minoris 
Sphsrs 9 appojitam Conuexo Sphmcopr&ceden— 
ti s cejfent imperfeciiomi diffiifionu radlomtru 
ab illo. 

Dlftuli folutionem huius quxfiti , quas videbatur fibi lo- 
cum poftulare poft Scdc. 4. Cap. 3 . quia pra^ter aiia in, 
prarcedentibus conftituta , requirebat necefTario quaehoc 
Capite Se£t 2. deterrninata funt , de fitu , quo talis Lens acl 
prsecedens Conuexum apponenda eft,& de incidentiaradio- 
rum iniilam protali fitu conftitutam : ex liis eaimilia deter- 
minanda eft. 

Suppopo 



1^4 WhilofophmOptiu 

Suppono I. vt notum ciaris experimentis ; appofita pro 
conuenienti fitti huiurmodi Lente ad Conuexum pr^ece- 
dens , Obiedtum a Profpecfante yideri ita diftin&e, & in fiia, 
fiiariimque partium terminationc praecifa; vt non appareat 
veftigium turbidse confufionis , ex varia , & minus confen- 
tiente coincidentia in combinationibus radiorum , ad idem 
condiftinguendum in Obie&o pertinentium, ex vi refradtio- 
num improportionatarum in oppoiitis partibus talis Conue- 
xi,dedueYis ad concurfum. 

Suppono 1 1. vt fatis conftitutum apud Opticos ao-entes 
de menfutis rcrra&ionum experimento deprehenfis,& a no- 
bis aliquomodo limitatum , vt poifit iine controueriia vlla 
fic admitti ; in Vitro & fimilibus , de quibus fupra mentio 
faepius fa£ta,m modica portione Conuexitatis Spha^rica^ non 
vkra 30. gr. recedentis ab Axe, non variari notabiliter pro- 
portionem refra&ionum 5 ita vt angulus refra&ionis poifitin- 
tra di&os terminos aifumi , velut tertia Pars anguli inclina- 
tionis,fub quo radius inciditinillam : quo vero vltra dictiim 
terminum Conuexitas extenditur, remorius-ab Axe feniper 
magiscrcfcererefra&iones ,• acproinde pofita incidentiain 
partes Conuexitatis , ftcremotioreshinc-inde ab Axe illins, 
ita ex magis ac magis aucta refra&ione crefcere radiorum 
ad idem condiftinguendum in Obie&o pertinentium con- 
uergentiam; vt in minori & minori diftantiaa Conuexitate 
eoncurrant \ aliis propius adAxem incidentibus , promino- 
ri&.minori conucrgentia , in vlteriori diftantia concurren- 
tibus j & confequenter ab anticipato concurfu diuergentes, 
durii-alij concurrunt ; aut aliisadhtic diuaricatis, pro diftan- 
tia , m quaconcurrunt ipfi , necerTario turbetur prsecifio ter- 
mimtionis,& diftindio, quae deberet efte 'ad inuicem in 
Repra?fentatiuis, correfpondentibus variis in Obie&o con- 
diftinguendis, nonxommunicandoinfpatioproBaf^qux di- 
citurdiftindionis. His fuppofitis. 

Aduer* 



Pars II. Tract. III Cap. IV. SeB. III. 3 o^ 

Aducrtendum iuxta dicta SetL praecedenti 5 Lentem 
Conuexitads minoris Sphxix non apponi ad Conuexuin 
prjeccdens , nifi m aliqtia diftantia a Baii dlftinclionis , quo- 
quomodo determinata ex vi illius 5 ac proinde in taji diftan- 
tia ab ilio , pro qua iupponattir radiorum hinc-indeapartibus 
iilius iibi correipondcntibus concurrentium,factainterfec1:io 
&: inuicem diuaricatio j ex qua radij directi ad poficiones,re- 
ccdentes ab Axe radiationis , integrse , abfcedunt hinc-inde 
diiperfiab aliis,ante fecum concurrentibus,qui abinterfe- 
clione diriguntur potiiis versus media integrse radiatio- 
nis j vt fiio modo in iila , & cum illa vlterius progrc- 
diantur recedendo a dicta Bafi. Ex quo fequitur, vt iis alio 
diiruiis , ifti foii cumreiiquaradiatione excipiantur ab appo- 
fita Lente. Quare tam radij , qui per partes, proximiores 
Axi Conuexi prascedentis , traiiciuntur cum fatis proportio- 
nata refra&ione , deducti ad coincidentiam fub minori an- 
gulo pro Bafi diftinctionis , & vltra iliam fiib minori pariter 
interlecli, confequenter diirunduntur : quam radi) , qui per 
,partes remotiores. , &£ remotiores ab Axeillus traiiciuntur, 
cum maiori & maiori refractionis excrefcentia , & deducun- 
-tur , cum notabiii difFerentia a prxdiclis, ad propriamfub 
maiori angulo coincidentiam cum iibi correfpondentibus , 
iftis poft coincidentiam, vltra iatera integrae radiationis iux- 
ta praedicta, alio dilapfis , dcueniunt invna integra radiatio- 
nc ad Lentem , pro taii viteriori diftantia appofitam adpras- 
cedcns Conuexum s ac proinde deduci pofltint ab iila ad 
confignandam imprefiionem fufrlcienter praecifiam , & diftin- 
dam; fubiaris iis, qui in prascedenti Bafi diftinctionis im- 
preilionem confundebant ; conftitutis nimirum , feorfumab 
aiiis, concurfibus coincidentium fiibmaiori angulo, &.dnier- 
gentium ftib maiori, cum quibus aliqui radij deueniebantad 
fpatium aiiis deftinatum. Exhis. 

Aflcro Lentem €onuexitate minoris Spha^rasterrjQJrtatam 



-506 Fhilofiphu OpticA 

apporltam Conuexo Sphserico prsecedenti modo di&o Se- 
■Sione 2. non tamemendare x quam vitaie diflonantias con- 
curfuum m radiis , ad idem condiftinguendum in Obie&o 
pertinentibus ,. ex vi Conuexi prascedentis difpofitas , qui- 
busprsecifaterminattOj & diftin&io Imagiriis impreffa: vitia- 
retur. 
AfTertio ex prxi»ifFis conclufa eft. 



Capyt V, 

1)e viliu Oculomm , per Vitra Caua 
emendandis. 

CVm. Oculi , ratione partium , quae admittendis , ordi- 
^ nandifqueradiationibus , ab Obie&o difFufis > feruiunt 
ad impreiTionem Reprafentatiuorum inducendam in Re~ 
-tinamr&ea, per quse traie&se huiuihiodi radiationes prae- 
parantur ad opportunas incidentias in Oculos , inter Den- 
iiora Diaphana computentur : nec illorum vitia . in tali ge- 
nere ,.nec iftorum opportunitates cognofci &tis potuiffent, 
nifiprjEmifTainprxcedentibus Capitibtis accuratiori difqui- 
iitione de .determinationibus radiationum ex traie&io- 
ne illorumper Denilora Diaphana peculiariter figurata ; 
qua ad inftitutum fatis praemhTa , vtrumque prseftandum 
iam eft, 



S E C T 1 O 



Pars 11. Tratt. 111. Cap. V. SeB. I, jo 7 

Sectio.L ■ 

Quo vitio laborent Oculi 9 quibm non nifi valdcj 
proxima difcernuntur. 

INter vitia Oculorum illa pecuiiarker Philofophi Optici 
attentionem curamque expofcunt , quae ex partium Dia- 
phanarum improportionata figuratione , & radios , per iUa& 
traie&os , excipientium improportioriata diftantia proue- 
n.iuiit, quibus aliqui iuniores ; fed Senes communiter labo- 
rantj illi Miopes appellatijiftiPr^sbyt^a veteribus,qui de iftis,. 
vc oppdfito morbo male di{pofitis,difputarunt>nosprimode 
Miopibus,poftea de Prassby tisagemus. 

Monendus tamen eft Le&or ; fM/a»4 5 fcnpcum per, y, com- 
iiiuniter vfurpae-, vt idem importet , quod latine , Lufciofus, 
ad indicandam in iis, quitaiiiiomine dicuntur , debiiitatem 
Visiis ; quibus deinde tribuunt coniiiuentiam palpebrarum^ 
&: comprelEonerri illarum ad minus vicina_melius dignofceiv- 
da, quail Virtus Vifiua, totoOculoapertoerFufa^diJlipanda 
effet; vel Oculus illorum a validiori luminis impreilione las- 
dendus , nifi.magna ex parte illuftratio % ab Obie&o in illum 
dire£ta,excluderetur. 

Sed tiinc Myopes non opponerentur Praesbytis , qui non 
oppofito , fed fimili morbo laborarerit, dum iis etiam ad vi- 
ciniora aliquomodo difcernenda nennihil feruit compreftio 
Palpebrarum,fi prxfertim Ciliis fint craffioribus inftrato,ob 
ra.tionem infraafferetidam. 

Videtur ergo tale nomen ex fua origine fcribenduni fuiHe 
per.jHyvt deducatura Verbo, jdw 7 vtidemfitMiops ; .quod 
Minutus Vifiiilaborans nimirum breuitate Vifus/ok vicinio- 
la.difcernentis, eonfufi ad remota : ficut ex oppofito Prxf* 
bytfc difcemunt Jbium remota,ad viciniora confufij Ucct a 



3 oS ThilofiphU Optica 

per Catachrefim litterarum, Minutus Vifn pofllt fcribi per,y 9 
Myops,ficut fcribitur dedu&um ab eodem verbo nomen, 
f*w»f as 5 quod minutum cauda ftgnificat , non tamen eodem 
fenfu. Minutum Oculo dicimus, quo Capite vel Cauda Mi- 
nutus dicitur is , qui iilis omnino deftituitur , fed qui virtu- 
tem, in Oculo bene difpoftto adlonguiqua extendi folitam, 
velut breuiorem, ad viciniora limitatam habet. 

His prsemiflis quaeftionem , non de -vocibus , nec 4e alio- 
rum fententiis, fed de re propofita, foluturus. 

Aflero I. Oculos viciniora foliim difcernentes, adremo- 
ta.confufbs non Humorum intemperie laborare , fedtaii 
Cryftallini Humoris Eigura ; & impropo.rtionata illius fic fi- 
gurati diftantia a Retina refpectu remotiorum. 

I. Pars Aflfertionis probatur ,• quia intemperies Humores 
obnubiians ofEceretetiam difcernendis vicinioribus , minu- 
tis praefertimj Myopes autem minutiflimos chara&eres ficut 
fcribunt , ita optime difceniunt , charta proxime- Oculis ad- 
mota. 

Confirmabitur ex remedio per Vitra Caua illis adhiberi 
folito j dequo paulo poft , iis enim ad difcernenda remotio- 
ra imiantun quibus additis ■ Humorqm nebulae crefcerent, 
non minuerentur. .....: 

I L Pars Aflertionis probatur fimul & explicatur ex con- 
ftitutis in prsecedentibus. 

Certum enim eft primo , pofito Globofo Denfiori in ma- 
iori diftautk a terminarite radiationem intcgram , quam 
exigat Bafis diftin£tionis , ex vi illius conftituenda; radips 
ad ilngula in Qbie&o condiftinguerida pertinerites, peruen- 
turos ad : terminans , poft interfe&ionem inuieem ditiarica- 
tos 5 & coniequenter iniiieeni confufos fpatio , -noa nifi ad 
a;d inipreflionem confufam , vifionis confufe deterrnina- 
".tiuam. * ' ' : ■;■■'■ : ■'■ '-"■" - -.. .: '■'...;. • ■ ,. 

Certum eft fecundo ■; Obieelra viciriiora tali Clobofo 

J3enJiori, lorigiiiSj &in maiori--expanfione-conftituere Bafim 

-'«'-' diftindio 



Pars II Trd&i 111 Caf>. F. SeB. L 3 09 

diftinctionis , pro impreiuone diftincta , determinance ad 
vifionern diftiiictam : magis vero remota , breiiiando con- 
curfutrx r-adiorum , ad fingula in ObieCto condiftinguenda 
pertinentium, in minori diftantia,8c minori expamlone eon- 
ftituere eamdemBailm diftmctionis. 

Poiico igitur Cryftaliino pro fiia Figura , in maiori nora- 
biliter diftantia a Retina , quam -terminetur Bafis &ftincrio- 
nis radiorum a remotioribus , non poteft non fequi in ipfa 
impreflio confufa ab illis , & ex eim deteEminatione Viilo 
confufa remotiorumj eadem verb diftantia, pro vicinioribus 
& ■vicinioribus erir proportionata , vcpoce conftituentibus , 
longius & longiusacali traiicience radios , Bafim diftincclo- 
nis ad impreifionem diftinccam , pro Viiione diftincta. 

Rursus cum Obiecta quanto viciniora tali Diaphane 
Deniiori Globofo,in ampliori fpatio terminent radiationem 
integram , tocius Obiecci Reprgeientacluam ;. hinc ficquod 
Miopes noniblum bene difcernantfblum viciniora; fed fcri- 
banc characteribus valde minucis, &: illos facile legantOcu- 
lo libero $ quia in tanta vicimt&te , ipfis ad difcernendum 
propbrtionata , 'Xmago irnpfefia illomm , & confequenter 
Apparentia Magnicudinem obtinent iuflSciencem : qui alias 
pro conuenienti diftantia Ocuiis bene diipoiitis propoiki ii- 
cet difcernantur-videncur minutiores. 

Confirmabkurhsec II. Pars, ex confiderarione remedii, 
quod Miopibus per Vitra Caua adhibendum dicemus , quo- 
rnm conformatio , ex iamconftitutis de Ipfis , produtit con- 
«itfus radiorum , ad iinguia in Obiecto condiftinguenda 
pertiiientiumj&r confequenterlmaginemintegram Obiecfci, 
«xceptam pro fitu Baiis diftinctionis , a dicBs concuriibus 
confticucae: quani fimiliter fiibmiHorifpatio-coniignat:pri- 
mb autem egetMiops^norboiii Af&rtionepofitolaborans, 
ad terminandam in Recinam fiiam Imaginem diftincle im- 
preffam remotioruifi, <&-akerum experitur,dum llieaappa- 
rent minora, quam fpectanribus Oculo libera '.■ . ' 

0-1 y 



3 i o ^PhilofiphU Optie*' 

' Aifero I I. Miopes cxtcris pafibus habere maiores Ocu~ 
los,quam habeant putaci bene difpofiti; nec tamen Corneam 
ineadem proportione maiorem : quare extenfisProcefubus 
Ciliaribus abextrema orbita Corneae adcomplectendum,vt 
o-emmam intra annulum , per coftam ipfius, Humorem Cry- 
ftaliinum ; neceffe eftipfum longius diftare a Retina, infun- 
do Ocuii Miopumexpanfa,quamdiftetafua Humor Cry- 
ftallinus -in Oculp bene difpofitorum ; quse maior diftantia 
vt eft apta excipiendaz Imaginidiftinte viciniorum,ita cdn- 
fundendx Imaginiremotiorum, 

Tota Affertio fuppofitis conftitutis &iam difcuffis,cx mo- 
do proponendi -probationem contineti., 

Aflero 1 1 L in Miopibus Humorem Cryft-allinum efle 
tumidiorenijVtrinque terminatum Conuexitatibus minorum 
Sphxraruin , quae diipofitio in Oculis illorum, maioribus no- 
tabiliter > quam in bene conftitutis , eft proportionata dedu- 
cmdx in Retinam impreflloni diftinctas valde vicinorum > 
inimica imprelTioni remotiorum ; quorum Bafim diftinctio- 
nismagis citraRetinam terminans radios ,fmguIorum con- 
■ diftinguendorum , a remotioribus in illam poft concur- 
fum deducit , magis notabiliter diuaricatos &. confufos inui- 

cem. 

Probatur L Pars Affertionis ; quia fi Vis formatiua,Ocu- 
lum maiorem producens , in iilo Cryftallinum in proportio- 
ne maiorem feciffet , terminaffet illum vtrinque Conuexita- 
tibus maiorum Sphaerarum , quae ad. diftantiam notabiliter 
maiorem deducentes Bafim diftinctionis, fuiifeiit proportio^- 
natanmpreftioni diftindaeremotioruminRetina, contrarias 
mipreiTioni diftinctce viciniorurn ? quae pofita tali termina- 
tione in Cryftallino , vkraRetinam protulirtent fiiam Bafim 
diftinctibnis ; conftat autem in Miopibus euenire prorsiis 
■oppofitum. 

II. Pars fuppofitis iam conftitims > & probatione primas 
parsisfaciiepatet, 

Habemu* 



Pars II Trdt* III Cap. V. Sett. I 3 1.1 

•' Haberaus in afiquibus Mbpum experimentum , quo 
confemattir maior tumefcentia Cryftaliini" in il& aflerta f -. 
euenit enim iis proccdente astate, vt minus egeant peripia- 
iiis Cauis , aut minus Caua adhibeant ad difcernenda remo- 
tiora j quod euidenter oftendit mutatam in Ocuio difpofi- 
tionem 5 qux notabiliter breuiabat concurfos radiatioiium , 
ad finguia in Obie&o remoto condiftinguenda pertlnen- 
tiutn /ac proinde egebat appofitione Caui 5 quod eofdem 
concurfus protraheret , vt terminarcntur in Retinam,- ficut 
imbene difpofitis Oculis , procedente infenium ztateiquia 
non eft in iilis vis 'indudiua in Cryftallinum tumoris , quo 
Baiis diftin&ionis viciniorum ita breuietur > vt in Retinam 
fufncienterincidat 5 adhibentur Conuexa,- qux ad taiescon- 
curfus breuiandos deferuiuntjVt dicemus Cap.feq. 



Capit.isV.. Sectio- II. 

*An &■ qumwda per Cmmm^ Denfim 9 Ocub 
apftofiturnjmentw Minuti Vtfiu ad difier- 

nenda remota. 

/~1 Vm de vitio Miopum conftet ex Seclione prxcedenti 
K^j totum effe m Humore Cryftallino tumidiori , &: maiori- 
diftantia Retin* ab illo , ad quam viciniorum radiationes 
poitunt concurrereproimpreflione diftin&a fed non remo- 
tiorum , quorum pcr idcm Diaphanum Denfius Conuexum 
traieaat radiationes , pro minori diftantia terminantur ad 
Bafim diftinctionis ; non poteft aliunde- quaeri remedium, 
auam ab aliquo fufficienter- proferente ad talem virenorem 
diftanriamconcurfam radiorum , a rcmotioribus dimiforum/ 
apte ad terminandam Bafim diftindionU Ulorum inReonam 
protalidiftantiaa CryftallinoficdifpolitacoBtitutaiii^ : • . 



j x i, Fhilofophk Optics 

Afiero I. Miopes non nifi viciniora exfe difcernentes per 
appofita Oculis Vitra Caua aptari ad difcernenda remota j 
quia tamennon omnes p&rker Vifu Minuti-funtjVitra rnagis 
Caua proportionari iis , qui Vifionemfuam aliquomodo di- 
ftin&ani breuius terminant ; miniis Caua iis y qui illam ali- 
quanto longius extendunt. 

Rario Aflertionis petenda eft ex conditkmibus morbi, 
eiuique caufis Se&ioneprascedenti conftitutis - y & Vitri Ca- 
ui , Conuexis Denfioribus , fimiliter Diaphanis , prapofiti, 
aptitudine Cap.3. Se£t. 1 . explicata , &: probata adproferen- 
dam vlterius Bafim diftin&ionis , pro imprelfione diftin&a, 
ad certam diftantiam conftituenda. 

Ex iis enim conftat non folum Miopes , qui ex breuiori ra- 
diorum, dirfuforum a remotis , coiicurfu vltxa Cryftallinum, 
eos dedueebant poft concurfum notabiliter diuaricatos , & 
inuicem confufos in Retinam , per Vitra Caira , prapofita 
Oculis longius proferentia eorumdem concurfum in eam- 
dem, habere remedinm : fedetiamper magis Caua,dic~tum 
eoncurfum magis proferenda , iuuari eo,s , qui ex maiori 
Oculo , & tumidiore Cryftallino , remotiornm radios dedu- 
cebant , pro minori diftantia, ad concurfum 5 per minus Ca- 
ma 3 quiminustalimorboiaborantes , minoriprolatione eon- 
curfus radiorum , difFuforum a remotis , indigent. 
; AfTero II. ita per Vitra Caua iuuari MiopesadObiecla 
remotaaliquom©do difcernenda, vt imminuta per eadem 
illorum Apparentia, illauiinus difcernant >( quam ij qui Ocu- 
lis bene difpofiti illa liberp profpe&ane. Quod fi Vitro Cauo 
prxponereturpro modica , fed proportionata diftantia aliud 
ConuexumvtrinqueConuexitatibus minorum Sphxrarum } 
liabereturinftrumentumtradatufacile duobus digitis exten-r 
ils, &admotopolliceminuspatens , quo remotiora diftim- 
guerenturinmaioriApparentia, quam Ocnlo benc difpoiito 
iibere ipedata, 

I,. Vm Affertionis coriftat ex difHs &p»3*Sed» 1 .Affertx» 

de 



Pnrs II <&*& II I. Cap. V* Secl 1L 313 

de difpofitioiie indu&a ib radios ex vi traie&ionis per Vi- 
tramOuninauxta-quana deue-niunt ad Lentem Gonuexam, 
6cvkra illam determinantimpreflionem Imaginis 5 ibi enini 
ex profeffo probata eft, & confirmatur paifim ab experimen- 
tis> quorurn illa probatio continet caufam a priori. 

1 1. Pars habetur tum ex dictis Cap. 1. de terminatione 
Lentis fecundum Ytramque faciem Conuexitatis minoris 
Sphsericitatis 5 tum Cap. 3. Sectione 4. de radiorum deter- 
minatione ex interpoilto inter iMam ? & Oculurn Vitro 
Cauo, 

AfTero III. quodlicet in Humoribus Oculorum maie 
temperati , & ex hoc a lumine abundantiori > etiam refiexo 
ab Opacis , nimis patientes , foleant palpebras conitringere 
ad iiiud magna ex parte ab Ocuio excludeiidum ; 8c qui la- 
borant dilatatione Pupillae , ne a. circnnftantibus Obiectis 
difruium abundantitis intra Cauum Oculi , nimis apertum,&S 
per variasreflexiones pertingens etiam ad fpatium , pro quo 
in Retinaeft impreflio ab Obkdo^quoddifcernere cupiunt. 
Nihilominus Miopes eadem Palpebrarum cenftrictioiie 
vtunturad minus male videnda remotiora , etiam languide 
illuftrata, etiam fufcis circumfepta; quia dumexea paucio- 
res radios a fingulis in Obiecto condiftinguendis admittunt, 
excipiunt in Retina radios iinguiorum poft interfectionem, 
minus cum radiis aliorum > hinc-inde condiftinguendorum 
confufos. 

AfTertio per explicata in antecedentibus de aliis affeetio- 
nibus Oculorum , & proxime de conformatione vitiofa 
Ocuh Miopum videturfatis conftare : dum enim Repraefen- 
tariua fingulorum paucioribus radiis deueniunt ad Corneam 
mediam, hinc-inde Ciiiis compreffarum Palpebrarum obte- 
&am, fub minori angulo ilii pauciores interfecti,fine cam 
notabiii diuaricatione poft interfectionem ; ac proinde eiun 
minori confufione cum aiiishine-indeadaliacondiftiflguen;- 
da pertinentibus deueninjtt ia Retinajn. 

Rr 



3 1 4 Philofophia- Optkd .. 

Aflero I V. Cauis Specillis deftitutbs , atit aliorum com-» 
binatione ad eniendandum breuiorem conciiriuni , & ex eo 
confufionem radiomm ab Obie&is remotioribus dirruforum 
in Retinam, non habere pnefentius remedium , quant- ab 
exiguo foramine aperto in Op.aco reliquum Oculum, cui 
proxime apponitur , obtcgente , ii remotiora videnda fint 
bene illuftrata. 

Aflertioftatim patebit coniideranti , quod cum per tale 
foramen a remoto Obie&o beue ifluftratp deueniat , pro fin- 
-gulis in iiio condiftinguendis , proprius radius veiut phvfice 
vnicus 3 fed faris viuidus ; is neque fimilium einfdem Re- 
prafentatiua deferentium concurfum , neque diuaricatio- 
nemphyiice intraOcumm,poft refradionem inHumoribus 
iilius, importabit : quare neque ipfe inficiet alios , ncque ab 
aliis inficietur 5 dum proprium cuiqtie in Retina Signabiie, 
pro tali notabili cuiufque impreffione correfpondebit; 'quz 
tamen Obie&o remoto languide iliuftrato non faris deter- 
minaret ad iiiud difcemendum,deficientibus totaliis radiis, 
eiufdem Signabiiis Reprarfentatiua deferentibus , qui Oculo' 
bene difpoiito admilfi , & in Retina concurrentes , validam 
faciunt fua coincidentia imprcflionem,qua determinatur vi- 
gor Apparentiae in apprehenfione. 



C AP V T VI. 

De Owlomm vitiu > Conuexomm Vitrorunu 
appofitiom emendandis. 

jPpominturnontam nomine, quam re ipfa Miopibus* 
feiiminutis vifu, quem ad foia proximioradifcernen- 
da extendunt , Presbytae , quos: Latine dixeris Seiiiores; fi- 
quidem hi non vaient difcernere proximiora, minusmaie 

vident 




Pars II. Traff. 111. Cap. VI. Se&. I. 315 

videiirremotiora : quare ilexaratos in charta chara&eres iis 
proponas pro vicinitate,qua abeneciilpolins leguntur,ipli vt 
leeant longiiis ab Gcuiis rerriouent. 



Sectio I, 

Om *vitio laborent qmminmmde vident remota^ 
quamproxma* > .... 

ASiero I. iftos iion laborare Humorum in Ocuiis in- 
temperie, fed Figura Humoris Cryftallini, &'illius ilc 
frgurati breuiori diftantia a Retina. 

I. Pars ex eo conftat quod Humores ex internpcrie torbi- 
di,plus nocerent difcernendisremorioribus, quam proximii; 
fiquidem illi ca^teris paribus languidiores radios diiFundant 
ad Oculum. •. " : ; ; 

I" I. Pars probatur quia GryftaMino tantifper detumido,vt 
commnniterperfiftitin Senioribus non valentibusillud,con- 
ftrictione per Ciliares Proceflus , ytdicemus , ad maiorem 
tumorem deducere , vt faciunt iuniores •; illius iic figurati 
diftantiaa Retina, quz propbrtioriata eft tantifper remotis, 
nimis breuis eft relpectu proximiorum , ! quae radiorum, ad 
iingula inObie&o condiftinguendapertinenrium , concurfus 
conftkuunt , longius a Globofo refringente ? ac proinde ad 
Retinam 3 per Cryftallinum iic figuratum , deueniunt diua- 
ricati ante concuffus; ac proinde inuicem fpario confuii : 
ergo.magis deferuiet remotis tantiiper difcernendis , minus 
autem difcernendis proximioribus, iftis proinde in Apparen- 
tia confufis.' 

, .....Antecedens coriftat ex eo , quod probauimus i. Parte 
huius Philofophiae ,• in lunioribus bene difpofiris , pro di£ 
cemendis proxirnioribus,- Humorem GryftalHnumpeculian 

■ .: " Rr" 2 



3 1 6 Phikfopbis OpticM, 

conatu-cpmpreiTum per Coftam a Proceffibus eiliaribus, ma- 
gis fecundum facies intumefcere ; quare afTumpta termina- 
tione fecundumconuexitates minorumfphe.rarurn,radiatio- 
nes proximiorum , in breuiori etiam diftantia a Globofo re- 
fringente, ficfigurato, redigit ad concurfiis ia Bafi diftin- 
ctiortis i ita vt inter tfyftallinum fic prartumidum ex com- 
prefhone y .& Retinam diftantia intercepta fit proportionata 
-impreffioni diftin&e proximiorum. In fenioribus autem ne- 
"quit fieri ifta mutatio in Cryftallino, vtexminus tumido, 
remotis proportionatq ■., euadat notabiliter magis tumidum 
aptumdiftinfoe impreffioni proximiorum in Retina. 

IamremanetdeterminandumvndeSemoribnsccffet ha- 
bilitas , quam probauimus in Iunioribus dari, ad mutandam 
Figuram Cryftallini , vt non folum ad remota y fedad proxi- 
miora diftincte cernenda apte deferuiat. 

Affero II. quodlicet in Senefcentibus deficiatv.igor ad 
motus,qui cu aliqua notabili difficultate exercendi fimt,qua- 
lis eft compreffio Humoris Cryftallini , q Ua is proportionatur 
diftindaE impreffioni in Rerina, & confequenter diftincbe 
Vifioniviciniorum > ex quo conatum &c - deratigationem cx~ 
peritur fic operans, pro difcernendis valde proximis , etiamfi 
cenfeatiir Oculis.bene difpofitus .: ex parte etiamHumoris 
Cryftaliinicomprimendi crefckinSenioribus difScultas, qui 
in illis foljdior , & cornprelienfioni fecundum Coftam nota- 
biliter magis refiilitiuus euafit. Quare diftantia a Retina, 
qua:, ipfo exiftente fecundiim facies minus tumido, eftpro- 
portionata imprelfioni diftincTra: remotiorum , eft notabiliter 
breuior,refpectu impreffionis faciendae.a valde vicinis ; nec 
in ipfis habetremedium a.fufficienti compreifionc Cryftalli- 
iiifeeundiirn Coftam qua tumefcat. fccundum faeies* vtha- 
bere probauimus in Iuucnibsis ; illis enim fic au&a tumorc 
lufEeit notabiliter. minor diftantia pro impreifione:.diftinaa 
inducenda jn Retinam a. proximioribus. 

Tota.Afcrtio tibi facilc. conftabkftrevteatieris.adjne- 

moriam 



Pars 11 Tfd&. III Cty; K SeB. IL j. 1 7 

moriam, vel adOculos, quz exprofcffo probatafunt i.Par- 

te huius Philofophix de mutatione conformationis Hmno- 
ris Cryftallini proVifione diftin&a proxioaiorum , 8£ remo- 
tiorum 5 &£ ad manum adhibmeris Humores Cryftallinos lu- 
niorum , S£ Seniorum , fakem in beftiis in eadem fpecie^ eo~ 
dem tempore cziis ; vt explores tactu quantum fit in iliis 
difcrimenin refiftetia ad compreflionem fecundum Coftanr 
quod-volni vitimb experiri, dum hxcfcriberem horisfub- 
cifiuis-armo M DC L V. intra Conciaue deprehenfus,perfl- 
cientein corona emdidflimorum Anatomen duorumOcu- 
lorum fcientiifimo &dexterrimo D.Ioanne Truiiio. 

Adhibenda eft autem inhis determinandis pro ajtatum 
varietate particuia , commnmter 5 quia aliqui luniores , ex 
debilitate pecuiiariter contracta , poiTunt laborare Vitio Se- 
mrni; & aiiqui Senes iuueniiem feruare vigorem in multarm 
statem-,- qui propterea nulio adiumento, per Artem, re~- 
quifito , luftrant Ocuiis iiberis tam proxima , quam re- 
mota, 



Capitis V* Sectio II. 

&4n 0r qua FigumVitri OmloappofmJuMmmr, 
qmmmusdifcernuntproxima s quamj 

remata^ 

COnftituto Sed. 1. vitio confuse videntium, quarpro** 
pius Oculis admouentur , 3e propria iilius causa expofi- 
ta,facilc fuerit exdidis in praxedentibus Capitibus dedif- 
pofitioneper Vitra Conuexa in radios inducenda,.ailignare 
remediumj & agnofcere quomodo per iliud defe&usin eis 
fuppleatur. ^ n . 

Affero I. PresWs^^ 

Rr | 



j 1 8 " : ^PhilofofhhOpttCA 
nus difcerntmt , non nifi per Vitra Conuexa itiuari ad ea di- 
foncte videnda ; & quidem terminata Cbnuexicare tanto 
minoris Sphjericitatis , quanto magis hoc morbo laborant $ 
cui tarnen asquiualet Conuexitas tantb maioris , vtrinque 
'terminans. 

- I. Pars AlFertionis probatur j quia cum ex defeclu fuffi- 
cientis diftantiae Cryftallini , minus tumidi, a Retina,radia- 
tiones proximiorumperHumores Oculi traiecbe , vltraRe- 
tinam deftinent fuos concurfus in Baii diftin&ionis j & con- 
fequenter per impreffionem confufaminRerinafequatur in 
Senioribus Viiio confufa proximiorum ; non poteft aliunde 
peti remedium , nifi a reuocatione in Retinam talium con- 
corftfum cum Bafi diftin&ionis : hoc autem fieri nequit , nifi 
brcuiando huiufmodi conciirfus^inducta in radios, a fingulis 
in Obie&o condiftinguendis difTufos in Ocuium , maiori 
conuergentia , quod per fola Denfiora Diaphana Conuexa 
Oculis appoiita confequi poffumus ; vt conftat.ex didis m 
Cap. pr.cc. de difpoficione provaria huiufmodi Denfiorum. 
figuratione in radios inducenda. 

1 1. Pars facile conftat conftituta i . quia enim tali morbo 
magis laborantes longius a Cryftallino , magis fubfidcnti , & 
magis vltra Retinam dirigunt concurfus radiorum a proxi- 
mioribus, ad -reuocandos illos in Retinam 5 egent Denfiorij 
maiorem ex fua Conuexitate conuergentiam in radios in~ 
ducente, &: ex~vi iilius difponente radios ad breuiores con- 
curfuss quale conftat effe foium illud, quod ex vtia parte eft 
terminacum Conuexitate minoris Sphsericitatis, vel termina- 
rionem,ex vnaparte rninus fufficientem,geminat vtrinque. 

Aflbo II, Presbytas perVitra Conuexaiiuuari ad pro- 
ximiora difcernenda , non 'folum reuocando in .Retmam- Ba- 
lim diftinclionis radiationum ,- diffufatum intra Oeulum at> 
ipfis iffiprefia in iila,per quam fic au&am minutiores partieu- 
Ixipforumfaciliiisdifcetnuntur , quam Ocuio libero khmh 
«fcipofitisV 'j^-<ti£^>tfUi^.-etiJ*&^ ■ - 

I. Par^ 



Pars IL Tra%. III Cap. V. Sett t II 3 1 9 

T. Pars habet certara probationem Capite- i. Secr. 4. 
Affert. 5. 

1 1. Pars pofita 1 . facile patet ,* fiquidcm dum partes ina- 
lores proximioruminampliori Apparentia exhibenr , parti- 
culas etiam , quibus conftant , cum fufficienti dfftinctione 
proponunt ; iic etiam proporcionaliter euenit Ocuiis bene- 
conititucis , quibus facilius difcernuntur minores particuise 
maiorum conftitiitiux , fi Obiedum iis approximatum ma- 
lorem iiii Imaginem imprimat in Retlna , qua: minus difcer- 
nebantur , eo magis diftante ; & ex hoc nainorem fui 
Imaginem , Vifionis deterrninatiuani , Oculorum Retinis 
imprimente. 

Aflero III. Presbytas Vitris Conucxis deftitutos ad vi- 
tandam aiiquomodo radiorum confuiionem , in Vifione pro- 
ximiorum , conftringere Palpebras , qna conftrictione me- 
iiiis iuuantur, ii craflioribus Ciliis inftrucbe fint : nec tamen 
eas comprimuntvtfblum abundantius lumen excludant ab 
Oculo ,* ftcut nec Obiecta propius confuse vifa remouent 
ab Oculo, vt lumen abundantius captect : ied vtrobique im- 
prerTionemminus confuiam inRetina captant,dum fic agen- 
zes miniis fe confbse videre experiuntur. 

I. Pars attendenda ab experimentis , riteeaptis inlabo* 
rantibus vitioanobishicpropofito. 

■-. II. Pars conuincitur,turn quia' ftante Obiecto in eadenv 
proximitate , & appofito fubtiliori Vitro bene perfpicuo, fed 
Conuexitate opportuna terminato , adreuocandam > vt di- 
ximus , Bafim diftinctionis- radiationumaproximioribus irr 
Retinam ,• etiamii magis ac magis crefcatilluftratio non fio~ 
lum non .impeditur, £cd iuuatur Vifio diftin-Sta illius : tum 
quiaOculis Presbitx Confipicilio deftitutis , etiamfi Obie- 
cliumpropius admotumplusilluftretur 3 quam femotum, is 
minus confuse videt in aliqua -remotionc , quam in proximi- 
tate ; pro qua videretillud diftincte, qui Oculoshaber. bene 

diipofitos : 



I^e PhJlofaphia Qptica 

diipofitfos : ib ycroque aueem cafu conftat minui ^confufio- 
ncm Repraefentatiuorum , ad plura in Obieda condiftin- 
guendapertinentium, in Retina,- quoctde primo mox con- 

firmabitur. 

AfTero I V. fi Obiectum proximum fit commode illuftra- 
tum 3 deftituto Confpiciiiis Conuexis Presbytae > ad illius 
diftinttamVifionem fingulariter -prodefTe foramen exiguum, 
apertum in Opaco Oculis appofito, vt diximus paritcr pro 
cuTcernendis remotioribus a Miope , licet oppofito morbo 
laborantej tale autemforamen Presbytae vicina .maiora ex- 
hibere, quam appareant Oculo libero. 

Probatur AfTertionis I. Pars , nam impeditis per Opacum 
aliis radiationibus a quolibet Signabili , condiftinguendo in 
Obie&o , praeter eam, quae per foramen tam exiguum ingre- 
ditur Ocultim, &velut vna phyfice reputari poteft, tolletur 
confufio , faltem maxima ex parte, qux prouenitex pluribus 
ad idem Signabile pertinentibus diuaricatis , & hinc-inde 
fpatio confufis cum pertinentibus ad alia Signabilia, fimiliter 
diuaricatis jfiueeorum diuaricatio fiat poft concurium, vt 
cum deueniunt intra Oculum Miopis a remotioribus j fiue 
ante concurfiim vt ciim traiiciuntur a proximioribus intra 
Ocuium Presbytac. 

II. Pars : qubd vicfniora per tale foramen fpectanti ap- 
pareant non folum diftin&a , fed maiora „ quam vifa Oculp 
Ubero, experimentis conftabit. Sed illius ratio minus facilc 
inueftiganti occurret. Interuenitquidem diiatatio foraminis 
Vueae , quae conciliatis Oculo moderate tenebris paflim fuc- 
cedere cognofciturj conciliantur autem , per Opacumpe.r- 
foraram Ocuio proxime admotum, tenebra? : fcd in eadem 
amplitudine confignatur Imago Obiecti , caeteris paribus, ab 
eodem Denfiore Conuexo Diaphano , fiue illud totum pa- 
teat , fiue modicum illius ad medium , reliquo per appofi- 
-tum Opacura coiite&o j vt ratio Optica conuincit , iuxta 

quam. 



Pars 11 Tracf. 111 Cap. V. Secl II. 5 1 1 

quam , cuiuilibet condiftinguendi in Obiecto radij per totam 
faciem taiis Conuexi , <3c per iinguias eius particulas deue- 
niunt ad idem Signabiie , in Bali diftin&ionis pro Imaginc 
impreffa , iili corre-fpondens i ac proinde amotis radiis per 
impedimentum ab aliis partibus faciei difFundendis , radij 
per reliquam particulam patentem traiecti , foli pro eadem 
ampiitudine Imaginem totius confignabunt in iifdemparti- 
bus excipientis ; licet tanto languidiorem ; pra? ea, quam fi- 
militer confignat facies multo magis patens eiufdem Conue- 
:xi -, viuidiorem , quo per plures particulas priori aequales , in 
ea dete&as , piures radij ad eamdem cohfignandam conipi- 
rant, Confentit experimentum ; de quo i . Parte huius Fhi- 
Jofophia* pluribus. 

Vera caufa eft qubd , Octilo per foramen exignum pro~ 
fpedante rem vicinam , Cryftallinus retineat fuam Figuram 
ampiiorem , qua Imaginem ampiiorem confignat s nec ad 
eam comprimendam vllomodo prouocatur , vtradios a $i- 
gnabilrbus in Obie&o vicino diffufos deducat conoirrences 
adBafim dtftin£tionis in Iletinam,quod,Oeuloiibero perfe- 
£te alfequitur Qculus bene G^fpofitus , imperfe&e Oculus 
Presbytaj : Non prouocatur autem , quia fingula condiftin» 
guenda in Obie&o , dum per tale foramen velut vno radio 
phyfiee confignantur, noa* egent taH remedio adlafini di- 
ftinclfonis obtinendara, . 



%£ 



^ 4 7 



TloilofophU OpticA. 



Capyt VI. 

D* <*//#. *vitiu Oculorum ab Opfico cognofcendis \ 
f§ emcndandti. 

Sectio I, 

De diUtatione Pupiffd. 

NOn eft hoc loco inteiligenda illa diiatatio mediocris, 
'St ipontanea quam in Ocnio bene difpoilto & vegeto 
exercetvis motiua 5 praeparans interiora Ocuii admelius ca- 
■ptandam iiiuftrationem minus lucidiorum j vei ad diftin- 
cbam ^ viuidamque impreflionem ab Obie&is remotioribus 
coioratis excipiendam , de qua tra&atum eft 1. Partehuius 
Philofophix Cap. 1 5. Sech 3. fed diiatatio nimia m Oculo 
■morbido , quam male affe&us nequit immutare 5 36 Viiioni 
"tam viciniorum quam remotiorum infefta 5 dumomniumim- 
prefiiones inRetinadiiuit&confundif. 

Non repetam tamen qua^ dixi de iila in hac 2. Parte 
Tra&. 1. Cap. 2. Se&. 6. Aflert. 1. vbi ex profeffo egi de tali 
vitio Oculorum & variis remediis Opticis ad eins emenda- 
tionem excogitatis 3 & modico cumfructu adhibitisjquiafine 
iiiis non poteratfatis inteiiigi VfusVuee in difponendo Ocu- 
lo adViftonemj&quidobtineretHumorCryftallinusa tali 
integumento ad medium perforato , foramine mediocri 5 & 
opportune nunciaxato, nunc reftri&o ad deducendamim- 
preflionem diftin&am 111 Retinam. 

Sed placuit hlc de iiia proponere , ne loco fuo omiflam 
Le&or quxreretur 5 & vbi appofita fuifiet non monitus , eam 
irritolabore quxritaret. 

C a p 1 t 1 s 



Pars 11 TrM 111 Cap» VI S<8. 11 "3 i~$ 



C a v 1 r 1 s VI. Sectio II, 

^An if quomodo noceant Vifiom not& alhefenits s 
qu&eoncrefcunt adCorneawu* 

REcole . memoria 5 vel Oculis, quae. fcripta iimt de iftis^ 
& tentanda ipfaram per Chirurgiam curatione hac 
1. Parte Traer. i. Cap. i. Se£t. a. agentes de conftieutione 
Corneae. Nunc determinandum , an 8c quornodo vifionem 
impediant. 

Affero I. eas ad niedium , vel magls versiis circumferen- 
tiam , modice Corneam inficienres , Oculi , illis iniigniti 
Viiionem ex fui conditione languidiorem efficere , refpectii 
totius Obiecti,per iilam reprsefencati; nuMam tamen partem 
in Obiecto propofito ocultare* , 

I. Pars probatur, 'quia cuni a quolibet condiitinguendo 
in Obiecto fupra toturn Diaphanuni Corneae dirTundantur 
radij ^&c ex illa per refractionem conuergentes , fufficienter 
cuiufvis Signabilisplures per Yueae foramen progrefli y con- 
fpireiit ad impreifionem illi correlpondentem , coofignan- 
dam iivRetina : "certum: eft ., qno ■paucioribus radiis confi- 
gnatur in fingulis particiilis Imago imprefla ., eb janguidio- 
rem illam exiftere , cseteris paribus ; '.&' confequenter Vifio- 
nemiuxta menfuram determinatidriis illius exercitam,- & in. 
noftro cafu imprefnoni cuiufiibet condiftinguendi in Obie- 
cto,debite propoficojdeefle radios, qui Oculo bene difpofitG 
tranfirent per partes Cornese, tali nota ©ccupatas. 

I I. Pars probatur , quia ciim praster partem nota dicta 
terminatam, fuperfint aliae , per quas a fingulis inQbiecto ? 
rite propofito , denenire poffunt radij , qui ab illls per refra- 
(kiomm tranfmittantur in Retinam : ficutanuUo ilIo?um 

Sf i 



deericRepracrentatiuuminimprejflioneiita nullius illoruai 
deerit reprefentatio InVIfione. 

Confirmatur I. ex di&is fupra de vndulatione in Vitro 
Conuexo,quod in extremitate Telefcopij, ad Obie&um 
conuertenda , apponitur , obte&a per appofitum Opacum > 
omnino impedien^^tranfiniirionemradiorumper partesvn- 
dulatione vkiatas ,* conftat enim ex ratione fimiliter allata, 
U experimento fa&o intali Vitro ; nullam partem ObiecK 
propterea oceukari , fed omnes jdilutiores apparere 5 quam 
traie&is radiisper iimile Vitrum Conuexum , cuius omnes, 
&fingufce Diapiianx bene-difpoiita: .«adios libere -tranfinit- 
terenr. 

Confirmatur II. alio experimento , quod cuiqtie ftatim 
ad manumeft taciculara , altera -fui extremkate capitatam, 
Capituio admoue proxime ad medium Corneae, & Qculi di- 
re&ionem extende ad videndam feneftram aliquaiito remo- 
tiorem 5 & ftatim aduertes nullam tibi partempropofitae fe- 
nefte propterea occultari ; fedipfam appareretibi rninus ii- 
iuftrem , quam fi , amota ab Oculo acicula , eam libere pro- 
Jpe&es.Iam puta Capitulum aciculae effe exiguam in Cornea 
notam , de qua hic agimus ; monui autem experirnentum 
capiendum admoto proxime ad Corneam Capitulo aciculaj; 
namfi.in ea vicinitate proftaret, pro.qua Oculus bene difpo- 
fitus poffet in ipfum aciem intendere, ipfum videretur, &; in 
tali Vifione ita.ar&aripoffetforamenVueae, vt illudeffetno- 
tabiliimpedimento ad eamdem feneftram cernendam,in fuis 
confequenter partibus difpofitam. 

Dices fi exigua cerseparticula allinatur Vitro, quod eft ad 
extremitatera Telefcopij , Ocuio.proximam , p.er iliam cer- 
ta Pars Obie&i Oculo.tranipicie.nti occukatur , quantum- 
cumque in tranfpiciendo Oculus accedat ad Vitrum; &-.c.on- 
fequenter ad notulam ex cerailliillitam ; & videntis imui- 
tusnon adiilam proximam, fedin Gbie&um xemottim di- 
-^igatur. ' ■.-■■.•*■: '.■■". 

Ex 



Tdrs II. Tra&., III: Cs^fl Se& II "} i 5 

.Exoppoficis-concurantibusin jioc experimento clarlus- 
aanofccs vim rationis,pro noftra Aifertione allatae,acq,* adeo 
Alfertionis ipiius vericatem : cum enim ad VitrumCauum 
deueniant radiationes ad varia in Obiecto condiftinguenda 




traiecfcione Denfioris Conuexi,fit vc certx partis Obiecti Re- 
prsefentatiuaobicem inueniant fuae dirruiioni vlccriori , non 
iic aiiarum j Sc adpartes non impeditas eiufdera Caui Den- 
iioris iila non pertingant, ad quas pertingunt Reprsefentatiua 
aliarum , & ita certa pars pra? aliis ex notacerae illitx occrul- 
tecur. Nonficanota fufcante certamparcem Cornear , auc 
Vitri Conuexi in _ extremitate remota ab Ocuio_5 cumea 
omrnum,&fingulorum Repracfentatiua aliqualiter impediatj. 
dum omnium ,"& fingularum Reprsefentatiuis per alias partes 
Diaphanas, non irnpeditas, eiufdem Corneas, & Cqnuexi r 
patet libera diffufio. 

■ Adde tranfpicienti perTeiefcopium Apparentiam nigram 
in Obiecto videri ad pofitionenr oppofitam illi, in quarepe- 
ricur iiika cera in Cauo 5 quia ex traiedione per Conuexum, 
Reprxfentatiua in totali impreflione duponuntur ad partes, 
pofitione oppofitas recipientis impremonem , vt fuo ioco 
oftendimus &c Apparentia nigrediniseft defechis Apparen- 
tix Obiecti iiluftrati pro tali figno. 

Affero 1 1. taies notas maioris extenfionis yel admedium 
Cornesf , vel ad certum latus conftitutas, poife ObieCti e re- 
gione iilarum proftantis Vifionem impedire. 

Probacur Affercio , tum quiaiicet viftbile, e directo Cor- 
neas conftitutum , fupra totam radips- diffundens ,. diffundat 
confequenterpersertas partes Diaphanas versus illius Pe- 
rhipheiiam. conftituras ;. attamen illi cum tali refraaionc 
traiicippffunt.-, vt non fufficientcr conuergant adingreffura 
foraminis Vuea; , quod tant-6 anguftius Gornea ad Mediurm 
fubiila aperimr: tumqmacym Cornea. in.nobis notabilicei: 

b i 3 



$%6 IhitofhpUd } Optied ' 

protulerit admedium } nota vnum.latiis orfufcans pjoffetim- 
pedire vifibile adilludpropofitum, ne pariter radios adaliud 
libere Diaphanum omnino diffunderet apte, vt per foramen 
Vuex deuenirent in Retinam. 

Aifero III. Cornea niaxima ex parte ab inflgni notaoe- 
ciipata,LunulaCorne'3e Diaphana, ad alterumiatusfuperfti- 
te, Obie&um ex aduerfb PupiHse edhftitutum Oculo fic affe- 
&o occultari , pariter illud, ad quod tale cornu Diaphanum 
determinate obuerfum eft : apparere autem Obiectum a di- 
rectionemediain oppofitum latus flifcatum notabiliter de- 
clinansj & in taiifitu collocandum elfe quod Ocoio fic affe- 
cto volumtis viderl j & quidem ibi vbi de facto exiftit. 

I. Pars Aflcrtionis conftat a fortiori ex dietis pro AfTert. 
praecedenti. - 

I L Probattir , quia Obiecti, defle&entls ad-Iatus e regio- 
fie partis Diaphanas ; radij fuper illam diifufi , per refra&io- 
nem ad perpendicularem mingreffu illius, reeedunt a .me 7 
dio ,.vbi patet foramen Vueae ;'■■& confcquenter nequeunt ad 
Cryftallinum, &perillud ad Rerinam peruenire. 

1 1 L Pars ex difpofitione oppofita radiorum ab Obiecto, 
fitu oppofitoproftante, diffuforum fatis probaturj fiquidem 
illi ad Corneje Diaphaniim cum magna inclinatione inci- 
dentes , magnam pariunturrefra£tionem'ad perpendicula- 
rem , a Centro Corneae extenfam ad fiiigula puncta inciden- 
tise ipfomm , ex qua ad medium notabiliter ihclinantes ,- ad 
foramenVueae , ex reliquo Cornea? integumehto tenebras 
fatis conciliante dilatatum, pertingunt , & prdgreifi per Cry- 
ftalliniimpertinguntadRetinam. - , ' . ' 

Vltima- Pars 5 pofita tertia, &fupra conftitutis : conftat t 
ci«n enim tota Cornea exiftente Diaphana radij a fino-uHs 
-Signabilibus fupei illam' diffufi y per refra&iones proportio- 
natasdeueniantaifitumoppofitum in Retina^ &fccundtirn 
extrauergenriam rmpreifionis abillis,Vifus apprehendat Ob- 
kchunprQ fitu 5 in tpa vese eft> etiamObie&umad latus, 



Pars II TraB» III Caf. VI SeB. II. .. j 1 7 

©ppofitum tali Diaphano corniculari , appreliendit in fiio fi- 

tu per impreilloiiem a radiis , per illud in Retiriae partem po- 
firione.contrariam tranfmmls, licec deftitutis ab aliis, impe- 
ditis ab ampliore notareliquam Corneam occupante. 

PARERGON. 

De ASrabilibm , qm Phtlofo^hanttbm Opfwk 
nouifime exhibmt LamcBa £rea , ad vtrmqtte 
fu& longifuimk extremwm pnnacidtk > ufque 
admedium varie ^erforafu JnfiruBa» 

PArauerat ad certlus collimandum D. Euftachius Diui- 
nj^us nouo , & exquifito Arrificio , nimitum iuo,Lamel- 
iam ceream longitudine , & latitudine minimo Digito fere 
parem , ad cuius vtramque extremitatem , 
perpendiculariter modicum -afiurgebat.pin- 
nacidium , aperto paruo fpiramine ad me- 
dium in altero > foramine in altero , grano 
lentis aequaii,- ad cuius medium excitarat 
velut extremum aclcula! capitatx , inferiori 
forarninisorbitas-tenuiori collo connexurn. 
Ciim . ecce tranfpicienti , nunc proxime ad 
Oculum admptp tenui Spiramine , -omnino 
peruio s nunc maiori foramine , ad medium 
occupato , modo-dicto; aliquae, pratercom- 
munem expeotationem Apparentiae occurre- 
runt , : quarum caufaspercun&atus apluribus, 
neiveafdem ab omnibus accepit. Piacuit 
amicillimor ■. Yiro $ ,& de me opriine inerito, ■ 
meamquoque vt Opticoram nouifllmi, fen- 
tentiam expofcere, quam eipaucispropofuii 
hic paulo diligeatius exponam j.-.fed more 

con&etOj 





\%% FhilofophtA OptiU 

cohfueta, nonallatis, nec expenfis aliter fentientium ■ re£- 
ponfis 5 quia dum iuxta conftituta in antecedentibus, propo- 
fita problemata diffoluam ;■ & non aliter foluenda eife proba- 
bo , veras Apparentiarum- caufas allatas effe conftabit s &: 
diuerfae ab his , non caufae gro caufls bbtrufae cognof- 
centur. 

L Apparentia fit, qubd tranfpicienti vnumquodque pin- 
nacidium perforamen alterius 3 proxime ad Oculum admoti 
& in toto , & in fuis proportionaliter partibus' apparet maius, 
quam fi fpe&etur Ocuio libero ; plus tamen crefcit in Appa- 
rentia,quod per tenue fpiramen alterius afpicitur , quam id, 
quodperampliusforamenipiius fpecratur. 

Hanc primam Apparentiam per fuam caufam explicaui- 
mnsinfine Cap. 6. vbi oftendimus , cur proximiora per exi- 
guum foramen , apertum in Opaco , ad OculumaHmoto, 
videantur non foliim Presbyris magis diftin&a , quam libero 
Oculo, abiis infpectaj fed vniuerse maiora quam Oculo, 
etiam bene diipofito , libere fpectata : caufa autem ibi allataj 
quod dum per iingulos phyfice radios finguia ''i Obiecto 
condiftinguenda» conilgriantur modicailluftrationej ceiTet 
©mnis caufa conftrictionis Cryftallini ; ac proinde ad ea , li- 
cet fic vicina , Humor Cryftallmus retineat iuaruxn facierum. 
Conuexitates fecundum maiorum Sphaerularum terminatio- 
nes difpoiitas, quibus, pro .'tali vicinitate , Imaginem irapref* 
fam Obiecroram amplibrem configiiare poteft > pariter ma- 
nifeftat, ciirminus crefeat Apparenter pinnacidium , quod 
perlaxius foramen alterius afpicimusj quia nimirtim, durn 
per plures radios laxiori foramlne difmfos, Signabilia,inillo 
condiftingnenda 3 infra Oeulum eonfignantur ; vt eius im-» 
preilionr diftin&a* Oeulus aliquomodo aptetur, coniprimen- 
do nonnihil CryftalMntim ; eum ad minorum Sphaerarum 
Comiexitates deducit , per quas Imagines ad Baflm alicuius 
iiftincllonis traiiciuhtur Biiiiores, 

11 fit, quod tMlp mm$i fti fe&meirfnalus versus 

lpirarncu> 



?*rs_ 11 TraS. III. Cap. VI Se& IL ^ j xj 

Spiramen , inakero pinnacidio minus illuftrato, fed e regio- 

ne iliuftriorum , coliocatum, plus notabiliter augetur in Ap- 
parentia illuftratio correfpondens Spiramini , quam reliquas 
partes pinnacidij, quae versus talem illuftrationem, ex illius 
augmento, graciiefcunt. 

Huius eaufa eft > quia Obiedum ffluftratum , quod pofi- 
tum vltra Spiramen , & multb maius ilio , fuos per illud ra- 
diostraiicit cuminterfe&ione, & poft iiiterfedionem dila- 
tatos ad maius forameh , & ad Oculum iiii appofitum, tranP 
mittit -, confignat Imaginem fuam ad medium impreffionis, 
factx in Retina areliquo pinnacidio,in cuius medio eft aper- 
tum Spiramen ; & vigore iux illuftrationis praeualens langui- 
dae, &velut inumbrats, imprellioni partium pinnacidij,pro- 
ximiuscircaSpkamen difpofitarum ; eam velut obliteratj & 
ideo iilis veiut occultatis ab iliuftratione talis Obie&i am- 
pliori,remanet fola , remotiorum a Spiramine pinnacidij,, 
partium. Apparentia, ad quarum impreifionem , licet vaide 
debilem taiis iiluftratio non pertingit : Et propterea, an&a 
illuftratione ad mediiim, quod refpondet iitui Spiraminis», 
reiiqua^ partes pinnacidij videntur graciliores : aiioqui Spi- 
raminis de fe fpectati efict asqua conditio , ac aiiarumpar- 
tium , fub eius menfura affignabilium in pinnacidio , quas 
diffufione fui Reprsefentatim* fingube; impient latitudinem 
foraminis; inakerq-, proxime admotoadOculum, apertij 
& quantum illius amplitudo patitur ,. & vicinitas Corneae 3! 
dirHmduntintraOculum 5 perrefra&ionem eolligendum h* 
impreffione -, qnx fit in Redna y & proportionatur pcr fuas 
particulas partibusObie&idifrundentis,- quomodo per fe to- 
*amtoti diffufiuo vniformiter correfponder. Infpice Spira- 
men- in pinnacidio toto illuftrato ,.fed e regione Corporis 
minus iiiuftrati conftimto ,. cuius radiationes , per Spiramen 
diftufa% non poifrnt pramalere Reprxfentatiuis , a racietalis 
ginnacidij diffcufis mtraOcukim; &:ftatimagnofces,,quodi 
amglfedini Sgkamrnis fecundiim &am eircuniferentiaxm 



2 10 



jjW Philofiphk Optk& 

mihiiplus in Apparentia conuenit,quaiii cuilibet particula;, 
qux fub eadern menfura defignetur in illo Toto. 

II I. fit , quod admoto proxime ad Oculum pinnacidio, 
in cuiusforamine ampiiori affurgit Caput acicula*, per illud 
profpecranti foramen versus Corpus niuftratum , Collum & 
Caput acictilse prorsiis difparent > & foluni per foramen taie 
Corpus iine interruptione 5 aut aiicuius fiiae partis occulta- 
tione , vt minus illuftratura fpedatur : Profpedanu vero ver- 
sus Spiramen 5 quod in altero pinnacidio fit peruium radiis 
vkerioris Corporis iliuftrati , ftatim in medio apparet yeiut 
extremum acicula: capitatae ,* £cd fitu inuerfo : imrab ii pro 
diftantia talis pinnacidij , in quo eft Spiramen , apponatur 
Lamella habens aperta in fe plura Spiramina. moderate in- 
uicem diilita , vei ciiarta craiHor , fimiliter perforata , fimul 
&femeiinmedio plurium illuftrationum rotundarum , quae. 
apparcnt e legione plurinm huiufinodi Spiraminnm, ap : 
paret Figura eiufdem extremi acicute capitata; inuerfa. 

Prinia? partis huius Apparentiae caufa allata eft Capite 7. 
Se&ione 2. AfTert. 1. vbi determinauimus de paruula 110 ta, 
fofcante Corneam, fimiliter difparente : dum per reliquum 
patens in Cornea radij dirfunduntur a fingulis Obie&i par- 
tibus, ex aduerfoconftitutis , & per refradioncm deueniunt 
ifl Retinain,adconfignandas particuias fingulis correfpon- 
dent-esin Imagine integra , non interrupta ; paucioribus ta- 
menradiis infinguiis confignata , quam fi totum Cornearli- 
bere earum radiationibus pateret. 

Ratio II. partis eft ex oppofita caufa : cum enimid,quod 
exObie&o iliuftri, vltra Spiramen conftituto, apparet, dif- 
fnndatperfinguiafuaSignabilia 5 in ipfo condiftinguenda, 
fingtilosphyficeradiosperSpiramen, cum aliis aliofumSi- 
.gnabilivrm interie&GsinSpiramme,&itaversus certam Cor- 
rcx particulm, in pofitionis diiferentia oppofita conftitu- 
tam dire&os , vtftatim patet ex interfectione di&acuni aliis s 
ia traie&ione Spiraminis > ii ad talem particulam fit appofi- 

tura 



Pars II. Traef. III Cap. VI Se^ II 3 3 1 

tum e regionc imDedimentum ; quamuis alie.partes proximx 

poffint iibere irrad:an 5 talis Sigirabilis intra Oculum deficiet 

Repra:fentariuum,cuiusradiooccurrit impcdimentum ; & 

quia radius tendebac ad parciculam Cornes, in poiicione 

oppoiitam Si^nabiii condiftingucndo difrundenti , pars im- 

pcdimenti fuperior refpe&u Cornese , cuiradium ilHus ob- 

ftruic , impedit ne in Oculi parte fuperiori confignetur Rc- 

prsefentatiuum Signabilis inferiorisin Obiedo , &: ita pars 

impedimenti inferior , ne confignetur Reprzfcntariuum $i- 

gnabiiis fuperioris in eodem> mxta Figuram impedimcna 

in fua pafce fuperiori , deerunt ReprefentatiuaSignabmum, 

fimiliterdifpofitorumin partc Obiecri inferiori 5 iuxta Figu- 

ram eiufdem in parte inferiori deerunt Reprsfentatiua Si- 

gnabilium, fimiiiter difpoiitomm in parte Obieai fuperiori, 

& ouia impreiTio intra Oculum in Retina ( vc ccrto fiiis iocis 

conftitutumcft). tenct concrarium fitum Apparentiar Obie- 

&i in Vifione, quse fitex determinacione illius , m Obie&o 

illuftraio , pcrSpiramen Appareiite^notabiturdefeirasAp- 

parcntiac illuftrationis in partibus.difpofitis fecundiim Figu- 

ram impedimenti , fed inuerfam > & ita.apparebrt vtnotula 

nigricans inftar extremi aciculaccapitse,fedinuerik; quod 

eodemmodofucceditcam refpeauvniusSpiraminis, quam, 

reipedu. piurium ,, per quorum finguia videacur aiiquid de- 

ObieCto-illuftrato , fimul &.femel liiis e regione conftitu- 

tum, &: fuorum radiorum modo dicto tranfmiiliuum versus 

Ocufum , primo per Spiramen apertum in pinnacidio primb 

occurrenti,cum per laxius foramen patens in akero ,. proxi- 

me ad Oculum admoto , cum taii impedimento,ad.medium 

-iilius' aiTurgente-. 

I V. Apparentia-fitr, quod : notuia; nigra referens Figu- 
3? am , fed inuerfam eius quod aflurgit ad medriim roraminis; 
maioris Oculo proxime admoti,apparetvlcraSpifamencon- 

ikutuni ia altero pkmacidio remoto ab Ocuk , nec quanr- 

Xt 2, 



3 3 "2* 



Thilofophis Optica 

tumcumque Videns nitatur, apparentcm illam diftantiam 

mutare poteft. 

Huius Apparentia? Caufamnunquamreddet, qui cenfue- 
rit viderirunc illam particuiam in ere figuratani modd di&o, 
■quas afTurgit versiis medium taiis foraminis amplioris j fiqui- 
demquantumcumqueminor, &nigrior appareate regione 
iliius quod vt Hluftre cernitur in fitu Spiraminis , aperti in ad- 
teropinnacidio , remotiori ab Oculo prolpiciente , non ta- 
menproptereapoteftvltraSpiramen apparere j qiummulta. 
enim paffim videmus minora , & nigra , ied vere proximiora, 
.fimul cum aliis remotioribus maioribus,& aibefcentibus;qux 
tamenapparentcerto proximiora illis ? 

Pveuera in-medio Obiecti illnftrati, Apparentis trans Spi- 
ramen^apparet velut notula nigra,configurata impedimento 
taHs paracul**ris,afTurgentis in medio foraminis iaxioris, 
Oculo proxime admoti , fed inuerfo iiru ; quia vt conftat ex 
dickis pro 4. Parte 3 . Appar. taiium particuiarum 5 fic difpo- 
iitarumad medium Obiecti illuftrati , defedus eft in Appa- 
rentiai & is taliconfigurasonecircumfcribiturab Apparen- 
tibus circumpoiitis* 



C A P V T VII 



De naturalibm Vtsus Limitationihm 3 per Vttra, 
rite Figurata .promouendu. 




D poftremam huius Tra&atus partem deuenimus,quae 
.illi i immo toti Opticas Philofophia; , qnam experi- 
mentis & rationeafundamcntis extruejidam propofuimus, 
rerminum ftatuet : ipfa vero ex determinatis prarcedenti- 
bas, itaconftituendaeft,- vt confenfus eorum cum illis,qua: 
aeinitrumentorum, hac noftra artate perfeftorum, Artificio 

fubiiciemus* 



Pars 11 Tra£§. III Cap. VII SeB, I. 3 j 5 

f ibiiciemus , omnibus firaul illuftrandis, confirmandifquc 
mire profuturus fic. Quare nemo fibiputet Hiftoriam de In- 
uentoribus , &: promotoribus inftrumentorum ad mmutifli- 
ma attingenda hic fibi percurrendam > kd amicus LeSor ad 
eorum intelligentiam aduocetin memoriam > &: fiminus 
occurrant memori^ , reuocet ad Ocuios , qu* conftituta 
funt de propagationibus Repraefentatiuorumavifibilibus, de 
Viiione iuxca determinationem illarum in Retina , extenfa 
ad fundum Oculi exercenda $ de naturali Oculorum confti- 
tutione, & vfu r de variis radiationum determinationibus 
ex traie&ione per Diaphana Denfiora varie figurata, &apte 
inuicem coiiata j ex kis enim , vt ordinata teia eft, ita perte- 
xenda,vt mox agnofcec. 



S E G T I O I. 

Oculos , quantumvk hene difpofitos limitar^j 

ferfeftionem Vifionii , quam 9 adiuta per 

^Artem Potentia, valet vlterim 

prowouercj. 

INter alia , qux in rerum naturaiium difpofitbne Intelli- 
gentiam non errantero manifeftant , eminent finguiarum 
Coqporis Animalis partium adfuos fines,pecuiiares propor- 
tio , Symmetriae totius , & tam multiplicum diuerfarumque 
confociationiattemperata j aflignando finguiis, pro talicon- 
tempciatione, iimitationem, quxiiiis defefpe&atis,magna 
faltemexparte , abfuiflet : vt de Oculis h£c oftendemus, 
quantum requiritur, & fufficere poteft ad Affertionem,in ti- 
tulo fe&ionis propofitam , explicandam fimui,&:compro- 

bandam. 

Tt 3 



* 2 a Philofophia Optica 

L Oculis in Capire conuenientiffime collocatis. cnm 
sdiomm fenfuura externorumOrganis & Cerebro,aquo illis 
omnibus complementum Spiritus animalis influentis per 
Neruos communicandum erat, ita limitanda fuit magnitu- 
cb; vt fuis locnlis , velut orbiculi inferti inanteriorifacie 
aliquantifper prominerent :■ (td. hsec limitatio magnitudinis. 
•tam in toto Oculo , quani in ftngulis proporrionalicer parti- 
bus illius, pofita radiationum ab Obiecto extrinfeco tali in- 
cidentia per medium ordinari.um > neceflario multum re- 
ftringit Imaginem imprimendam per tales radiationes in 
Retina, ad fundum Oculi expanfa,iuxta cuius determinatio- 
nem iimitatur ApparentiaObiecti,quod vifibilis ita reprefen- 
taturj vtin eo ftc repracfentata multae partes , aliarum illius; 
partium conftitutiux , prac exiguitate ,, non difcernantur. 
Iam fi paruitati partium Diaphanarum Oculi, .Tn particulari 
Humoris Cryftallini , per Conuexitates minorum Splixra- 
rum terminati , accedat per artem aliquod Denfms Diapha- 
num , Imao-inis fmgulorum. Obiectorum diiatatiuum intra 
Oculum , per tales determinationes in radios inductas ante 
inffreffum illius , qu« per Medium ordinarium , nequeunt 
obtineri » Potentia extalideterminatiuo ampliato in Orga- 
no proxime Viforio non foliim Obiectum integrum fub Ma- 
«mitudine ampliori apprehendet, fed in eo minores &: mino- 
res partes,maiorum conftitutiuas difcernet. 

II. Ad borium , vel maium tali Senfitiuo facilius & tem- 
peftiue aduertendum , tutiusfugiendum, vel profequendum 3 . 
profuit taiis conformatio partium Diaphanarum Oculi , qua 
fimul & femel poflet Anirnal Hemifphserium faltem magna, 
ex parte profpeftare s ex fa.cta nimirum. fimul &-femel ab 
Obiec"tis,in illo propofitis,impreifione in Cauo Retinse. 

Sed hinc neceflario limitanda fuit impreffio , &: confe- 
quenter Apparentia fmgulis correfpondens, quorum Re- 
prsefentatiua fimul & femel cum Reprxfentatiuis aliorum?. 
erantintam exigno Cauoconfignanda^ 

lam. 



Tars II TmB* III Cap. VII Se&. L j 3 5 

lani fi accedat per aitem aliquod Deniius Diaphanum 
praeparansradios, vt Repraefentatiua fingulorum poiTmt op- 
portune intra Oculum occupare fpatium , Reprasfentatiuis 
aiiorum ; ex dirTufione radiorum per Medium ordinarium , 
deftinatum ; opportune finguiorum, quse in Heniifphaerio 
proftant , ampiitudini impreffionis , & Apparentiaraptabitur 
Oculus , qui folus in Medio ordinario , dum toti fimul He- 
mifphaerio » &omnibusin eo exiftentibiis patet , eftaptus, 
impreifioni quidem tam multorum fimulj fedreftricbe &mi- 
iius diftinctas fingulorum . 

III. Corneae ambitus ramor Sc Vtiese foramen muko 
anguftins non folum conueniunt temperiei Ocuii a validio- 
nbus illuftrantibus defendendae j fed etiam ad Obiectorum 
iingulorum Imagines feruandas in propriorumRepraefenta- 
tiuorum impermixta deteminatione , qux iiiis nielius dif- 
cernendis propoitionetur ? & alioqui ampliori ambitu paten- 
te illuftrationibus Obiectorum proftantium, etiam potentio- 
rum,, per multiplices ■& validas intraOculumreflexiones vi- 
tiaretur, - 

Sed limitatur per fimiles anguftias ImprefCo Rej>razfenta- 
tiuorum >..vt dum remiffioribus fimul , & paucioribus radiis 
confignatur definat efTe notabilis , vel de fe in tali Senforio 3 
velpofitalimul validiori in eodem rmpreflione ab alio , licec 
aliunde • corradiante ; atque adeo talia Obiecta remanent 
line aduertentia per Viflonem , ad quam exigua impreffion-e 
non fatis prouocant Potentiam. 

Si verb pracparetur perartem Diaphanum Denfius , Con- 
uexa fuperficie terminatum, quodmuko plures radios cxci- 
piat a fingulis condiftinguendis in Obieclzo ; &: induch. ia 
illos conuergentia praeparet, vtfimulper Corneam 3 St fora- 
men Vueae dirigantur Intra Oculum , ad confignandum. Re- 
praefentatiuum , illts correfpondens in Imagine impreflajfiet 
pertale determinatiuum magis notabile, fiifficiens prouoca- 
tio Potentia^ad talia Obie&a opportune .difcernenda. 

IV. Figura 



236 Thilofophm Optiez 

I V. Fi<mra Corneje ,. Sc Humoris Cryftallini in particu- 
lari neceiTarib fuit ele&a- talis Conuexitatis ,, quas radios , 
exceptos a fingulis condiftinguendis in Obiedis propofitis^ 
pcr refra&ionem , illoram incidentiae proportionatam , ita. 
faceret conuergentes , vt pro diftantia Retinx conuenirent 
adSi^nabile, fingulis correfpondens , conftgnandiim extra\ 
Sicmabilia , correfpondentia aliis ;vt per Vifionem , taliRe- 
prcfentatiuorum confignatione, pro taiidiftantiainOrganc*; 
proxime viforio determinatam, ipfa di-fcernerentur innicem, 
& non totum confufum ex omnibus , iuxta oninium Reprae- 
fentatiuorum,pro eodem fpatij in tali diftantia confufionem, 
Repratfentaretur*. 

Sed per hanc Figurat determinationem in illis , quar fer- 
uiat coincidentiae radiorum , a ftngulis condiftinguendis m 
Obie&o difTuforum, pro diftantia,. in qua illos excipit Reti- 
na , limitatur notabiliter Magnitudo Imaginis impreffe toti 
Obietto correfpondentis : . fiqnidcm dum per rliarn ad di- 
ehirn finem fic conuergunt radij a fingulis condiftinguendis. 
in Obie&o ,* conuergunt etiam radij , qui ab extremisObie- 
cti diffunduntur ad extrema Cornese , ipfts , qubd ad pofitio- 
nis difTerentiam , oppofita ,• &: traiedi. per Diaphana Oculi- 
deueniunt inRetinam totius Imaginis in illa compreheiifiui,. 
iuxta quorum determinationem pro tanto fpatio, reliqul 
a Signabiiibus intermediis traie&i , per fuos concurfus ,. 
proportionaiiter in tali Imaginc impreffa integra difpo- 

nuntur. 

QubdfiperarteminueniaturMedium, quod ita coneur- 

rere faciatad Retinam radios , deferentes Reprarfentatiua 

fincrnlomm condiftinguendonim in Obiecto j vt dilatetintra. 

Oeulum radios comprehenfiuos integras Imaginis Obiecfcis 

iuxta quorum difpofitionem radij confignatiuipartium illius; 

pro maiori fpatio diftribuentur in Retina. Potentiaiuxta il- 

lius.determinationem-Obiedum;totum-fub maiori expanfio- 

ne. legKefentabit, & part.es.illiu& cumrnaiQri diftinclione.. 



Vars II. TraS. III Caf. VII Se£t II 337 

Ex his 5 exempli gratia propofitis , agnofcitur, qnomodo 
Oculi , attentis omnibus in difpofitione , quam naturaliter 
obtinent^conuenientiflime conftituti ; ex iftatamen fibi con- 

uenientiirima difpoficione limitent Potentiam Vifiuam ,* qux 
beneficio Artis poteftVifionemperfe&ioremaiTequi : quod 
ipfum confequenter melius agnofcctur exiis, quae dehuiuf- 
modi excogitatisper Artem in particulari fubiiciemus > & de 
experimentis per illa obuiis , quibus in proximis & remotis 
ad eainternofcendaperaenimus, quae libero Oculo, quan- 
tumvis bene difpofito,funt prorsus imperfcrutabiiia. 



Gapitis VII. Sectio II 

§£n&fint naturaks Visus LimitatiomspmliarU 
ter circafroximiora* 

E% eonftitutis in autecedejttibus qpxfitx limitaoones- 
facile agnofcentut. 
Supponendum igitur L ex Cap.i .huiusTracr.Obiectum ra- 
dians, quantb proximius DenfioriDiaphanaGlobofc,tant6 
iongiiis yltra illud Bafim diftin&ionis eonftituere j pro qua 
radij a iingtilis in iilo condiftinguendis ■difrufi , inuicem eon- 
currunt > extrafimiiem concurium -aliorum , ab aliis fimilitei 
diffiuorum per taie Diaphanum , ad conftituendam Imagi- 
nem imprefTam , cum funicienti diftinCtione correfponden- 
tcm toti Obiecto , ex illis conftituto. Pratterea pro eadem 
maiori vicinitate Obietti ad Giobofum , exceptos ab ilio ra~ 
dios tranfmittens , confignari ampliorem Imaginem in ex~ 
cipiente ipfos , pro dicta maiori diftantia , pre quadetermt- 
natur Bafis diftinctionis > ex vi tranfmiiTionis radioruxnpei 

-iliu4 

$q&q vesfc Qbie&e in- ©3defa\idnitate: ? qaaatb tafe- 



338 Philofopbh Optics 

Diaphannm Denfius tranfmittens radios terminatur conue- 
xitatibus minorum Spha*rarum tanto pro minori diftantia 
ab ipfb conftituitur terminus Bafis diftindrionis , jn quo ob- 
tinetur Imago impreffa fufHcienter correfpondens Gbie&o, 
& condiftinguendis in ipfo ; & hanc in minori amplitudine 
confignari in excipiente radios per taie Conuexum Denfius 
ad talem diftantiam traie&os. . 

Supponendum II. ex determinatis in haci.Parte Trach 
1. agendo de conftitutione Oculi , & vfu partium illius , &: 
Trath 2. deCauiis dete«mnantibus Apparentiam Figuras 
Obiectorum; Retin&fitum infun do Oculi, ex aduerfo Pu- 
pillae , non poffe mutari j efto nonnihil cum Choroide , cui 
1 uperextenditur, conniueat ad latera. Ex determinatis vero 
i.Parte Cap. 15. Secl: 3. ad compenfandam maiorem di- 
ftantiam j quam reqiurerent Obie&a proximiora inter Cor- 
neam fimul & Cryftaliinum , tanquam Dkphanum Denfius 
Globofum,tranftnittens radiationes ipforum,&: Retinam ex- 
cipiende. ImaginiimprefTae expofita infundo Ocuii,fieri intra 
Oculumvegetum,& in fuis partibus apte conftitutum,muta- 
tionem Figurae Cryftallini, per compreilionem a Proceflibus 
CiiiaribuSjipfumprsEcingentibusjqua. ad Conuexitates mino- 
ris Sphasricitatis in vtraque facie redigitur. 

Supponendum. III; Ex dictis Cap. .proxime praecedenti 
liuius Tract. minuta qux valde approximata Oculo non ex- 
plent illudDiaphanum Corneae , perquod Obieda illuftrio- 
ra,iongius in eadem direcfcione conftitutaj poffunt tranfmit- 
teteradios , poftea ex refractione concurrentes' ad funduni 
Oculi , pro fitu , pro quo conftgnaretur impreflio ipfbrum ; 
non tam poiTe ■ fufficienter confignare in Retina Imaginem ' 
propriam , qua ipfa ab illis , in eadem directione conftitutis» 
internofcantur>quam illorum firhul propofitorum Imaginem, 
&-fimul Apparentiam infufcare. : 

His fuppofitis fequuntur plures limitationes in Vifione 
etiam per .Oculos , inliia corinaturali difpofitione bene con- 

ftitutbs» 



Pars II Traii. III Gip. VII Se&. II. m 

ftiratos 5 exercita , vltra quas Potentia Viiiua per Artem pro 
siouenda iit. 

I limitatio fit > in Vifione diftincta proximiorum nece£ 
farib reduci Imaginem impre(Tam iilomm, & confequcnter 
Apparentiam ad minorem amplitudinem, quamfitilla, qurc 
illis conueniret re"tinente Cryftallino eamdeni difpofitio- 
nem, quam obtinet in Vifione remotiorum ; ex qoa immi- 
nutione minores adhuc partes hiillis iatent fiib propria ter- 
minatione, qua? alioqui difcernerentur.Recole quae diximus 
Cap.6.huius Tracfatus dum adfinemilhusatlerremusratio- 
nem cur chara&eres , vei qoid firniie , dum fpeihintur per 
foramen exiguum apertum in Opaco habeaat Apparentiam 
notabiliter ampliorem , quam dum fpectantur Oculolibero: 
retinente nimirum Cryftallino intalt infpectione proxirnie- 
rum , terminationes fuarum facierum fecundiim Conuexita- 
tes ampliorum Sphserarum , quas obtinet in infpectione re- 
modorum. 

.. II. Iimitatio fit j non pofle adproximiora&proximiorr 
aptari remedium compreffionisCryjftallini, quoOcuIus be- 
ne diipofitus naturaliter vtitur ad fiipplendam maiorem d> 
ftantlam Retinx ab illo r perfeueranf e eadem Figura illius» 
quaproportionanir diftincte impreffioni' remotioram : non 
enim intumefcentia Procefiuum Ciliarium fufficit ad vlterius- 
& vlteriiis comprimendum Cryftallinum , dum eius etiam 
Interior fubftantia compactior eft , vt experimur in illius re- 
center extratfci, &: in rellquis fiiis dhpofitionibus adhuc ve- 
geri,attrectatione ; &Humoris Vitrei,in illius compreffione 
Yersiis fundum Oculi perurgendi , vkerior refiftentia auget 
impedimentum. Quare conatus partium Oculi etiarn. bene 
eonftirati , quo fe accommodat impreffioni diftinte prcr- 
ximiorum , terminum habet. ; vt prseter di&arum f artiom 
conditiones inlinuatas probare poffiint obuia cuique expeii- 
mentaj quibus agnofcet fe vix , & cum magna diifieultate 
€<maiti pofTe , &d ahqua in notabili vicinitate difceraefF 
■■■ V,¥ 4 



3 4° Thilofophu Optia, 

nenda 5 1h maiori vero & maiori ne vix quidem. 

III. limitatiofit * conformationem Oc«li',qu« adpro- 
ximiora pro aliquanotablMvicinitate aliquomodo difcernen- 
da obtineri poteft 11011 pofle diu perfeuerare ex violentia,. 
quam patiuntur partes.quae peculiariter concurrunt ad eam 
obtinendamjvt experimur in maiori 8c maiori difficultate 3 &: 
fatigatione in continuando conatu 5 quo tantifper rerniflo, 
Oculus cum ieuamento redit ad difpolitionem , qua minus 
proximis proportionatur. 



Capitis VII. Sectiq III. 

^Momodo Votentia Vifma circa proximiora ftt 
per Artem promouenda. 

ASfero I. per Denflora minoris & minoHs Sphsericita- 
tis Conuexitate terminatanon folum obtineri facilius, 
& ad diuturniorem perfeuerantiam } Viiionem diftinctam 
proximiorum 5 fi inter ea & Oculum debite apponantur,quam 
.obtineantur compreflione Cryftallini ab Oculo bene difpo- 
fito i fed etiatn vltra terrriinos vicinitatis ad quos feruirepo- 
teft talis comprefuo. 

I. Pars Affertionis prohatur; quia ex oftenfis hoc Trach 
Capa. Diaphanum Conuexum Denfius appofitum alteri ao- 
ceierat concurltim fadiorum > pertinentium ad idem Signa- 
bile condiftinguendum in Obiefto ; & confequenter confti- 
tuitprp,minori diftantiaah ea,cui apponitur, Bafim diftin- 
ctionis radiprum Obie£to propofito dirfuforum ad ipfum '■; 
proximiora •jgifur^ qnx retinente Cryftallino- fuam "ordina- 
iiam difpofitioriem, qiiafine defatigatione proportioBatur 
minus proximis , CQnftituunt Bafim diftinclaonis vftra Reti- 
nar%,&; in Retina ponereEC -confogoneai > ex vi calis Dia- 

phani 



?mlLV*a.IlLC*?.VlLSeam , 4 x 

phani Conuexl Denfioris- appofiti, pofiunt Oculo m fua or- 
dinaria & .facili difpofitione perfeuerante breuiare di&um 
concur(um radiorum , ad idem Signabile in Obie&o condi- 
ftino-ueiiduni , pertinentium ; & confequenter Bafim diftin- 
ctionis reducere in Retinam. 

II. Pars Affertionis probatur , quia iuxta directionem 
artis poffumusinducere in Vitrum Conucxitatem niinoris & 
minoris Sphasricitatis , &quidem faciliopere , & confequen- 
teriuxtadictain probationem i.Partis, compenfare qtian- 
tumvis maiorem & maiorem diftantiam , pro qna caeteris 
paribusproximius & proximius Obie&um conftitueret Bafim 
diftin&ionis longius-a Cryftallino,& ad quam compenfan- 
dam minus poteft Oculus maiorem U. maiorem compreifio- 
nqm Cryftallini cxercere, cuilibet femper proximioriprp- 
portionatam. . 

Dices Perfpicilia Conuexa , quibus vtuntur Senesad dif- 
cernendos charadteres in charta propofita breuiando , iuxta 
dicta, concurfum radiorum a finguiis condiftinguendis m 
Obiecto , & reducendo Bafim diftin&ionis in Retinam : 
quod ipfi pro exigentia talis proximitatis & difcretionis par- 
uarum panium talis Obie&i , nequeunt praeftare fufHcienti 
compreilione Cryftallini : ii adhibeantur Oculo vegeto , & 
bene diipofito , non foium iifdem characteribus difcernendis 
einondeferuiunt; fed pariunt notabilem confufionem& fi 
nitatur iis adhibitis pergere in legendo, fenfibilem defatiga- 
rionem $ cum tamen certum fit Ocuium bene difpofitum-ad 
difceraendos perMedium- ordinarium in. tali vicinitate cha- 
ractcres vti compreilione Cryftallini , qua facies iilius redi- 
git ad Conuexkates minoris Spha:ricitatis , quara fint illx? 
quibus terminatur ad remotiora videnda. 

Ita plane docent experimenta , fed aduerte id. euenire , fi 
huiufmodi coiifpiciiiis Ocuiobene difpofit-cvveliriegerepro 
ftmili vicinitate, quaillis adhibitis legunt Se&es ; quiaaffue- 
tus pro illa-Oculummodica compreflionemoiiionsfubftari- 

Vv 5 



"i^% Thilofopbu 'Optica 

tix fai CrylMlini ..facile,& fine fenfu fatigationis accommo- 
dare lectioni, addita eonfpicilia reuocarit Bafim diftinclionis 
a Retkm illius , vnde confufio > & nitentis nihilominus iic 
chara&eres difcemere/atigatio. ^ 

S ed fi minutiora, & proximiora prseter vfum ei difcernen- 

da. proponantur 5 faciiiiis ea afTequetur appofitione Dia- 
phani Denfioris , minoris Sphserae.Conuexitate terminati, 
quam maiori & maiori compreffione fui Cryftallini y immh 
beneficio illius difcernet , qua: fuo quolibet conatu non po- 
terat affequi,vt apertis conftat,& obuiis experimentis,de qui- 
bus mox. 

Afeo II. per vnicum Denfius Diaphanum Conuexita- 
te, vei Conuexitatibus minoris &c minoris Sphaerae termina- 
rorn,inter Obiectiim proximum & Oculum debite appofitum 
videri Obiectum in fuo fitu eredturn , '&: proportionaliter 
multo maius cum maiori diftinctione , quam Ocuio libero. 
Huiulmodi autem debitamappofitionemnecefTarioimpor- 
tare ; vt Ocuius accedat ad illud, notabiliter ante, quam ra- 
dij ad finguia in Obiecto condiftinguenda pertinentes , con- 
currant ex vi illiusad priraam Bafim diftinctionis, &.' in fitu,, 
pro quo radij ab extremis Obie&i ad extrema talis Denfio- 
ris , pofitione contraria deuenientes , & in tranfgreiTu illius. 
aliquomodo conuergentes,incidant fufficienterad ingreffum 
Oculi, inpartes Corne^.remotiores ab Axe, quam incide- 
rent fi-per rnedium ordinarium libere ad eamdem 'Corneam,, 
iatra Oculum. deducendi,dmtenif ent* 

■■ Affertionisprima pars eft facti > experimentis. paflmihoc 
tempore" comprobati , quorum experimentorum diredrio af» 
fignata,dum explicabitur,& ex certis determinabitur 3 reliqua 
in AfTertione propofitacomprobabit. 

I. Videns. Obiectum per tak Conuexumin fuo fitu ere- 
&o, determiriatur > ex conftitutis faepius & probatis, ab Ima~ 
gine illius fitu euerfo impreffit m Retina ; Oculus autem. 
laiaginem. euerfam excipieas xadiis ? j> er tale Conuexura 



Pars II. TraQ. IILCap. ?1L SettJII. "j 45 

tralectis , neceffarib admktit eos ante concurfum pro Bafi &i~ 
ftin£tionis 5 qula in concurfu interfecti tenduntin oppofitas 
politlonis diffetentias } fecundiim quas exeepci ab alcero 
Deniiori Diaphano Conuexo non nifi ad conftituendain 
Iniaginem impreflaniin licuereCto dedticuntur, vtprobaui- 
mus hic Gap. 1. Sect. 4. Oculusaiitemperimpreilioncmin 
iitti ere&ovidetObiectumirifitueuer£b. ■ 

Dixi autem Oculuni debere ad tale Conuexum notabili- 
ter ante conctirfumradlorum 5 quia fi propius adiilum acce- 
deret } auCtacQnuergeniiain ingreffu fui 3 deduceret eos cirius 
ad dictum concurfim, mtilco ante incidentlam iiiRetinam» 
ad quem proinde , non nifipoft interfectionem in concurfu 
flc anticipaco, notabilicer diuaricati > &: inuicem conilifi de- 
uenireric. 

II. Si Oculusin radiorumcraiectioneliberaperMedium 
ordinarium 5 diffufos ab extremis Obiecti, & deducendos. 
in Retinam vt Imaginis incegrse illius compreheniiuos , ex- 
ciperetper partesfua? Comea^pofitione contraria fic remo- 
tas ab Axe , per quas eos reclpit 5 prius diffufbs ad excrema 
taiis Conuexi appofiti 5 paricer pofitione oppoiita caiibus ex- 
tremis Obiecri, &: in traiectlone per tale Conuexum aliquo- 
modo conuergentes 5 euidens eft , qubd a dictls extremis 
Obiecfci per mediumiiberum deuenlrent ad eas magis incli- 
nati 5 &: maiorem angulum conftituentes cum perpendicuk- j 
xibus a Ceritro per puncta Incidentise extenfis ,; &: confe- 
quenter fub maiore arigulo cum iifdem refracli , pro maiorl 
remotione ab Axe Oculi , &: a fe inuicem , temiinarent ex- 
trema. Irnaginis impreffa: , quam ad illas deduCti ex antcce- 
dente incldencia in tale Conuexnm Deniius interpofitum , 
cum acquifita conuergentia In traie&ione illius. Ex liac au- 
tem difpbfitlone neceffarib 'Obiectnm vifum libero Oculo 
appareret maius , quam vifum interpofitione taiis Con- 
uexi ■•■■:■■ 

Cum Igitur cxperimentis claris , per interpofitionem. tziis 

Conuexi 



144 - ■ ■■ ■ ■■ - ffiilofil>hi& * OpticA 

ConuexiDefifioris, affequamur Apparentiam Gbie&i in, fitu 
qnero ek fa&o tenet * & in niuitb maiori amplirudine , quarm 
Oculo liberoi neceife eftradios , ab extremis Obie&i dedu- 
cendos intra Oculum , & comprehenfiuos Imaginis integrse, 
in Retina impreffse , per Medium ordinarium libere traie- 
clos > deuenire ad partes Cornese viciniores Axi curri minori 
inclinatione , exclufisab Yueaiis , qui, vt ante: dicebamus^ 
ab iifdem extremis in partes ab Axe rcmotiores Cor-neas de- 
ueniebant >fiib inclinatione maiorij a qua tamen non ex- 
cluduntur quiadeas deueniunt traie&i per Conuexum Den- 
fioris interpofitum cum inclinatione moderata, refra&i con- 
fequenter in ingrelfnOculi fub minori angulo cum perpen- 
dicularibus , ad talia puncta incidentiae , remotiora ab Axe,, 

deducfcis. 

PoiTunf nihilominus radij comprehenfiui Imaginis ab ex- 
tremis Obie&i fic dedu&i ad partes Corneae hinc-inde ab 
Axe & a fe inuicem remotioreSj etiam fub aliquomodo mi- 
Borianc-ulocum fnis perpendicolaribus , refra&iin ingreffti 
Oculipro tammodico progreifu adRetinam vfque , coni- 
prehendere inter fe maius fpatium , in quo terminentlmagi- 
nemimorcffam ; quam comprehendant dirmfiab iifdemex- 
tremi5 Obictfci per Medium folum ordinarium ad partes 
Cotnese proximiores Axi fubangulo aliquomodo maiori ; vt 
patebit confideranti j &Phyfieus , du&is ab eodem Centrc* 
perpendicularibus hinc-inde ad partes oppofitas tam remo- 
tiores , quam proximiores ab Axe Conuexitatis refringen- 
tes , fic inclinatis ad illas varie radiis , pro modico pjrogreffo 
exrenfi^aliquo modo-concipier. 

Affero III. Diaphanis Denfioribus Conuexis & Cauis 
varie inmeem difpofitis poffc nos Obie&i proximioris quan- 
tumvis minuti Apparenriam ad maiorem vlterius aimplitudi- 
neni , & diftinctionemdeducere. Et quidem retento in Vi- 
fionefitu ipiius Obie&i , appofito ad Conuexum, ■ illi expo- 
fituniiCauo ante concurfvun- radiorum, ad : primam Bafini 

diftin&ionis 



Pars 11 TraB IJL OtySTLl $eR. IK 545 

diftin&ionis exvi iillus : fitu vero Obie&i euerfo , pet addi T 
tum fecundum Conuexnm priori y in fitu Bafis confufionis 
radiorum, poft primam Bafim diftinctionis" confequentis ex 
vi iilius , admoto ad fecundam Oculo, pbft aliquam inclina- 
tionem radiorum ad fecundam Bafim diftinctionis. 

Aflertio fpeculatiueconftat ex di&is Cap.^.de determma- 
tionibus radiorum ex combinationibus Conuexi &:Caur&: 
Cap.i. Secr. 4. de iifdem ex combinationihus Conuexoriim 
inter fe s fuppofita determinatione Vifionis per fpeciem im- 
preftam in Retina in fitu oppofito ei fecundiim quam debet 
apparere Obie&um , & fitu pro quo ad inuicem, &: reipectu 
Oculi funt collocanda difta Diaphana Denfiora , de quo de- 
terminatum eft Cap. 4. ; • 

Practice vero ftabilitur conftructione & vfu Microfco» 
piorum quas hoc tempore palfim habentur. 

Reliqua de^muitiplicatione plurium Conuexorum ad ob- 
tinendam Apparentiam Obiecti proximioris m fuo fitu j de 
terminatione fecunduminaiores circulos Conuexorum coujr 
binandorum-cuna Cauiss Gauorum fecundum minores , ad 
obtincridam maiorem amplitudinem Apparenria^ , faeile 
colligi polfunt ex dictis de illis in primis Capitibiis; &: eo- 
rum diftinctior propofito videtur opportunius differri ad Ca,- 
put fequens vbi agetur de~Teiefcopiis , ad promoueridarii 
limitationem naturaiem Visus ad remotiora adhibemdis.. 
■ Solum moneo adproximioraminutiusdifcerneBdavideri 
ffiuiriplicationem vkeriorem Conuexorum inter fe, Sc illo- 
rum T eum Cauis combinandorum , terminationem fecun- 
dum maiores circulos , taiia inftrumenta ad Vfum proprium. 
reddere nimis incommoda , &: vltra modum dinipare potius. 
Apparenriam, quam augere ; immb Artifickim Mietofco- 
piorum confundere cum Telefcopio , quod vmm $£lidem 
magis ac rriagfs auctisextenfionetuborum diftantiisinterVi» 
tra, proximiorum Sc proxirmorumaugendas Apparentiae de- 
feruiat » magis , fenfim correptis 5 , tuboxum compreffiorie^e- 



14^ - ?hilofbfhi& Optic& 

liiorioribus "& remotioribus, cum-ampliflcarione Apparentise 
dilcernendis proportionecur. .■ 



CAPiTisVII. SectioIV. 

Qumnoio concUianda -Apparentia minutiqribm 
perMicrofcopia difcemendis. 

SVpponendum I. ex animaduerfis in Parergis ad Cap. 6". 
impreflionein minutiorum in propria ratione ita aliquan- 
do diluiin maiori & maiori acceffu adCorneam ; yt eorum 
Appareiiria "euancfott etiarn fecimdum Figuram , quani fal- 
tem videretur rerinere debere inftar impedimenti , conti- 
nuamRetinac ab illuftrioribus , ex aduerfo pofiris, impreflio- 
nem interrumpentis , etiamii coior minus difcerneretur;hoc 
autemiis euenire,-, qnoties alia ex aduerfo eiufdem Oculi 
tihiftriora , procadem directione ipforum, proftant; etiamfi 
fitaer vapMus diurno lumine perfufus : occupantibus. liimi- 
rumradiationibusiilorum, ad reliquum Gorne^iliis patens, 
diffufis, &c intraOculum refractis, particuiam ipfam Retinae, 
Reprxfentatiuis talium minuriorum ,. quomodocumque ad 
eam dirluiis , deftinatam. 

'• Supponendinn II. ex animadueriis non femel i. Parte 
huius Phiiofophix vbi: de confufione ■Repraefentatiuoru.m,^ 
-reflexionibus radiationum ab illuftrioribus intraipfum Ocu- 
lum ; quod ii Colorata,. ad Fufcum .magis vergentfa, Oculo 
propofea fmt inter.iiiuftriora s binc-inde coiiocata, quorum. 
iknui Sc femeLradiationes , ad Oculum4euepirepoi|mtim|- 
■ nus-diicomuntur vt- euenit pictiirge ^inierfeneft^as.apertas 
radiationibus j prapoiinc,cui difcernenda; folemus interpo- 
fitione alicuius Qpaci, falcem manus , radiarionesillaramab 

Oculo prohibere. . >.^ .\..'^,-„> ; :.:; ; , J. . ■■;.?..:•:.., : ■,-. ■/. 

Supp. 



TmlLTraaJILC^piSea.IfK 347 

Supponendum III ex ^Dtidlana experienda termma- 
tiones proprias fimffium iuxta pofitomm diificiledifeerm; e 
eontradiffimilmm valde inuicem proximorum diftm&ins w 
propriaFiguraapparcrc. His fuppofeis. ^ . 

Merol. adminutioraterminatadifcemendaiuuare^lj 
ffia fufficienter iliuftrata, e regione obfcuriomm eonfeuan- 
rur 3 dum fpedantur ; vel fi fint in plano termpiato collo- 
cata 5 fpatium ipfum circumpofitum colore mukum diflim^ 

affeclum fit. 

Affertio infertur. Ex prasmMs Supp. i . & 3 - 
Atfero II. adriHnutioradifcernendaperMicrofcopium y 
quotiesillainter iiluftriora fumine proprio,vel rcflexo,yt rn- 
ter infigniter albefcentia 5 collocata funr, Opaco modice per- 
forato> ad Vitrum Conuexuin appofito, prohibendasefle ra- 
diationes illosum ab Oculo.taiiarmnutioraprefpeaarite.ln- 
fertur ex pra^aiHs Supp.3 . & obuiis cxperimentis conftat. 

Affero III. minutaAnimaliaiquxOcuioHberovidentuf 
terminatacolore diiuto^vekicriumidovifcofoconcreta, ea 
Micrc&opio kifpeaa 3 dum magisin Apparentia^daacantur, 

ad kiterna vifum admittere, quod fi habeant Vifcera magis 
Opacsjvt ineorum difpofiriome mternbfcantur, e.regione il~ 
luftriorum efle fpe&anda.. 

Afierrio eft ab experimentis 3 qmbus in huitifmodi nonlo- 
tem¥ifcerumdiipofitionemdeprel^ndi,fedininteftinocon- 

tinente fiiccummagiscoloratum T quemexfuguns in alimen- 
t um 3 &:per quod idem poft concocHonem,eiiciunt fibr inutile 
refiduum^clareaduertimotLim perpecuum Syftolis & Dyafto- 
fis videtur autem- rationabile , baiiufinodi y dumfic velut m 
Apparentiadilatatararefcunt inftarokia confpMfatione quff. 
aliquomodo terminatur/oiuti , ad fiifficientem: swnfparenr 
.. aam ia- aliis. garribus reducL. . . 



%x. 21 



5 4-S ' jPhitofbpkd Optica . 

;;- ; ; ; :CO : ROLLARIVM. ' 

Pro Naturati Hiftoria de Minimu confcribmia. 

SVpereft PMofophica; eradicioni-tota Series Minimorum, 
ifl quibus ^ftbrmanxfe , & fuis rite partibus, ad deftinatos 
§nes aptiilime inftruenas r Diuina non minimum Ars elu- 
cet, quac in minutiorum xquc ac maiorum vniueriitate ira 
lufit ; vt cuique ingenio , quantumuis acrioriprardito, ea ac- 
curatius infpicienti admirationem > & vt ea Philofophandi 
"defiderium excitaret. " ; : .:.*-. .•-• 

" -Ivf Miknorum Ariehl velut intadtam prioVa fecula fenef- 
■cend' Mundo reliquerunt, quia ea vix -& ne vix quidem dif- 
■temere potuerunt deftituta Confpiciliis , quibus iUe artare 
ingrauekente plus videt ; vt rationabiliter coiligimus ex rai- 
-rofilentiofcriptofum de iliis, &nullo veftigio de illorum 
Artificio apud Veteres Optieos. Nouam igitur Scenam in 
Mmimis per Microfcopia propofitam prudens Naturse In- 
Ipefer :attendat 3 &pofteriorum excitandis ingeniis accura- 
tam de ns, eoramque partibus fcribat Hiftoriam, cui prouo- 
cando pauca huic operi ex occaftone infperfa , paucis adie- 
*etisj 'colligo. 

'■ Xlps eenfiiifet pulueres ex putrefcente , & cariofo cafeo 
-deedentes^fle congeriem Animalmm fuis rite partibus ad 
^titionem-ienium&motumlnftruaorum? ■■ 

Qms viliffimm-n , & voracitate moleftiffimum , Animal- 

cutemvnieo inteftino excipcrcab ore fuccum , quem extra- 

hit a-GarBifeus, eoncoquere ,& illkis a co&ione refidua ex- 
-cernere , motu Syftolis & Biaftolis petpetiw , vt fit in cor- 

de perfedorum Animalium , nunc dilatato , tounc coa- 

preflo ? 

Quis Pulicem , Capite, Thorace , Coxls , Cruribus, cru- 
itatum,tamapte armatumj vtCmftarum extremitates ad 

terminos 



Pars II. Tratt. III Cap. VII. Sett.1V 3 49 

termiiios pattiuni , motibus diftinoHs deftmatarum , luxata:, 
a.proximis conte£te s totum Animalcuium muniant, non 
minori ArtiMo,quamquilibetEques, equufque cathaphra- 
&us iaminis ferreis obarmentur > 

Quls iilius Oculum inftar Ocuioram maiorum Anima- 
lium veftiri albefcente Sclerotide , Cornea ad eius Medium 
feneftrari i & fub Cornea Iridem,foramine ad Medium aper- 
tum exhibere"? 

Quis pedes Mufcarum non folum vncis ? hmc-inde ad Di~ 
gitos prominentibus , inftrucfcos , ad quaflibet Coporis afperi 
particulas apprehendendas,perreptando per illud; fed fub 
pedum plands addita fpongia , Humore Vifcofo fubalbido 
farta, aptatos , ad poiitiflimis racili adhaefione^cohserendum» 
ita vt Speculis,fiue perpendiculariter erectis, fiue ad terram 
obuerfis , inambulent, nuila agitatione aiarum , contraincli- 
nationem grauitatis taiis Corporis,deorfum obnit.entis? 

Quis ioter tot Animalia , binis tantum Oculis inftructa, 
attribuiiTet plures Oculos Araneis , qui prseda volante 3 $c 
fufpiclofa , ad Minimum motum corporis yicini auolante* 
faitu oecupanda vi&itarent ? Cum tamen vt in -fme r.Tracl:.: 
diximus , all) quatuor Oculis ; ali; fex:, alij oefeo varie in Ca- 
pite difpofitis , ahj Corona Ocudorum -Caput cingente ap- 
tentur , vrpro cuiufque agilitateipoffmt mufcas pr0%e#arej 
in quas primo motu improuifi iniiiiant ? ; . . - . : 

Quis tenuiflimos e Corporibits Ammalium progermin-an- 
tes pilos , veliit fuccrefcentes herbarum culmos intus per- 
foratos ? 

Quis non foium in ocellaris Pauonum pennis , pennulas, 
quibus illar conrbrmantur,iniua extenfione varie dep.ictas; 
fed in tenuioribus plumis qux veftiunt colia columbarum, & 
qualibet leui eorum agitationetam varios exhibeat cpiores, 
fin^ulas terhis -faciebus.totafua inlongum extenfione coji-- 
ftare,proprio-cuique facierum colori artributo ; vr modo 
per vnam , modo per aliamdictarum facierurn,modica coiH 

Xx 5 



350 Thilofophm Optiu 

coktmbse conuerfione , Oculi expofitx , fcenam colorum 

paffim commutare poifintcum admiratione , hc plaufuSpe- 

£tatorum? 

Ettamenifta , & innumera alia commoftrante Microfco- 
piodeprehendes, quibusoperaNaturas ,opera!ntelligentix 
son errantis admirari pofiis s &: de iis, ex iifque poifis Phi- 
iofophari. 



Capxtis VII. Sectio IV. 

■Qmjtttt Naturaks limitatioms Visus circa 

remotiora* 

SVpponendum I. in difEiiione ReprsfentatiuortimaVi- 
fibilibus aliumeffeterminum Sphxrae a&iuitatis fimpli- 
citer j alium a&iuitatis ad immutationem notabilem Senfo- 
rij. Patet hoc euiden-tibus experirncntis j nam quae Oculc* 
libero perMediumordmarmjii,Diaphanum fimpliciter cora- 
paratiue ad alia reputatum, funt omnino inobferuabilia, Me- 
diofecundum quidDiaphanoDenfioriperArtem pratpara- 
to , intespofito ,.' quantumuis in eadem ab Oculo diftantia 
perfiftant>diftm&evidentur. Sed nifitaEa ad eamdem di~ 
ftantiam dirludiifentfimpli-eiter Reprasfentatiua fui, per Me~ 
dium ordinarium, intra Octtlura liberum y multb minus, po~ 
tuifient intra eomdem dimmdere per Diaphanum fecundum 
quid, appofitum per Artem , tantb minus tranfmiflinum ra- 
diationum,quantb maior agnofcitur earura»ex occurfu illius^, 

fieri reflexio. 

■ Supponendom* IX aliud efle immutationem aliquam per 
i adiationes intra Oculum fa&am fufficere , vt ilbe , eum fuis 
conditionibus naturalibus de fe fumptse y ex vi.eius determi- 
me.ss.Potentiam ad apprekexifiQnem Qbieft*,, a qu© ea prc^ 

uenitj; 



TarslLTrdB.lILCap.VIlSeaJK 351 

uenit i aliud furEcete , vt idem prseftet ,• fi.eam Qculus reci- 
piat j notabiliter fimul afTectus a validiore Illuftxante : con~ 
ftatJboc in immutacioneOcuii a lumine ftellarum , quae fi in- 
ueniat ipfiim lumine diurno Solis,a circumpofitis Corporibus 
reflexo 3 immutatum, non lufficit ad determinandam Potea- 
tiam Viiluam ad eas difcernendas ; ft vero, ex defcenfu intra 
profundiora, inueniat redaclum velut ad difpofitionem no~ 
durnam in meridie , pariter in meridie iic conftituto Oculo 
ftellas de iila profunditate difcernetj qubdidem euenitin 
Eciipii aliquomodo centrali, inductis quaiibet diei liora 110- 
dutnis tenebris , intra quas conftituti ftelias ividiife fcri- 
buntur, * 

Faciliiis quid fimile aiiquomodo euenit in experimento a 
ine -variis occafionibus adducto deTabuiapida^cuiusIma- 
gines cum fuis coloribus difcernuntur , fi Oculus per iumen 
iatis validum ab ea refiexumdeterminetur,dum illi proxime, 
e regione Ocuii cum ea conftituta,minus Oculum afEciunt>fi 
verbhinc-inde ad eamdem fint apertse fenelte notabiiiter 
radiances» diiutls coloribusjmagines in ea velut euanefcunt. 

Supponendum III. immutationem Senforij polfe effe 
infuificientem tumratione intenfionis,tum ratione extenfio- 
nis inilio, & quidem ratione exten^onis, experimur manife- 
fte in materia notabiliter Colorata,&: illuftrata,qu^ redigitur 
ad partjculam ita.minutam,vt Oculo. diipateatsinipe^a vero 
^pcrofcopio augente eius Imaginem intra Ocuium j ..licet 
Vitrum illius appofitum Oculo ,-' multo minoris latitudinis, 
quam Cornea Ocuii, &: muko minus Diaphanum,quam aer, 
dilatandis intraQculum radiis feruicns , nullampoilitfa.cere 
iufpicionem aucta^-incenfionis Reprctfentaciuorum intra 
Oculiim. Pe-intenfioneparicer conftat ,. quod manentein 
aliquibus fufticienri excenfione, per.quam fi valide.illuftreit- 
turfubtaliratione cqioris bene difcernuntur, deficiente fen- 
fim vigore illuftrationis , difparent Oculo libero ; appofitis 
$erq per Artera prspataris Denfioribus Diapkuiis videntur; 
' . . quod 



■j-ji PhilofophUOpiks 

quod nullo modo fieretper au&am prsecise extenfionem : 
cum ea prsefupponatur quantum eft de fe in tali Vifibili abun- 
dare, refoectuOculiiiberi: acproindefit fuppleta intenfio- 
neReprafentatiui, non folum illuftrantis , fed etiamOpaci 
iiluftratijquodprobauimtis crefcente in iilo illuftrationepari- 
ter auoreri in 1 . Parte huius Philofophiae. His fuppofitis. 

Aflero I. Potenriam Viftuam iimitari ad remotiora,quia 
Senforiumnonrecipit impreflionem fufficiehtem pro deter- 
minatione illius ad ea difcernenda : infufncientiam autem 
impreflionis non oriri faltem communiter a foiis remotiori- 
bus protanta diftantia conftitutis , neque a folo Senforio,fic 
limitateadreceptionemilliusdifpofitoifed ab illis,fuppofita 
tali difpofitione Naturali Senforijj ab ifto verd fuppofito tali 
modo agendi illorum. 

I. Pars Aflertionis probatur ; quia cum Potentia Vifiua 
^it neceffaria in operando , & fimul Organica, determinata 
eftadag;endum, fuppofita paflione fufficienti fui Organi a 
Reprsefentatiuis Obie&i 5 quare non poteft ceflare ab opera- 
tione cifca remotiora , nifi ex defeclu impreflionis in Senfo- 

rioabillis. 

II. Pars probatur; quia ex vna parte, crefcente impre£ 

fione ab Obie&o , aliter agente, Potentia determinatur per 

fuum Senforiuln y in fua naturali difpofitione fic .aflfe&um, vt 

tdifcernat quisb aflte non difcernebat : ex alia parte perfiftente 

-Qb1e£bd , In eadem determinata dirfufione fubrurn Reprae- 

CentAtiubrum , quantum eft de fe,fi procuretur adiumentum 

Semforio per Artem, Potentia pariter illud difcernit quod 

ant-e rton difeernebat : ergo fi Senforium habcret de fe illam. 

fiii&ielitMm , <paht habet aggregatum ex ipfb & adiumen- 

to yfequCretur talis acT:io a remotiore in ipfiim^ pet quam 

-Potentia fufficienter determinaretur ad ipfum difcernen- 

~dum: defe&us ergo in a&ione a tali remotiore , non eftde 

facl*o,nifi fuppofito aHquo defeclru ex Naturali limitatione 

iifp?>fitioniiSenfori} &d patienduniab iUoi& defe&tis limita- 

tionis 



Pars II Trafc lll Cap.VII SeS. 1K 35 3 

tionis talis Senforij Bon obeffet , nifi fuppofito tali modo 
agendi remotions. 

^Affero 1 1. impreiTionem Senforij a remotiore , qtiod 
non difcernitur pro tali diftantia, poffe deficere vel m inten- 
fione, vel in extenfione,vel in vtraque. 

I. Pars Affertionis probacur, quia muka licet notabiliter 
expanfa languide illuftrata in vlteriori remotione- difparent, 
dum alia viuidiora, licet non rnaiora protali diftantia dif- 
cernuntur i quodnon poteft venire , niii ex defe&u intenfio» 
nis in tali Viiibiii fuas radiationes dirFundente;& confequen- 
terin radiationibus , difrufis adcpnfignandamimpreiHonem 
in. Senforio. 

I I. Pars fimiliter probatur ; quia multa quantumvis in 
fuo genere fmgulariter viuida -> ex minori tamen extenfione 
prx aliis fibi fimiiibus , in vlteriori remotione citius difpa- 
rentj ergo quia in iilis , &confeqiientermimprefTione 3 qua 
deberent determinare Senforium ad prouocandam Poten- 
tiam Vifiuam deficit extenfid. 

Conflrmabiturnoc -totum ex dicendis mox de Caufa de- 
ficientias extenftonis in tali imprefllone , ex remotione Vifi- 

bilium. 

III. Pars facile conftat probatis prarcedentibus ; cum 
enim vtraque exiguitas iungi poffit in eodem Obie&o , illud 
in vlteriori remotione citius difparebit , quam illud, quod 
pro eadem diftanda aequale in extenfione •, exmaiori vigore 
fe manifeftat ,• vel fimile in intenftone, ex amplitudine tanto 
maiori remanet difcernibiie > qtioram ftngtila experimentis 
facile agnofci poffunt. 

Affero 1 1 L pofita conftitutione Globofa partium OaiE, 
excipientium radios per Medium-Rariustratifi&iffosp&cum 
refra&ione ad perpendicular em dedacentium illdsad c-onii-- 
gnandam Imaginem impreffam inRetina, necefario 0ble- 
&um pro vlteriori , & vlteriori remotione caufare minorem 
& minerem auiufiuodi Imaginem "m iila ,,& confequenter 



554 Thilofophu Optic& 

deuenitealiquid phyfice non difcernibile inilla \ ac proinde 
nec fufficienter determinatiuum Potentiae ad Obiectum , \ 
quoeft,pro tali remotione difcernendum. 

I. Pars AfTertionis probatur, fuppofita tertia regula refra- 
£tionis , conftituta & probata i . Parte huius Philofophia: > 
quod radij , refra&i ex traie&ione Denfioris , conftituant 
cum perpendicularibus, extenfis ad pun&a incidentias , an- 
gulos proportionales iis , quos conftituunt cum iifdem , per 
iila puacta vlterius extenfis , radij incidentes , iiiis corre£- 
pondentes : cum enim radij ab extremis Obiecti ad extrema 
Cornea: , pofitione contraria, deduclii, & totius Imaginis 
impreffe comprehenfiui fub minori femper angulp incidant 
dum Obie&um vlterius remouetur i femper fnb minori re- 
fra&i accedunt feroper magis ad perpendiculares ab eodem 
Centro deduclas ; ac proinde femper magis reftringunt Ima- 
ginera imprefTam , ab ipfis comprehenfam , adminus fpa- 
rium : quod licet non fiat cum decremento talium angulor 
rum , & magnitudinis Imaginis per partes a^quales , dum di- 
ftanda Obiccfci crefcit per partes asquales; vt determinauimus 
Tract. z. Cap. 3 . Sect. 3 . Nihilominus tandem deuenitur ad, 
■aliqnid phyfice non difcernibile,& confequenterinfufrlciens 
ad prouocandam Potentiam ad apprehenfionem Obie&i , a 
quo eft,vt euidentibus conftat experimentis. Similiter enini 
qux ia. fua valde extenfione minuuntur ; licet perllftant in 
eadem vicinitate ., & illuftratione fub quibus ante difcerne- 
bantur > non aliam ob caufam difparent , nifi quia ad minus 5£ 
minus fpatium , ac tandem ad phyfice indifcernibile redigi- 
rur eorumlmago 5 cuius rei euidens argumentum eft, quod 
aliquo intermedio minus Diaphano,quam -fit aer •, paucipres 
radios colligente , quam Corneahbere irradiata, fed ex fua 
Figura magis dil.atan.te. imprdfionern , vt dixi-mus Se£t. : 3 1 
huius Capitis , illud Obiectum, ex paruitate ante inuifibile 3 
difcernitur. 

Afcro liE poftta (kterminatioiie, cpiiuexkatis infacie-* 

bus 



Pars II TraS. III Cap-. VII SeB. V 3 5 5 

busHumoris Cryftallini ,-non compreiliaProceffibus Cilia- 
ribus, radios a fingulis in Obieclo condiftinguendis dirrafos 
concurrerc poft Cryftallinum ad certam diftantiam , coniti- 
tuentes in iUa Bafini diftinaionls pro Imagine imprefla ^ac 
proinde ad illam diftantiam expofita. Retina, ex vltenon &: 
vlteriori remotione radios , concurfiim anticipantes, pofle 
adillam deducere Imaginem impreflam minus diftkaam 5 
quse pro minori remotione eratin diftantia proporrionataad 
iilam diftinctam excipiendanv 

I. Parsexprsecedentibuspolita&probatajin gratiam 1. 

prauniffa eft cuius Iiic proprius locus eft. 

I L Pars ex iila euidenter fequitur ; confirmatur vero ,.& 
explicatur experimento non femel propoilto de Sole,& Lu- 
na, quorum iu minori a terra diftantia radij per Vitra Telef- 
copij traieai , & conftituenres Bafim diftinctionis in charta 
pro certa. diftantia iilis expofita,exhibent ad iliam fuam Ima- 
iinem impreifam , fecundum quam reflexam abOculovi- 
dentur ciim aliqua fuificienti diftinaione rm niaiori tamen 
notabiliter & maioriremotione., qua fiunr apogei, inchar- 
tam pofitam in eadem diftantia , deducunt Imaginem con- 



fufam. 



Capitis VII. Segtio V. 

Quomodo Potentia V*fiua 9 ex naturdi difpofitio- 
ne Oculi limitata ad remotiora , fromoueatur 
ferjrtem.ai. illa, Vitru, Conuexo &Caw» 
rite combinatk* 

SVpponendum Lex coaftitntis de determinationeradia» 
tionum ex traieaione pcr Vkram Conuexum , ^emen- 
datione varietatis concurfuum in radiatienibus ■> m ldcn* 

Yy * 



3 5 £ Thilofophh Gptic& 

Signabilis inObiectopertinentibus , per Vitrum Caunm, an- 
re iiios debite appofitum ; &c euitatione illius per aiterius 
Conuexi appofitioncm vkraillos; per huiiifinodi Vitra rire 
combinata obtineri impreffarn Imaginem diftin&am , & 
ampliorem. 

Supp. II. quodlicetcondenfatio apparens ObiecliVifi- 

biiis aliquomodo videatur xquiualere intenfioni,-& eiufdem 

dilatatio remiflioai ; nihilominus poteft idem Obie&um fe- 

cundum fuam Imaginem ImprefTam , &■ Apparentiam ex vi 

iilius diiatanim, in fe toto & maioribus fuis partibus appare- 

re minus viuidum, 8c fimul fingula Signabilia, in illo con- 

diftinguenda , pluribus radiis confignata, meliiis effe difcer- 

nibilia ; dum per Vitra pnedicta Imago iliius amplior intra 

Oculum confignatur , & firnul Conuexi , Obieeto primum 

expofiti , amplitudo , multo maior , quarn Cornese , multo 

plures radios a fingulis Signabilibus illius excipit , quos om~ 

nes ex refractione conuergentes in Oculum traiicit , ad con- 

lignanda,in Imagine impreffa, illis correfpondentia. Qubd 

ii Vitrum Conuexitatemaioris Spha-ra: terminatum non ex- 

cederet in fua expanfione , qua exceptos radios traiicit intra 

Oculum , expanfionem in Cornea eofdem traiicientem > ex 

vi illius & Caui appofiti , vel alterius Conuexi additi , deii- 

gnaretur intra Oculum Imago impreffaln fhaiori amplitudi- 

ne , &: ex illa Obiectum appareret amplius , fed minus viui- 

dum , non foliim fecundum fe totum & maiores partes ; fed 

etiamfecundum fingula condiftinguenda ; &euenire poffet, 

vt dum dilatatio iuuat difcernibilitatem partium illius,nimia 

dilntio , feu apparens remiffio , illas redderet minus difcer- 

nibiles > vr proinde in Vitro Conuexo, maioris Sphserse Con- 

uexitate terminato ad difeernenda Obiecta modcrate ra- 

diandadebeat eligi amplitudo, multo maior Cornea , &: pa- 

tere radiatiombusilloriim; in Obieaisverb valde iliuftribus 

ctegi.maximaexparte,vt in ajnpliaia notabiliter Apparen^- 

iiavigorhebetetur. . : nl .■;:,:■/:,:: ..;■.<. ; ; ■■v-y^---. /., i , : 

Supp. 



Pars II Trd& Ul Caf. VII S*8. K ^ 3 57 

Supp» III. exdeterminacisinpr^cedentibusiqubdcuiii 

exvnaparte iuxta probata Afierci. Seft.i. Cap. 2. radifper 

Diaphahum Denfius Conuexum traie&i^quo remoaora funt 

radiancia eb citius concurrant- ad confticucndam Bafim di- 

ftin&ionis in minori diftantia ab illa j ex alia parte mxta de- 

tcrminataCap.4. Sed. 1 . Cauum tali Conuexo apponendum 

pro conueniente emendatione concurfuum radiorum 5 mmis 

varie retraaorumintraieaioneiliius, & ampliatione Ima- 

ginis , conftituendum fit ant» concurfus iliorum iuxta pro* 

portionem fua: Cauicaciss ncce(fari6fequi,vtin combinacio- 

nc illorum , quantumeft defe re^e difpofita,femper diftan- ■ 

tia inter talc Conuexum , & tale Cauum minoHic reipectu 

remotiorum, maior rcfpecbiproximiorum : licec quianon 

fecundum decrementa a*qualia , fed proporrionalia, femper 

minus & minus decrefcunt anguli cum.pcrpcndicularibus , a 

Centro Conuexitatis per puncta Incidentix extenfis , fub 

quibusincidunt , & refringuntur radij a remotioribus & re- 

motioribus , per Conuexum Denfius traie&i ; maior notabi- 

-liter fiat vatiatio diftanti^ intcr Conuexum ■&. Cauum, -dum 

variatur notabilis approximatio , quarn cum variatur notabi- 

lis remotio. 

Ex quibus rede & rationabiiiter fuppoficis feqmtur ; ex 
apta te varia difpofitione .inftrumenti 5 in cuius extremitau- 
bus combinantur VicraConuexura&Cauum, fupplcripofle •> 
variationem diftantiae , quam cxigunt proximiora & remo-., 
tiora ad confticuendam Bafim diftinclionis in Retina 5 &c . 
minusaliquandoobtineripoteftOcuIo libero , perMedium 
ordinarium radios ab iis excipiencc ; eodenvquippe modo 
proportionacur- - vltima incidentia r adiorum a Cauo Yitro 
in Oculum «,-fiue -incideritia-xadiorum fic a minua remotis, 
fiue a remotioribus ; ficut quando Oculus vegetus eft in dii- 
pofitione Humoxum Naturaliter bene xonftitutus , lua 111- 
terna variatione , quam poteftexercere ad- obtinendam Ima- 
giri#m imprefiain^iftifia^ni^^ tam 1 proxikoram. r quam, re- 



y.jg: *Philofophi&Optic&. 

motorum pro certa diftantia , fupplct variam difpofitionem 
diftantise inter Vitrum Conuextim &: Cauum ad remotiora 
& remotioras vt inftrumenta » in qtiibus combinantur , fcr- 
uire pofllnt ctiamfi in eadem exteniione perfiftant, dum Ob- 
ie£ta. pro tali variata diftantia profpecliamus > vt non femel 
notauimus , ■& i . Parte huius Philofophiae fuo loco explica- 
uirnus* : . 

Aifero I. fiiuxta conftituta Vitram Contieximi maioris 
multb latitudinis, quam fit Diaphanum Cornea? Oculi,com~ 
binetur,pro conuenientidiftantia, cumCauo, vel alio Con- 
uexo.> in materia HomogeneaDiaphana, 5£ aequabiliter ex- 
polita > radios ex conuergentia, acquifita in traie&ione pri- 
mi , & difpofitione per "fecundum , intra Oculum dedu&os, 
confignare Imaginem Obie£ti ampliorem in Retina , & fin- 
gula eius , correfpondentia iingulis,condiftinguendis in illo, 
pluribus etiam phyfice radiis ; ita vt Obie&a remotiora , quaer 
ex naturali difpoiitione Octili , defectu amplitudinis, vel in- 
tenfionis Imaginis, non fatis, vetnullo modo apparent libero- 
Ocuio , beneficio di&orum Vitrorum, rite per Artem dii- 
poiitorum,funicienterdifcernantur. 

AfTertioconcluditur ex praemiffis in Suppofito i. & 2. 

Afiero 1 1. per eadem Vitra , rite praeparata, &;. pro con- 
uenienti diftantiaad inuicem combinata , corripivel produ- 
ciconcurfum radiorum , ad ftngula in Obie&o condiftin- 
guenda pertinentium > provt requiritur ad proxlmorum , vci 
lemotiorum Bafim diftincKonis in Retina conftituendam,vt 
appofitione illorum ad Ocuium Potentia difcernat, quae 11011 
aifi confuse apprehenderet.. ..-'•• 

Afi^errio infertur ex prsemiifis in Suppofito 3 . Hcet enimin 
eo determinate de combinatione Vkrorum pro difFerendo 
eoncurfu radiorum ex Bafi diftindio nis quandd.Obie&a funt 
lemotioravideripoiumusloquuti, principia tamen pofitafa- 
cile applicationem generalem admiitunt. 

Deniqiie addo. ad iconfulendum fefEcienti determinationi 

x otentiss 



Pars 11. Tracl III Cap. Fll SeS. K 159 

.Potentiseper languidiorem , & anguftiorcm imprelfionem a 

remotioribus multum prodeffe fi ex forma inftrumenti &: 
eius applicatione ad Oculum vel ex conditioneloci, e quo 
per inftrumentum remotiora. > &c in minori amplitudine Ap- 
parentia profpectamus , impediantur radiation.es aiiunde in- 
tra Ocuium fimul & femel diifufse, prasfertim vafida^vt con- 
ftat ex dictis. 

COROLLARIVM... L"" ; 

Dc ArcanaproportioneinterVitra.Conu-exitatis 

&C Cauitatis Sphxricx in Telefcopio r primo 
' inuento, & iarn commutii , fociata ad perfi- 
ciendam, & promouendarn Viiloiiem. 

Quidfentiendum ie Telefcopwjn qmhm alterum 
Qomexum , appofitum pracederiti , 
fr&ponitur Cauo. - 

QVod ad primum ; licet fapiens , & exercitatus Le&or 
ex Tra&atis in prsecedentibus iam afTequutus fit 5 quae 
hic coIIe£ta fubiiciemus ; ipfi tamen 'eorumdem lectio non 
erit,vt fpero, infipiens,&: inficeta, quse minusverlatiseftne- 
ceifaria ; ne putent omiffum, quod ab ipfts ■peculiariterexpe- 
ctatur, de Artificio Communis Telefcopij. 

I. Ad Imaginis impreffa: 5 & Yifionis iuxta eius determi- 
nationem exercitse , diftinctionem multum conducit eius 
amplificatio ; iuxta quam %a crefcit Apparentia Obiecti ; vf 
in eo difcernanturpartes minores"-, qtise- eodem , fub.-Appa- 
rentiaminori propofito , feileiatentintra-maiores-corirufe: 
ficut.experimur 3 deducra impreflione Imaginis 0bie£fci ad 
afiquod Terminaiis,mod6 Inmaiori, nibdb inftinori diftan- 
tia 5 expofitum radiatiombas^d ipfumiraiecllsl velipfo pex- 
; fiftente ? 



'xSo : ThilofophU 'OpttCA 

■ftente , mutata notabiliter diftantia Obiecli a traiiciente ra- 
aiationes ad ipfum ; vei denique variata terminatione Dia- 
phani Denfioris, per quod ab Obie&o in tale terminans tra- 
iiciuntur radiationes , a Conuexitate maioris Sphaerae ad 
Conuexitatem minoris : cum igitur ittxta di&a Cap.3 .Se&.z. 
Vitrum Sphaerice Cauum , dilatando radios per ipfum tranf- 
mifios , aptum fit amplificare notabiliter Imaginem , fi in di- 
ftantiaproportionata conftituatur poft Sphaerice Conuexum, 
vtdocuimus Cap.4. Se&.-i. ideo talis di&orum Vitrorum 
combinatio, intra commune Telefcopium , fmgulariter pro~ 
deft ad Reprxfentationemdiftin&am etiam remotiortim. 

II. Adlmaginem diftin&am , & ctim -prsecifione bene 
terminatam , requiritur radiationum , a Signabiiibus in Ob- 
xcdco condiftinguendis diffufarum, concurfus ad proprium 
Si<rnabile,correfpbndens in impreffione , pro fpatio, ad quod 
nonpertinguntradiationes dirfufae ab aliis , hinc-inde condi- 
ftintmendis in eodem. Hoc autem prarftat tale Cauum in 
proporrionato fitu ad Conuexum appofitum : cum enim iux- 
ta decerminata Cap. j. Seth 5. Conuexum Conuexitatc 
Sphxrica terminatum,incidentcs fibi radios difFormiterre- 
fringat, & eos , quos propius ad Axem hinc-inde excipit,nu% 
nus refraftos, in maiori a fe diftantia deducat ad concurfumj 
quos verb remotius ab Axe hinc-inde recipit, magis refra- 
&os , iri rainori diftantiaperducatad coincidentiam ,• neccf- 
fario ex fui determinatione , aliquos eiufdem Signabilis ra- 
dios in termino concurstis aliorum difpcrfos relinquit , &£ 
confequentercumaliis,adalia Signabilia hinc-inde proxima, 
fed condiftinguenda ab ipfo,pro eodemfpatij confufos. Cui 
malo determinate remedium affert Catium debite , vt mo- 
nuimusappofitum j dum minus eonuergentes ex diffufione 
per Conuexum radios , ftbi propiiis ad.Axem incidentes mi- 
nus dilatans > magis conuergentes , ex traie&ione propius 
ad extrema Conuexi,&fic magis versiis extrema fui inci- 
dentes ^ dilatans magis j, coricjKfu iHoxum ffisnus , iftorurn 

-.■'.■:■;" plus 



Pars 11 Trd&lIL Cafi VII SeB. K 361 

plus cutii proportione differendo, omnes deducit ad concur- 
fumpro eadem diftantia ab vtroquerefringente : acproinde 
apte ad confignandum in Baii . diftin&ionis proprium Signa- 
■bile , correfpondens tali Signabill , condiftinguendo ab aiiis 
In Obieclo, extraSignabilia in eadem, correipondentiaaliis 
condiftieguendis in Ipfo. 

1 1 1. Ad Vifioneni diftinclam neceffarib requiritmr; vt 
concuriiis radiorum ad iingulain Obie&o condiftinguenda 
percinentium , non fiatintra Oculum pro notabili diftantia 
citra Retinam, & fub magno angulo\j alioquin poft talem 
concuriiim notabilitcr "diuarieati in- ipfam^deuenirent \ & 
confequentei%cumaliisad alia rn eodemObiecto condiftin- 
o-ucnda percinentibus, ob iimilem concurfum notabiliter di- 
uaricatis , fpatio confuii , coniignarent Imaginem confufani 
inipfa,Vifionisconfufa: detetminatiuam. : ■ •'■-■■■ 

Cum igitur iuxta conftltuta Cap.3. SecL^.naturalis coi> 
formatio Oculfad proximibra apta fit ad radios , a Signabili 
condiftinguendo ab.aliis inObiecto ad eum cum magna in- 
nicem diuergentia difrufbs, deduceread.Signabileillidecer- 
minate correfpondens in Imagine Imprefta in Retina :Na- 
turalis vero conformatio ad remota r exceptos cum ■mmori 
diuergentia ab eodem Signabili Obie&i radios deducere ii- 
militeradSignabile impreilionisineadem: neceffarib fequi- 
tur taliiim in Obiecto condiftinguendorum radios, ex traie- 
clrione per Vitruni Conuexum deuenientes ad Oculum cum 
notabiii conuergentia , ex noua refra&ione in traniitu per 
Diapiiana Oculi, antecedentia Retinam ,pro minori nota- 
biliter diftantiaa Comea deduci ad concnrfum , quam dedu- 
cerentur deuenientes ad eumdem cum diuergentia s ac pro- 
inde illos poft huiufmodi concurfum deuenire ad Retinam 
notabiliter diuaricatos;&: confequenter fpatio confufbs cum 
radiis ad alia Signabilia hinc-inde pertinentibus 5 fimiliter 
poft limilem ex eadem caufa concurfum diuaricatis : quod. 
eltdicere determinatis ad impreilionem confafamin RetiU 



|l>2, Phiiofophis Optim 

-na, nonniil vifiohi confufie pcoportionatam. 

Hnic nuio occurritVitrum Splmice Cauum excipiens 
radios , per Conucxum praccdens curn tali conuergentia 
*raiecfcos,antequamdeueniant ad Oculumifiquidemin vlte-- 
rioiidiituiioiie pc-r ipfurn , cx qua dilatantur., non folumim- 
minuitur eorom conuergentia j fed -etiam prcparantur ad 
concuriumfubminori angulo. Quare propius ad Retinam 
concurrentes iiib tali minori anguio dcueniunt ad illam fine 
notabiii muicem diuaricatione , &: confequcnter iine nota- 
biliconfliiionecum aliis pertinentibus ad-aliahinc-inde in 
Obiecto condilKnguenda,quantum iuiiicit ad impreflionem, 
quac. dcterminetad Vifionem, phyfice &iuxtamodum con- 
.fucttmi pu tatam diitinctam. 

Vide quid eueniat traiectis per Telcfcopium commu- 
ne radiis in chartam , ad angulos rcclos oppoiitam s dum per 
illos conilgiratHr Imago Solis in iila ; quamuis cnim impref- 
fiolmaginis diftin&x aifigneturBafi diltiniSfcionis, pro qua fit 
concuriiis radiorum, ad fingula in Obiec"to condiitinguenda 
pertinentium ; nihilommus quotics ex vi Caui Vitrimultum 
immiauitur angulus, fub quo radij , confignatiui Imaginis 
concurrunt j-ac proinde, ante > &.poft concurfiim non eilno- 
tabilis pro aliqvio fpatio eoram diuaricatio.ab inuiceni ; & 
coniequentcfncc.notabilis eorum confufio cum pertinenti- 
bus.idalia, liinc-inde condiftinguenda in Obie&o j feruatur 
pro tali fpario fuificiens diftincbio in Imagine,- quanramuis 
planum ad quem terminatur, aliquantb propius admouea- 
tur Tekfcopio, vei longius remoueatur ab iilo. 
- Quod ad 1 1. occaiionem quarfito dedere duo Telefco- 
p:a, nuper ex Hollandia ad Virum primarium tranfmifia, 
quibus conciliabatnouitatemralterum Conuexum mediocris 
^pjyene Conuexitate terminatum , appofitum primofubma- 
ioris Spiixra: Conuexitate expofito ad Obiectum in Capite 
Telefcopij ,• 6c pcr quartam circiter longitudinis Telefcopij 
gart.cmpraipQiitiuiiCauo , inalrera extremitai?e. illius,adrr*- 

iiciendos 



Pars 11 TmB : lIl Cap. Vtl Se£t. K j 6 $ . 

iiciendos vlrimo radiosconferto, vt nonfolum exciperet ra- 
dios,ex vi primi conuergentes , antequam deuenitent ad- 
Cauum Vitrum ; fed^etiam antequam aecedefentpropius ad 

concurfum. 

Verwm multum infra expe&ationemfuere experimenta 
de iis capta nie prarfente a peritiffimo Artiflce,&; ame fxpiiis 
aliifquc iterata y fucceflu parum fcelici , & adhibita alioruni, 
aequalis fere longitudinis , eomparatione,folisduobusVkris 
Conucxo ,'& Cauo iuxta communem vfum , inftni&orum. 
Tranfpicienribus enim perhukftnodi peregrina Telefcopia 
apparebant Obie&a in fitu eredo, vt videntur per commti- 
nia ', fedin minori amphtudine, &: claritate , quam fpe&a- 
seritur per eadera.- 

Quxricoeptum, cuibonotaleConuexumintfirprimum;- 
& Caiiura fuiffet colloeatum. Relpondi iuxta multo ante 
conftituta , U hvkoc Tra&atuCapite i.Sect 4. confignata,- 
Akeram Conuexum excipiendis radiis a praecedenti. traie- 
ctis appofitum, antequam -illi propiusad c@ncurfum acce- 
dant , neceffario accelerare eoneurfum illorum, & reftringe- 
re Bafim diftinclionis j vtinminoriaprimo -diftantia & mi- 
nori Imagihi confignandar exceptos praeparet , quam fi a pri- 
mo fine illius occuriu difrunderentur.- 

Plactiit poftmodum eadem Tekfcopia ad me reuocata 
multipliciter tentare ,- vt variatis experimentisreipfacom- 
probarent,quod exOptlcislegibosPhilofophanriraerat per-- 
fuafum 5 &figurationem,. expolitiqnemque fingulorum Vi-- 
txorum proderent ; videbatur quippe minus probabile dete* 
riora communibus, loco magni mimeris elonginquo fuiffc'- 
aut accerfen da, aut rranrmittenda. Conucxo-i gitur fecundo ' 
amoro , redegi illa ad difpofi&onem in communibus Telef- 
eopiis vfitatam ; &sdeprehendi Tubos in fmguiis confercos, . 
quantumuis exettos, multb breuius Telefcopium conftitue- 
*e' 5 quam expofceret diftantia , inter Conuexumprimum &" 
CauumxoBftituenda , ad impreffionem diftinctam perilU 

Z z: %■ 



$64 Philofophid Optk& ...... 

ebtinendam : qitare extra&aindeyitra intra,Tubos lorjgiori 
mukb Teleieopio prasparatos , inferui; atque perea Appa,- 
rentiam miilto maiorem , cummaiori diftin&ione & cjarita,- 
te bene pra:cifam , exhiberi deprehendi , ex qua.de ''Figura,; 
& poiittira Vitrorum , per Arrem.perfe<5ta ,/certo .cpnftititj&c 
alterum Gonuexum.noniii£breui^ndp-Concurfuijra4iorun3' si 
&: Imagini reftringendas cum minori diftindionedcferuire. 
Venit in mentem ab iis additum , vt aliquid integrum , dum. 
fub minori expanfione iic apparet, iimul & femel Ipe&arcnt: 
fedidem facilius maioriclaritate, 8c prascifione' obtinere po 
tuiffent appofitp Gauo, Cauitate multp minus prpfhnda ter- 
minato, acuriflimis enimCauis erantinftru&a. Qijare npn 
potui aliud apudme ftatuelre; quam aptata VitraTubis, iani 
antepraeparatiscum fuis loculis, &opercuiis ad extremitates 
concinnati? : illorum quippe extenfione fuccedente breuio-, 
ri , quam exigerent Coiiuexum primum cum refpondente 
Cauo", fuifte infertum akerum Conuexum, cum quo poftcnt 
conftituiex paratis iam Tubis Telefcopia. Cum tamcnmul- 
to.honeftius tranfmitti potuiffent foia Vitra rite procom- 
KiuiiibusTelefcopiisiCombinata , ex fua figuratione , &poli~ 
tura in tali genere pra*ftantia , quam muitiplicatis Vitris , &c 
Tubis adiunftis addere pondus muncri,&: illiid fimul eie- 
uare. - ' . 

COR O L L A R I V M 'II. 

De Antficio Telefcopiorum poH'eriorum expkri- 
btu Conuexis inuicem difpoftis. 

EX'fupra Tra&atis,habemus furricicnter 5 qua: hic collecta 
prominus exercitatis propoiito iatisfacient. 
Cum Prima Telefcopia , in quibus Vitra duo , fub termi- 
Hatione Sphxrica Conuexum &Cauum , difponuntur s ft 

breuia 



Pars II. TraB. III. <Oap. VII SeB. V. 365 

breuiaiinr } 'p"ariijii augeant Apparentiam Obieclorum , o£ita 
difceriieijdis reniotioribus parum feruiant : fi' vcrb longiora- 
fmtydum notabiiiter dilacanc incidenrem in Cauum , &: ver^ 
s.us Oculium transfufam , integram radiationem , eius maxi- 
mam partem nequeunrintra Ocuium immiccerej ira vc dum' 
multumampliarit Apparentiam ObiccLl, eiusfolura aliquam 
partcm, ex multis, quibus iiludconftat, {imuiSc femeLexhi- 
beant Videnti i ac proindc adillud inregre luftrandum , ne~ 
eeife lit, fuccellioa mutatione , Teleicopiiim ab vna parte 
ad aiiam eonfequenter dirigere , qnomodo .aliaj ■> 6c aiix par-- 
tes necefTarib occuitantur 5 vt alia: $c alia^, qua^ latebant, in-. 
cipiant apparere. Immb dum parum eft,quod fimuL& femel 
luitrari ppteft de Hemifphaerio patente ; valde dirlicile eft ad 
cercum Scopum illuddirigere; paruaenim aberratione, qua: 
in principio direcLionis admittatur, in vlteriora femper crci- 
cente, facillime Scopus Iatetomnino; necvlla apparetvia, 
qua ab aliis partibus Hemiiphsrij ad ipfum perueniendum 
iit : latet verb femper correfpondenria partium inter fe in 
conftitutione.tociusincegri, quod aliquod notabile fpatiura 
occupet in Hemifphaerio patente , &: ignoramr totius Sym- 
metria. 

Ad huiufmodi vitandaincommoda excogitata eftalterius- 
Vitri Conuexi fubftitutio pro Cauo'; decreto , ad iiitentum 
proportionate, eius iitu ad Conuexum prarcedens : conftitu- 
tum enim in loco Caui ante concurfum radiorum conuer- 
gcntium ex vi prxcedentis , non niii mmuendx amplitudini s . 
&£ diftindioni Imaginis , ex vi illorum imprimendac, deferui- 
ret . vt conftat exfecunda parte Coroliarij 1 . collocatum ve~ 
rb inipfo concurfa radiorum adBaiim diftinctioms , adme- 
ram coniequenter confufionem in radios inducendam fcr- 
uiretiuxta probata Cap. 1. Sect. 4. cum qua eos deducerer. 
ad oppoiitum terminans , & cum nimia diuergentia ad Ocu- 
lum. 

Quare appoiitum fuit poft concurfum fadlorarn, &:qui» 



3 6 6 fPhUofbphU Opim 

demnc*abilitervitKiBafim diftin£tionis,ordinatse ex viprar- 
eedentis 5 -vbi radij , ad fingula in Obie&o condiftinguenda. 
pertinentes, poft interfectionem in illaconfequenterdiua- 
ricati:, cum aiiis , eadem ratione diuaricarls , confunduntur. 
Siquidem radios pro taii fitu fibi cum confiifione incidences- 
ex fui conformatione inclinat in vlteriori progrefiu ad no- 
uam Bafim diftiri&ionis oppofitam praecedcnti , vtprobatum- 
eft Cap.i. Se£t-4. Affert.3.. fecundum quam difpofitioiiem; 
excepci in rota diftantia , pro qua rerminanturnoui concur- 
fusipforum, exhibent in oppofito plano terminance Imagi- 
nem imprenam in fitu erefto conformi Obie&o. 

Ociilus vero,tali Lenti multo- propius admotns ante di&os- 
concurfus , eos accelerat , & impreilionem aliquantum re- 
ftringic ab amplitudine , quara .■ ohtinuifTet radiis y fine noua 
refracciQiie exoccurfii alcerius Globofi Denfioris , concur- 
rentibus j nihilominus per eam in eodem fitu erecfeo exce- 
ptam in Retina , fecundum excrauergentiam direccani in* 
Qppofitum , videmus Obie&iurr apparenterinuerfum ; per 
eonfignatam autem fecundum determinacionem a radiis,- 
deferentibus Reprad~entati«a oppofitorum extremorum Ob» 
iecti, propius ad Oculumfub magnoangulo deculTatis , vi- 
demus Apparenter magnum Sdntegruni; nifi Lens appofita 
tam paruae Sphaerse Conuexitate terminetur,przefertim vtrinr- 
quej vt ex nimia refracKo&e in. traiectione illius , dictiradij 
feb tantoangulo decuffentur ,lub quo pojft interfe&ionem- 
aimis dluaricantur ij prarifertim y . qui ab extremis ObieeK dc- 
ducuntur ad extremalmaginis > vt nequ eant finiui Pupillam • 
fiibintrare. 

In quo cafii videtnr Qbietomr fub maiori expanfione, fe<§ 
non integrum > Mfi Telefcopium fit extraordinaria? longitu- 
dinis ex nimja expanfione , qax sequiualet remifTioni quali*- 
tatis Vifibihs , apparet nimis dilutumj vt miniis in eowarie— 
tas partium internofci poifit. Qnod fignum eft in tali Teief- 
eopio apponendum eifeproxime. ad Oculum Vitrum Plano*- 

Gonuexum 



Pars II. TraB. III Cap. VII. SeB. V. 3 6 7 

ConueXum vel paulo maiorisSphxras Conuexitate termina- 
titfn, cuius opedumradij prasdicti refringuntur, vtfub mi~ 
noriangulo fe interfecent , deucniunt fimul intra Oculuni 
-ad impreilionem integri Obiedi >• & minus diflipatam in Re~ 
cina coniio-nandam, 

Rursus cum huiufmodi Telefcopia , duobus Vitris , '-Cofi- 
aexitate Sphserica terminatis, inftru&a, cum prsedi&is com- 
modis id haberent femper adiun&um ineoniniodi,vt pro- 
fpedanti per ea , Obie&a apparcrent inuerfa : tentatum eft, 
multiplieatis Coriuexis, pro fttu coriucnienti inuicem difpo- 
fitls , per alias & alias im traietUone illorum refracliiones , ad 
tertiam Bafim diftinttionis radios deducere , in qua obtine- 
retur Imago inuerfa , fecundum quani Potentia Vifiua , per 
extrauergentiam illius dirc&a versus oppofitas fitus diffe- 
rentias , attingeret Obiectum in fitu , quem de facfco obti- 
nereL ■ 

Quare incer duo extrcma aliud Conuexum appofitum, 
Similius &C propius fecundo ; producfco interim notabiliter 
Teicfcopio :'fiquidem multo poft intcffettionem radiorum 
pro prima Bafi diffcincrionis , terminata ex vi refra&ionis in 
traicctione primi , collocatum eft , ad eos excipiendos con- 
fufos , quos noua refradione inclinaret ad fecundam Bafira 
diftmcfcionis, in qua pariter interfecffci, &. confequenter pro- 
greffu intra Telefcopium iterum confufi deuenirent ad Con- 
uexum in altera extremitate auerfa ab Obie&o , conftitu- 
turn; per quod cum rerractione fimiliter traiecti inclinaren- 
tur ad tertiam Bafim diftinctionis pro Imagine euerfa. Ra- 
diis igitur cum tali inclinatione extra Teiefcopium , tribus 
Conuexis modo di&o inftrucfcum , prodeuntibus occurrens 
Oculus,multo ante terminationem illorum ad tertiarn Bafim 
pradicfcam, noua Globofitate Denfiori fuarum parrium Dia- 
phanarum , accelerat terminationem ipfam ; vt tertia Bafis " 
diftin&ionis conftituatur ad Retinam in ftrado ipfius con- 
ftirutaro , pro Imagine impreffa euerfa dererminate ad ap- 

prehenfioncm 



368 FhiloJpfbUOpU&. 

prehenfionern Obie&i infitu ereclo ; qnod erat propoiitum. 

Difpofitio huiufmodi trium Conuexorum in eodem Te- 
lefcopio vitat aliquomodo imperfe&iones ex difformitate 
rerradionum in traie&u latioris Conuexi expofiti Obie&o, 
quibus tota Bafis diftin&ionis folet multum infici 3 variatis 
terminationibus radiationum , ad idem Signabile condiftin- 
o-uendum in Obietto pertinentium 5 dum aliquanto longius 
ab interfe&ione radiorum,Ta&a ex vi pr^cedentis Gonuexi, 
apppnit fequens,iuxta animadiTeria.Cap^.Secl:.^,, r 

Auget autem iufrlcienter Apparentiam ex deduclione 
radiorum comprehenfiuorum Imaginis cum fatismagna [rt- 
clmatione versiis Corneae extrema^ per interfe&ionem il- 
lorum Grdinatam fiihmagno angulo ab vkimo:Conu€Xo 5 mi- 
iioris Sphasrse Conuexitate terminato s quorum difpofitioni 3 
concurfns aliorumproppmonanmr. ' ^ 

Ex quibus conftat hoc tertio Artificio Obiechim non fq-j 
lum ,-in. Apparentia amplificatum , fed cum fuarum partium 
corxefpondentiain.conftiTutione illius, & in fttu conformi fi- 
muhfpeclari poife. 

Denique , quia irfTelefcopio > tribtis Conuexls inftru&o,. 
duo pofteriora difponnntur longius ab interfedione radio- 
rum ,facl:a in duplici Bafi diftinctionis inuerfa , & ere&as fit 
vtmultum radiorum , ad extremas partes repra^fentati per- 
tinentium, poft interfe&ionem .., hinc-inde dilabatnr ,- ac 
proinde in tertia Bafi diftinclionis Imago euerfa configne- 
tur debilius circa extrema : immo ex mixtura Repracfenta- 
tiuorum opacitatis Vitri 5 quse cum dicta debilitate radiorum 
circaextrema euadit notabilis, peregrina colorationc infi- 
ciatur. 

Quaefitum eft remedium au&o numero Conuexorum, 
qua! iu eodem Teiefcopio ita difponantnr , vt radiis ad ex- 
teriora intcgrae radiationis directis , &: veluti fugitiuis oc~ 
currentia ,.eos falrem magnaex parte , per refra&ianem in- 
fiedant adiiiedia.ekifdem., datofpatio euadendiiis , qni ex 

anticipata 



Pars II Traa. IllVa^ VII SeB« K , j6| ^ 

anticipata interfe&ione pras aliis, ad eadem Signabinat3Die- 
cti pertinentibus,iiificerent Bafim ; 4ifthi&ionis , iuxta fiepius 
aninmduerfa, & conftituta in pra^cedentibus. 

Inhac porro plurium Conuexoriun difpoiitione ineodein 
Telefcopio ad maioris Obie&i reprsefentationem in fitu con- 
fornii, integram > finceram , circa extrema furftcienter pras- 
cifam, cum notabili incremento magnitudinis 3 piacet ajiqua 
notare. .»•»■■' •• - 

I. Cssteris paribus in adiuncfcis confequenter Lentibus ? 
quantb primum Confiexum , expofitum Obiecto , fuerit 
maioris Sphaera: Conuexitate terminatum 3 tantb amplifica- 
bit magis Apparentiam Obiedi. 

I I. Cseteris paribus quantb vltima Lens , Oculo proxi- 
ma , fuerit minoris Sphaerae Conuexitate praedita , feruiet 
ad amplificandam pariter Apparentiam reprae fentati : quo- 
ties tamen non exiiiberet fufficientem amplitudinem Vitri 
ad excipiendam integram radiationem , a prsecedentibus 
tranfmiffani , minus reprsefentatet de Obie&o ; ac proinde 
fatius effet, ad integritatem ObiecH cum ampMcatione 
partiuih obtinendam , adhibere Vitrum eiim Fumcienti am- 
plitudine vtriiique Conuexum, fupplente geminata Co.nuc- 
xitate Sphaera» maioris Conuexltatem minoris , quse in Con- 
uexo-plano,iednimis exiguo , apponeretur. 

III. Si Telefcopium quinque Conuexis infttuatui- po- 
terunt tria media effe fimilia , immb femperminoris, .& mi- 
noris Sphserx Conuexitateconfequenterterminata, .vtpras- 
cedens ■ tranfmittat ad fequens radiationem magis reftri- 
clam , quam tamen iliud in fua fufficienti latitudine ince- 
gram exeipiat. Ad vitanda autem incommoda Telefcopij 
ion^ioris adhibeantur vtrinque Conuexa , femper ■ tamen 
cantb minoris Sphaerse Conuexitate , quantumpatipoteft 
ampiitudo Vitri fufficiens ad excipiendani mte.gram radia- 
tionem a prscedenti diffufam. - .i. 

Collocatio autem Conuexorum mterme.dioram *d ■■ exci- 

Aaa 



-. jq Thilofopbu Optm 

piendos omnes radios , &c tranfmittendos apta erit, fl fe- 
«uens ftatuatur ad Focum prsecedentis , qui Focus refpe&u 
primi eft prope fitum , quo ilK apponi folet Cauum in TelejP 
€opio communi > in aliis vero ad Soiem per alteram ma- 
num expoiitis &r radiis ad akeram coile&is, facile deprehen- 
ditur.Vlrimum enim Conuexum ad impreillonem diftin&am 
©btinendam,longius vkra Focum conftkuendum , ob ratio- 
nem allatam,cum *agb emus de cfaobus Conuexis in Telefccv- 
pio 1 1 • combmatis. 

J V.. Sicut fi fecundum Conuexurn locemr vltra Focum 
primi, vt fitin Telefcopio duobus Conuexis inftru&o,fufrice- 
re poffunt quattior Conuexa ad obtinendum id , quod habe- 
tur exa&iiis per quinque , modo fupradi&o coilocata. Itafi 
quinque difponantur,vt fecundum collocetur tantifper vltr a 
Focum primi,tertium ckraFocumfecundi,per quartam circi- 
ter partem diftantise talis, Foci ab ipfo fecundo,. quartumfi- 
militer ad tertium., quinque Conuexa folum sequiualeb ; unc 
quatuor Conuexis, m excipienda multitudine radiorum : fed 
quiatertium ante determinationem Bafis diftinctionis ex vi 
fecundi accedet ad illud, dum huiufmodi Bafim accelerabit 5 
&; ad minusfpatium reftringet ,, deducet radios-ad* fingula in 
Obiectocondiftinguenda pertinentes ad coneurfum fub ma- 
iori ano-ulo , & eodem modo ad concurrendum poftea incli- 
nabkradios-ad extremaObie&lpertinentes, totius Imaginis 
compreheniiuos>quare neceffarib difponentur,.vt ad Con- 
uexa fequentia , ipfumque Oculum,cum maiori inclinatione 
fub maioriangulo incidant,. ad maiorem notabilker Imagi- 
nem imprimendam in Retina. 

Hanc difpoiitionem quinque Conuexortim inuenit B,Eu- 
ftachiasDiuinruSjaccuratimmus utm in Vitris expolildis,tum 
in capiendis experimentis de illis,quam merito aliis practulit, 
quianotabilitei auget Apparentiam. Totius,&: diftin&ioner» 
partium in Totojlicet nonnihil minuat elaritatem,dum pau- 
ctosesradios-eolligimt Yitra fic difpofita,.quaiTiri difponantur 

lUXta*. 



Pars II TraB. III Cap. VII SeB. K 371 

iiixtadi&anum. 3. iedrationem augmenti Apparentiarum 
in huiufmodi difpofitione paulo ante indicatam , ftatim ei 
reddidimus ex conftitutis Cap. i .Se&.4. 

V, Cum trahfmilTio radiorum adOculum perLentesre- 
quirat aliquamdiftantiam notabiliorem Oculi ab^pfis,quam 
a Vitris Cauis in ordinario Telefcopio,Lens versus Oculum 
poftrema ita intra tubum collocanda eft;vt Oculusad extre- 
mitatem tubi immiflus vitare poffit illuftrationes aliunde, 
quam ab Obieao per Lentes ad ipfum difrlifasjdiftantia vero 
intertale Lentem,& Oculum debet eiTe duplo maior,fi Lens 
fit plano-conuexa , quam fi fit fimiliter vtrinque Conuexa;- 
immb etiam varianda nonnihil } pro varia conformatione 
Oculorum.Signumautemiuftse diftantias eft, cum illuftratio, 
apparens Profpedanti,occupat totam Lentem. 

Vtinam totum mentis Oculum exciufis errorum tenebris 
occupet illuftratio , qua nunc videmus per media DiuinaVar- 
te praeparata , vt liceat ad Yifionem faciei ad faciem xtct- 
num beandis peruenire. 



F I N I S. 



,/ 



,y